| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា
Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
១៥០. ឯវមេតំ ធារយាមីតិ ‘‘សុតា ខោ បនាយស្មន្តេហី’’តិ ឯត្ថ ‘‘ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ វត្វា ‘‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទានំ, សុតា ខោ បនាយស្មន្តេហិ ចត្តារោ បារាជិកា ធម្មា’’តិ វត្តព្ពំ។ តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) ‘‘តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា, ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ…បេ.… តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ វត្វា ‘ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទាន’ន្តិអាទិនា នយេន អវសេសេ សុតេន សាវិតេ ឧទ្ទិដ្ឋោ ហោតី’’តិ វុត្តំ។ សុតេនាតិ សុតបទេន។ សវរភយន្តិ វនចរកភយំ។ តេនាហ ‘‘អដវិមនុស្សភយ’’ន្តិ។ ‘‘អវសេសំ សុតេន សាវេតព្ព’’ន្តិ វចនតោ និទានុទ្ទេសេ អនិដ្ឋិតេ សុតេន សាវេតព្ពំ នាម នត្ថីតិ អាហ ‘‘ទុតិយាទីសុ ឧទ្ទេសេសូ’’តិ។ ឧទ្ទិដ្ឋឧទ្ទេសាបេក្ខញ្ហិ អវសេសគ្គហណំ, តស្មា និទានេ ឧទ្ទិដ្ឋេ បារាជិកុទ្ទេសាទីសុ យស្មិំ វិប្បកតេ អន្តរាយោ ឧប្បជ្ជតិ, តេន សទ្ធិំ អវសេសំ សុតេន សាវេតព្ពំ។
150.Evametaṃ dhārayāmīti ‘‘sutā kho panāyasmantehī’’ti ettha ‘‘evametaṃ dhārayāmī’’ti vatvā ‘‘uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ, sutā kho panāyasmantehi cattāro pārājikā dhammā’’ti vattabbaṃ. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) ‘‘tatthāyasmante pucchāmi kaccittha parisuddhā, dutiyampi pucchāmi…pe… tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti vatvā ‘uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidāna’ntiādinā nayena avasese sutena sāvite uddiṭṭho hotī’’ti vuttaṃ. Sutenāti sutapadena. Savarabhayanti vanacarakabhayaṃ. Tenāha ‘‘aṭavimanussabhaya’’nti. ‘‘Avasesaṃ sutena sāvetabba’’nti vacanato nidānuddese aniṭṭhite sutena sāvetabbaṃ nāma natthīti āha ‘‘dutiyādīsu uddesesū’’ti. Uddiṭṭhauddesāpekkhañhi avasesaggahaṇaṃ, tasmā nidāne uddiṭṭhe pārājikuddesādīsu yasmiṃ vippakate antarāyo uppajjati, tena saddhiṃ avasesaṃ sutena sāvetabbaṃ.
តីហិបិ វិធីហីតិ ឱសារណកថនសរភញ្ញេហិ។ ឯត្ថ ច អត្ថំ ភណិតុកាមតាយ សុត្តស្ស ឱសារណា ឱសារណំ នាម។ តស្សេវ អត្ថប្បកាសនា កថនំ នាម។ សុត្តស្ស តទត្ថស្ស វា សរេន ភណនំ សរភញ្ញំ នាម។ សជ្ឈាយំ អធិដ្ឋហិត្វាតិ ‘‘សជ្ឈាយំ ករោមី’’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេត្វា។ ឱសារេត្វា បន កថេន្តេនាតិ បឋមំ ឧស្សារេត្វា បច្ឆា អត្ថំ កថេន្តេន។ មនុស្សានំ បន ‘‘ភណាហី’’តិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ឧច្ចតរេ និសិន្នេនបិ មនុស្សានំ ភណាហីតិ វិសេសេត្វាយេវ វត្តុំ វដ្ដតិ, អវិសេសេត្វា បន ន វដ្ដតិ។ សជ្ឈាយំ ករោន្តេនាតិ យត្ថ កត្ថចិ និសីទិត្វា សជ្ឈាយំ ករោន្តេន។ ថេរោតិ យោ កោចិ អត្តនា វុឌ្ឍតរោ។ ឯកំ អាបុច្ឆិត្វាតិ ឯកំ វុឌ្ឍតរំ អាបុច្ឆិត្វា។ អបរោ អាគច្ឆតីតិ អបរោ តតោបិ វុឌ្ឍតរោ អាគច្ឆតិ។
Tīhipividhīhīti osāraṇakathanasarabhaññehi. Ettha ca atthaṃ bhaṇitukāmatāya suttassa osāraṇā osāraṇaṃ nāma. Tasseva atthappakāsanā kathanaṃ nāma. Suttassa tadatthassa vā sarena bhaṇanaṃ sarabhaññaṃ nāma. Sajjhāyaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘sajjhāyaṃ karomī’’ti cittaṃ uppādetvā. Osāretvā pana kathentenāti paṭhamaṃ ussāretvā pacchā atthaṃ kathentena. Manussānaṃ pana ‘‘bhaṇāhī’’ti vattuṃ vaṭṭatīti ettha uccatare nisinnenapi manussānaṃ bhaṇāhīti visesetvāyeva vattuṃ vaṭṭati, avisesetvā pana na vaṭṭati. Sajjhāyaṃ karontenāti yattha katthaci nisīditvā sajjhāyaṃ karontena. Theroti yo koci attanā vuḍḍhataro. Ekaṃ āpucchitvāti ekaṃ vuḍḍhataraṃ āpucchitvā. Aparo āgacchatīti aparo tatopi vuḍḍhataro āgacchati.
បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៧៨. សំខិត្តេន បាតិមោក្ខុទ្ទេសាទិ • 78. Saṃkhittena pātimokkhuddesādi
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថា • Pātimokkhuddesakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា • Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថាវណ្ណនា • Pātimokkhuddesakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៧៨. បាតិមោក្ខុទ្ទេសកថា • 78. Pātimokkhuddesakathā
