| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
៣៤. បថវីនិទ្ទេសវណ្ណនា
34. Pathavīniddesavaṇṇanā
២៤២. ជាតា (បាចិ. ៨៦; បាចិ. អដ្ឋ. ៨៦-៨៨; កង្ខា. អដ្ឋ. បថវីខណនសិក្ខាបទវណ្ណនា) អជាតាតិ ទុវិធា បថវីតិ អត្ថោ។ ឥទានិ តទុភយំ ទស្សេតុំ ‘‘សុទ្ធមត្តិកបំសុកា’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ សុទ្ធមត្តិកបំសុកា ច អទឌ្ឍា ច ពហុមត្តិកបំសុកា ច ចាតុមាសាធិកោវដ្ឋបំសុមត្តិករាសិ ច ជាតបថវីតិ សម្ពន្ធោ។ ឯត្ថ បន អទឌ្ឍាតិ ឧទ្ធនបចនកុម្ភការាវាបភាជនបចនាទិវសេន តថា តថា អទឌ្ឍា។ អយំ បន វិសុំ នត្ថិ, សុទ្ធបំសុអាទីសុ អញ្ញតរាវ វេទិតព្ពា។ សុទ្ធបំសុ សុទ្ធមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុ យេភុយ្យេនមត្តិកា អតិរេកចាតុមាសាធិកោវដ្ឋមត្តិកាបំសុបុញ្ជា ច អទឌ្ឍា ចាតិ អយំ សព្ពាបិ ជាតបថវីតិ វេទិតព្ពា។
242. Jātā (pāci. 86; pāci. aṭṭha. 86-88; kaṅkhā. aṭṭha. pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā) ajātāti duvidhā pathavīti attho. Idāni tadubhayaṃ dassetuṃ ‘‘suddhamattikapaṃsukā’’tiādimāha. Tattha suddhamattikapaṃsukā ca adaḍḍhā ca bahumattikapaṃsukā ca cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca jātapathavīti sambandho. Ettha pana adaḍḍhāti uddhanapacanakumbhakārāvāpabhājanapacanādivasena tathā tathā adaḍḍhā. Ayaṃ pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāva veditabbā. Suddhapaṃsu suddhamattikā yebhuyyenapaṃsu yebhuyyenamattikā atirekacātumāsādhikovaṭṭhamattikāpaṃsupuñjā ca adaḍḍhā cāti ayaṃ sabbāpi jātapathavīti veditabbā.
២៤៣. ទុតិយាតិ អជាតបថវីតិ អត្ថោ។ វុត្តរាសីតិ មត្តិករាសិ ច បំសុរាសិ ច ចាតុមាសោមវដ្ឋកោ អជាតបថវីតិ អត្ថោ។
243.Dutiyāti ajātapathavīti attho. Vuttarāsīti mattikarāsi ca paṃsurāsi ca cātumāsomavaṭṭhako ajātapathavīti attho.
២៤៤. ឥទានិ យេភុយ្យេនមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុកា យេភុយ្យេនសក្ខរាតិ ឯវំ វុត្តាសុ កិត្តាវតា យេភុយ្យតា ហោតីតិ តំ ទស្សេតុំ ‘‘ទ្វេ ភាគា’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ តីសុ ភាគេសុ ទ្វេ ភាគា មត្តិកា យស្សា ភូមិយា, ឯសា យេភុយ្យមត្តិកាតិ សម្ពន្ធោ។ ឧបឌ្ឍបំសុអាទយោបិ កប្បិយា ឯវ អកប្បិយភាគស្ស អនតិរេកតោ។ ‘‘យេភុយ្យេនមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុកា’’តិ (បាចិ. ៨៦) ហិ វុត្តំ, ន ‘‘ឧបឌ្ឍមត្តិកា, ឧបឌ្ឍបំសុកា’’តិ។ សេសេសុបីតិ យេភុយ្យបំសុកាទីសុបិ។
244. Idāni yebhuyyenamattikā yebhuyyenapaṃsukā yebhuyyenasakkharāti evaṃ vuttāsu kittāvatā yebhuyyatā hotīti taṃ dassetuṃ ‘‘dve bhāgā’’tiādimāha. Tattha tīsu bhāgesu dve bhāgā mattikā yassā bhūmiyā, esā yebhuyyamattikāti sambandho. Upaḍḍhapaṃsuādayopi kappiyā eva akappiyabhāgassa anatirekato. ‘‘Yebhuyyenamattikā yebhuyyenapaṃsukā’’ti (pāci. 86) hi vuttaṃ, na ‘‘upaḍḍhamattikā, upaḍḍhapaṃsukā’’ti. Sesesupīti yebhuyyapaṃsukādīsupi.
២៤៥. ជាតសញ្ញិស្ស បាចិត្តីតិ សម្ពន្ធោ។ ទ្វេឡ្ហស្ស វិមតិស្ស ទុក្កដំ។ ជាតេ អជាតសញ្ញិស្ស អនាបត្តិ។
245. Jātasaññissa pācittīti sambandho. Dveḷhassa vimatissa dukkaṭaṃ. Jāte ajātasaññissa anāpatti.
២៤៦. ឯកាយាណត្តិយា ឯកាតិ សចេ សកិំ អាណត្តោ ទិវសម្បិ ខណតិ, អាណាបកស្ស ឯកា ឯវាតិ អត្ថោ។ វាចសោតិ វាចាយ វាចាយាតិ អត្ថោ។
246.Ekāyāṇattiyā ekāti sace sakiṃ āṇatto divasampi khaṇati, āṇāpakassa ekā evāti attho. Vācasoti vācāya vācāyāti attho.
២៤៧. ឯត្ថ ‘‘ជាលេហិ អគ្គិ’’ន្តិ វា វត្តុំ ន វដ្ដតិ។ អនិយមេត្វា បន ‘‘បោក្ខរណិំ ខណ, បថវិំ ខណ, វាបិំ ខណ, អាវាដំ ខណ, កន្ទំ ខណា’’តិ វត្តុំ វដ្ដតិ។
247. Ettha ‘‘jālehi aggi’’nti vā vattuṃ na vaṭṭati. Aniyametvā pana ‘‘pokkharaṇiṃ khaṇa, pathaviṃ khaṇa, vāpiṃ khaṇa, āvāṭaṃ khaṇa, kandaṃ khaṇā’’ti vattuṃ vaṭṭati.
២៤៨. ឯទិសន្តិ ឯត្ថ អញ្ញម្បិ ឯវរូបំ កប្បិយវោហារវចនំ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ។
248.Edisanti ettha aññampi evarūpaṃ kappiyavohāravacanaṃ vaṭṭatīti adhippāyo.
២៤៩. កោបេតុំ លព្ភន្តិ សម្ពន្ធោ, ឃដាទីហិ គហេតុំ សក្កុណេយ្យកំ ឧស្សិញ្ចនីយកទ្ទមំ។
249. Kopetuṃ labbhanti sambandho, ghaṭādīhi gahetuṃ sakkuṇeyyakaṃ ussiñcanīyakaddamaṃ.
២៥១-២. ឧទកសន្តិកេ បតិតេតិ សម្ពន្ធោ។ ឧទកេ បតិតំ បន សព្ពកាលំ កប្បិយមេវ, តស្មា អកប្បិយំ ទស្សេតុំ ‘‘ឧទកសន្តិកេ’’តិ វុត្តំ។ បាសាណេ លគ្គេ រជេ ច នវសោណ្ឌិយា បតិតេ រជេ ចាតិ សម្ពន្ធោ។ អព្ភោកាសុដ្ឋិតេ វម្មិកេ ច មត្តិកាកុដ្ដេ ចាតិ អត្ថោ, តថា ឯតេបិ សព្ពេ ចាតុមាសាធិកោវដ្ឋា ន កោបេតព្ពាតិ អត្ថោ។
251-2. Udakasantike patiteti sambandho. Udake patitaṃ pana sabbakālaṃ kappiyameva, tasmā akappiyaṃ dassetuṃ ‘‘udakasantike’’ti vuttaṃ. Pāsāṇe lagge raje ca navasoṇḍiyā patite raje cāti sambandho. Abbhokāsuṭṭhite vammike ca mattikākuṭṭe cāti attho, tathā etepi sabbe cātumāsādhikovaṭṭhā na kopetabbāti attho.
២៥៣-៥. ភូមិំ វិកោបយំ ថម្ភាទិំ គណ្ហិតុំ ន ច កប្បតីតិ សម្ពន្ធោ។ ធារាយាតិ បស្សាវធារាយ។ បទំ ទស្សេស្សាមីតិ សម្ពន្ធោ។
253-5. Bhūmiṃ vikopayaṃ thambhādiṃ gaṇhituṃ na ca kappatīti sambandho. Dhārāyāti passāvadhārāya. Padaṃ dassessāmīti sambandho.
២៥៧. សេកោតិ សិញ្ចនំ។ ភូមិយា អល្លហត្ថំ ឋបេត្វាតិ សម្ពន្ធោ។
257.Sekoti siñcanaṃ. Bhūmiyā allahatthaṃ ṭhapetvāti sambandho.
២៥៨. អវសេ សតីតិ ហត្ថទាហាទីសុ អាបទាសូតិ អត្ថោ។ បថវីវិនិច្ឆយោ។
258.Avase satīti hatthadāhādīsu āpadāsūti attho. Pathavīvinicchayo.
បថវីនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pathavīniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
