| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
៤១. បកិណ្ណកនិទ្ទេសោ
41. Pakiṇṇakaniddeso
បកិណ្ណកន្តិ –
Pakiṇṇakanti –
៣៣៥.
335.
សទ្វារពន្ធនេ ឋានេ, សោទុក្ខលកបាសកេ;
Sadvārabandhane ṭhāne, sodukkhalakapāsake;
សយន្តេន ទិវា ទ្វារំ, ពន្ធេយ្យ បរិវដ្ដកំ។
Sayantena divā dvāraṃ, bandheyya parivaṭṭakaṃ.
៣៣៦.
336.
សន្តេ វិញ្ញុម្ហិ បុរិសេ, អាភោគោ ចាបិ កប្បតិ;
Sante viññumhi purise, ābhogo cāpi kappati;
សវសេ តំ វិនាការំ, សយន្តោ ទុក្កដំ ផុសេ។
Savase taṃ vinākāraṃ, sayanto dukkaṭaṃ phuse.
៣៣៧.
337.
រតនានិត្ថិរូបានិ, ធញ្ញមិត្ថិបសាធនំ;
Ratanānitthirūpāni, dhaññamitthipasādhanaṃ;
តូរិយាវុធភណ្ឌានិ, អាមសន្តស្ស ទុក្កដំ។
Tūriyāvudhabhaṇḍāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
៣៣៨.
338.
សិត្ថតេលោទតេលេហិ, ផណហត្ថផណេហិ វា;
Sitthatelodatelehi, phaṇahatthaphaṇehi vā;
កោច្ឆេនវាបិ យោ កេសេ, ឱសណ្ឋេយ្យស្ស ទុក្កដំ។
Kocchenavāpi yo kese, osaṇṭheyyassa dukkaṭaṃ.
៣៣៩.
339.
នេកបាវុរណា ឯកត្ថរណា វា តុវដ្ដយុំ;
Nekapāvuraṇā ekattharaṇā vā tuvaṭṭayuṃ;
តថេកមញ្ចេ ភុញ្ជេយ្យុំ, ឯកស្មិំ វាបិ ភាជនេ។
Tathekamañce bhuñjeyyuṃ, ekasmiṃ vāpi bhājane.
៣៤០.
340.
ចតុរង្គុលតោ ឩនមធិកដ្ឋង្គុលំ តថា;
Caturaṅgulato ūnamadhikaṭṭhaṅgulaṃ tathā;
ទន្តកដ្ឋំ ន ខាទេយ្យ, លសុណំ ន អកល្លកោ។
Dantakaṭṭhaṃ na khādeyya, lasuṇaṃ na akallako.
៣៤១.
341.
ហីនុក្កដ្ឋេហិ ឧក្កដ្ឋំ, ហីនំ វា ជាតិអាទិហិ;
Hīnukkaṭṭhehi ukkaṭṭhaṃ, hīnaṃ vā jātiādihi;
ឧជុំ វាញ្ញាបទេសេន, វទេ ទុព្ភាសិតំ ទវា។
Ujuṃ vāññāpadesena, vade dubbhāsitaṃ davā.
៣៤២.
342.
ទីឃេ នខេ ច កេសេ ច, នាសលោមេ ន ធារយេ;
Dīghe nakhe ca kese ca, nāsalome na dhāraye;
ន លព្ភំ វីសតិមដ្ឋំ, សម្ពាធេ លោមហារណំ។
Na labbhaṃ vīsatimaṭṭhaṃ, sambādhe lomahāraṇaṃ.
៣៤៣.
343.
យថាវុឌ្ឍំ ន ពាធេយ្យ, សង្ឃុទ្ទិដ្ឋំវ សង្ឃិកំ;
Yathāvuḍḍhaṃ na bādheyya, saṅghuddiṭṭhaṃva saṅghikaṃ;
អធោតអល្លបាទេហិ, នក្កមេ សយនាសនំ;
Adhotaallapādehi, nakkame sayanāsanaṃ;
សុធោតបាទកំ វាបិ, តថេវ សឧបាហនោ។
Sudhotapādakaṃ vāpi, tatheva saupāhano.
៣៤៤.
344.
សង្ឃាដិយា ន បល្លត្ថេ, ភិត្តាទិំ ន អបស្សយេ;
Saṅghāṭiyā na pallatthe, bhittādiṃ na apassaye;
បរិកម្មកតំ សន្តេ, ឧទកេ នោ ន អាចមេ។
Parikammakataṃ sante, udake no na ācame.
៣៤៥.
345.
អកប្បិយសមាទានេ, ទវា សិលាបវិជ្ឈនេ;
Akappiyasamādāne, davā silāpavijjhane;
ទេសនាយ សភាគាយ, អាវិកម្មេ ច ទុក្កដំ។
Desanāya sabhāgāya, āvikamme ca dukkaṭaṃ.
៣៤៦.
346.
បដិស្សវវិសំវាទេ, សុទ្ធចិត្តស្ស ទុក្កដំ;
Paṭissavavisaṃvāde, suddhacittassa dukkaṭaṃ;
បដិស្សវក្ខណេ ឯវ, បាចិត្តិ ឥតរស្ស តុ។
Paṭissavakkhaṇe eva, pācitti itarassa tu.
៣៤៧.
347.
ន រុក្ខមភិរូហេយ្យ, សតិ កិច្ចេវ បោរិសំ;
Na rukkhamabhirūheyya, sati kicceva porisaṃ;
អាបទាសុ យថាកាមំ, កប្បតី អភិរូហិតុំ។
Āpadāsu yathākāmaṃ, kappatī abhirūhituṃ.
៣៤៨.
348.
វិនាទ្ធានំ វជន្តស្ស, ទុក្កដំ បរិសាវនំ;
Vināddhānaṃ vajantassa, dukkaṭaṃ parisāvanaṃ;
យាចមានស្ស អទ្ធានេ, អទទន្តស្ស ទុក្កដំ។
Yācamānassa addhāne, adadantassa dukkaṭaṃ.
៣៤៩.
349.
ថុល្លច្ចយំ ផុសេ អង្គជាតច្ឆេទេន ទុក្កដំ;
Thullaccayaṃ phuse aṅgajātacchedena dukkaṭaṃ;
អាពាធប្បច្ចយាញ្ញត្រ, សេសង្គេ អត្តឃាតនេ។
Ābādhappaccayāññatra, sesaṅge attaghātane.
៣៥០.
350.
ចិត្តបោត្ថករូបានិ, ន ករេ ន ច ការយេ;
Cittapotthakarūpāni, na kare na ca kāraye;
ន វុដ្ឋាបេយ្យ ភុញ្ជន្តំ, អារាមារញ្ញគេហសុ។
Na vuṭṭhāpeyya bhuñjantaṃ, ārāmāraññagehasu.
៣៥១.
351.
យានានិ បុមយុត្តានិ, សិវិកំ ហត្ថវដ្ដកំ;
Yānāni pumayuttāni, sivikaṃ hatthavaṭṭakaṃ;
បាដង្កិញ្ច គិលានស្ស, កប្បតី អភិរូហិតុំ។
Pāṭaṅkiñca gilānassa, kappatī abhirūhituṃ.
៣៥២.
352.
ពុទ្ធំ ធម្មញ្ច សង្ឃញ្ច, អារព្ភ ករណេ ទវំ;
Buddhaṃ dhammañca saṅghañca, ārabbha karaṇe davaṃ;
ទុក្កដំ បរិសំ វាបិ, អញ្ញស្ស ឧបលាឡនេ។
Dukkaṭaṃ parisaṃ vāpi, aññassa upalāḷane.
៣៥៣.
353.
កាយំ ឩរុំ និមិត្តំ វា, ភិក្ខុនីនំ ន ទស្សយេ;
Kāyaṃ ūruṃ nimittaṃ vā, bhikkhunīnaṃ na dassaye;
វិវរិត្វា ន សិញ្ចេយ្យ, តា កទ្ទមុទកាទិនា។
Vivaritvā na siñceyya, tā kaddamudakādinā.
៣៥៤.
354.
ន គណ្ហតោ ច ឱវាទំ, ន បច្ចាហរតោបិ ច;
Na gaṇhato ca ovādaṃ, na paccāharatopi ca;
ពាលំ គិលានំ គមិយំ, វជ្ជយិត្វាន ទុក្កដំ។
Bālaṃ gilānaṃ gamiyaṃ, vajjayitvāna dukkaṭaṃ.
៣៥៥.
355.
លោកាយតំ ន វាចេយ្យ, បលិតំ ន ច គាហយេ;
Lokāyataṃ na vāceyya, palitaṃ na ca gāhaye;
បេឡាយបិ ន ភុញ្ជេយ្យ, ន កីឡេ កិញ្ចិ កីឡិតំ។
Peḷāyapi na bhuñjeyya, na kīḷe kiñci kīḷitaṃ.
៣៥៦.
356.
បារុបេ ន និវាសេយ្យ, គិហិបារុតនិវាសនំ;
Pārupe na nivāseyya, gihipārutanivāsanaṃ;
សំវេល្លិយំ និវាសេយ្យ, ទាយំ នាលិម្បយេយ្យ វា។
Saṃvelliyaṃ nivāseyya, dāyaṃ nālimpayeyya vā.
៣៥៧.
357.
វឌ្ឍិំ បយោជយេ យាចេ, នោញ្ញាតកប្បវារិតេ;
Vaḍḍhiṃ payojaye yāce, noññātakappavārite;
អត្តនោ បរិភោគត្ថំ, ទិន្នមញ្ញស្ស នោ ទទេ;
Attano paribhogatthaṃ, dinnamaññassa no dade;
អគ្គំ គហេត្វា ភុត្វា វា, កតិបាហំ បុនោ ទទេ។
Aggaṃ gahetvā bhutvā vā, katipāhaṃ puno dade.
៣៥៨.
358.
ឧទ្ទិស្ស យាចនេ រក្ខំ, ញត្វាញត្វា វ ទណ្ឌិនំ;
Uddissa yācane rakkhaṃ, ñatvāñatvā va daṇḍinaṃ;
គីវាស្ស ទណ្ឌិតេ ទណ្ឌោ, សយំ ទណ្ឌាបនេ បន;
Gīvāssa daṇḍite daṇḍo, sayaṃ daṇḍāpane pana;
ទណ្ឌស្ស អគ្ឃភេទេន, ញេយ្យា បារាជិកាទិកា។
Daṇḍassa agghabhedena, ñeyyā pārājikādikā.
៣៥៩.
359.
ហរន្តេសុ បរិក្ខារំ, ‘‘ចោរោ ចោរោ’’តិ ភាសិតេ;
Harantesu parikkhāraṃ, ‘‘coro coro’’ti bhāsite;
អនត្ថាយេសំ គណ្ហន្តេ, ទណ្ឌំ គីវាស្ស តត្តកំ។
Anatthāyesaṃ gaṇhante, daṇḍaṃ gīvāssa tattakaṃ.
៣៦០.
360.
វិឃាសុច្ចារសង្ការ-មុត្តំ ឆឌ្ឌេយ្យ ទុក្កដំ;
Vighāsuccārasaṅkāra-muttaṃ chaḍḍeyya dukkaṭaṃ;
ពហិ បាការកុដ្ដានំ, វឡញ្ជេ នាវលោកិយ;
Bahi pākārakuṭṭānaṃ, vaḷañje nāvalokiya;
ហរិតេ វាបិ វីហាទិ-នាឡិកេរាទិរោបិមេ។
Harite vāpi vīhādi-nāḷikerādiropime.
៣៦១.
361.
យោជាបេតុំ បយោជេតុំ, បយុត្តានិ ច បស្សិតុំ;
Yojāpetuṃ payojetuṃ, payuttāni ca passituṃ;
ន លព្ភំ ធម្មយុត្តម្បិ, នច្ចំ គីតញ្ច វាទិតំ;
Na labbhaṃ dhammayuttampi, naccaṃ gītañca vāditaṃ;
‘‘ឧបហារំ ករោមា’’តិ, វុត្តេ វា សម្បដិច្ឆិតុំ។
‘‘Upahāraṃ karomā’’ti, vutte vā sampaṭicchituṃ.
៣៦២.
362.
រាជាគារំ បោក្ខរណិំ, ឧយ្យានំ ចិត្តគារកំ;
Rājāgāraṃ pokkharaṇiṃ, uyyānaṃ cittagārakaṃ;
កីឡត្ថំ គច្ឆតោ ទដ្ឋុំ, អារាមំ ទុក្កដំ កតំ។
Kīḷatthaṃ gacchato daṭṭhuṃ, ārāmaṃ dukkaṭaṃ kataṃ.
៣៦៣.
363.
នវេ ន បដិពាហេយ្យា-សនេនុណ្ហេ ន ចីវរំ;
Nave na paṭibāheyyā-sanenuṇhe na cīvaraṃ;
និទហេយ្យ ខមាបេយ្យ, គរុនា ច បណាមិតោ។
Nidaheyya khamāpeyya, garunā ca paṇāmito.
៣៦៤.
364.
អក្កោសនេ បរម្មុខា, អាបត្តីហិ ច សត្តហិ;
Akkosane parammukhā, āpattīhi ca sattahi;
ភិក្ខុំ ឧបាសកំ វាបិ, អញ្ញេនេវ ច ទុក្កដំ។
Bhikkhuṃ upāsakaṃ vāpi, aññeneva ca dukkaṭaṃ.
៣៦៥.
365.
ន លព្ភំ វិនិបាតេតុំ, សទ្ធាទេយ្យញ្ច ចីវរំ;
Na labbhaṃ vinipātetuṃ, saddhādeyyañca cīvaraṃ;
លព្ភំ បិតូនំ សេសានំ, ញាតីនម្បិ ន លព្ភតិ។
Labbhaṃ pitūnaṃ sesānaṃ, ñātīnampi na labbhati.
៣៦៦.
366.
វស្សំវុត្ថោញ្ញតោញ្ញត្រ , ភាគំ គណ្ហេយ្យ ទុក្កដំ;
Vassaṃvutthoññatoññatra , bhāgaṃ gaṇheyya dukkaṭaṃ;
បដិទេយ្យ នដ្ឋេ ជិណ្ណេ, គីវា នោ ទេយ្យ ចោទិតោ;
Paṭideyya naṭṭhe jiṇṇe, gīvā no deyya codito;
ធុរនិក្ខេបតោ តេសំ, ហោតិ ភណ្ឌគ្ឃការិយោ។
Dhuranikkhepato tesaṃ, hoti bhaṇḍagghakāriyo.
៣៦៧.
367.
ន សន្តរុត្តរោ គាមំ, កល្លោ វា សឧបាហនោ;
Na santaruttaro gāmaṃ, kallo vā saupāhano;
បវិសេយ្យ ន ធារេយ្យ, ចាមរីមកសពីជនិំ។
Paviseyya na dhāreyya, cāmarīmakasabījaniṃ.
៣៦៨.
368.
អគិលានោ ន ឆិន្ទេយ្យ, កេសេ កត្តរិយា ពហិ;
Agilāno na chindeyya, kese kattariyā bahi;
អារាមតោ ន ធារេយ្យ, ឆត្តំ លព្ភតិ គុត្តិយា។
Ārāmato na dhāreyya, chattaṃ labbhati guttiyā.
៣៦៩.
369.
គាហេយ្យ នុភតោកាជំ, ឯកន្តរិកកាជកំ;
Gāheyya nubhatokājaṃ, ekantarikakājakaṃ;
សីសក្ខន្ធកដិភារា, ហត្ថោលម្ពោ ច លព្ភតិ។
Sīsakkhandhakaṭibhārā, hattholambo ca labbhati.
៣៧០.
370.
អាបត្តិយា អនោកាស-កតំ ចោទេយ្យ ទុក្កដំ;
Āpattiyā anokāsa-kataṃ codeyya dukkaṭaṃ;
សុទ្ធស្ស ច អវត្ថុស្មិំ, តថា ឱកាសការណេ។
Suddhassa ca avatthusmiṃ, tathā okāsakāraṇe.
៣៧១.
371.
អដ្ឋង្គុលាធិកំ មញ្ចបដិបាទំ ន ធារយេ;
Aṭṭhaṅgulādhikaṃ mañcapaṭipādaṃ na dhāraye;
បកតង្គុលេន សត្តានំ, មញ្ចំ វា ឧច្ចបាទកំ។
Pakataṅgulena sattānaṃ, mañcaṃ vā uccapādakaṃ.
៣៧២.
372.
មូគព្ពតាទិំ គណ្ហេយ្យ, ទុក្កដំ តិត្ថិយព្ពតំ;
Mūgabbatādiṃ gaṇheyya, dukkaṭaṃ titthiyabbataṃ;
ខុរភណ្ឌំ បរិហរេ, តថា ន្ហាបិតបុព្ពកោ។
Khurabhaṇḍaṃ parihare, tathā nhāpitapubbako.
៣៧៣.
373.
យំ កិញ្ចិ យាចិតុំ ហត្ថកម្មំ តទនុសារតោ;
Yaṃ kiñci yācituṃ hatthakammaṃ tadanusārato;
លទ្ធំ គហេតុំ និក្កម្មមយាចិត្វាបិ កប្បតិ;
Laddhaṃ gahetuṃ nikkammamayācitvāpi kappati;
ការេតុមាហរាបេតុំ, យំ កិញ្ចិបរសន្តកំ។
Kāretumāharāpetuṃ, yaṃ kiñciparasantakaṃ.
៣៧៤.
374.
គិហីនំ គោបកេ ទេន្តេ, គហេតុំ ទេតិ យត្តកំ;
Gihīnaṃ gopake dente, gahetuṃ deti yattakaṃ;
លព្ភំ យថាបរិច្ឆេទំ, សង្ឃចេតិយសន្តកេ។
Labbhaṃ yathāparicchedaṃ, saṅghacetiyasantake.
៣៧៥.
375.
ទ្វីហាបជ្ជេយ្យ អាបត្តិំ, កាយវាចាហិ វា ឆហិ;
Dvīhāpajjeyya āpattiṃ, kāyavācāhi vā chahi;
អលជ្ជិញ្ញាណកុក្កុច្ចបកតត្តា សតិប្លវា;
Alajjiññāṇakukkuccapakatattā satiplavā;
អកប្បិយេ វា កប្បិយេ, កប្បាកប្បិយសញ្ញិតា។
Akappiye vā kappiye, kappākappiyasaññitā.
៣៧៦.
376.
អលជ្ជិញ្ញាណតាបត្តិំ , កាយវាចាហិ ឆាទយេ;
Alajjiññāṇatāpattiṃ , kāyavācāhi chādaye;
លិង្គេ សង្ឃេ គណេកស្មិំ, ចតុធាបត្តិវុដ្ឋិតិ។
Liṅge saṅghe gaṇekasmiṃ, catudhāpattivuṭṭhiti.
៣៧៧.
377.
បរិកថោភាសវិញ្ញត្តិ, ន លព្ភា បច្ចយទ្វយេ;
Parikathobhāsaviññatti, na labbhā paccayadvaye;
វិញ្ញត្តិយេវ តតិយេ, សេសេ សព្ពម្បិ លព្ភតិ។
Viññattiyeva tatiye, sese sabbampi labbhati.
៣៧៨.
378.
ន រូហតច្ចយេ ទានំ, បញ្ចន្នំ សហធម្មិនំ;
Na rūhataccaye dānaṃ, pañcannaṃ sahadhamminaṃ;
សង្ឃស្សេវ ច តំ ហោតិ, គិហីនំ បន រូហតិ។
Saṅghasseva ca taṃ hoti, gihīnaṃ pana rūhati.
៣៧៩.
379.
ភិក្ខុ វា សាមណេរោ វា, កាលំ កយិរាថូបស្សយេ;
Bhikkhu vā sāmaṇero vā, kālaṃ kayirāthūpassaye;
ភិក្ខុសង្ឃោវ ទាយជ្ជោ, តត្ថ សេសេប្យយំនយោ។
Bhikkhusaṅghova dāyajjo, tattha sesepyayaṃnayo.
៣៨០.
380.
បុរិមស្សេវិមំ ទិន្នំ, ទេហិ នេត្វាសុកស្សតិ;
Purimassevimaṃ dinnaṃ, dehi netvāsukassati;
បច្ឆិមស្សេវ ទម្មីតិ, ទិន្នំ ញត្វា ឥមំ វិធិំ;
Pacchimasseva dammīti, dinnaṃ ñatvā imaṃ vidhiṃ;
គណ្ហេ វិស្សាសគាហំ វាធិដ្ឋេ មតកចីវរំ។
Gaṇhe vissāsagāhaṃ vādhiṭṭhe matakacīvaraṃ.
៣៨១.
381.
លោហភណ្ឌេ បហរណិំ, ទារុភណ្ឌេ ច ទារុជំ;
Lohabhaṇḍe paharaṇiṃ, dārubhaṇḍe ca dārujaṃ;
បត្តំ បាទុកបល្លង្កំ, អាសន្ទិំ មត្តិកាមយេ;
Pattaṃ pādukapallaṅkaṃ, āsandiṃ mattikāmaye;
ឋបេត្វា កប្បតិ សព្ពំ, កតកំ កុម្ភការិកន្តិ។
Ṭhapetvā kappati sabbaṃ, katakaṃ kumbhakārikanti.
