| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
បញ្ចវីសតិអវហារកថាវណ្ណនា
Pañcavīsatiavahārakathāvaṇṇanā
បញ្ចវីសតិ អវហារា នាម វចនភេទេនេវ ភិន្នា, អត្ថតោ បន អភិន្នា។ អាកុលា ទុវិញ្ញេយ្យវិនិច្ឆយាតិ អាចរិយានំ មុខេ សន្តិកេ សព្ពាការេន អគ្គហិតវិនិច្ឆយានំ ទុវិញ្ញេយ្យា។ ទុកតិកបដ្ឋានបាឡិ (បដ្ឋា. ៥.១.១ អាទយោ, ទុកតិកបដ្ឋានបាឡិ) វិយ អាកុលា ទុវិញ្ញេយ្យវិនិច្ឆយា, កេវលំ តំ អាចរិយា បុព្ពាបរវិរោធមកត្វា សង្គីតិតោ បដ្ឋាយ អាគតនយមវិនាសេត្វា វណ្ណយន្តីតិ ‘‘បដ្ឋានបាឡិមិវាតិ អបរេ វទន្តី’’តិ ច វុត្តា។ បោរាណាតិ សង្គីតិអាចរិយា។ អយមេត្ថ សាមីចិ ឯវ, សចេ ន ទេតិ, អាបត្តិ នត្ថិ, បារាជិកភយា បន យថា សិក្ខាកាមោ ទេតិ, ឯវំ ទាតព្ពមេវ។ យានិ បនេត្ថ វត្ថូនិ, តានិ សីហឡទីបេ អាចរិយេហិ សង្ឃាទីនមនុមតិយា អដ្ឋកថាសុ បក្ខិត្តានិ, ‘‘អនាគតេ ព្រហ្មចារីនំ ហិតត្ថាយ បោត្ថការុឡ្ហកាលតោ បច្ឆាបី’’តិ វុត្តំ។ អាណត្តិកំ អាណត្តិក្ខណេបិ គណ្ហាតិ, កាលន្តរេនាបិ អត្ថសាធកោ, កាលន្តរំ សន្ធាយាតិ ឥទមេតេសំ នានត្តំ។ ភដ្ឋេតិ អបគតេ។ អន្តរសមុទ្ទេ អតុរុមុហុទេ។ ផរតិ សាធេតិ។ នវធោតោតិ នវកតោ។ បាសាណសក្ខរន្តិ បាសាណញ្ច សក្ខរញ្ច។
Pañcavīsati avahārā nāma vacanabhedeneva bhinnā, atthato pana abhinnā. Ākulā duviññeyyavinicchayāti ācariyānaṃ mukhe santike sabbākārena aggahitavinicchayānaṃ duviññeyyā. Dukatikapaṭṭhānapāḷi (paṭṭhā. 5.1.1 ādayo, dukatikapaṭṭhānapāḷi) viya ākulā duviññeyyavinicchayā, kevalaṃ taṃ ācariyā pubbāparavirodhamakatvā saṅgītito paṭṭhāya āgatanayamavināsetvā vaṇṇayantīti ‘‘paṭṭhānapāḷimivāti apare vadantī’’ti ca vuttā. Porāṇāti saṅgītiācariyā. Ayamettha sāmīci eva, sace na deti, āpatti natthi, pārājikabhayā pana yathā sikkhākāmo deti, evaṃ dātabbameva. Yāni panettha vatthūni, tāni sīhaḷadīpe ācariyehi saṅghādīnamanumatiyā aṭṭhakathāsu pakkhittāni, ‘‘anāgate brahmacārīnaṃ hitatthāya potthakāruḷhakālato pacchāpī’’ti vuttaṃ. Āṇattikaṃ āṇattikkhaṇepi gaṇhāti, kālantarenāpi atthasādhako, kālantaraṃ sandhāyāti idametesaṃ nānattaṃ. Bhaṭṭheti apagate. Antarasamudde aturumuhude. Pharati sādheti. Navadhototi navakato. Pāsāṇasakkharanti pāsāṇañca sakkharañca.
