| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា
Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
១៥០. មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ…បេ.… អាវិកតា ហិស្ស ផាសុ ហោតិ, តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ…បេ.… តស្មា តុណ្ហី។ ឯវមេតំ ធារយាមី’តិ វត្វា ‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទាន’ន្តិអាទិនា នយេន អវសេសេ សុតេន សាវិតេ ឧទ្ទិដ្ឋោ ហោតី’’តិ វុត្តត្តា ‘‘ឯវមេតំ ធារយាមីតិ សុតា ខោ បនាយស្មន្តេហី’’តិ ឯត្ថ ‘‘ធារយាមី’’តិ វត្វា ‘‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទាន’’ន្តិ វចនំ សំខិត្តន្តិ គហេតព្ពំ, តេនេវ ខុទ្ទកបេយ្យាលវសេន លិខិតំ។ ឯវំ មាតិកាដ្ឋកថាយម្បិ ‘‘អាវិកតា ហិស្ស ផាសុ ហោតិ, តត្ថាយស្មន្តេ’’តិ ឯត្ថាបិ ‘‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទាន’’ន្តិ វចនំ សំខិត្តន្តិ គហេតព្ពន្តិ ឯកេ។ កេចិ ‘‘អវិវទមានេហិ សិក្ខិតព្ព’ន្តិ វុត្តេ និទានុទ្ទេសោ និដ្ឋិតោ នាម ហោតិ, តស្មា អនាវិករោន្តោ អាបត្តិំ អាបជ្ជតី’’តិ វទន្តិ, តំ ន យុត្តំ។ កស្មា? ‘‘និទានំ ឧទ្ទិសិត្វា’’តិ និដ្ឋានវចនេន ហិ និទានស្ស និដ្ឋិតភាវោ វុត្តោ, និទានាវសានេ ច អាបត្តិ វុត្តាតិ។ ‘‘សរភញ្ញំ នាម សរេន ភណន’’ន្តិ លិខិតំ។ សជ្ឈាយំ អធិដ្ឋហិត្វាតិ ‘‘សជ្ឈាយំ ករោមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា។ ‘‘អាបុច្ឆាមីតិ វុត្តមត្តេន កថេតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។ តំ តុណ្ហីភាវេ យុជ្ជតិ។ ‘‘អថាបិ លាភាទិនា អភិភូតោ វារេតិ, តំ ន បមាណ’’ន្តិ វទន្តិ។ ឯសេវ នយោតិ កថេន្តោ យទិ វិច្ឆិន្ទតិ, បុន អាបុច្ឆិតព្ពន្តិ។
150.Mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho…pe… āvikatā hissa phāsu hoti, tatthāyasmante pucchāmi…pe… tasmā tuṇhī. Evametaṃ dhārayāmī’ti vatvā ‘uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidāna’ntiādinā nayena avasese sutena sāvite uddiṭṭho hotī’’ti vuttattā ‘‘evametaṃ dhārayāmīti sutā kho panāyasmantehī’’ti ettha ‘‘dhārayāmī’’ti vatvā ‘‘uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidāna’’nti vacanaṃ saṃkhittanti gahetabbaṃ, teneva khuddakapeyyālavasena likhitaṃ. Evaṃ mātikāṭṭhakathāyampi ‘‘āvikatā hissa phāsu hoti, tatthāyasmante’’ti etthāpi ‘‘uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidāna’’nti vacanaṃ saṃkhittanti gahetabbanti eke. Keci ‘‘avivadamānehi sikkhitabba’nti vutte nidānuddeso niṭṭhito nāma hoti, tasmā anāvikaronto āpattiṃ āpajjatī’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ. Kasmā? ‘‘Nidānaṃ uddisitvā’’ti niṭṭhānavacanena hi nidānassa niṭṭhitabhāvo vutto, nidānāvasāne ca āpatti vuttāti. ‘‘Sarabhaññaṃ nāma sarena bhaṇana’’nti likhitaṃ. Sajjhāyaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘sajjhāyaṃ karomī’’ti cittaṃ uppādetvā. ‘‘Āpucchāmīti vuttamattena kathetuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Taṃ tuṇhībhāve yujjati. ‘‘Athāpi lābhādinā abhibhūto vāreti, taṃ na pamāṇa’’nti vadanti. Eseva nayoti kathento yadi vicchindati, puna āpucchitabbanti.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៧៨. សំខិត្តេន បាតិមោក្ខុទ្ទេសាទិ • 78. Saṃkhittena pātimokkhuddesādi
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថា • Pātimokkhuddesakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា • Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា • Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧៨. បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថា • 78. Pātimokkhuddesakathā
