Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

២. បច្ចយត្ថេរគាថាវណ្ណនា

2. Paccayattheragāthāvaṇṇanā

បញ្ចាហាហំ បព្ពជិតោតិ អាយស្មតោ បច្ចយត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ ឥតោ ឯកនវុតេ កប្បេ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថារំ វិនតាយ នាម នទិយា តីរេ គច្ឆន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ មនុញ្ញទស្សនានិ មហន្តានិ ឧទុម្ពរផលានិ ឱចិនិត្វា ឧបនាមេសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ភទ្ទកប្បេ កស្សបេ ភគវតិ លោកេ ឧប្បជ្ជិត្វា បវត្តវរធម្មចក្កេ វេនេយ្យជនានុគ្គហំ ករោន្តេ តស្ស សាសនេ បព្ពជិត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា ភាវនមនុយុញ្ជន្តោ ឯកទិវសំ សំសារទុក្ខំ ចិន្តេត្វា

Pañcāhāhaṃpabbajitoti āyasmato paccayattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ vinatāya nāma nadiyā tīre gacchantaṃ disvā pasannamānaso manuññadassanāni mahantāni udumbaraphalāni ocinitvā upanāmesi. So tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ bhaddakappe kassape bhagavati loke uppajjitvā pavattavaradhammacakke veneyyajanānuggahaṃ karonte tassa sāsane pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanamanuyuñjanto ekadivasaṃ saṃsāradukkhaṃ cintetvā

អតិវិយ សញ្ជាតសំវេគោ វិហារេ និសិន្នោ ‘‘អរហត្តំ អប្បត្វា ឥតោ ន និក្ខមិស្សាមី’’តិ ចិត្តំ អធិដ្ឋាយ វាយមន្តោ ញាណស្ស អបរិបក្កត្តា វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេតុំ នាសក្ខិ។ សោ កាលង្កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រោហិតនគរេ ខត្តិយកុលេ និព្ពត្តិត្វា បច្ចយោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ បិតុ អច្ចយេន រជ្ជេ បតិដ្ឋិតោ ឯកទិវសំ មហារាជពលិំ កាតុំ អារភិ។ តត្ថ មហាជនោ សន្និបតិ។ តស្មិំ សមាគមេ តស្ស បសាទញ្ជននត្ថំ សត្ថា មហាជនស្ស បេក្ខន្តស្សេវ អាកាសេ វេស្សវណេន និម្មិតេ រតនមយកូដាគារេ រតនមយសីហាសនេ និសីទិត្វា ធម្មំ ទេសេសិ។ មហតោ ជនកាយស្ស ធម្មាភិសមយោ អហោសិ។ តំ ធម្មំ សុត្វា បច្ចយរាជាបិ រជ្ជំ បហាយ បុរិមហេតុសញ្ចោទិតោ បព្ពជិ។ សោ យថា កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ បដិញ្ញំ អកាសិ, ឯវំ បដិញ្ញំ កត្វា វិហារំ បវិសិត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេន្តោ ញាណស្ស បរិបាកំ គតត្តា តាវទេវ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.៣៩.១៥-២០) –

Ativiya sañjātasaṃvego vihāre nisinno ‘‘arahattaṃ appatvā ito na nikkhamissāmī’’ti cittaṃ adhiṭṭhāya vāyamanto ñāṇassa aparipakkattā vipassanaṃ ussukkāpetuṃ nāsakkhi. So kālaṅkatvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rohitanagare khattiyakule nibbattitvā paccayoti laddhanāmo vayappatto pitu accayena rajje patiṭṭhito ekadivasaṃ mahārājabaliṃ kātuṃ ārabhi. Tattha mahājano sannipati. Tasmiṃ samāgame tassa pasādañjananatthaṃ satthā mahājanassa pekkhantasseva ākāse vessavaṇena nimmite ratanamayakūṭāgāre ratanamayasīhāsane nisīditvā dhammaṃ desesi. Mahato janakāyassa dhammābhisamayo ahosi. Taṃ dhammaṃ sutvā paccayarājāpi rajjaṃ pahāya purimahetusañcodito pabbaji. So yathā kassapassa bhagavato kāle paṭiññaṃ akāsi, evaṃ paṭiññaṃ katvā vihāraṃ pavisitvā vipassanaṃ vaḍḍhento ñāṇassa paripākaṃ gatattā tāvadeva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.39.15-20) –

‘‘វិនតានទិយា តីរេ, វិហាសិ បុរិសុត្តមោ;

‘‘Vinatānadiyā tīre, vihāsi purisuttamo;

អទ្ទសំ វិរជំ ពុទ្ធំ, ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ។

Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, ekaggaṃ susamāhitaṃ.

‘‘តស្មិំ បសន្នមានសោ, កិលេសមលធោវនេ;

‘‘Tasmiṃ pasannamānaso, kilesamaladhovane;

ឧទុម្ពរផលំ គយ្ហ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្សទាសហំ។

Udumbaraphalaṃ gayha, buddhaseṭṭhassadāsahaṃ.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, យំ ផលមទទិំ តទា;

‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ។

Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.

‘‘ឥមម្ហិ ភទ្ទកេ កប្បេ, សំវិគ្គមានមានសោ;

‘‘Imamhi bhaddake kappe, saṃviggamānamānaso;

កស្សបស្ស ភគវតោ, សាសនេ បព្ពជិំ អហំ។

Kassapassa bhagavato, sāsane pabbajiṃ ahaṃ.

‘‘តថា បព្ពជិតោ សន្តោ, ភាវនំ អនុយុញ្ជិសំ;

‘‘Tathā pabbajito santo, bhāvanaṃ anuyuñjisaṃ;

ន វិហារា និក្ខមិស្សំ, ឥតិ កត្វាន មានសំ។

Na vihārā nikkhamissaṃ, iti katvāna mānasaṃ.

‘‘ឧត្តមត្ថំ អសម្បត្តោ, ន ច បត្តោម្ហិ តាវទេ;

‘‘Uttamatthaṃ asampatto, na ca pattomhi tāvade;

ឥទានិ បន ញាណស្ស, បរិបាកេន និព្ពុតោ;

Idāni pana ñāṇassa, paripākena nibbuto;

បត្តោម្ហិ អចលំ ឋានំ, ផុសិត្វា អច្ចុតំ បទំ។

Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, phusitvā accutaṃ padaṃ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិកិត្តនមុខេន អញ្ញំ ព្យាករោន្តោ –

Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattikittanamukhena aññaṃ byākaronto –

២២២.

222.

‘‘បញ្ចាហាហំ បព្ពជិតោ, សេខោ អប្បត្តមានសោ;

‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso;

វិហារំ មេ បវិដ្ឋស្ស, ចេតសោ បណិធី អហុ។

Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu.

២២៣.

223.

‘‘នាសិស្សំ ន បិវិស្សាមិ, វិហារតោ ន និក្ខមេ;

‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame;

នបិ បស្សំ និបាតេស្សំ, តណ្ហាសល្លេ អនូហតេ។

Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.

២២៤.

224.

‘‘តស្ស មេវំ វិហរតោ, បស្ស វីរិយបរក្កមំ;

‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។ –

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –

ឥមា តិស្សោ គាថា អភាសិ។

Imā tisso gāthā abhāsi.

តត្ថ បញ្ចាហាហំ បព្ពជិតោតិ បញ្ចាហោ អហំ, បព្ពជិតោ ហុត្វា បញ្ចាហោ, បព្ពជិតទិវសតោ បញ្ចមោ អហោ និដ្ឋិតោតិ អត្ថោ។ សេខោ អប្បត្តមានសោតិ អធិសីលសិក្ខាទីនំ សិក្ខនតោ សេខោ។ អនវសេសតោ មានំ សិយតិ សមុច្ឆិន្ទតីតិ មានសោ, អគ្គមគ្គោ, តំនិព្ពត្តិតោ មានសតោ អាគតំ មានសំ, អរហត្តំ, តំ, សោ វា អប្បត្តោ ឯតេនាតិ អប្បត្តមានសោ។ វិហារំ មេ បវិដ្ឋស្ស, ចេតសោ បណិធី អហូតិ ឯវំ សេខស្ស មេ វសនកវិហារំ ឱវរកំ បវិដ្ឋស្ស សតោ ឯវរូបោ ឥទានិ វុច្ចមានាការោ ចេតោបណិធិ អហោសិ, ឯវំ មយា ចិត្តំ បណិហិតន្តិ អត្ថោ។

Tattha pañcāhāhaṃ pabbajitoti pañcāho ahaṃ, pabbajito hutvā pañcāho, pabbajitadivasato pañcamo aho niṭṭhitoti attho. Sekho appattamānasoti adhisīlasikkhādīnaṃ sikkhanato sekho. Anavasesato mānaṃ siyati samucchindatīti mānaso, aggamaggo, taṃnibbattito mānasato āgataṃ mānasaṃ, arahattaṃ, taṃ, so vā appatto etenāti appattamānaso. Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahūti evaṃ sekhassa me vasanakavihāraṃ ovarakaṃ paviṭṭhassa sato evarūpo idāni vuccamānākāro cetopaṇidhi ahosi, evaṃ mayā cittaṃ paṇihitanti attho.

នាសិស្សន្តិអាទិនា ចិត្តបណិធិំ ទស្សេតិ។ តត្ថ នាសិស្សន្តិ យំកិញ្ចិ ភោជនំ ន ភុញ្ជិស្សំ ន ភុញ្ជិស្សាមិ តណ្ហាសល្លេ មម ហទយគតេ អនូហតេ អនុទ្ធតេតិ ឯវំ សព្ពបទេសុ យោជេតព្ពំ។ ន បិវិស្សាមីតិ យំកិញ្ចិ បាតព្ពំ ន បិវិស្សាមិ។ វិហារតោ ន និក្ខមេតិ ឥមស្មា ឥទានិ មយា និសិន្នគព្ភតោ ន និក្ខមេយ្យំ។ នបិ បស្សំ និបាតេស្សន្តិ មម សរីរស្ស ទ្វីសុ បស្សេសុ ឯកម្បិ បស្សំ កាយកិលមថវិនោទនត្ថំ ន និបាតេស្សំ, ឯកបស្សេនបិ ន និបជ្ជិស្សាមីតិ អត្ថោ។

Nāsissantiādinā cittapaṇidhiṃ dasseti. Tattha nāsissanti yaṃkiñci bhojanaṃ na bhuñjissaṃ na bhuñjissāmi taṇhāsalle mama hadayagate anūhate anuddhateti evaṃ sabbapadesu yojetabbaṃ. Na pivissāmīti yaṃkiñci pātabbaṃ na pivissāmi. Vihārato na nikkhameti imasmā idāni mayā nisinnagabbhato na nikkhameyyaṃ. Napi passaṃ nipātessanti mama sarīrassa dvīsu passesu ekampi passaṃ kāyakilamathavinodanatthaṃ na nipātessaṃ, ekapassenapi na nipajjissāmīti attho.

តស្ស មេវំ វិហរតោតិ តស្ស មេ ឯវំ ចិត្តំ បណិធាយ ទឡ្ហវីរិយាធិដ្ឋានំ កត្វា វិបស្សនានុយោគវសេន វិហរតោ។ បស្ស វីរិយបរក្កមន្តិ វិធិនា ឦរយិតព្ពតោ ‘‘វីរិយំ’’ បរំ ឋានំ អក្កមនតោ ‘‘បរក្កមោ’’តិ ច លទ្ធនាមំ ឧស្សោឡ្ហីភូតំ វាយាមំ បស្ស ជានាហិ។ យស្ស បនានុភាវេន មយា តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនន្តិ វុត្តត្ថមេវ។

Tassa mevaṃ viharatoti tassa me evaṃ cittaṃ paṇidhāya daḷhavīriyādhiṭṭhānaṃ katvā vipassanānuyogavasena viharato. Passa vīriyaparakkamanti vidhinā īrayitabbato ‘‘vīriyaṃ’’ paraṃ ṭhānaṃ akkamanato ‘‘parakkamo’’ti ca laddhanāmaṃ ussoḷhībhūtaṃ vāyāmaṃ passa jānāhi. Yassa panānubhāvena mayā tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsananti vuttatthameva.

បច្ចយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Paccayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ២. បច្ចយត្ថេរគាថា • 2. Paccayattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact