១. បឋមបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

៦៥៦. ភិក្ខុនីវិភង្គេ យោតិ យោ ភិក្ខុនីនំ វិភង្គោ។ មិគារនត្តាតិ មជ្ឈបទលោបេនេតំ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘មិគារមាតុយា បន នត្តា ហោតី’’តិ។ មិគារមាតាតិ វិសាខាយេតំ អធិវចនំ។ នវកម្មាធិដ្ឋាយិកន្តិ នវកម្មសំវិធាយិកំ។ ព្យញ្ជនានំ បដិវិជ្ឈិតព្ពោ អាការោ នាតិគម្ភីរោ, យថាសុតំ ធារណមេវ តត្ថ ករណីយន្តិ សតិយា ព្យាបារោ អធិកោ, បញ្ញា តត្ថ គុណីភូតាតិ វុត្តំ ‘‘សតិបុព្ពង្គមាយ បញ្ញាយា’’តិ។ សតិ បុព្ពង្គមា ឯតិស្សាតិ សតិបុព្ពង្គមា។ បុព្ពង្គមតា ចេត្ថ បធានភាវោ ‘‘មនោបុព្ពង្គមា’’តិអាទីសុ វិយ។ អត្ថគ្គហណេ បន បញ្ញាយ ព្យាបារោ អធិកោ បដិវិជ្ឈិតព្ពស្ស អត្ថស្ស អតិគម្ភីរត្តាតិ អាហ ‘‘បញ្ញាបុព្ពង្គមាយ សតិយា’’តិ។ អាលសិយវិរហិតាតិ កោសជ្ជរហិតា។ យថា អញ្ញា កុសីតា និសិន្នដ្ឋានេ និសិន្នាវ ហោន្តិ, ឋិតដ្ឋានេ ឋិតាវ, ឯវំ អហុត្វា វិប្ផារិកេន ចិត្តេន សព្ពកិច្ចំ និប្ផាទេតិ។

656. Bhikkhunīvibhaṅge yoti yo bhikkhunīnaṃ vibhaṅgo. Migāranattāti majjhapadalopenetaṃ vuttanti āha ‘‘migāramātuyā pana nattā hotī’’ti. Migāramātāti visākhāyetaṃ adhivacanaṃ. Navakammādhiṭṭhāyikanti navakammasaṃvidhāyikaṃ. Byañjanānaṃ paṭivijjhitabbo ākāro nātigambhīro, yathāsutaṃ dhāraṇameva tattha karaṇīyanti satiyā byāpāro adhiko, paññā tattha guṇībhūtāti vuttaṃ ‘‘satipubbaṅgamāya paññāyā’’ti. Sati pubbaṅgamā etissāti satipubbaṅgamā. Pubbaṅgamatā cettha padhānabhāvo ‘‘manopubbaṅgamā’’tiādīsu viya. Atthaggahaṇe pana paññāya byāpāro adhiko paṭivijjhitabbassa atthassa atigambhīrattāti āha ‘‘paññāpubbaṅgamāya satiyā’’ti. Ālasiyavirahitāti kosajjarahitā. Yathā aññā kusītā nisinnaṭṭhāne nisinnāva honti, ṭhitaṭṭhāne ṭhitāva, evaṃ ahutvā vipphārikena cittena sabbakiccaṃ nipphādeti.

សព្ពា ភិក្ខុនិយោ សត្ថុលទ្ធូបសម្បទា សង្ឃតោ លទ្ធូបសម្បទាតិ ទុវិធា។ គរុធម្មបអគ្គហណេន ហិ លទ្ធូបសម្បទា មហាបជាបតិគោតមី សត្ថុសន្តិកាវ លទ្ធូបសម្បទត្តា សត្ថុលទ្ធូបសម្បទា នាម។ សេសា សព្ពាបិ សង្ឃតោ លទ្ធូបសម្បទា។ តាបិ ឯកតោឧបសម្បន្នា ឧភតោឧបសម្បន្នាតិ ទុវិធា។ តត្ថ យា តា មហាបជាបតិគោតមិយា សទ្ធិំ និក្ខន្តា បញ្ចសតា សាកិយានិយោ, តា ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុសង្ឃតោ ឯវ លទ្ធូបសម្បទត្តា, ឥតរា ឧភតោឧបសម្បន្នា ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នត្តា។ ឯហិភិក្ខុនីភាវេន ឧបសម្បន្នា បន ភិក្ខុនិយោ ន សន្តិ តាសំ តថា ឧបសម្បទាយ អភាវតោ។ យទិ ឯវំ ‘‘ឯហិ ភិក្ខុនី’’តិ ឥធ កស្មា វុត្តន្តិ? ទេសនាយ សោតបតិតភាវតោ។ អយញ្ហិ សោតបតិតតា នាម កត្ថចិ លព្ភមានស្សបិ អគ្គហណេន ហោតិ, យថា អភិធម្មេ មនោធាតុនិទ្ទេសេ (ធ. ស. ១៦០-១៦១) លព្ភមានម្បិ ឈានង្គំ បញ្ចវិញ្ញាណសោតេ បតិតាយ ន ឧទ្ធដំ កត្ថចិ ទេសនាយ អសម្ភវតោ, យថា តត្ថេវ វត្ថុនិទ្ទេសេ (ធ. ស. ៩៨៤ អាទយោ) ហទយវត្ថុ។ កត្ថចិ អលព្ភមានស្សបិ គហណវសេន យថាឋិតកប្បីនិទ្ទេសេ។ យថាហ –

Sabbā bhikkhuniyo satthuladdhūpasampadā saṅghato laddhūpasampadāti duvidhā. Garudhammapaaggahaṇena hi laddhūpasampadā mahāpajāpatigotamī satthusantikāva laddhūpasampadattā satthuladdhūpasampadā nāma. Sesā sabbāpi saṅghato laddhūpasampadā. Tāpi ekatoupasampannā ubhatoupasampannāti duvidhā. Tattha yā tā mahāpajāpatigotamiyā saddhiṃ nikkhantā pañcasatā sākiyāniyo, tā ekatoupasampannā bhikkhusaṅghato eva laddhūpasampadattā, itarā ubhatoupasampannā ubhatosaṅghe upasampannattā. Ehibhikkhunībhāvena upasampannā pana bhikkhuniyo na santi tāsaṃ tathā upasampadāya abhāvato. Yadi evaṃ ‘‘ehi bhikkhunī’’ti idha kasmā vuttanti? Desanāya sotapatitabhāvato. Ayañhi sotapatitatā nāma katthaci labbhamānassapi aggahaṇena hoti, yathā abhidhamme manodhātuniddese (dha. sa. 160-161) labbhamānampi jhānaṅgaṃ pañcaviññāṇasote patitāya na uddhaṭaṃ katthaci desanāya asambhavato, yathā tattheva vatthuniddese (dha. sa. 984 ādayo) hadayavatthu. Katthaci alabbhamānassapi gahaṇavasena yathāṭhitakappīniddese. Yathāha –

‘‘កតមោ ច បុគ្គលោ ឋិតកប្បី? អយញ្ច បុគ្គលោ សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ អស្ស, កប្បស្ស ច ឧឌ្ឌយ្ហនវេលា អស្ស, នេវ តាវ កប្បោ ឧឌ្ឌយ្ហេយ្យ, យាវាយំ បុគ្គលោ ន សោតាបត្តិផលំ សច្ឆិករេយ្យា’’តិ (បុ. ប. ១៧)។

‘‘Katamo ca puggalo ṭhitakappī? Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa, kappassa ca uḍḍayhanavelā assa, neva tāva kappo uḍḍayheyya, yāvāyaṃ puggalo na sotāpattiphalaṃ sacchikareyyā’’ti (pu. pa. 17).

ឯវមិធាបិ អលព្ភមានគហណវសេន វេទិតព្ពំ។ បរិកប្បវចនញ្ហេតំ ‘‘សចេ ភគវា ភិក្ខុនីភាវយោគ្យំ កញ្ចិ មាតុគាមំ ‘ឯហិ ភិក្ខុនី’តិ វទេយ្យ, ឯវំ ភិក្ខុនីភាវោ សិយា’’តិ។

Evamidhāpi alabbhamānagahaṇavasena veditabbaṃ. Parikappavacanañhetaṃ ‘‘sace bhagavā bhikkhunībhāvayogyaṃ kañci mātugāmaṃ ‘ehi bhikkhunī’ti vadeyya, evaṃ bhikkhunībhāvo siyā’’ti.

កស្មា បន ភគវា ឯវំ ន កថេសីតិ? តថា កតាធិការានំ អភាវតោ។ យេ បន ‘‘អនាសន្នាសន្និហិតភាវតោ’’តិ ការណំ វត្វា ‘‘ភិក្ខូ ឯវ ហិ សត្ថុ អាសន្នចារិនោ សទា សន្និហិតា ច ហោន្តិ, តស្មា តេ ឯវ ‘ឯហិភិក្ខូ’តិ វត្តព្ពតំ អរហន្តិ, ន ភិក្ខុនិយោ’’តិ វទន្តិ, តំ តេសំ មតិមត្តំ សត្ថុ អាសន្នទូរភាវស្ស ភព្ពាភព្ពភាវសិទ្ធត្តា។ វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា –

Kasmā pana bhagavā evaṃ na kathesīti? Tathā katādhikārānaṃ abhāvato. Ye pana ‘‘anāsannāsannihitabhāvato’’ti kāraṇaṃ vatvā ‘‘bhikkhū eva hi satthu āsannacārino sadā sannihitā ca honti, tasmā te eva ‘ehibhikkhū’ti vattabbataṃ arahanti, na bhikkhuniyo’’ti vadanti, taṃ tesaṃ matimattaṃ satthu āsannadūrabhāvassa bhabbābhabbabhāvasiddhattā. Vuttañhetaṃ bhagavatā –

‘‘សង្ឃាដិកណ្ណេ ចេបិ មេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ គហេត្វា បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធោ អស្ស បាទេ បាទំ និក្ខិបន្តោ, សោ ច ហោតិ អភិជ្ឈាលុ កាមេសុ តិព្ពសារាគោ ព្យាបន្នចិត្តោ បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ មុដ្ឋស្សតិ អសម្បជានោ អសមាហិតោ វិព្ភន្តចិត្តោ បាកតិន្ទ្រិយោ, អថ ខោ សោ អារកាវ មយ្ហំ, អហញ្ច តស្ស។ តំ កិស្ស ហេតុ? ធម្មញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ន បស្សតិ, ធម្មំ អបស្សន្តោ ន មំ បស្សតិ។ យោជនសតេ ចេបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរេយ្យ, សោ ច ហោតិ អនភិជ្ឈាលុ កាមេសុ ន តិព្ពសារាគោ អព្យាបន្នចិត្តោ អប្បទុដ្ឋមនសង្កប្បោ ឧបដ្ឋិតស្សតិ សម្បជានោ សមាហិតោ ឯកគ្គចិត្តោ សំវុតិន្ទ្រិយោ, អថ ខោ សោ សន្តិកេវ មយ្ហំ, អហញ្ច តស្ស។ តំ កិស្ស ហេតុ? ធម្មញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ បស្សតិ, ធម្មំ បស្សន្តោ មំ បស្សតី’’តិ (ឥតិវុ. ៩២)។

‘‘Saṅghāṭikaṇṇe cepi me, bhikkhave, bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubandho assa pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo, atha kho so ārakāva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati, dhammaṃ apassanto na maṃ passati. Yojanasate cepi so, bhikkhave, bhikkhu vihareyya, so ca hoti anabhijjhālu kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto appaduṭṭhamanasaṅkappo upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo, atha kho so santikeva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu passati, dhammaṃ passanto maṃ passatī’’ti (itivu. 92).

តស្មា អការណំ ទេសតោ សត្ថុ អាសន្នានាសន្នតា។ អកតាធិការតាយ បន ភិក្ខុនីនំ ឯហិភិក្ខុនូបសម្បទាយ អយោគ្យតា វេទិតព្ពា។

Tasmā akāraṇaṃ desato satthu āsannānāsannatā. Akatādhikāratāya pana bhikkhunīnaṃ ehibhikkhunūpasampadāya ayogyatā veditabbā.

យទិ ឯវំ យំ តំ ថេរីគាថាសុ ភទ្ទាយ កុណ្ឌលកេសាយ វុត្តំ –

Yadi evaṃ yaṃ taṃ therīgāthāsu bhaddāya kuṇḍalakesāya vuttaṃ –

‘‘និហច្ច ជាណុំ វន្ទិត្វា, សម្មុខា អញ្ជលិំ អកំ;

‘‘Nihacca jāṇuṃ vanditvā, sammukhā añjaliṃ akaṃ;

ឯហិ ភទ្ទេតិ មំ អវច, សា មេ អាសូបសម្បទា’’តិ។ (ថេរីគា. ១០៩);

Ehi bhaddeti maṃ avaca, sā me āsūpasampadā’’ti. (therīgā. 109);

តថា អបទានេបិ –

Tathā apadānepi –

‘‘អាយាចិតោ តទា អាហ, ឯហិ ភទ្ទេតិ នាយកោ;

‘‘Āyācito tadā āha, ehi bhaddeti nāyako;

តទាហំ ឧបសម្បន្នា, បរិត្តំ តោយមទ្ទស’’ន្តិ។ (អប. ថេរី ២.៣.៤៤);

Tadāhaṃ upasampannā, parittaṃ toyamaddasa’’nti. (apa. therī 2.3.44);

តំ កថន្តិ? នយិទំ ឯហិភិក្ខុនីភាវេន ឧបសម្បទំ សន្ធាយ វុត្តំ, ឧបសម្បទាយ បន ហេតុភាវតោ ‘‘យា សត្ថុ អាណត្តិ, សា មេ អាសូបសម្បទា’’តិ វុត្តា។ តថា ហិ វុត្តំ អដ្ឋកថាយំ (ថេរីគា. អដ្ឋ. ១១១) ‘‘ឯហិ ភទ្ទេ ភិក្ខុនុបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ បព្ពជ ឧបសម្បជ្ជស្សូតិ មំ អវច អាណាបេសិ, សា សត្ថុ អាណា មយ្ហំ ឧបសម្បទាយ ការណត្តា ឧបសម្បទា អាសិ អហោសី’’តិ។ អបទានគាថាយម្បិ ឯវមេវ អត្ថោ គហេតព្ពោ។ តស្មា ភិក្ខុនីនំ ឯហិភិក្ខុនូបសម្បទា នត្ថិយេវាតិ និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ។ យថា ចេតំ សោតបតិតវសេន ‘‘ឯហិ ភិក្ខុនី’’តិ វុត្តំ, ឯវំ ‘‘តីហិ សរណគមនេហិ ឧបសម្បន្នាតិ ភិក្ខុនី’’តិ ឥទម្បិ សោតបតិតវសេនេវ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ សរណគមនូបសម្បទាយបិ ភិក្ខុនីនំ អសម្ភវតោ។

Taṃ kathanti? Nayidaṃ ehibhikkhunībhāvena upasampadaṃ sandhāya vuttaṃ, upasampadāya pana hetubhāvato ‘‘yā satthu āṇatti, sā me āsūpasampadā’’ti vuttā. Tathā hi vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ (therīgā. aṭṭha. 111) ‘‘ehi bhadde bhikkhunupassayaṃ gantvā bhikkhunīnaṃ santike pabbaja upasampajjassūti maṃ avaca āṇāpesi, sā satthu āṇā mayhaṃ upasampadāya kāraṇattā upasampadā āsi ahosī’’ti. Apadānagāthāyampi evameva attho gahetabbo. Tasmā bhikkhunīnaṃ ehibhikkhunūpasampadā natthiyevāti niṭṭhamettha gantabbaṃ. Yathā cetaṃ sotapatitavasena ‘‘ehi bhikkhunī’’ti vuttaṃ, evaṃ ‘‘tīhi saraṇagamanehi upasampannāti bhikkhunī’’ti idampi sotapatitavaseneva vuttanti daṭṭhabbaṃ saraṇagamanūpasampadāyapi bhikkhunīnaṃ asambhavato.

៦៥៩. ភិក្ខុវិភង្គេ ‘‘កាយសំសគ្គំ សាទិយេយ្យា’’តិ អវត្វា ‘‘សមាបជ្ជេយ្យា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘ភិក្ខុ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ។ តព្ពហុលនយេនាតិ កិរិយាសមុដ្ឋានស្សេវ ពហុលភាវតោ។ ទិស្សតិ ហិ តព្ពហុលនយេន តព្ពោហារោ យថា ‘‘ព្រាហ្មណគាមោ’’តិ។ ព្រាហ្មណគាមេបិ ហិ អន្តមសោ រជកាទីនិ បញ្ច កុលានិ សន្តិ។ សាតិ កិរិយាសមុដ្ឋានតា។

659. Bhikkhuvibhaṅge ‘‘kāyasaṃsaggaṃ sādiyeyyā’’ti avatvā ‘‘samāpajjeyyā’’ti vuttattā ‘‘bhikkhu āpattiyā na kāretabbo’’ti vuttaṃ. Tabbahulanayenāti kiriyāsamuṭṭhānasseva bahulabhāvato. Dissati hi tabbahulanayena tabbohāro yathā ‘‘brāhmaṇagāmo’’ti. Brāhmaṇagāmepi hi antamaso rajakādīni pañca kulāni santi. Sāti kiriyāsamuṭṭhānatā.

៦៦២. តថេវាតិ កាយសំសគ្គរាគេន អវស្សុតោយេវាតិ អត្ថោ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។

662.Tathevāti kāyasaṃsaggarāgena avassutoyevāti attho. Sesamettha uttānameva.

បឋមបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.

Next: ២. ទុតិយបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 2. Dutiyapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

Related texts:

តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / ភិក្ខុនីវិភង្គ • Bhikkhunīvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ

អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ភិក្ខុនីវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Bhikkhunīvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១. បឋមបារាជិកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamapārājikasikkhāpadavaṇṇanā

ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Ubbhajāṇumaṇḍalikasikkhāpadavaṇṇanā

ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១. បឋមបារាជិកសិក្ខាបទំ • 1. Paṭhamapārājikasikkhāpadaṃ

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea^® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact