| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
៤. បោតលិយសុត្តវណ្ណនា
4. Potaliyasuttavaṇṇanā
៣១. ឯវំ មេ សុតន្តិ បោតលិយសុត្តំ។ តត្ថ អង្គុត្តរាបេសូតិ អង្គាយេវ សោ ជនបទោ, មហិយា បនស្ស ឧត្តរេន យា អាបោ, តាសំ អវិទូរត្តា ឧត្តរាបោតិបិ វុច្ចតិ។ កតរមហិយា ឧត្តរេន យា អាបោតិ, មហាមហិយា។ តត្ថាយំ អាវិភាវកថា – អយំ កិរ ជម្ពុទីបោ ទសសហស្សយោជនបរិមាណោ។ តត្ថ ច ចតុសហស្សយោជនប្បមាណោ បទេសោ ឧទកេន អជ្ឈោត្ថដោ សមុទ្ទោតិ សង្ខំ គតោ ។ តិសហស្សយោជនប្បមាណេ មនុស្សា វសន្តិ។ តិសហស្សយោជនប្បមាណេ ហិមវា បតិដ្ឋិតោ ឧព្ពេធេន បញ្ចយោជនសតិកោ ចតុរាសីតិកូដសហស្សបដិមណ្ឌិតោ សមន្តតោ សន្ទមានបញ្ចសតនទីវិចិត្តោ, យត្ថ អាយាមវិត្ថារេន ចេវ គម្ភីរតាយ ច បណ្ណាសបណ្ណាសយោជនា ទិយឌ្ឍយោជនសតបរិមណ្ឌលា អនោតត្តទហោ កណ្ណមុណ្ឌទហោ រថការទហោ ឆទ្ទន្តទហោ កុណាលទហោ មន្ទាកិនីទហោ សីហបបាតទហោតិ សត្ត មហាសរា បតិដ្ឋិតា។ តេសុ អនោតត្តទហោ សុទស្សនកូដំ ចិត្រកូដំ កាឡកូដំ គន្ធមាទនកូដំ កេលាសកូដន្តិ ឥមេហិ បញ្ចហិ បព្ពតេហិ បរិក្ខិត្តោ។
31.Evaṃme sutanti potaliyasuttaṃ. Tattha aṅguttarāpesūti aṅgāyeva so janapado, mahiyā panassa uttarena yā āpo, tāsaṃ avidūrattā uttarāpotipi vuccati. Kataramahiyā uttarena yā āpoti, mahāmahiyā. Tatthāyaṃ āvibhāvakathā – ayaṃ kira jambudīpo dasasahassayojanaparimāṇo. Tattha ca catusahassayojanappamāṇo padeso udakena ajjhotthaṭo samuddoti saṅkhaṃ gato . Tisahassayojanappamāṇe manussā vasanti. Tisahassayojanappamāṇe himavā patiṭṭhito ubbedhena pañcayojanasatiko caturāsītikūṭasahassapaṭimaṇḍito samantato sandamānapañcasatanadīvicitto, yattha āyāmavitthārena ceva gambhīratāya ca paṇṇāsapaṇṇāsayojanā diyaḍḍhayojanasataparimaṇḍalā anotattadaho kaṇṇamuṇḍadaho rathakāradaho chaddantadaho kuṇāladaho mandākinīdaho sīhapapātadahoti satta mahāsarā patiṭṭhitā. Tesu anotattadaho sudassanakūṭaṃ citrakūṭaṃ kāḷakūṭaṃ gandhamādanakūṭaṃ kelāsakūṭanti imehi pañcahi pabbatehi parikkhitto.
តត្ថ សុទស្សនកូដំ សោវណ្ណមយំ ទ្វិយោជនសតុព្ពេធំ អន្តោវង្កំ កាកមុខសណ្ឋានំ តមេវ សរំ បដិច្ឆាទេត្វា ឋិតំ។ ចិត្រកូដំ សព្ពរតនមយំ។ កាឡកូដំ អញ្ជនមយំ។ គន្ធមាទនកូដំ សានុមយំ អព្ភន្តរេ មុគ្គវណ្ណំ, មូលគន្ធោ សារគន្ធោ ផេគ្គុគន្ធោ តចគន្ធោ បបដិកគន្ធោ រសគន្ធោ បត្តគន្ធោ បុប្ផគន្ធោ ផលគន្ធោ គន្ធគន្ធោតិ ឥមេហិ ទសហិ គន្ធេហិ ឧស្សន្នំ នានប្បការឱសធសញ្ឆន្នំ, កាឡបក្ខឧបោសថទិវសេ អាទិត្តមិវ អង្គារំ ជលន្តំ តិដ្ឋតិ។ កេលាសកូដំ រជតមយំ។ សព្ពានិ សុទស្សនេន សមានុព្ពេធសណ្ឋានានិ, តមេវ សរំ បដិច្ឆាទេត្វា ឋិតានិ។ តានិ សព្ពានិ ទេវានុភាវេន នាគានុភាវេន ច វស្សន្តិ, នទិយោ ច តេសុ សន្ទន្តិ។ តំ សព្ពម្បិ ឧទកំ អនោតត្តមេវ បវិសតិ។ ចន្ទិមសូរិយា ទក្ខិណេន វា ឧត្តរេន វា គច្ឆន្តា បព្ពតន្តរេន តត្ថ ឱភាសំ ករោន្តិ, ឧជុំ គច្ឆន្តា ន ករោន្តិ, តេនេវស្ស អនោតត្តន្តិ សង្ខា ឧទបាទិ។
Tattha sudassanakūṭaṃ sovaṇṇamayaṃ dviyojanasatubbedhaṃ antovaṅkaṃ kākamukhasaṇṭhānaṃ tameva saraṃ paṭicchādetvā ṭhitaṃ. Citrakūṭaṃ sabbaratanamayaṃ. Kāḷakūṭaṃ añjanamayaṃ. Gandhamādanakūṭaṃ sānumayaṃ abbhantare muggavaṇṇaṃ, mūlagandho sāragandho pheggugandho tacagandho papaṭikagandho rasagandho pattagandho pupphagandho phalagandho gandhagandhoti imehi dasahi gandhehi ussannaṃ nānappakāraosadhasañchannaṃ, kāḷapakkhauposathadivase ādittamiva aṅgāraṃ jalantaṃ tiṭṭhati. Kelāsakūṭaṃ rajatamayaṃ. Sabbāni sudassanena samānubbedhasaṇṭhānāni, tameva saraṃ paṭicchādetvā ṭhitāni. Tāni sabbāni devānubhāvena nāgānubhāvena ca vassanti, nadiyo ca tesu sandanti. Taṃ sabbampi udakaṃ anotattameva pavisati. Candimasūriyā dakkhiṇena vā uttarena vā gacchantā pabbatantarena tattha obhāsaṃ karonti, ujuṃ gacchantā na karonti, tenevassa anotattanti saṅkhā udapādi.
តត្ថ មនោហរសិលាតលានិ និម្មច្ឆកច្ឆបានិ ផលិកសទិសនិម្មលុទកានិ ន្ហានតិត្ថានិ សុបដិយត្តានិ ហោន្តិ, យេសុ ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធខីណាសវា ច ឥទ្ធិមន្តោ ច ឥសយោ ន្ហាយន្តិ, ទេវយក្ខាទយោ ឧយ្យានកីឡកំ កីឡន្តិ។
Tattha manoharasilātalāni nimmacchakacchapāni phalikasadisanimmaludakāni nhānatitthāni supaṭiyattāni honti, yesu buddhapaccekabuddhakhīṇāsavā ca iddhimanto ca isayo nhāyanti, devayakkhādayo uyyānakīḷakaṃ kīḷanti.
តស្ស ចតូសុ បស្សេសុ សីហមុខំ ហត្ថិមុខំ អស្សមុខំ ឧសភមុខន្តិ ចត្តារិ មុខានិ ហោន្តិ, យេហិ ចតស្សោ នទិយោ សន្ទន្តិ។ សីហមុខេន និក្ខន្តនទីតីរេ សីហា ពហុតរា ហោន្តិ។ ហត្ថិមុខាទីហិ ហត្ថិអស្សឧសភា។ បុរត្ថិមទិសតោ និក្ខន្តនទី អនោតត្តំ តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា ឥតរា តិស្សោ នទិយោ អនុបគម្ម បាចីនហិមវន្តេនេវ អមនុស្សបថំ គន្ត្វា មហាសមុទ្ទំ បវិសតិ។ បច្ឆិមទិសតោ ច ឧត្តរទិសតោ ច និក្ខន្តនទិយោបិ តថេវ បទក្ខិណំ កត្វា បច្ឆិមហិមវន្តេនេវ ឧត្តរហិមវន្តេនេវ ច អមនុស្សបថំ គន្ត្វា មហាសមុទ្ទំ បវិសន្តិ។ ទក្ខិណទិសតោ និក្ខន្តនទី បន តំ តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា ទក្ខិណេន ឧជុកំ បាសាណបិដ្ឋេនេវ សដ្ឋិយោជនានិ គន្ត្វា បព្ពតំ បហរិត្វា វុដ្ឋាយ បរិក្ខេបេន តិគាវុតប្បមាណា ឧទកធារា ច ហុត្វា អាកាសេន សដ្ឋិយោជនានិ គន្ត្វា តិយគ្គឡេ នាម បាសាណេ បតិតា, បាសាណោ ឧទកធារាវេគេន ភិន្នោ។ តត្ថ បញ្ញាសយោជនប្បមាណា តិយគ្គឡា នាម បោក្ខរណី ជាតា, បោក្ខរណិយា កូលំ ភិន្ទិត្វា បាសាណំ បវិសិត្វា សដ្ឋិយោជនានិ គតា។ តតោ ឃនបថវិំ ភិន្ទិត្វា ឧមង្គេន សដ្ឋិយោជនានិ គន្ត្វា វិញ្ឈុំ នាម តិរច្ឆានបព្ពតំ បហរិត្វា ហត្ថតលេ បញ្ចង្គុលិសទិសា បញ្ចធារា ហុត្វា បវត្តន្តិ។ សា តិក្ខត្តុំ អនោតត្តំ បទក្ខិណំ កត្វា គតដ្ឋានេ អាវដ្ដគង្គាតិ វុច្ចតិ។ ឧជុកំ បាសាណបិដ្ឋេន សដ្ឋិយោជនានិ គតដ្ឋានេ កណ្ហគង្គាតិ, អាកាសេន សដ្ឋិយោជនានិ គតដ្ឋានេ អាកាសគង្គាតិ, តិយគ្គឡបាសាណេ បញ្ញាសយោជនោកាសេ ឋិតា តិយគ្គឡបោក្ខរណីតិ, កូលំ ភិន្ទិត្វា បាសាណំ បវិសិត្វា សដ្ឋិយោជនានិ គតដ្ឋានេ ពហលគង្គាតិ, ឧមង្គេន សដ្ឋិយោជនានិ គតដ្ឋានេ ឧមង្គគង្គាតិ វុច្ចតិ។ វិញ្ឈុំ នាម តិរច្ឆានបព្ពតំ បហរិត្វា បញ្ចធារា ហុត្វា បវត្តដ្ឋានេ បន គង្គា យមុនា អចិរវតី សរភូ មហីតិ បញ្ចធា សង្ខំ គតា។ ឯវមេតា បញ្ច មហានទិយោ ហិមវន្តតោ បភវន្តិ។ តាសុ យា អយំ បញ្ចមី មហី នាម, សា ឥធ មហាមហីតិ អធិប្បេតា។ តស្សា ឧត្តរេន យា អាបោ, តាសំ អវិទូរត្តា សោ ជនបទោ អង្គុត្តរាបោតិ វេទិតព្ពោ។ តស្មិំ អង្គុត្តរាបេសុ ជនបទេ។
Tassa catūsu passesu sīhamukhaṃ hatthimukhaṃ assamukhaṃ usabhamukhanti cattāri mukhāni honti, yehi catasso nadiyo sandanti. Sīhamukhena nikkhantanadītīre sīhā bahutarā honti. Hatthimukhādīhi hatthiassausabhā. Puratthimadisato nikkhantanadī anotattaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā itarā tisso nadiyo anupagamma pācīnahimavanteneva amanussapathaṃ gantvā mahāsamuddaṃ pavisati. Pacchimadisato ca uttaradisato ca nikkhantanadiyopi tatheva padakkhiṇaṃ katvā pacchimahimavanteneva uttarahimavanteneva ca amanussapathaṃ gantvā mahāsamuddaṃ pavisanti. Dakkhiṇadisato nikkhantanadī pana taṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā dakkhiṇena ujukaṃ pāsāṇapiṭṭheneva saṭṭhiyojanāni gantvā pabbataṃ paharitvā vuṭṭhāya parikkhepena tigāvutappamāṇā udakadhārā ca hutvā ākāsena saṭṭhiyojanāni gantvā tiyaggaḷe nāma pāsāṇe patitā, pāsāṇo udakadhārāvegena bhinno. Tattha paññāsayojanappamāṇā tiyaggaḷā nāma pokkharaṇī jātā, pokkharaṇiyā kūlaṃ bhinditvā pāsāṇaṃ pavisitvā saṭṭhiyojanāni gatā. Tato ghanapathaviṃ bhinditvā umaṅgena saṭṭhiyojanāni gantvā viñjhuṃ nāma tiracchānapabbataṃ paharitvā hatthatale pañcaṅgulisadisā pañcadhārā hutvā pavattanti. Sā tikkhattuṃ anotattaṃ padakkhiṇaṃ katvā gataṭṭhāne āvaṭṭagaṅgāti vuccati. Ujukaṃ pāsāṇapiṭṭhena saṭṭhiyojanāni gataṭṭhāne kaṇhagaṅgāti, ākāsena saṭṭhiyojanāni gataṭṭhāne ākāsagaṅgāti, tiyaggaḷapāsāṇe paññāsayojanokāse ṭhitā tiyaggaḷapokkharaṇīti, kūlaṃ bhinditvā pāsāṇaṃ pavisitvā saṭṭhiyojanāni gataṭṭhāne bahalagaṅgāti, umaṅgena saṭṭhiyojanāni gataṭṭhāne umaṅgagaṅgāti vuccati. Viñjhuṃ nāma tiracchānapabbataṃ paharitvā pañcadhārā hutvā pavattaṭṭhāne pana gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahīti pañcadhā saṅkhaṃ gatā. Evametā pañca mahānadiyo himavantato pabhavanti. Tāsu yā ayaṃ pañcamī mahī nāma, sā idha mahāmahīti adhippetā. Tassā uttarena yā āpo, tāsaṃ avidūrattā so janapado aṅguttarāpoti veditabbo. Tasmiṃ aṅguttarāpesu janapade.
អាបណំ នាមាតិ តស្មិំ កិរ និគមេ វីសតិ អាបណមុខសហស្សានិ វិភត្តានិ អហេសុំ។ ឥតិ សោ អាបណានំ ឧស្សន្នត្តា អាបណន្ត្វេវ សង្ខំ គតោ។ តស្ស ច និគមស្ស អវិទូរេ នទីតីរេ ឃនច្ឆាយោ រមណីយោ ភូមិភាគោ មហាវនសណ្ឌោ, តស្មិំ ភគវា វិហរតិ។ តេនេវេត្ថ វសនដ្ឋានំ ន និយាមិតន្តិ វេទិតព្ពំ។ យេនញ្ញតរោ វនសណ្ឌោ តេនុបសង្កមីតិ ភិក្ខុសង្ឃំ វសនដ្ឋានំ បេសេត្វា ឯកកោវ ឧបសង្កមិ បោតលិយំ គហបតិំ សន្ធាយ។ បោតលិយោបិ ខោ គហបតីតិ បោតលិយោតិ ឯវំនាមកោ គហបតិ។ សម្បន្ននិវាសនបាវុរណោតិ បរិបុណ្ណនិវាសនបាវុរណោ , ឯកំ ទីឃទសំ សាដកំ និវត្ថោ ឯកំ បារុតោតិ អត្ថោ។ ឆត្តុបាហនាហីតិ ឆត្តំ គហេត្វា ឧបាហនា អារុយ្ហាតិ អត្ថោ។ អាសនានីតិ បល្លង្កបីឋបលាលបីឋកាទីនិ។ អន្តមសោ សាខាភង្គម្បិ ហិ អាសនន្តេវ វុច្ចតិ។ គហបតិវាទេនាតិ គហបតីតិ ឥមិនា វចនេន។ សមុទាចរតីតិ វោហរតិ។
Āpaṇaṃnāmāti tasmiṃ kira nigame vīsati āpaṇamukhasahassāni vibhattāni ahesuṃ. Iti so āpaṇānaṃ ussannattā āpaṇantveva saṅkhaṃ gato. Tassa ca nigamassa avidūre nadītīre ghanacchāyo ramaṇīyo bhūmibhāgo mahāvanasaṇḍo, tasmiṃ bhagavā viharati. Tenevettha vasanaṭṭhānaṃ na niyāmitanti veditabbaṃ. Yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkamīti bhikkhusaṅghaṃ vasanaṭṭhānaṃ pesetvā ekakova upasaṅkami potaliyaṃ gahapatiṃ sandhāya. Potaliyopi kho gahapatīti potaliyoti evaṃnāmako gahapati. Sampannanivāsanapāvuraṇoti paripuṇṇanivāsanapāvuraṇo , ekaṃ dīghadasaṃ sāṭakaṃ nivattho ekaṃ pārutoti attho. Chattupāhanāhīti chattaṃ gahetvā upāhanā āruyhāti attho. Āsanānīti pallaṅkapīṭhapalālapīṭhakādīni. Antamaso sākhābhaṅgampi hi āsananteva vuccati. Gahapativādenāti gahapatīti iminā vacanena. Samudācaratīti voharati.
ភគវន្តំ ឯតទវោចាតិ តតិយំ គហបតីតិ វចនំ អធិវាសេតុំ អសក្កោន្តោ ភគវន្តមេតំ ‘‘តយិទំ, ភោ, គោតមា’’តិអាទិវចនំ អវោច។ តត្ថ នច្ឆន្នន្តិ ន អនុច្ឆវិកំ។ នប្បតិរូបន្តិ ន សារុប្បំ។ អាការាតិអាទីនិ សព្ពានេវ ការណវេវចនានិ។ ទីឃទសវត្ថធារណ-កេសមស្សុនខឋបនាទីនិ ហិ សព្ពានេវ គិហិព្យញ្ជនានិ តស្ស គិហិភាវំ បាកដំ ករោន្តីតិ អាការា, គិហិសណ្ឋានេន សណ្ឋិតត្តា លិង្គា, គិហិភាវស្ស សញ្ជានននិមិត្តតាយ និមិត្តាតិ វុត្តា។ យថា តំ គហបតិស្សាតិ យថា គហបតិស្ស អាការលិង្គនិមិត្តា ភវេយ្យុំ, តថេវ តុយ្ហំ។ តេន តាហំ ឯវំ សមុទាចរាមីតិ ទស្សេតិ។ អថ សោ យេន ការណេន គហបតិវាទំ នាធិវាសេតិ, តំ បកាសេន្តោ ‘‘តថា ហិ បន មេ’’តិអាទិមាហ។
Bhagavantaṃ etadavocāti tatiyaṃ gahapatīti vacanaṃ adhivāsetuṃ asakkonto bhagavantametaṃ ‘‘tayidaṃ, bho, gotamā’’tiādivacanaṃ avoca. Tattha nacchannanti na anucchavikaṃ. Nappatirūpanti na sāruppaṃ. Ākārātiādīni sabbāneva kāraṇavevacanāni. Dīghadasavatthadhāraṇa-kesamassunakhaṭhapanādīni hi sabbāneva gihibyañjanāni tassa gihibhāvaṃ pākaṭaṃ karontīti ākārā, gihisaṇṭhānena saṇṭhitattā liṅgā, gihibhāvassa sañjānananimittatāya nimittāti vuttā. Yathā taṃ gahapatissāti yathā gahapatissa ākāraliṅganimittā bhaveyyuṃ, tatheva tuyhaṃ. Tena tāhaṃ evaṃ samudācarāmīti dasseti. Atha so yena kāraṇena gahapativādaṃ nādhivāseti, taṃ pakāsento ‘‘tathā hi pana me’’tiādimāha.
និយ្យាតន្តិ និយ្យាតិតំ។ អនោវាទី អនុបវាទីតិ ‘‘តាតា, កសថ, វបថ, វណិប្បថំ បយោជេថា’’តិអាទិនា ហិ នយេន ឱវទន្តោ ឱវាទី នាម ហោតិ។ ‘‘តុម្ហេ ន កសថ, ន វបថ, ន វណិប្បថំ បយោជេថ, កថំ ជីវិស្សថ, បុត្តទារំ វា ភរិស្សថា’’តិអាទិនា នយេន បន ឧបវទន្តោ ឧបវាទី នាម ហោតិ។ អហំ បន ឧភយម្បិ តំ ន ករោមិ។ តេនាហំ តត្ថ អនោវាទី អនុបវាទីតិ ទស្សេតិ។ ឃាសច្ឆាទនបរមោ វិហរាមីតិ ឃាសមត្តញ្ចេវ អច្ឆាទនមត្តញ្ច បរមំ កត្វា វិហរាមិ, តតោ បរំ នត្ថិ, ន ច បត្ថេមីតិ ទីបេតិ។
Niyyātanti niyyātitaṃ. Anovādī anupavādīti ‘‘tātā, kasatha, vapatha, vaṇippathaṃ payojethā’’tiādinā hi nayena ovadanto ovādī nāma hoti. ‘‘Tumhe na kasatha, na vapatha, na vaṇippathaṃ payojetha, kathaṃ jīvissatha, puttadāraṃ vā bharissathā’’tiādinā nayena pana upavadanto upavādī nāma hoti. Ahaṃ pana ubhayampi taṃ na karomi. Tenāhaṃ tattha anovādī anupavādīti dasseti. Ghāsacchādanaparamoviharāmīti ghāsamattañceva acchādanamattañca paramaṃ katvā viharāmi, tato paraṃ natthi, na ca patthemīti dīpeti.
៣២. គិទ្ធិលោភោ បហាតព្ពោតិ គេធភូតោ លោភោ បហាតព្ពោ។ អនិន្ទារោសន្តិ អនិន្ទាភូតំ អឃដ្ដនំ។ និន្ទារោសោតិ និន្ទាឃដ្ដនា។ វោហារសមុច្ឆេទាយាតិ ឯត្ថ វោហារោតិ ព្យវហារវោហារោបិ បណ្ណត្តិបិ វចនម្បិ ចេតនាបិ។ តត្ថ –
32.Giddhilobhopahātabboti gedhabhūto lobho pahātabbo. Anindārosanti anindābhūtaṃ aghaṭṭanaṃ. Nindārosoti nindāghaṭṭanā. Vohārasamucchedāyāti ettha vohāroti byavahāravohāropi paṇṇattipi vacanampi cetanāpi. Tattha –
‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, វោហារំ ឧបជីវតិ;
‘‘Yo hi koci manussesu, vohāraṃ upajīvati;
ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, វាណិជោ សោ ន ព្រាហ្មណោ’’តិ។ (ម. និ. ២.៤៥៧) –
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, vāṇijo so na brāhmaṇo’’ti. (ma. ni. 2.457) –
អយំ ព្យវហារវោហារោ នាម។ ‘‘សង្ខា សមញ្ញា បញ្ញត្តិ វោហារោ’’តិ (ធ. ស. ១៣១៣-១៣១៥) អយំ បណ្ណត្តិវោហារោ នាម។ ‘‘តថា តថា វោហរតិ អបរាមស’’ន្តិ (ម. និ. ៣.៣៣២) អយំ វចនវោហារោ នាម។ ‘‘អដ្ឋ អរិយវោហារា អដ្ឋ អនរិយវោហរា’’តិ (អ. និ. ៨.៦៧) អយំ ចេតនាវោហារោ នាម, អយមិធាធិប្បេតោ។ យស្មា វា បព្ពជិតកាលតោ បដ្ឋាយ គិហីតិ ចេតនា នត្ថិ, សមណោតិ ចេតនា ហោតិ។ គិហីតិ វចនំ នត្ថិ, សមណោតិ វចនំ ហោតិ។ គិហីតិ បណ្ណត្តិ នត្ថិ, សមណោតិ បណ្ណត្តិ ហោតិ។ គិហីតិ ព្យវហារោ នត្ថិ, សមណោតិ វា បព្ពជិតោតិ វា ព្យវហារោ ហោតិ។ តស្មា សព្ពេបេតេ លព្ភន្តិ។
Ayaṃ byavahāravohāro nāma. ‘‘Saṅkhā samaññā paññatti vohāro’’ti (dha. sa. 1313-1315) ayaṃ paṇṇattivohāro nāma. ‘‘Tathā tathā voharati aparāmasa’’nti (ma. ni. 3.332) ayaṃ vacanavohāro nāma. ‘‘Aṭṭha ariyavohārā aṭṭha anariyavoharā’’ti (a. ni. 8.67) ayaṃ cetanāvohāro nāma, ayamidhādhippeto. Yasmā vā pabbajitakālato paṭṭhāya gihīti cetanā natthi, samaṇoti cetanā hoti. Gihīti vacanaṃ natthi, samaṇoti vacanaṃ hoti. Gihīti paṇṇatti natthi, samaṇoti paṇṇatti hoti. Gihīti byavahāro natthi, samaṇoti vā pabbajitoti vā byavahāro hoti. Tasmā sabbepete labbhanti.
៣៣. យេសំ ខោ អហំ សំយោជនានំ ហេតុ បាណាតិបាតីតិ ឯត្ថ បាណាតិបាតោវ សំយោជនំ។ បាណាតិបាតស្សេវ ហិ ហេតុ បាណាតិបាតបច្ចយា បាណាតិបាតី នាម ហោតិ។ បាណាតិបាតានំ បន ពហុតាយ ‘‘យេសំ ខោ អហ’’ន្តិ វុត្តំ។ តេសាហំ សំយោជនានន្តិ តេសំ អហំ បាណាតិបាតពន្ធនានំ។ បហានាយ សមុច្ឆេទាយ បដិបន្នោតិ ឥមិនា អបាណាតិបាតសង្ខាតេន កាយិកសីលសំវរេន បហានត្ថាយ សមុច្ឆេទនត្ថាយ បដិបន្នោ។ អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យាតិ កុន្ថកិបិល្លិកម្បិ នាម ជីវិតា អវោរោបនកសាសនេ បព្ពជិត្វា បាណាតិបាតមត្តតោបិ ឱរមិតុំ ន សក្កោមិ, កិំ មយ្ហំ បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ។ អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុន្តិ ឯវរូបេ នាម សាសនេ បព្ពជិត្វា បាណាតិបាតមត្តតោបិ ឱរមិតុំ ន សក្កោតិ, កិំ ឯតស្ស បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អនុវិច្ច តុលយិត្វា បរិយោគាហេត្វា អញ្ញេបិ វិញ្ញូ បណ្ឌិតា គរហេយ្យុំ។ ឯតទេវ ខោ បន សំយោជនមេតំ នីវរណន្តិ ទសសុ សំយោជនេសុ បញ្ចសុ ច នីវរណេសុ អបរិយាបន្នម្បិ ‘‘អដ្ឋ នីវរណា’’តិ ទេសនាវសេនេតំ វុត្តំ។ វដ្ដពន្ធនដ្ឋេន ហិ ហិតបដិច្ឆាទនដ្ឋេន ច សំយោជនន្តិបិ នីវរណន្តិបិ វុត្តំ។ អាសវាតិ បាណាតិបាតការណា ឯកោ អវិជ្ជាសវោ ឧប្បជ្ជតិ។ វិឃាតបរិឡាហាតិ វិឃាតា ច បរិឡាហា ច។ តត្ថ វិឃាតគ្គហណេន កិលេសទុក្ខញ្ច វិបាកទុក្ខញ្ច គហិតំ, បរិឡាហគ្គហណេនបិ កិលេសបរិឡាហោ ច វិបាកបរិឡាហោ ច គហិតោ។ ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
33.Yesaṃ kho ahaṃ saṃyojanānaṃ hetu pāṇātipātīti ettha pāṇātipātova saṃyojanaṃ. Pāṇātipātasseva hi hetu pāṇātipātapaccayā pāṇātipātī nāma hoti. Pāṇātipātānaṃ pana bahutāya ‘‘yesaṃ kho aha’’nti vuttaṃ. Tesāhaṃsaṃyojanānanti tesaṃ ahaṃ pāṇātipātabandhanānaṃ. Pahānāya samucchedāya paṭipannoti iminā apāṇātipātasaṅkhātena kāyikasīlasaṃvarena pahānatthāya samucchedanatthāya paṭipanno. Attāpi maṃ upavadeyyāti kunthakipillikampi nāma jīvitā avoropanakasāsane pabbajitvā pāṇātipātamattatopi oramituṃ na sakkomi, kiṃ mayhaṃ pabbajjāyāti evaṃ attāpi maṃ upavadeyya. Anuviccāpi maṃ viññū garaheyyunti evarūpe nāma sāsane pabbajitvā pāṇātipātamattatopi oramituṃ na sakkoti, kiṃ etassa pabbajjāyāti evaṃ anuvicca tulayitvā pariyogāhetvā aññepi viññū paṇḍitā garaheyyuṃ. Etadeva kho pana saṃyojanametaṃ nīvaraṇanti dasasu saṃyojanesu pañcasu ca nīvaraṇesu apariyāpannampi ‘‘aṭṭha nīvaraṇā’’ti desanāvasenetaṃ vuttaṃ. Vaṭṭabandhanaṭṭhena hi hitapaṭicchādanaṭṭhena ca saṃyojanantipi nīvaraṇantipi vuttaṃ. Āsavāti pāṇātipātakāraṇā eko avijjāsavo uppajjati. Vighātapariḷāhāti vighātā ca pariḷāhā ca. Tattha vighātaggahaṇena kilesadukkhañca vipākadukkhañca gahitaṃ, pariḷāhaggahaṇenapi kilesapariḷāho ca vipākapariḷāho ca gahito. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo.
៣៤-៤០. អយំ បន វិសេសោ – តេសាហំ សំយោជនានំ បហានាយាតិ ឥមស្មិំ បទេ ឥមិនា ទិន្នាទានសង្ខាតេន កាយិកសីលសំវរេន, សច្ចវាចាសង្ខាតេន វាចសិកសីលសំវរេន, អបិសុណាវាចាសង្ខាតេន វាចសិកសីលសំវរេន, អគិទ្ធិលោភសង្ខាតេន មានសិកសីលសំវរេន, អនិន្ទារោសសង្ខាតេន កាយិកវាចសិកសីលសំវរេន , អកោធុបាយាសសង្ខាតេន មានសិកសីលសំវរេន, អនតិមានសង្ខាតេន មានសិកសីលសំវរេន បហានត្ថាយ សមុច្ឆេទនត្ថាយ បដិបន្នោតិ ឯវំ សព្ពវារេសុ យោជនា កាតព្ពា។
34-40. Ayaṃ pana viseso – tesāhaṃ saṃyojanānaṃ pahānāyāti imasmiṃ pade iminā dinnādānasaṅkhātena kāyikasīlasaṃvarena, saccavācāsaṅkhātena vācasikasīlasaṃvarena, apisuṇāvācāsaṅkhātena vācasikasīlasaṃvarena, agiddhilobhasaṅkhātena mānasikasīlasaṃvarena, anindārosasaṅkhātena kāyikavācasikasīlasaṃvarena , akodhupāyāsasaṅkhātena mānasikasīlasaṃvarena, anatimānasaṅkhātena mānasikasīlasaṃvarena pahānatthāya samucchedanatthāya paṭipannoti evaṃ sabbavāresu yojanā kātabbā.
អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុន្តិ ឥមេសុ បន បទេសុ តិណសលាកម្បិ នាម ឧបាទាយ អទិន្នំ អគ្គហណសាសនេ បព្ពជិត្វា អទិន្នាទានមត្តតោបិ វិរមិតុំ ន សក្កោមិ, កិំ មយ្ហំ បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ។ ឯវរូបេ នាម សាសនេ បព្ពជិត្វា អទិន្នាទានមត្តតោបិ ឱរមិតុំ ន សក្កោតិ, កិំ ឥមស្ស បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុំ? ហសាបេក្ខតាយបិ នាម ទវកម្យតាយ វា មុសាវាទំ អករណសាសនេ បព្ពជិត្វា។ សព្ពាការេន បិសុណំ អករណសាសនេ នាម បព្ពជិត្វា។ អប្បមត្តកម្បិ គិទ្ធិលោភំ អករណសាសនេ នាម បព្ពជិត្វាបិ។ កកចេន អង្គេសុ ឱក្កន្តិយមានេសុបិ នាម បរេសំ និន្ទារោសំ អករណសាសនេ បព្ពជិត្វា។ ឆិន្នខាណុកណ្ដកាទីសុបិ នាម កោធុបាយាសំ អករណសាសនេ បព្ពជិត្វា។ អធិមានមត្តម្បិ នាម មានំ អករណសាសនេ បព្ពជិត្វា អតិមានមត្តម្បិ បជហិតុំ ន សក្កោមិ, កិំ មយ្ហំ បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អត្តាបិ មំ ឧបវទេយ្យ។ ឯវរូបេ នាម សាសនេ បព្ពជិត្វា អតិមានមត្តម្បិ បជហិតុំ ន សក្កោតិ, កិំ ឥមស្ស បព្ពជ្ជាយាតិ ឯវំ អនុវិច្ចាបិ មំ វិញ្ញូ គរហេយ្យុន្តិ ឯវំ សព្ពវារេសុ យោជនា កាតព្ពា។
Attāpi maṃ upavadeyya anuviccāpi maṃ viññū garaheyyunti imesu pana padesu tiṇasalākampi nāma upādāya adinnaṃ aggahaṇasāsane pabbajitvā adinnādānamattatopi viramituṃ na sakkomi, kiṃ mayhaṃ pabbajjāyāti evaṃ attāpi maṃ upavadeyya. Evarūpe nāma sāsane pabbajitvā adinnādānamattatopi oramituṃ na sakkoti, kiṃ imassa pabbajjāyāti evaṃ anuviccāpi maṃ viññū garaheyyuṃ? Hasāpekkhatāyapi nāma davakamyatāya vā musāvādaṃ akaraṇasāsane pabbajitvā. Sabbākārena pisuṇaṃ akaraṇasāsane nāma pabbajitvā. Appamattakampi giddhilobhaṃ akaraṇasāsane nāma pabbajitvāpi. Kakacena aṅgesu okkantiyamānesupi nāma paresaṃ nindārosaṃ akaraṇasāsane pabbajitvā. Chinnakhāṇukaṇṭakādīsupi nāma kodhupāyāsaṃ akaraṇasāsane pabbajitvā. Adhimānamattampi nāma mānaṃ akaraṇasāsane pabbajitvā atimānamattampi pajahituṃ na sakkomi, kiṃ mayhaṃ pabbajjāyāti evaṃ attāpi maṃ upavadeyya. Evarūpe nāma sāsane pabbajitvā atimānamattampi pajahituṃ na sakkoti, kiṃ imassa pabbajjāyāti evaṃ anuviccāpi maṃ viññū garaheyyunti evaṃ sabbavāresu yojanā kātabbā.
អាសវាតិ ឥមស្មិំ បន បទេ អទិន្នាទានការណា កាមាសវោ ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវោតិ តយោ អាសវា ឧប្បជ្ជន្តិ, តថា មុសាវាទការណា បិសុណាវាចាការណា ច, គិទ្ធិលោភការណា ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវោ ច, និន្ទារោសការណា អវិជ្ជាសវោវ, តថា កោធុបាយាសការណា, អតិមានការណា ភវាសវោ អវិជ្ជាសវោ ចាតិ ទ្វេវ អាសវា ឧប្បជ្ជន្តីតិ ឯវំ អាសវុប្បត្តិ វេទិតព្ពា។
Āsavāti imasmiṃ pana pade adinnādānakāraṇā kāmāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavoti tayo āsavā uppajjanti, tathā musāvādakāraṇā pisuṇāvācākāraṇā ca, giddhilobhakāraṇā diṭṭhāsavo avijjāsavo ca, nindārosakāraṇā avijjāsavova, tathā kodhupāyāsakāraṇā, atimānakāraṇā bhavāsavo avijjāsavo cāti dveva āsavā uppajjantīti evaṃ āsavuppatti veditabbā.
ឥមេសុ បន អដ្ឋសុបិ វារេសុ អសម្មោហត្ថំ បុន អយំ សង្ខេបវិនិច្ឆយោ – បុរិមេសុ តាវ ចតូសុ វិរមិតុំ ន សក្កោមីតិ វត្តព្ពំ, បច្ឆិមេសុ បជហិតុំ ន សក្កោមីតិ។ បាណាតិបាតនិន្ទារោសកោធុបាយាសេសុ ច ឯកោ អវិជ្ជាសវោវ ហោតិ, អទិន្នាទានមុសាវាទបិសុណាវាចាសុ កាមាសវោ ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវោ, គិទ្ធិលោភេ ទិដ្ឋាសវោ អវិជ្ជាសវោ, អតិមានេ ភវាសវោ អវិជ្ជាសវោ, អបាណាតិបាតំ ទិន្នាទានំ កាយិកំ សីលំ, អមុសា អបិសុណំ វាចសិកសីលំ, ឋបេត្វា អនិន្ទារោសំ សេសានិ តីណិ មានសិកសីលានិ។ យស្មា បន កាយេនបិ ឃដ្ដេតិ រោសេតិ វាចាយបិ, តស្មា អនិន្ទារោសោ ទ្វេ ឋានានិ យាតិ, កាយិកសីលម្បិ ហោតិ វាចសិកសីលម្បិ។ ឯត្តាវតា កិំ កថិតំ? បាតិមោក្ខសំវរសីលំ។ បាតិមោក្ខសំវរសីលេ ឋិតស្ស ច ភិក្ខុនោ បដិសង្ខាបហានវសេន គិហិវោហារសមុច្ឆេទោ កថិតោតិ វេទិតព្ពោ។
Imesu pana aṭṭhasupi vāresu asammohatthaṃ puna ayaṃ saṅkhepavinicchayo – purimesu tāva catūsu viramituṃ na sakkomīti vattabbaṃ, pacchimesu pajahituṃ na sakkomīti. Pāṇātipātanindārosakodhupāyāsesu ca eko avijjāsavova hoti, adinnādānamusāvādapisuṇāvācāsu kāmāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo, giddhilobhe diṭṭhāsavo avijjāsavo, atimāne bhavāsavo avijjāsavo, apāṇātipātaṃ dinnādānaṃ kāyikaṃ sīlaṃ, amusā apisuṇaṃ vācasikasīlaṃ, ṭhapetvā anindārosaṃ sesāni tīṇi mānasikasīlāni. Yasmā pana kāyenapi ghaṭṭeti roseti vācāyapi, tasmā anindāroso dve ṭhānāni yāti, kāyikasīlampi hoti vācasikasīlampi. Ettāvatā kiṃ kathitaṃ? Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ. Pātimokkhasaṃvarasīle ṭhitassa ca bhikkhuno paṭisaṅkhāpahānavasena gihivohārasamucchedo kathitoti veditabbo.
កាមាទីនវកថាវណ្ណនា
Kāmādīnavakathāvaṇṇanā
៤២. វិត្ថារទេសនាយំ តមេនំ ទក្ខោតិ បទស្ស ឧបសុម្ភេយ្យាតិ ឥមិនា សទ្ធិំ សម្ពន្ធោ វេទិតព្ពោ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ, តមេនំ កុក្កុរំ ឧបសុម្ភេយ្យ, តស្ស សមីបេ ខិបេយ្យាតិ អត្ថោ។ អដ្ឋិកង្កលន្តិ ឧរដ្ឋិំ វា បិដ្ឋិកណ្ដកំ វា សីសដ្ឋិំ វា។ តញ្ហិ និម្មំសត្តា កង្កលន្តិ វុច្ចតិ។ សុនិក្កន្តំ និក្កន្តន្តិ យថា សុនិក្កន្តំ ហោតិ, ឯវំ និក្កន្តំ និល្លិខិតំ, យទេត្ថ អល្លីនមំសំ អត្ថិ, តំ សព្ពំ និល្លិខិត្វា អដ្ឋិមត្តមេវ កតន្តិ អត្ថោ។ តេនេវាហ ‘‘និម្មំស’’ន្តិ។ លោហិតំ បន មក្ខិត្វា តិដ្ឋតិ, តេន វុត្តំ ‘‘លោហិតមក្ខិត’’ន្តិ។
42. Vitthāradesanāyaṃ tamenaṃ dakkhoti padassa upasumbheyyāti iminā saddhiṃ sambandho veditabbo. Idaṃ vuttaṃ hoti, tamenaṃ kukkuraṃ upasumbheyya, tassa samīpe khipeyyāti attho. Aṭṭhikaṅkalanti uraṭṭhiṃ vā piṭṭhikaṇṭakaṃ vā sīsaṭṭhiṃ vā. Tañhi nimmaṃsattā kaṅkalanti vuccati. Sunikkantaṃnikkantanti yathā sunikkantaṃ hoti, evaṃ nikkantaṃ nillikhitaṃ, yadettha allīnamaṃsaṃ atthi, taṃ sabbaṃ nillikhitvā aṭṭhimattameva katanti attho. Tenevāha ‘‘nimmaṃsa’’nti. Lohitaṃ pana makkhitvā tiṭṭhati, tena vuttaṃ ‘‘lohitamakkhita’’nti.
ពហុទុក្ខា ពហុបាយាសាតិ ទិដ្ឋធម្មិកសម្បរាយិកេហិ ទុក្ខេហិ ពហុទុក្ខា, ឧបាយាសសំកិលេសេហិ ពហុបាយាសា។ យាយំ ឧបេក្ខា នានត្តា នានត្តសិតាតិ យា អយំ បញ្ចកាមគុណារម្មណវសេន នានាសភាវា, តានេវ ច អារម្មណានិ និស្សិតត្តា ‘‘នានត្តសិតា’’តិ វុច្ចតិ បញ្ចកាមគុណូបេក្ខា, តំ អភិនិវជ្ជេត្វា។ ឯកត្តា ឯកត្តសិតាតិ ចតុត្ថជ្ឈានុបេក្ខា, សា ហិ ទិវសម្បិ ឯកស្មិំ អារម្មណេ ឧប្បជ្ជនតោ ឯកសភាវា, តទេវ ឯកំ អារម្មណំ និស្សិតត្តា ឯកត្តសិតា នាម។ យត្ថ សព្ពសោ លោកាមិសូបាទានា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តីតិ យត្ថ ចតុត្ថជ្ឈានុបេក្ខាយំ យំ ឧបេក្ខំ អាគម្ម យំ បដិច្ច សព្ពេន សព្ពំ អបរិសេសា លោកាមិសសង្ខាតា បញ្ចកាមគុណាមិសា និរុជ្ឈន្តិ។ បញ្ចកាមគុណាមិសាតិ ច កាមគុណារម្មណឆន្ទរាគា, គហណដ្ឋេន តេយេវ ច ឧបាទានាតិបិ វុត្តា។ តមេវូបេក្ខំ ភាវេតីតិ តំ លោកាមិសូបាទានានំ បដិបក្ខភូតំ ចតុត្ថជ្ឈានុបេក្ខមេវ វឌ្ឍេតិ។
Bahudukkhā bahupāyāsāti diṭṭhadhammikasamparāyikehi dukkhehi bahudukkhā, upāyāsasaṃkilesehi bahupāyāsā. Yāyaṃ upekkhā nānattā nānattasitāti yā ayaṃ pañcakāmaguṇārammaṇavasena nānāsabhāvā, tāneva ca ārammaṇāni nissitattā ‘‘nānattasitā’’ti vuccati pañcakāmaguṇūpekkhā, taṃ abhinivajjetvā. Ekattā ekattasitāti catutthajjhānupekkhā, sā hi divasampi ekasmiṃ ārammaṇe uppajjanato ekasabhāvā, tadeva ekaṃ ārammaṇaṃ nissitattā ekattasitā nāma. Yattha sabbaso lokāmisūpādānā aparisesā nirujjhantīti yattha catutthajjhānupekkhāyaṃ yaṃ upekkhaṃ āgamma yaṃ paṭicca sabbena sabbaṃ aparisesā lokāmisasaṅkhātā pañcakāmaguṇāmisā nirujjhanti. Pañcakāmaguṇāmisāti ca kāmaguṇārammaṇachandarāgā, gahaṇaṭṭhena teyeva ca upādānātipi vuttā. Tamevūpekkhaṃ bhāvetīti taṃ lokāmisūpādānānaṃ paṭipakkhabhūtaṃ catutthajjhānupekkhameva vaḍḍheti.
៤៣. ឧឌ្ឌីយេយ្យាតិ ឧប្បតិត្វា គច្ឆេយ្យ។ អនុបតិត្វាតិ អនុពន្ធិត្វា។ វិតច្ឆេយ្យុន្តិ មុខតុណ្ឌកេន ឌំសន្តា តច្ឆេយ្យុំ។ វិស្សជ្ជេយ្យុន្តិ មំសបេសិំ នខេហិ កឌ្ឍិត្វា បាតេយ្យុំ។
43.Uḍḍīyeyyāti uppatitvā gaccheyya. Anupatitvāti anubandhitvā. Vitaccheyyunti mukhatuṇḍakena ḍaṃsantā taccheyyuṃ. Vissajjeyyunti maṃsapesiṃ nakhehi kaḍḍhitvā pāteyyuṃ.
៤៧. យានំ វា បោរិសេយ្យន្តិ បុរិសានុច្ឆវិកំ យានំ។ បវរមណិកុណ្ឌលន្តិ នានប្បការំ ឧត្តមមណិញ្ច កុណ្ឌលញ្ច។ សានិ ហរន្តីតិ អត្តនោ ភណ្ឌកានិ គណ្ហន្តិ។
47.Yānaṃ vā poriseyyanti purisānucchavikaṃ yānaṃ. Pavaramaṇikuṇḍalanti nānappakāraṃ uttamamaṇiñca kuṇḍalañca. Sāni harantīti attano bhaṇḍakāni gaṇhanti.
៤៨. សម្បន្នផលន្តិ មធុរផលំ។ ឧបបន្នផលន្តិ ផលូបបន្នំ ពហុផលំ។
48.Sampannaphalanti madhuraphalaṃ. Upapannaphalanti phalūpapannaṃ bahuphalaṃ.
៤៩. អនុត្តរន្តិ ឧត្តមំ បភស្សរំ និរុបក្កិលេសំ។
49.Anuttaranti uttamaṃ pabhassaraṃ nirupakkilesaṃ.
៥០. អារកា អហំ, ភន្តេតិ បថវិតោ នភំ វិយ សមុទ្ទស្ស ឱរិមតីរតោ បរតីរំ វិយ ច សុវិទូរវិទូរេ អហំ។ អនាជានីយេតិ គិហិវោហារសមុច្ឆេទនស្ស ការណំ អជាននកេ។ អាជានីយភោជនន្តិ ការណំ ជានន្តេហិ ភុញ្ជិតព្ពំ ភោជនំ។ អនាជានីយភោជនន្តិ ការណំ អជានន្តេហិ ភុញ្ជិតព្ពំ ភោជនំ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ។
50.Ārakā ahaṃ, bhanteti pathavito nabhaṃ viya samuddassa orimatīrato paratīraṃ viya ca suvidūravidūre ahaṃ. Anājānīyeti gihivohārasamucchedanassa kāraṇaṃ ajānanake. Ājānīyabhojananti kāraṇaṃ jānantehi bhuñjitabbaṃ bhojanaṃ. Anājānīyabhojananti kāraṇaṃ ajānantehi bhuñjitabbaṃ bhojanaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
បោតលិយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Potaliyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៤. បោតលិយសុត្តំ • 4. Potaliyasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ៤. បោតលិយសុត្តវណ្ណនា • 4. Potaliyasuttavaṇṇanā
