| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៤. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ
4. Nissaggiyakaṇḍaṃ
១. ចីវរវគ្គោ
1. Cīvaravaggo
១. បឋមកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā
៤៥៩. សមិតាវិនាតិ សមិតបាបេន។ គោតមកេ ចេតិយេតិ គោតមយក្ខស្ស ចេតិយដ្ឋានេ កតវិហារោ វុច្ចតិ។ បរិភុញ្ជិតុំ អនុញ្ញាតំ ហោតីតិ ភគវតា គហបតិចីវរេ អនុញ្ញាតេ ពហូនិ ចីវរានិ លភិត្វា ភណ្ឌិកំ កត្វា សីសេបិ ខន្ធេបិ កដិយាបិ ឋបេត្វា អាគច្ឆន្តេ ភិក្ខូ ទិស្វា ចីវរេ សីមំ ពន្ធន្តេន តិចីវរំ បរិភោគត្ថាយ អនុញ្ញាតំ, ន បន អធិដ្ឋានវសេន។ នហាយន្តិ ឯត្ថាតិ នហានំ, នហានតិត្ថំ។
459.Samitāvināti samitapāpena. Gotamake cetiyeti gotamayakkhassa cetiyaṭṭhāne katavihāro vuccati. Paribhuñjituṃ anuññātaṃ hotīti bhagavatā gahapaticīvare anuññāte bahūni cīvarāni labhitvā bhaṇḍikaṃ katvā sīsepi khandhepi kaṭiyāpi ṭhapetvā āgacchante bhikkhū disvā cīvare sīmaṃ bandhantena ticīvaraṃ paribhogatthāya anuññātaṃ, na pana adhiṭṭhānavasena. Nahāyanti etthāti nahānaṃ, nahānatitthaṃ.
៤៦០. ឯកោ កិរ ព្រាហ្មណោ ចិន្តេសិ ‘‘ពុទ្ធរតនស្ស ច សង្ឃរតនស្ស ច បូជា បញ្ញាយតិ, កថំ នុ ខោ ធម្មរតនំ បូជិតំ នាម ហោតី’’តិ។ សោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតមត្ថំ បុច្ឆិ។ ភគវា អាហ ‘‘សចេបិ ព្រាហ្មណ ធម្មរតនំ បូជេតុកាមោ, ឯកំ ពហុស្សុតំ បូជេហី’’តិ។ ពហុស្សុតំ ភន្តេ អាចិក្ខថាតិ។ ភិក្ខុសង្ឃំ បុច្ឆាតិ។ សោ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘ពហុស្សុតំ ភន្តេ អាចិក្ខថា’’តិ អាហ។ អានន្ទត្ថេរោ ព្រាហ្មណាតិ។ ព្រាហ្មណោ ថេរំ សហស្សគ្ឃនកេន ចីវរេន បូជេសិ។ តេន វុត្តំ ‘‘បដិលាភវសេន ឧប្បន្ន’’ន្តិ។ ឧប្បន្ន-សទ្ទោ និប្ផន្នបរិយាយោបិ ហោតីតិ តំ បដិក្ខិបន្តោ អាហ ‘‘នោ និប្ផត្តិវសេនា’’តិ។ បឋមមេវ ហិ តំ តន្តវាយកម្មេន និប្ផន្នំ។
460. Eko kira brāhmaṇo cintesi ‘‘buddharatanassa ca saṅgharatanassa ca pūjā paññāyati, kathaṃ nu kho dhammaratanaṃ pūjitaṃ nāma hotī’’ti. So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ pucchi. Bhagavā āha ‘‘sacepi brāhmaṇa dhammaratanaṃ pūjetukāmo, ekaṃ bahussutaṃ pūjehī’’ti. Bahussutaṃ bhante ācikkhathāti. Bhikkhusaṅghaṃ pucchāti. So bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘bahussutaṃ bhante ācikkhathā’’ti āha. Ānandatthero brāhmaṇāti. Brāhmaṇo theraṃ sahassagghanakena cīvarena pūjesi. Tena vuttaṃ ‘‘paṭilābhavasena uppanna’’nti. Uppanna-saddo nipphannapariyāyopi hotīti taṃ paṭikkhipanto āha ‘‘no nipphattivasenā’’ti. Paṭhamameva hi taṃ tantavāyakammena nipphannaṃ.
ថេរស្ស សន្តិកេ ឧបជ្ឈំ គាហាបេត្វា សយំ អនុស្សាវនកម្មំ ករោតីតិ ឯត្ថ សារិបុត្តត្ថេរោបិ តថេវ ករោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឯវំ ឯកមេកេន អត្តនោ បត្តចីវរំ ទត្វា បព្ពាជេត្វា ឧបជ្ឈំ គណ្ហាបិតានិ បញ្ច បញ្ច ភិក្ខុសតានិ អហេសុំ។ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អតិវិយ មមាយតីតិ អានន្ទត្ថេរោ តាវ មមាយតុ អខីណាសវភាវតោ, សារិបុត្តត្ថេរោ កថន្តិ? ន ឥទំ មមាយនំ គេហស្សិតបេមវសេន, អថ ខោ គុណសម្ភាវនាវសេនាតិ នាយំ ទោសោ។ នវមំ វា ទិវសំ ទសមំ វាតិ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ , នវមេ វា ទសមេ វា ទិវសេតិ អត្ថោ។ សចេ ភវេយ្យាតិ សចេ កស្សចិ ឯវំ សិយា។ វុត្តសទិសមេវាតិ ឯត្ថ ‘‘វុត្តទិវសមេវា’’តិបិ បឋន្តិ។ ធារេតុន្តិ ឯត្ថ ‘‘អាហា’’តិ បាឋសេសោ ទដ្ឋព្ពោ។
Therassa santike upajjhaṃ gāhāpetvā sayaṃ anussāvanakammaṃ karotīti ettha sāriputtattheropi tatheva karotīti daṭṭhabbaṃ. Evaṃ ekamekena attano pattacīvaraṃ datvā pabbājetvā upajjhaṃ gaṇhāpitāni pañca pañca bhikkhusatāni ahesuṃ. Āyasmantaṃ ānandaṃ ativiya mamāyatīti ānandatthero tāva mamāyatu akhīṇāsavabhāvato, sāriputtatthero kathanti? Na idaṃ mamāyanaṃ gehassitapemavasena, atha kho guṇasambhāvanāvasenāti nāyaṃ doso. Navamaṃ vā divasaṃ dasamaṃ vāti bhummatthe upayogavacanaṃ , navame vā dasame vā divaseti attho. Sace bhaveyyāti sace kassaci evaṃ siyā. Vuttasadisamevāti ettha ‘‘vuttadivasamevā’’tipi paṭhanti. Dhāretunti ettha ‘‘āhā’’ti pāṭhaseso daṭṭhabbo.
៤៦២-៤៦៣. និដ្ឋិតចីវរស្មិន្តិ ភុម្មវចនស្ស លោបំ កត្វា និទ្ទេសោតិ អាហ ‘‘និដ្ឋិតេ ចីវរស្មិ’’ន្តិ, ចីវរស្ស ករណបលិពោធេ ឧបច្ឆិន្នេតិ វុត្តំ ហោតិ។ បាសបដ្ដគណ្ឋិកបដ្ដបរិយោសានំ យំ កិញ្ចិ កាតព្ពំ, តំ កត្វាតិ យោជេតព្ពំ។ សូចិយា បដិសាមនន្តិ ឥទំ សូចិកម្មស្ស សម្មា បរិនិដ្ឋិតភាវទស្សនត្ថំ វុត្តំ, សូចិកម្មនិដ្ឋានមេវេត្ថ បមាណំ។ ឯតេសម្បីតិ វិនដ្ឋាទិំ បរាមសតិ។
462-463.Niṭṭhitacīvarasminti bhummavacanassa lopaṃ katvā niddesoti āha ‘‘niṭṭhite cīvarasmi’’nti, cīvarassa karaṇapalibodhe upacchinneti vuttaṃ hoti. Pāsapaṭṭagaṇṭhikapaṭṭapariyosānaṃ yaṃ kiñci kātabbaṃ, taṃ katvāti yojetabbaṃ. Sūciyā paṭisāmananti idaṃ sūcikammassa sammā pariniṭṭhitabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ, sūcikammaniṭṭhānamevettha pamāṇaṃ. Etesampīti vinaṭṭhādiṃ parāmasati.
កថិនេ ច ឧព្ភតស្មិន្តិ យំ សង្ឃស្ស កថិនំ អត្ថតំ, តស្មិំ កថិនេ ច ឧព្ភតេតិ អត្ថោ។ ទុតិយស្ស បលិពោធស្ស អភាវំ ទស្សេតីតិ អាវាសបលិពោធស្ស អភាវំ ទស្សេតិ។ ឯត្ថ ច ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ’’តិ ឥមេហិ ទ្វីហិ បទេហិ ទ្វិន្នំ បលិពោធានំ អភាវទស្សនេន អត្ថតកថិនស្ស បញ្ចមាសព្ភន្តរេ យាវ ចីវរបលិពោធោ អាវាសបលិពោធោ ច ន ឧបច្ឆិជ្ជតិ, តាវ អនធិដ្ឋិតំ អវិកប្បិតំ អតិរេកចីវរំ ទសាហតោ បរម្បិ ឋបេតុំ វដ្ដតីតិ ទីបេតិ។ អត្ថតកថិនស្ស ហិ យាវ កថិនស្ស ឧព្ភារា អនាមន្តចារោ អសមាទានចារោ យាវទត្ថចីវរំ គណភោជនំ យោ ច តត្ថ ចីវរុប្បាទោតិ ឥមេ បញ្ចានិសំសា លព្ភន្តិ។ បក្កមនំ អន្តោ អស្សាតិ បក្កមនន្តិកា។ ឯវំ សេសាបិ វេទិតព្ពា។ វិត្ថារោ បនេត្ថ អាគតដ្ឋានេយេវ អាវិ ភវិស្សតិ។
Kathine ca ubbhatasminti yaṃ saṅghassa kathinaṃ atthataṃ, tasmiṃ kathine ca ubbhateti attho. Dutiyassa palibodhassa abhāvaṃ dassetīti āvāsapalibodhassa abhāvaṃ dasseti. Ettha ca ‘‘niṭṭhitacīvarasmiṃ ubbhatasmiṃ kathine’’ti imehi dvīhi padehi dvinnaṃ palibodhānaṃ abhāvadassanena atthatakathinassa pañcamāsabbhantare yāva cīvarapalibodho āvāsapalibodho ca na upacchijjati, tāva anadhiṭṭhitaṃ avikappitaṃ atirekacīvaraṃ dasāhato parampi ṭhapetuṃ vaṭṭatīti dīpeti. Atthatakathinassa hi yāva kathinassa ubbhārā anāmantacāro asamādānacāro yāvadatthacīvaraṃ gaṇabhojanaṃ yo ca tattha cīvaruppādoti ime pañcānisaṃsā labbhanti. Pakkamanaṃ anto assāti pakkamanantikā. Evaṃ sesāpi veditabbā. Vitthāro panettha āgataṭṭhāneyeva āvi bhavissati.
ខោមន្តិ ខោមសុត្តេហិ វាយិតំ ខោមបដចីវរំ, តថា សេសានិ។ សាណន្តិ សាណវាកសុត្តេហិ កតចីវរំ។ ភង្គន្តិ ខោមសុត្តាទីនិ សព្ពានិ ឯកច្ចានិ វា មិស្សេត្វា កតចីវរំ។ ភង្គម្បិ វាកមយមេវាតិ កេចិ។ ទុកូលំ បដ្ដុណ្ណំ សោមារបដំ ចីនបដំ ឥទ្ធិជំ ទេវទិន្នន្តិ ឥមានិ បន ឆ ចីវរានិ ឯតេសំយេវ អនុលោមានីតិ វិសុំ ន វុត្តានិ។ ទុកូលញ្ហិ សាណស្ស អនុលោមំ វាកមយត្តា។ បដ្ដុណ្ណទេសេ សញ្ជាតវត្ថំ បដ្ដុណ្ណំ។ ‘‘បដ្ដុណ្ណកោសេយ្យវិសេសោ’’តិ ហិ អភិធានកោសេ វុត្តំ។ សោមារទេសេ ចីនទេសេ ច ជាតវត្ថានិ សោមារចីនបដានិ។ បដ្ដុណ្ណាទីនិ តីណិ កោសេយ្យស្ស អនុលោមានិ បាណកេហិ កតសុត្តមយត្តា។ ឥទ្ធិជំ ឯហិភិក្ខូនំ បុញ្ញិទ្ធិយា និព្ពត្តចីវរំ, តំ ខោមាទីនំ អញ្ញតរំ ហោតីតិ តេសំ ឯវ អនុលោមំ។ ទេវតាហិ ទិន្នំ ចីវរំ ទេវទិន្នំ, តំ កប្បរុក្ខេ និព្ពត្តំ ជាលិនិយា ទេវកញ្ញាយ អនុរុទ្ធត្ថេរស្ស ទិន្នវត្ថសទិសំ, តម្បិ ខោមាទីនំយេវ អនុលោមំ ហោតិ តេសុ អញ្ញតរភាវតោ។
Khomanti khomasuttehi vāyitaṃ khomapaṭacīvaraṃ, tathā sesāni. Sāṇanti sāṇavākasuttehi katacīvaraṃ. Bhaṅganti khomasuttādīni sabbāni ekaccāni vā missetvā katacīvaraṃ. Bhaṅgampi vākamayamevāti keci. Dukūlaṃ paṭṭuṇṇaṃ somārapaṭaṃ cīnapaṭaṃ iddhijaṃ devadinnanti imāni pana cha cīvarāni etesaṃyeva anulomānīti visuṃ na vuttāni. Dukūlañhi sāṇassa anulomaṃ vākamayattā. Paṭṭuṇṇadese sañjātavatthaṃ paṭṭuṇṇaṃ. ‘‘Paṭṭuṇṇakoseyyaviseso’’ti hi abhidhānakose vuttaṃ. Somāradese cīnadese ca jātavatthāni somāracīnapaṭāni. Paṭṭuṇṇādīni tīṇi koseyyassa anulomāni pāṇakehi katasuttamayattā. Iddhijaṃ ehibhikkhūnaṃ puññiddhiyā nibbattacīvaraṃ, taṃ khomādīnaṃ aññataraṃ hotīti tesaṃ eva anulomaṃ. Devatāhi dinnaṃ cīvaraṃ devadinnaṃ, taṃ kapparukkhe nibbattaṃ jāliniyā devakaññāya anuruddhattherassa dinnavatthasadisaṃ, tampi khomādīnaṃyeva anulomaṃ hoti tesu aññatarabhāvato.
មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស វិទត្ថិំ សន្ធាយ ‘‘ទ្វេ វិទត្ថិយោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ ឥមិនា ទីឃតោ វឌ្ឍកីហត្ថប្បមាណំ វិត្ថារតោ តតោ ឧបឌ្ឍប្បមាណំ វិកប្បនុបគន្តិ ទស្សេតិ។ តថា ហិ ‘‘សុគតវិទត្ថិ នាម ឥទានិ មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស តិស្សោ វិទត្ថិយោ, វឌ្ឍកីហត្ថេន ទិយឌ្ឍោ ហត្ថោ ហោតី’’តិ កុដិការសិក្ខាបទដ្ឋកថាយំ (បារា. អដ្ឋ. ២.៣៤៨-៣៤៩) វុត្តំ, តស្មា សុគតង្គុលេន ទ្វាទសង្គុលំ វឌ្ឍកីហត្ថេន ទិយឌ្ឍោ ហត្ថោតិ សិទ្ធំ។ ឯវញ្ច កត្វា សុគតង្គុលេន អដ្ឋង្គុលំ វឌ្ឍកីហត្ថប្បមាណន្តិ ឥទំ អាគតមេវាតិ។
Majjhimassa purisassa vidatthiṃ sandhāya ‘‘dve vidatthiyo’’tiādi vuttaṃ. Iminā dīghato vaḍḍhakīhatthappamāṇaṃ vitthārato tato upaḍḍhappamāṇaṃ vikappanupaganti dasseti. Tathā hi ‘‘sugatavidatthi nāma idāni majjhimassa purisassa tisso vidatthiyo, vaḍḍhakīhatthena diyaḍḍho hattho hotī’’ti kuṭikārasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.348-349) vuttaṃ, tasmā sugataṅgulena dvādasaṅgulaṃ vaḍḍhakīhatthena diyaḍḍho hatthoti siddhaṃ. Evañca katvā sugataṅgulena aṭṭhaṅgulaṃ vaḍḍhakīhatthappamāṇanti idaṃ āgatamevāti.
តំ អតិក្កាមយតោតិ ឯត្ថ តន្តិ ចីវរំ កាលំ វា បរាមសតិ។ តស្ស យោ អរុណោតិ តស្ស ចីវរុប្បាទទិវសស្ស យោ អតិក្កន្តោ អរុណោ។ ចីវរុប្បាទទិវសេន សទ្ធិន្តិ ចីវរុប្បាទទិវសស្ស អតិក្កន្តអរុណេន សទ្ធិន្តិ អត្ថោ។ ទិវសសទ្ទេន ហិ តំទិវសនិស្សិតោ អរុណោ វុត្តោ។ ពន្ធិត្វាតិ រជ្ជុអាទីហិ ពន្ធិត្វា។ វេឋេត្វាតិ វត្ថាទីតិ វេឋេត្វា។
Taṃ atikkāmayatoti ettha tanti cīvaraṃ kālaṃ vā parāmasati. Tassa yo aruṇoti tassa cīvaruppādadivasassa yo atikkanto aruṇo. Cīvaruppādadivasena saddhinti cīvaruppādadivasassa atikkantaaruṇena saddhinti attho. Divasasaddena hi taṃdivasanissito aruṇo vutto. Bandhitvāti rajjuādīhi bandhitvā. Veṭhetvāti vatthādīti veṭhetvā.
វចនីយោតិ សង្ឃំ អបេក្ខិត្វា វុត្តំ។ អញ្ញថាបិ វត្តព្ពន្តិ ឯត្ថ ‘‘យាយ កាយចិ ភាសាយ បទបដិបាដិយា អវត្វាបិ អត្ថមត្តេ វុត្តេ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។ តេនាតិ អាបត្តិំ បដិគ្គណ្ហន្តេន។ បដិគ្គាហកេន ‘‘បស្សសី’’តិ វុត្តេ ទេសកេន វត្តព្ពវចនំ ទស្សេតិ ‘‘អាម បស្សាមី’’តិ។ បុន បដិគ្គាហកេន វត្តព្ពវចនមាហ ‘‘អាយតិំ សំវរេយ្យាសី’’តិ។ ឯវំ វុត្តេ បុន ទេសកេន វត្តព្ពវចនំ ‘‘សាធុ សុដ្ឋុ សំវរិស្សាមី’’តិ។ ឥមិនា អត្តនោ អាយតិំ សំវរេ បតិដ្ឋិតភាវំ ទស្សេតិ។ ទ្វីសុ បន សម្ពហុលាសុ វាតិ ទ្វីសុ សម្ពហុលាសុ វា អាបត្តីសុ បុរិមនយេនេវ វចនភេទោ វេទិតព្ពោ។ ញត្តិយំ អាបត្តិំ សរតិ វិវរតីតិ ឯត្ថ ទ្វេ អាបត្តិយោតិ វា សម្ពហុលា អាបត្តិយោតិ វា វត្តព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។ ចីវរទានេបីតិ និស្សដ្ឋចីវរស្ស ទានេបិ។ វត្ថុវសេនាតិ ចីវរគណនាយ។ គណស្ស វុត្តា បាឡិយេវេត្ថ បាឡីតិ ទ្វីសុ ឥមាហំ អាយស្មន្តានំ និស្សជ្ជាមីតិ វចនេ វិសេសាភាវតោ វុត្តំ។ ឯវំ…បេ.… វត្តុំ វដ្ដតីតិ វត្វា តត្ថ ការណមាហ ‘‘ឥតោ គរុកតរានី’’តិអាទិ។ តត្ថ ឥតោតិ ឥតោ និស្សដ្ឋចីវរទានតោ។ ញត្តិកម្មតោ ញត្តិទុតិយកម្មំ គរុកតរន្តិ អាហ ‘‘ឥតោ គរុកតរានី’’តិ។ ឥមាហំ ចីវរន្តិ ឯត្ថ ‘‘ឥមំ ចីវរ’’ន្តិបិ បឋន្តិ។
Vacanīyoti saṅghaṃ apekkhitvā vuttaṃ. Aññathāpi vattabbanti ettha ‘‘yāya kāyaci bhāsāya padapaṭipāṭiyā avatvāpi atthamatte vutte vaṭṭatī’’ti vadanti. Tenāti āpattiṃ paṭiggaṇhantena. Paṭiggāhakena ‘‘passasī’’ti vutte desakena vattabbavacanaṃ dasseti ‘‘āma passāmī’’ti. Puna paṭiggāhakena vattabbavacanamāha ‘‘āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti. Evaṃ vutte puna desakena vattabbavacanaṃ ‘‘sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī’’ti. Iminā attano āyatiṃ saṃvare patiṭṭhitabhāvaṃ dasseti. Dvīsu pana sambahulāsu vāti dvīsu sambahulāsu vā āpattīsu purimanayeneva vacanabhedo veditabbo. Ñattiyaṃ āpattiṃ sarati vivaratīti ettha dve āpattiyoti vā sambahulā āpattiyoti vā vattabbanti adhippāyo. Cīvaradānepīti nissaṭṭhacīvarassa dānepi. Vatthuvasenāti cīvaragaṇanāya. Gaṇassa vuttā pāḷiyevettha pāḷīti dvīsu imāhaṃ āyasmantānaṃ nissajjāmīti vacane visesābhāvato vuttaṃ. Evaṃ…pe… vattuṃ vaṭṭatīti vatvā tattha kāraṇamāha ‘‘itogarukatarānī’’tiādi. Tattha itoti ito nissaṭṭhacīvaradānato. Ñattikammato ñattidutiyakammaṃ garukataranti āha ‘‘ito garukatarānī’’ti. Imāhaṃ cīvaranti ettha ‘‘imaṃ cīvara’’ntipi paṭhanti.
៤៦៨. ន ឥធ សញ្ញា រក្ខតីតិ ឥទំ វេមតិកំ អនតិក្កន្តសញ្ញញ្ច សន្ធាយ វុត្តំ។ យោបិ ឯវំសញ្ញី, តស្សបីតិ ន កេវលំ អតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញិស្ស, អថ ខោ វេមតិកស្ស អនតិក្កន្តសញ្ញិស្សបីតិ អត្ថោ។ ‘‘ន ឥធ សញ្ញា រក្ខតី’’តិអាទិនា វុត្តមត្ថំ សេសត្តិកេបិ អតិទិសតិ។ ឯស នយោ សព្ពត្ថាតិ ឯស នយោ អវិនដ្ឋាទីសុបីតិ អញ្ញេសំ ចីវរេសុ ឧបចិកាទីហិ ខាយិតេសុ ‘‘មយ្ហម្បិ ចីវរំ ខាយិត’’ន្តិ ឯវំសញ្ញី ហោតីតិអាទិនា យោជេតព្ពន្តិ ទស្សេតិ។ អនដ្ឋតោ អវិលុត្តស្ស វិសេសមាហ ‘‘បសយ្ហាវហារវសេនា’’តិ។ ថេយ្យាវហារវសេន គហិតញ្ហិ នដ្ឋន្តិ អធិប្បេតំ, បសយ្ហាវហារវសេន គហិតំ វិលុត្តន្តិ។ អនាបត្តិ អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតីតិ ឥទំ និសីទនសន្ថតំ សន្ធាយ វុត្តំ។ យំ យេន ហិ បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ អនាទិយិត្វា អញ្ញំ នវំ និសីទនសន្ថតំ កតំ, តស្ស តំ និស្សគ្គិយំ ហោតិ។ តស្មា ‘‘អនាបត្តិ អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតី’’តិ ឥទំ បរស្ស និស្សគ្គិយំ អបរស្ស បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ ឥមមត្ថំ សាធេតិ។ បរិភោគំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ អនតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញិស្ស វេមតិកស្ស ច បរិភុញ្ជន្តស្សេវ ទុក្កដំ, ន បន អបរិភុញ្ជិត្វា ឋបេន្តស្សាតិ អធិប្បាយោ។
468.Naidha saññā rakkhatīti idaṃ vematikaṃ anatikkantasaññañca sandhāya vuttaṃ. Yopi evaṃsaññī, tassapīti na kevalaṃ atikkante atikkantasaññissa, atha kho vematikassa anatikkantasaññissapīti attho. ‘‘Na idha saññā rakkhatī’’tiādinā vuttamatthaṃ sesattikepi atidisati. Esa nayo sabbatthāti esa nayo avinaṭṭhādīsupīti aññesaṃ cīvaresu upacikādīhi khāyitesu ‘‘mayhampi cīvaraṃ khāyita’’nti evaṃsaññī hotītiādinā yojetabbanti dasseti. Anaṭṭhato aviluttassa visesamāha ‘‘pasayhāvahāravasenā’’ti. Theyyāvahāravasena gahitañhi naṭṭhanti adhippetaṃ, pasayhāvahāravasena gahitaṃ viluttanti. Anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatīti idaṃ nisīdanasanthataṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ yena hi purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ anādiyitvā aññaṃ navaṃ nisīdanasanthataṃ kataṃ, tassa taṃ nissaggiyaṃ hoti. Tasmā ‘‘anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī’’ti idaṃ parassa nissaggiyaṃ aparassa paribhuñjituṃ vaṭṭatīti imamatthaṃ sādheti. Paribhogaṃ sandhāya vuttanti anatikkante atikkantasaññissa vematikassa ca paribhuñjantasseva dukkaṭaṃ, na pana aparibhuñjitvā ṭhapentassāti adhippāyo.
៤៦៩. តិចីវរំ អធិដ្ឋាតុន្តិ នាមំ វត្វា អធិដ្ឋាតុំ។ ន វិកប្បេតុន្តិ នាមំ វត្វា ន វិកប្បេតុំ។ ឯស នយោ សព្ពត្ថ។ តស្មា តិចីវរាទីនិ អធិដ្ឋហន្តេន ‘‘ឥមំ សង្ឃាដិំ អធិដ្ឋាមី’’តិអាទិនា នាមំ វត្វា អធិដ្ឋាតព្ពំ។ វិកប្បេន្តេន បន ‘‘ឥមំ សង្ឃាដិ’’ន្តិអាទិនា តស្ស តស្ស ចីវរស្ស នាមំ អគ្គហេត្វាវ ‘‘ឥមំ ចីវរំ តុយ្ហំ វិកប្បេមី’’តិ វិកប្បេតព្ពំ។ តិចីវរំ វា ហោតុ អញ្ញំ វា, យទិ តំ តំ នាមំ គហេត្វា វិកប្បេតិ, អវិកប្បិតំ ហោតិ, អតិរេកចីវរដ្ឋានេយេវ តិដ្ឋតិ។ តតោ បរំ វិកប្បេតុន្តិ ‘‘ចតុមាសតោ បរំ វិកប្បេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ អនុញ្ញាត’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។ កេចិ បន ‘‘តតោ បរំ វិកប្បេត្វា យាវ អាគាមិសំវច្ឆរេ វស្សានំ ចាតុមាសំ, តាវ ឋបេតុំ អនុញ្ញាត’’ន្តិបិ វទន្តិ។ ‘‘តតោ បរំ វិកប្បេតុំ អនុជានាមីតិ ឯត្តាវតា វស្សិកសាដិកំ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិញ្ច តំ តំ នាមំ គហេត្វា វិកប្បេតុំ អនុញ្ញាតន្តិ ឯវមត្ថោ ន គហេតព្ពោ តតោ បរំ វស្សិកសាដិកាទិនាមស្សេវ អភាវតោ។ តស្មា តតោ បរំ វិកប្បេន្តេនបិ នាមំ គហេត្វា ន វិកប្បេតព្ពំ។ ឧភិន្នម្បិ តតោ បរំ វិកប្បេត្វា បរិភោគស្ស អនុញ្ញាតត្តា តថា វិកប្បិតំ អញ្ញនាមេន អធិដ្ឋហិត្វា បរិភុញ្ជិតព្ព’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។
469.Ticīvaraṃ adhiṭṭhātunti nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātuṃ. Na vikappetunti nāmaṃ vatvā na vikappetuṃ. Esa nayo sabbattha. Tasmā ticīvarādīni adhiṭṭhahantena ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’tiādinā nāmaṃ vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Vikappentena pana ‘‘imaṃ saṅghāṭi’’ntiādinā tassa tassa cīvarassa nāmaṃ aggahetvāva ‘‘imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappemī’’ti vikappetabbaṃ. Ticīvaraṃ vā hotu aññaṃ vā, yadi taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappeti, avikappitaṃ hoti, atirekacīvaraṭṭhāneyeva tiṭṭhati. Tato paraṃ vikappetunti ‘‘catumāsato paraṃ vikappetvā paribhuñjituṃ anuññāta’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Keci pana ‘‘tato paraṃ vikappetvā yāva āgāmisaṃvacchare vassānaṃ cātumāsaṃ, tāva ṭhapetuṃ anuññāta’’ntipi vadanti. ‘‘Tato paraṃ vikappetuṃ anujānāmīti ettāvatā vassikasāṭikaṃ kaṇḍuppaṭicchādiñca taṃ taṃ nāmaṃ gahetvā vikappetuṃ anuññātanti evamattho na gahetabbo tato paraṃ vassikasāṭikādināmasseva abhāvato. Tasmā tato paraṃ vikappentenapi nāmaṃ gahetvā na vikappetabbaṃ. Ubhinnampi tato paraṃ vikappetvā paribhogassa anuññātattā tathā vikappitaṃ aññanāmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabba’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ.
បច្ចុទ្ធរាមីតិ ឋបេមិ, បរិច្ចជាមីតិ វា អត្ថោ។ ឥមំ សង្ឃាដិំ អធិដ្ឋាមីតិ ឯត្ថ ‘‘ឥមំ ចីវរំ សង្ឃាដិំ អធិដ្ឋាមីតិ ឯវម្បិ វត្តុំ វដ្ដតី’’តិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ, តម្បិ ‘‘ឥមំ ចីវរំ បរិក្ខារចោឡំ អធិដ្ឋាមី’’តិ ឥមិនា សមេតិ។ កាយវិការំ ករោន្តេនាតិ ហត្ថេន ចីវរំ បរាមសន្តេន វា ចាលេន្តេន វា។ ទុវិធន្តិ សម្មុខបរម្មុខភេទេសុ ទុវិធំ។ ហត្ថបាសេតិ ឥទំ ទ្វាទសហត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ, តស្មា ទ្វាទសហត្ថព្ភន្តរេ ឋិតំ ‘‘ឥម’’ន្តិ វត្វា អធិដ្ឋាតព្ពំ។ តតោ បរំ ‘‘ឯត’’ន្តិ វត្វា អធិដ្ឋាតព្ពន្តិ កេចិ វទន្តិ។ គណ្ឋិបទេសុ បនេត្ថ ន កិញ្ចិ វុត្តំ។ បាឡិយំ អដ្ឋកថាយញ្ច សព្ពត្ថ ‘‘ហត្ថបាសោ’’តិ អឌ្ឍតេយ្យហត្ថោ វុច្ចតិ, តស្មា ឥធ វិសេសវិកប្បនាយ ការណំ គវេសិតព្ពំ។ សាមន្តវិហារោ នាម យត្ថ តទហេវ គន្ត្វា និវត្តិតុំ សក្កា។ ‘‘សាមន្តវិហារេ’’តិ ឥទំ ទេសនាសីសមត្តំ, តស្មា ឋបិតដ្ឋានំ សល្លក្ខេត្វា ទូរេ ឋិតម្បិ អធិដ្ឋាតព្ពន្តិ វទន្តិ។ ឋបិតដ្ឋានំ សល្លក្ខេត្វាតិ ច ឥទំ ឋបិតដ្ឋានសល្លក្ខណំ អនុច្ឆវិកន្តិ កត្វា វុត្តំ, ចីវរសល្លក្ខណមេវេត្ថ បមាណំ។
Paccuddharāmīti ṭhapemi, pariccajāmīti vā attho. Imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmīti ettha ‘‘imaṃ cīvaraṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmīti evampi vattuṃ vaṭṭatī’’ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ, tampi ‘‘imaṃ cīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhāmī’’ti iminā sameti. Kāyavikāraṃ karontenāti hatthena cīvaraṃ parāmasantena vā cālentena vā. Duvidhanti sammukhaparammukhabhedesu duvidhaṃ. Hatthapāseti idaṃ dvādasahatthaṃ sandhāya vuttaṃ, tasmā dvādasahatthabbhantare ṭhitaṃ ‘‘ima’’nti vatvā adhiṭṭhātabbaṃ. Tato paraṃ ‘‘eta’’nti vatvā adhiṭṭhātabbanti keci vadanti. Gaṇṭhipadesu panettha na kiñci vuttaṃ. Pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca sabbattha ‘‘hatthapāso’’ti aḍḍhateyyahattho vuccati, tasmā idha visesavikappanāya kāraṇaṃ gavesitabbaṃ. Sāmantavihāro nāma yattha tadaheva gantvā nivattituṃ sakkā. ‘‘Sāmantavihāre’’ti idaṃ desanāsīsamattaṃ, tasmā ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā dūre ṭhitampi adhiṭṭhātabbanti vadanti. Ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvāti ca idaṃ ṭhapitaṭṭhānasallakkhaṇaṃ anucchavikanti katvā vuttaṃ, cīvarasallakkhaṇamevettha pamāṇaṃ.
អធិដ្ឋហិត្វា ឋបិតវត្ថេហីតិ បរិក្ខារចោឡនាមេន អធិដ្ឋហិត្វា ឋបិតវត្ថេហិ។ អធិដ្ឋានតោ បុព្ពេ សង្ឃាដិអាទិវោហារស្ស អភាវតោ ‘‘ឥមំ បច្ចុទ្ធរាមី’’តិ បរិក្ខារចោឡស្ស វិសុំ បច្ចុទ្ធារវិធិំ ទស្សេតិ។ បរិក្ខារចោឡនាមេន បន អធិដ្ឋិតត្តា ‘‘ឥមំ បរិក្ខារចោឡំ បច្ចុទ្ធរាមី’’តិ វុត្តេបិ នេវត្ថិ ទោសោតិ វិញ្ញាយតិ។ បច្ចុទ្ធរិត្វា បុន អធិដ្ឋាតព្ពានីតិ ឥទញ្ច សង្ឃាដិអាទិចីវរនាមេន អធិដ្ឋហិត្វា បរិភុញ្ជិតុកាមំ សន្ធាយ វុត្តំ។ បរិក្ខារចោឡនាមេនេវ អធិដ្ឋហិត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស បន បុព្ពេកតអធិដ្ឋានមេវ អធិដ្ឋានំ។ អធិដ្ឋានកិច្ចំ នត្ថីតិ ឥមិនា កប្បពិន្ទុទានកិច្ចម្បិ នត្ថីតិ ទស្សេតិ។ មុដ្ឋិបញ្ចកាទិតិចីវរប្បមាណយុត្តំ សន្ធាយ ‘‘តិចីវរំ បនា’’តិអាទិ វុត្តំ។ បរិក្ខារចោឡំ អធិដ្ឋាតុន្តិ បរិក្ខារចោឡំ កត្វា អធិដ្ឋាតុំ។ ពទ្ធសីមាយំ អវិប្បវាសសីមាសម្មុតិសព្ភាវតោ ចីវរវិប្បវាសេបិ នេវត្ថិ ទោសោតិ ន តត្ថ ទុប្បរិហារតាតិ អាហ ‘‘អពទ្ធសីមាយំ ទុប្បរិហារ’’ន្តិ។
Adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehīti parikkhāracoḷanāmena adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi. Adhiṭṭhānato pubbe saṅghāṭiādivohārassa abhāvato ‘‘imaṃ paccuddharāmī’’ti parikkhāracoḷassa visuṃ paccuddhāravidhiṃ dasseti. Parikkhāracoḷanāmena pana adhiṭṭhitattā ‘‘imaṃ parikkhāracoḷaṃ paccuddharāmī’’ti vuttepi nevatthi dosoti viññāyati. Paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbānīti idañca saṅghāṭiādicīvaranāmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitukāmaṃ sandhāya vuttaṃ. Parikkhāracoḷanāmeneva adhiṭṭhahitvā paribhuñjantassa pana pubbekataadhiṭṭhānameva adhiṭṭhānaṃ. Adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti iminā kappabindudānakiccampi natthīti dasseti. Muṭṭhipañcakāditicīvarappamāṇayuttaṃ sandhāya ‘‘ticīvaraṃ panā’’tiādi vuttaṃ. Parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātunti parikkhāracoḷaṃ katvā adhiṭṭhātuṃ. Baddhasīmāyaṃ avippavāsasīmāsammutisabbhāvato cīvaravippavāsepi nevatthi dosoti na tattha dupparihāratāti āha ‘‘abaddhasīmāyaṃ dupparihāra’’nti.
អនតិរិត្តប្បមាណាតិ សុគតវិទត្ថិយា ទីឃសោ ឆ វិទត្ថិយោ តិរិយំ អឌ្ឍតេយ្យវិទត្ថិញ្ច អនតិក្កន្តប្បមាណាតិ អត្ថោ។ ននុ ច វស្សិកសាដិកា វស្សានាតិក្កមេន, កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិ អាពាធវូបសមេន អធិដ្ឋានំ វិជហតិ។ តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. កថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា) ‘‘វស្សិកសាដិកា វស្សានមាសាតិក្កមេនបិ, កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិ អាពាធវូបសមេនបិ អធិដ្ឋានំ វិជហតី’’តិ វុត្តំ។ តស្មា ‘‘តតោ បរំ បច្ចុទ្ធរិត្វា វិកប្បេតព្ពា’’តិ កស្មា វុត្តំ។ សតិ ហិ អធិដ្ឋានេ បច្ចុទ្ធារោ យុត្តោតិ? ឯត្ថ តាវ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ ឥទំ វុត្តំ ‘‘បច្ចុទ្ធរិត្វាតិ ឥទំ បច្ចុទ្ធរណំ សន្ធាយ ន វុត្តំ, បច្ចុទ្ធរិត្វាតិ បន វស្សិកសាដិកភាវតោ អបនេត្វាតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។ តស្មា ហេមន្តស្ស បឋមទិវសតោ បដ្ឋាយ អន្តោទសាហេ វស្សិកសាដិកភាវតោ អបនេត្វា វិកប្បេតព្ពាតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតុំ ‘តតោ បរំ បច្ចុទ្ធរិត្វា វិកប្បេតព្ពា’តិ វុត្ត’’ន្តិ។
Anatirittappamāṇāti sugatavidatthiyā dīghaso cha vidatthiyo tiriyaṃ aḍḍhateyyavidatthiñca anatikkantappamāṇāti attho. Nanu ca vassikasāṭikā vassānātikkamena, kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamena adhiṭṭhānaṃ vijahati. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. kathinasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenapi, kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamenapi adhiṭṭhānaṃ vijahatī’’ti vuttaṃ. Tasmā ‘‘tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā’’ti kasmā vuttaṃ. Sati hi adhiṭṭhāne paccuddhāro yuttoti? Ettha tāva tīsupi gaṇṭhipadesu idaṃ vuttaṃ ‘‘paccuddharitvāti idaṃ paccuddharaṇaṃ sandhāya na vuttaṃ, paccuddharitvāti pana vassikasāṭikabhāvato apanetvāti evamattho gahetabbo. Tasmā hemantassa paṭhamadivasato paṭṭhāya antodasāhe vassikasāṭikabhāvato apanetvā vikappetabbāti imamatthaṃ dassetuṃ ‘tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā’ti vutta’’nti.
កេចិ បន ‘‘យថា កថិនមាសព្ភន្តរេ ឧប្បន្នចីវរំ កថិនមាសាតិក្កមេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ, ឯវមយំ វស្សិកសាដិកាបិ វស្សានមាសាតិក្កមេ និស្សគ្គិយា ហោតិ, តស្មា កត្តិកបុណ្ណមទិវសេ បច្ចុទ្ធរិត្វា តតោ បរំ ហេមន្តស្ស បឋមទិវសេ វិកប្បេតព្ពាតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។ បច្ចុទ្ធរិត្វា តតោ បរំ វិកប្បេតព្ពាតិ បទយោជនា វេទិតព្ពា’’តិ ច វទន្តិ, តំ ន យុត្តំ។ កថិនមាសេ ឧប្បន្នញ្ហិ ចីវរំ អតិរេកចីវរដ្ឋានេ ឋិតត្តា អវសានទិវសេ អនធិដ្ឋិតំ កថិនមាសាតិក្កមេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ។ អយំ បន វស្សិកសាដិកា អធិដ្ឋហិត្វា ឋបិតត្តា ន តេន សទិសាតិ វស្សានាតិក្កមេ កថំ និស្សគ្គិយា ហោតិ។ អនធិដ្ឋិតអវិកប្បិតមេវ ហិ តំតំកាលាតិក្កមេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ, តស្មា ហេមន្តេបិ វស្សិកសាដិកា ទសាហំ បរិហារំ លភតិយេវ។ ឯវំ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិបិ អាពាធវូបសមេន អធិដ្ឋានំ វិជហតិ, តស្មា តតោ បរំ ទសាហំ បរិហារំ លភតិ, ទសាហំ បន អនតិក្កមិត្វា វិកប្បេតព្ពាតិ។
Keci pana ‘‘yathā kathinamāsabbhantare uppannacīvaraṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti, evamayaṃ vassikasāṭikāpi vassānamāsātikkame nissaggiyā hoti, tasmā kattikapuṇṇamadivase paccuddharitvā tato paraṃ hemantassa paṭhamadivase vikappetabbāti evamattho gahetabbo. Paccuddharitvā tato paraṃ vikappetabbāti padayojanā veditabbā’’ti ca vadanti, taṃ na yuttaṃ. Kathinamāse uppannañhi cīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne ṭhitattā avasānadivase anadhiṭṭhitaṃ kathinamāsātikkame nissaggiyaṃ hoti. Ayaṃ pana vassikasāṭikā adhiṭṭhahitvā ṭhapitattā na tena sadisāti vassānātikkame kathaṃ nissaggiyā hoti. Anadhiṭṭhitaavikappitameva hi taṃtaṃkālātikkame nissaggiyaṃ hoti, tasmā hemantepi vassikasāṭikā dasāhaṃ parihāraṃ labhatiyeva. Evaṃ kaṇḍuppaṭicchādipi ābādhavūpasamena adhiṭṭhānaṃ vijahati, tasmā tato paraṃ dasāhaṃ parihāraṃ labhati, dasāhaṃ pana anatikkamitvā vikappetabbāti.
កេចិ បន ‘‘អធិដ្ឋានភេទលក្ខណេ អវុត្តត្តា វស្សិកសាដិកា វស្សានមាសាតិក្កមេបិ, កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិ អាពាធេ វូបសន្តេបិ អធិដ្ឋានំ ន វិជហតិ, តស្មា ‘តតោ បរំ បច្ចុទ្ធរិត្វា វិកប្បេតព្ពា’តិ ឥទំ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ, តំ មាតិកាដ្ឋកថាយ ន សមេតិ, សមន្តបាសាទិកាយ បន សមេតិ។ តថា ហិ ‘‘វស្សិកសាដិកា វស្សានមាសាតិក្កមេនបិ, កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិ អាពាធវូបសមេនបិ អធិដ្ឋានំ វិជហតី’’តិ ឥទំ សមន្តបាសាទិកាយំ នត្ថិ, បរិវារដ្ឋកថាយញ្ច ‘‘អត្ថាបត្តិ ហេមន្តេ អាបជ្ជតិ, នោ គិម្ហេ’’តិ ឯត្ថ ឥទំ វុត្តំ ‘‘កត្តិកបុណ្ណមាសិយា បច្ឆិមេ បាដិបទទិវសេ វិកប្បេត្វា ឋបិតំ វស្សិកសាដិកំ និវាសេន្តោ ហេមន្តេ អាបជ្ជតិ។ កុរុន្ទិយំ បន ‘កត្តិកបុណ្ណមទិវសេ អបច្ចុទ្ធរិត្វា ហេមន្តេ អាបជ្ជតី’តិ វុត្តំ, តម្បិ សុវុត្តំ។ ចាតុមាសំ អធិដ្ឋាតុំ, តតោ បរំ វិកប្បេតុន្តិ ហិ វុត្ត’’ន្តិ (បរិ. អដ្ឋ. ៣២៣)។
Keci pana ‘‘adhiṭṭhānabhedalakkhaṇe avuttattā vassikasāṭikā vassānamāsātikkamepi, kaṇḍuppaṭicchādi ābādhe vūpasantepi adhiṭṭhānaṃ na vijahati, tasmā ‘tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā’ti idaṃ vutta’’nti vadanti, taṃ mātikāṭṭhakathāya na sameti, samantapāsādikāya pana sameti. Tathā hi ‘‘vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenapi, kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamenapi adhiṭṭhānaṃ vijahatī’’ti idaṃ samantapāsādikāyaṃ natthi, parivāraṭṭhakathāyañca ‘‘atthāpatti hemante āpajjati, no gimhe’’ti ettha idaṃ vuttaṃ ‘‘kattikapuṇṇamāsiyā pacchime pāṭipadadivase vikappetvā ṭhapitaṃ vassikasāṭikaṃ nivāsento hemante āpajjati. Kurundiyaṃ pana ‘kattikapuṇṇamadivase apaccuddharitvā hemante āpajjatī’ti vuttaṃ, tampi suvuttaṃ. Cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetunti hi vutta’’nti (pari. aṭṭha. 323).
តត្ថ មហាអដ្ឋកថាយំ និវាសនបច្ចយា ទុក្កដំ វុត្តំ, កុរុន្ទដ្ឋកថាយំ បន អបច្ចុទ្ធារបច្ចយា។ តស្មា កុរុន្ទិយំ វុត្តនយេនេវ វស្សិកសាដិកា វស្សានមាសាតិក្កមេបិ អធិដ្ឋានំ ន វិជហតីតិ បញ្ញាយតិ។ កុរុន្ទិយញ្ហិ ‘‘វស្សានំ ចាតុមាសំ អធិដ្ឋាតុំ, តតោ បរំ វិកប្បេតុ’’ន្តិ វចនតោ យទិ កត្តិកបុណ្ណមាយំ ន បច្ចុទ្ធរេយ្យ, អវិជហិតាធិដ្ឋានា វស្សិកសាដិកា ហេមន្តំ សម្បត្តា វិកប្បនក្ខេត្តេ អធិដ្ឋានសព្ភាវតោ ទុក្កដំ ជនេតិ, តស្មា កត្តិកបុណ្ណមាយំ ឯវ បច្ចុទ្ធរិត្វា ហេមន្តេ វិកប្បេតព្ពាតិ ឥមិនា អធិប្បាយេន ‘‘កត្តិកបុណ្ណមទិវសេ អបច្ចុទ្ធរិត្វា ហេមន្តេ អាបជ្ជតី’’តិ វុត្តំ, តស្មា វីមំសិត្វា យុត្តតរំ គហេតព្ពំ។
Tattha mahāaṭṭhakathāyaṃ nivāsanapaccayā dukkaṭaṃ vuttaṃ, kurundaṭṭhakathāyaṃ pana apaccuddhārapaccayā. Tasmā kurundiyaṃ vuttanayeneva vassikasāṭikā vassānamāsātikkamepi adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti paññāyati. Kurundiyañhi ‘‘vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ, tato paraṃ vikappetu’’nti vacanato yadi kattikapuṇṇamāyaṃ na paccuddhareyya, avijahitādhiṭṭhānā vassikasāṭikā hemantaṃ sampattā vikappanakkhette adhiṭṭhānasabbhāvato dukkaṭaṃ janeti, tasmā kattikapuṇṇamāyaṃ eva paccuddharitvā hemante vikappetabbāti iminā adhippāyena ‘‘kattikapuṇṇamadivase apaccuddharitvā hemante āpajjatī’’ti vuttaṃ, tasmā vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ.
នហានត្ថាយ អនុញ្ញាតត្តា ‘‘វណ្ណភេទមត្តរត្តាបិ ចេសា វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ ទ្វេ បន ន វដ្ដន្តីតិ ទ្វិន្នំ អធិដ្ឋានាភាវតោ វុត្តំ។ ‘‘សចេ វស្សានេ អបរា វស្សិកសាដិកា ឧប្បន្នា ហោតិ, បុរិមវស្សិកសាដិកំ បច្ចុទ្ធរិត្វា វិកប្បេត្វា ច អធិដ្ឋាតព្ពា’’តិ វទន្តិ។ បមាណយុត្តន្តិ ទីឃសោ សុគតវិទត្ថិយា ទ្វេ វិទត្ថិយោ, វិត្ថារតោ ទិយឌ្ឍា, ទសា វិទត្ថីតិ ឥមិនា បមាណេន យុត្តំ។ បមាណិកាតិ សុគតវិទត្ថិយា ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ, តិរិយំ ទ្វេ វិទត្ថិយោតិ ឯវំ វុត្តប្បមាណយុត្តា។ បច្ចុទ្ធរិត្វា វិកប្បេតព្ពាតិ ឯត្ថ យំ វត្តព្ពំ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ។ ‘‘សកិំ អធិដ្ឋិតំ អធិដ្ឋិតមេវ ហោតិ, បុន ន បច្ចុទ្ធរីយតិ កាលបរិច្ឆេទាភាវតោ’’តិ វទន្តិ។ អបរេ បន ‘‘ឯកវចនេនបិ វដ្ដតីតិ ទស្សនត្ថំ ‘សកិំ អធិដ្ឋិតំ អធិដ្ឋិតមេវា’តិ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ។ ឧភយត្ថាបិ អស្ស វចនស្ស ឥធ វចនេ អបុព្ពំ បយោជនំ ន ទិស្សតិ, តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ ឥមស្មិំ ឋានេ ‘‘សកិំ អធិដ្ឋិតំ អធិដ្ឋិតមេវ ហោតី’’តិ ឥទំ បទំ ន វុត្តំ។
Nahānatthāya anuññātattā ‘‘vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Dve pana na vaṭṭantīti dvinnaṃ adhiṭṭhānābhāvato vuttaṃ. ‘‘Sace vassāne aparā vassikasāṭikā uppannā hoti, purimavassikasāṭikaṃ paccuddharitvā vikappetvā ca adhiṭṭhātabbā’’ti vadanti. Pamāṇayuttanti dīghaso sugatavidatthiyā dve vidatthiyo, vitthārato diyaḍḍhā, dasā vidatthīti iminā pamāṇena yuttaṃ. Pamāṇikāti sugatavidatthiyā dīghaso catasso vidatthiyo, tiriyaṃ dve vidatthiyoti evaṃ vuttappamāṇayuttā. Paccuddharitvā vikappetabbāti ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva. ‘‘Sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hoti, puna na paccuddharīyati kālaparicchedābhāvato’’ti vadanti. Apare pana ‘‘ekavacanenapi vaṭṭatīti dassanatthaṃ ‘sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitamevā’ti vutta’’nti vadanti. Ubhayatthāpi assa vacanassa idha vacane apubbaṃ payojanaṃ na dissati, teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ imasmiṃ ṭhāne ‘‘sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hotī’’ti idaṃ padaṃ na vuttaṃ.
‘‘អត្តនោ សន្តកភាវតោ មោចេត្វា ឋបិតំ សន្ធាយ មហាបច្ចរិយំ អនាបត្តិ វុត្តា’’តិ វទន្តិ។ ឥមិនា ភេសជ្ជំ ចេតាបេស្សាមិ, ឥទំ មាតុយា ទស្សាមីតិ ឋបេន្តេន អធិដ្ឋាតព្ពំ, ឥទំ ភេសជ្ជស្ស, ឥទំ មាតុយាតិ វិស្សជ្ជេត្វា សកសន្តកភាវតោ មោចិតេ អធិដ្ឋានកិច្ចំ នត្ថីតិ អធិប្បាយោ។ សេនាសនបរិក្ខារត្ថាយ ទិន្នបច្ចត្ថរណេតិ ឯត្ថ ‘‘អនិវាសេត្វា អបារុបិត្វា ច កេវលំ មញ្ចបីឋេសុយេវ អត្ថរិត្វា បរិភុញ្ជិយមានំ បច្ចត្ថរណំ អត្តនោ សន្តកម្បិ អនធិដ្ឋាតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។ ហេដ្ឋា បន ‘‘បច្ចត្ថរណម្បិ អធិដ្ឋាតព្ពមេវា’’តិ អវិសេសេន វុត្តត្តា អត្តនោ សន្តកំ អធិដ្ឋាតព្ពមេវាតិ អម្ហាកំ ខន្តិ, វីមំសិត្វា គហេតព្ពំ។
‘‘Attano santakabhāvato mocetvā ṭhapitaṃ sandhāya mahāpaccariyaṃ anāpatti vuttā’’ti vadanti. Iminā bhesajjaṃ cetāpessāmi, idaṃ mātuyā dassāmīti ṭhapentena adhiṭṭhātabbaṃ, idaṃ bhesajjassa, idaṃ mātuyāti vissajjetvā sakasantakabhāvato mocite adhiṭṭhānakiccaṃ natthīti adhippāyo. Senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇeti ettha ‘‘anivāsetvā apārupitvā ca kevalaṃ mañcapīṭhesuyeva attharitvā paribhuñjiyamānaṃ paccattharaṇaṃ attano santakampi anadhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Heṭṭhā pana ‘‘paccattharaṇampi adhiṭṭhātabbamevā’’ti avisesena vuttattā attano santakaṃ adhiṭṭhātabbamevāti amhākaṃ khanti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
‘‘ហីនាយាវត្តនេនាតិ សិក្ខំ អប្បច្ចក្ខាយ គិហិភាវូបគមនេនា’’តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ, តំ យុត្តំ អញ្ញស្ស ទានេ វិយ ចីវរេ និរាលយភាវេនេវ បរិច្ចត្តត្តា។ កេចិ បន ‘‘ហីនាយាវត្តនេនាតិ ភិក្ខុនិយា គិហិភាវូបគមនេនា’’តិ ឯវមត្ថំ គហេត្វា ‘‘ភិក្ខុ បន វិព្ភមន្តោបិ យាវ សិក្ខំ ន បច្ចក្ខាតិ, តាវ ភិក្ខុយេវាតិ អធិដ្ឋានំ ន វិជហតី’’តិ វទន្តិ, តំ ន គហេតព្ពំ ‘‘ភិក្ខុនិយា ហីនាយាវត្តនេនា’’តិ វិសេសេត្វា អវុត្តត្តា។ ភិក្ខុនិយា ហិ គិហិភាវូបគមនេ អធិដ្ឋានវិជហនំ វិសុំ វត្តព្ពំ នត្ថិ តស្សា វិព្ភមនេនេវ អស្សមណីភាវតោ។ សិក្ខាបច្ចក្ខានេនាតិ បន ឥទំ សចេ ភិក្ខុលិង្គេ ឋិតោវ សិក្ខំ បច្ចក្ខាតិ , តស្ស កាយលគ្គម្បិ ចីវរំ អធិដ្ឋានំ វិជហតីតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ កនិដ្ឋង្គុលិនខវសេនាតិ ហេដ្ឋិមបរិច្ឆេទំ ទស្សេតិ។ បមាណចីវរស្សាតិ បច្ឆិមប្បមាណំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ទ្វេ ចីវរានិ បារុបន្តស្សាតិ អន្តរឃរប្បវេសនត្ថាយ សុប្បដិច្ឆន្នសិក្ខាបទេ វុត្តនយេន សង្ឃាដិំ ឧត្តរាសង្គញ្ច ឯកតោ កត្វា បារុបន្តស្ស។ សង្ឃរិតដ្ឋានេតិ ទ្វីសុបិ អន្តេសុ សង្ឃរិតដ្ឋានេ។ ឯស នយោតិ ឥមិនា បមាណយុត្តេសុ យត្ថ កត្ថចិ ឆិទ្ទំ អធិដ្ឋានំ វិជហតិ, មហន្តេសុ បន តតោ បរេន ឆិទ្ទំ អធិដ្ឋានំ ន វិជហតីតិ អយមត្ថោ ទស្សិតោ។ សព្ពេសូតិ តិចីវរាទិភេទេសុ សព្ពចីវរេសុ។
‘‘Hīnāyāvattanenāti sikkhaṃ appaccakkhāya gihibhāvūpagamanenā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ, taṃ yuttaṃ aññassa dāne viya cīvare nirālayabhāveneva pariccattattā. Keci pana ‘‘hīnāyāvattanenāti bhikkhuniyā gihibhāvūpagamanenā’’ti evamatthaṃ gahetvā ‘‘bhikkhu pana vibbhamantopi yāva sikkhaṃ na paccakkhāti, tāva bhikkhuyevāti adhiṭṭhānaṃ na vijahatī’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ ‘‘bhikkhuniyā hīnāyāvattanenā’’ti visesetvā avuttattā. Bhikkhuniyā hi gihibhāvūpagamane adhiṭṭhānavijahanaṃ visuṃ vattabbaṃ natthi tassā vibbhamaneneva assamaṇībhāvato. Sikkhāpaccakkhānenāti pana idaṃ sace bhikkhuliṅge ṭhitova sikkhaṃ paccakkhāti , tassa kāyalaggampi cīvaraṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti dassanatthaṃ vuttaṃ. Kaniṭṭhaṅgulinakhavasenāti heṭṭhimaparicchedaṃ dasseti. Pamāṇacīvarassāti pacchimappamāṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Dve cīvarāni pārupantassāti antaragharappavesanatthāya suppaṭicchannasikkhāpade vuttanayena saṅghāṭiṃ uttarāsaṅgañca ekato katvā pārupantassa. Saṅgharitaṭṭhāneti dvīsupi antesu saṅgharitaṭṭhāne. Esa nayoti iminā pamāṇayuttesu yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati, mahantesu pana tato parena chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti ayamattho dassito. Sabbesūti ticīvarādibhedesu sabbacīvaresu.
អញ្ញំ បច្ឆិមប្បមាណំ នាម នត្ថីតិ សុត្តេ អាគតំ នត្ថីតិ អធិប្បាយោ។ ឥទានិ តមេវ វិភាវេតុំ ‘‘យញ្ហី’’តិអាទិ វុត្តំ។ ‘‘តំ អតិក្កមយតោ ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ វុត្តត្តា អាហ ‘‘តតោ ឧត្តរិ បដិសិទ្ធត្តា’’តិ។ តំ ន សមេតីតិ បរិក្ខារចោឡស្ស វិកប្បនុបគបច្ឆិមំ បច្ឆិមប្បមាណន្តិ គហេត្វា ឥតរេសំ តិចីវរាទីនំ មុដ្ឋិបញ្ចកាទិភេទំ បច្ឆិមប្បមាណំ សន្ធាយ ‘‘ឯស នយោ’’តិអាទិវចនំ ន សមេតិ តាទិសស្ស បច្ឆិមប្បមាណស្ស សុត្តេ អភាវតោតិ អធិប្បាយោ។ អន្ធកដ្ឋកថាយំ វុត្តវចនំ ន សមេតីតិ ឥមិនាវ បដិក្ខេបេន វិកប្បនុបគបច្ឆិមស្ស អន្តោ យត្ថ កត្ថចិ ឆិទ្ទំ អធិដ្ឋានំ វិជហតីតិ អយម្បិ នយោ បដិក្ខិត្តោយេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ តិចីវរញ្ហិ ឋបេត្វា សេសចីវរេសុ ឆិទ្ទេន អធិដ្ឋានវិជហនំ នាម នត្ថិ, តស្មា អធិដ្ឋហិត្វា ឋបិតេសុ សេសចីវរេសុ វិកប្បនុបគបច្ឆិមំ អប្បហោន្តំ កត្វា ខណ្ឌាខណ្ឌិកំ ឆិន្នេសុបិ អធិដ្ឋានវិជហនំ នត្ថិ។ សចេ បន អធិដ្ឋានតោ បុព្ពេយេវ តាទិសំ ហោតិ, អចីវរត្តា អធិដ្ឋានកិច្ចំ នត្ថិ។ ខុទ្ទកំ ចីវរន្តិ មុដ្ឋិបញ្ចកាទិភេទប្បមាណតោ អនូនមេវ ខុទ្ទកចីវរំ។ មហន្តំ វា ខុទ្ទកំ ករោតីតិ ឯត្ថ តិណ្ណំ ចីវរានំ ចតូសុ បស្សេសុ យស្មិំ បទេសេ ឆិទ្ទំ អធិដ្ឋានំ ន វិជហតិ, តស្មិំ បទេសេ សមន្តតោ ឆិន្ទិត្វា ខុទ្ទកំ ករោន្តស្ស អធិដ្ឋានំ ន វិជហតីតិ អធិប្បាយោ។
Aññaṃ pacchimappamāṇaṃ nāma natthīti sutte āgataṃ natthīti adhippāyo. Idāni tameva vibhāvetuṃ ‘‘yañhī’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Taṃ atikkamayato chedanakaṃ pācittiya’’nti vuttattā āha ‘‘tato uttari paṭisiddhattā’’ti. Taṃ na sametīti parikkhāracoḷassa vikappanupagapacchimaṃ pacchimappamāṇanti gahetvā itaresaṃ ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādibhedaṃ pacchimappamāṇaṃ sandhāya ‘‘esa nayo’’tiādivacanaṃ na sameti tādisassa pacchimappamāṇassa sutte abhāvatoti adhippāyo. Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttavacanaṃ na sametīti imināva paṭikkhepena vikappanupagapacchimassa anto yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti ayampi nayo paṭikkhittoyevāti daṭṭhabbaṃ. Ticīvarañhi ṭhapetvā sesacīvaresu chiddena adhiṭṭhānavijahanaṃ nāma natthi, tasmā adhiṭṭhahitvā ṭhapitesu sesacīvaresu vikappanupagapacchimaṃ appahontaṃ katvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinnesupi adhiṭṭhānavijahanaṃ natthi. Sace pana adhiṭṭhānato pubbeyeva tādisaṃ hoti, acīvarattā adhiṭṭhānakiccaṃ natthi. Khuddakaṃ cīvaranti muṭṭhipañcakādibhedappamāṇato anūnameva khuddakacīvaraṃ. Mahantaṃ vā khuddakaṃ karotīti ettha tiṇṇaṃ cīvarānaṃ catūsu passesu yasmiṃ padese chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahati, tasmiṃ padese samantato chinditvā khuddakaṃ karontassa adhiṭṭhānaṃ na vijahatīti adhippāyo.
សម្មុខាវិកប្បនា បរម្មុខាវិកប្បនាតិ ឯត្ថ សម្មុខេន វិកប្បនា បរម្មុខេន វិកប្បនាតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។ សន្និហិតាសន្និហិតភាវន្តិ អាសន្នទូរភាវំ។ អាសន្នទូរភាវោ ច អធិដ្ឋានេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ។ បរិភោគាទយោបិ វដ្ដន្តីតិ ឯត្ថ អធិដ្ឋានស្សបិ អន្តោគធត្តា សចេ សង្ឃាដិអាទិនាមេន អធិដ្ឋហិត្វា បរិភុញ្ជិតុកាមោ ហោតិ, អធិដ្ឋានំ កាតព្ពំ។ នោ ចេ, ន កាតព្ពំ, វិកប្បនមេវ បមាណំ, តស្មា អតិរេកចីវរំ នាម ន ហោតិ។ មិត្តោតិ ទឡ្ហមិត្តោ។ សន្ទិដ្ឋោតិ ទិដ្ឋមិត្តោ នាតិទឡ្ហមិត្តោ។ វិកប្បិតវិកប្បនា នាមេសា វដ្ដតីតិ អធិដ្ឋិតអធិដ្ឋានំ វិយាតិ អធិប្បាយោ អវិសេសេន វុត្តវចនន្តិ តិចីវរាទិំ អធិដ្ឋេតិ, វស្សិកសាដិកំ កណ្ឌុប្បដិច្ឆាទិញ្ច វិកប្បេតីតិ អវត្វា សព្ពចីវរានំ អវិសេសេន វិកប្បេតីតិ វុត្តវចនំ។ តិចីវរសង្ខេបេនាតិ តិចីវរនីហារេន, សង្ឃាដិអាទិអធិដ្ឋានវសេនាតិ វុត្តំ ហោតិ។
Sammukhāvikappanā parammukhāvikappanāti ettha sammukhena vikappanā parammukhena vikappanāti evamattho gahetabbo. Sannihitāsannihitabhāvanti āsannadūrabhāvaṃ. Āsannadūrabhāvo ca adhiṭṭhāne vuttanayeneva veditabbo. Paribhogādayopi vaṭṭantīti ettha adhiṭṭhānassapi antogadhattā sace saṅghāṭiādināmena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitukāmo hoti, adhiṭṭhānaṃ kātabbaṃ. No ce, na kātabbaṃ, vikappanameva pamāṇaṃ, tasmā atirekacīvaraṃ nāma na hoti. Mittoti daḷhamitto. Sandiṭṭhoti diṭṭhamitto nātidaḷhamitto. Vikappitavikappanā nāmesā vaṭṭatīti adhiṭṭhitaadhiṭṭhānaṃ viyāti adhippāyo avisesena vuttavacananti ticīvarādiṃ adhiṭṭheti, vassikasāṭikaṃ kaṇḍuppaṭicchādiñca vikappetīti avatvā sabbacīvarānaṃ avisesena vikappetīti vuttavacanaṃ. Ticīvarasaṅkhepenāti ticīvaranīhārena, saṅghāṭiādiadhiṭṭhānavasenāti vuttaṃ hoti.
តុយ្ហំ ទេមីតិអាទីសុ ‘‘តស្មិំ កាលេ ន គណ្ហិតុកាមោបិ សចេ ន បដិក្ខិបតិ, បុន គណ្ហិតុកាមតាយ សតិ គហេតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។ ឥត្ថន្នាមស្សាតិ បរម្មុខេ ឋិតំ សន្ធាយ វទតិ។ ‘‘តុយ្ហំ គណ្ហាហី’’តិ វុត្តេ ‘‘មយ្ហំ គណ្ហាមី’’តិ វទតិ, សុទិន្នំ សុគ្គហិតញ្ចាតិ ឯត្ថ ‘‘យថា បរតោ ‘តវ សន្តកំ ករោហី’តិ វុត្តេ ទុទ្ទិន្នម្បិ ‘សាធុ, ភន្តេ, មយ្ហំ គណ្ហាមី’តិ វចនេន ‘សុគ្គហិតំ ហោតី’តិ វុត្តំ, ឯវមិធាបិ ‘តុយ្ហំ គណ្ហាហី’តិ វុត្តេ សុទិន្នត្តា ‘មយ្ហំ គណ្ហាមី’តិ អវុត្តេបិ ‘សុទិន្នមេវា’’’តិ វទន្តិ។ ‘‘គណ្ហាហីតិ ច អាណត្តិយា គហណស្ស តប្បដិពទ្ធតាករណវសេន បវត្តត្តា តទា គណ្ហាមីតិ ចិត្តេ អនុប្បាទិតេ បច្ឆា គហេតុំ ន លភតី’’តិ វទន្តិ។
Tuyhaṃ demītiādīsu ‘‘tasmiṃ kāle na gaṇhitukāmopi sace na paṭikkhipati, puna gaṇhitukāmatāya sati gahetuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Itthannāmassāti parammukhe ṭhitaṃ sandhāya vadati. ‘‘Tuyhaṃ gaṇhāhī’’ti vutte ‘‘mayhaṃ gaṇhāmī’’ti vadati, sudinnaṃ suggahitañcāti ettha ‘‘yathā parato ‘tava santakaṃ karohī’ti vutte duddinnampi ‘sādhu, bhante, mayhaṃ gaṇhāmī’ti vacanena ‘suggahitaṃ hotī’ti vuttaṃ, evamidhāpi ‘tuyhaṃ gaṇhāhī’ti vutte sudinnattā ‘mayhaṃ gaṇhāmī’ti avuttepi ‘sudinnamevā’’’ti vadanti. ‘‘Gaṇhāhīti ca āṇattiyā gahaṇassa tappaṭibaddhatākaraṇavasena pavattattā tadā gaṇhāmīti citte anuppādite pacchā gahetuṃ na labhatī’’ti vadanti.
តំ ន យុជ្ជតីតិ វិនយកម្មស្ស ករណវសេន គហេត្វា ទិន្នត្តា វុត្តំ។ សចេ បន បរោ សច្ចតោយេវ វិស្សាសំ គណ្ហាតិ, បុន កេនចិ ការណេន តេន ទិន្នំ តស្ស ន វដ្ដតីតិ នត្ថិ។ និស្សគ្គិយំ បន ចីវរំ ជានិត្វា វា អជានិត្វា វា គណ្ហន្តំ ‘‘មា គណ្ហាហី’’តិ និវារណត្ថំ វុត្តំ។ កាយវាចាហិ កត្តព្ពអធិដ្ឋានវិកប្បនានំ អកតត្តា ហោតីតិ អាហ ‘‘កាយវាចាតោ សមុដ្ឋាតី’’តិ។ ចីវរស្ស អត្តនោ សន្តកតា, ជាតិប្បមាណយុត្តតា, ឆិន្នបលិពោធភាវោ, អតិរេកចីវរតា, ទសាហាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។
Taṃ na yujjatīti vinayakammassa karaṇavasena gahetvā dinnattā vuttaṃ. Sace pana paro saccatoyeva vissāsaṃ gaṇhāti, puna kenaci kāraṇena tena dinnaṃ tassa na vaṭṭatīti natthi. Nissaggiyaṃ pana cīvaraṃ jānitvā vā ajānitvā vā gaṇhantaṃ ‘‘mā gaṇhāhī’’ti nivāraṇatthaṃ vuttaṃ. Kāyavācāhi kattabbaadhiṭṭhānavikappanānaṃ akatattā hotīti āha ‘‘kāyavācāto samuṭṭhātī’’ti. Cīvarassa attano santakatā, jātippamāṇayuttatā, chinnapalibodhabhāvo, atirekacīvaratā, dasāhātikkamoti imānettha pañca aṅgāni.
បឋមកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមកថិនសិក្ខាបទំ • 1. Paṭhamakathinasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១. បឋមកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. បឋមកថិនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā
