| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / នេត្តិប្បករណបាឡិ • Nettippakaraṇapāḷi |
នយសមុដ្ឋានំ
Nayasamuṭṭhānaṃ
៧៩. តត្ថ កតមំ នយសមុដ្ឋានំ? បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជាយច ភវតណ្ហាយ ច, តត្ថ អវិជ្ជានីវរណំ តណ្ហាសំយោជនំ។ អវិជ្ជានីវរណា សត្តា អវិជ្ជាសំយុត្តា 1 អវិជ្ជាបក្ខេន វិចរន្តិ, តេ វុច្ចន្តិ ទិដ្ឋិចរិតាតិ។ តណ្ហាសំយោជនា សត្តា តណ្ហាសំយុត្តា តណ្ហាបក្ខេន វិចរន្តិ, តេ វុច្ចន្តិ តណ្ហាចរិតាតិ។ ទិដ្ឋិចរិតា ឥតោ ពហិទ្ធា បព្ពជិតា អត្តកិលមថានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ។ តណ្ហាចរិតា ឥតោ ពហិទ្ធា បព្ពជិតា កាមេសុ កាមសុខល្លិកានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ។
79. Tattha katamaṃ nayasamuṭṭhānaṃ? Pubbā koṭi na paññāyati avijjāyaca bhavataṇhāya ca, tattha avijjānīvaraṇaṃ taṇhāsaṃyojanaṃ. Avijjānīvaraṇā sattā avijjāsaṃyuttā 2 avijjāpakkhena vicaranti, te vuccanti diṭṭhicaritāti. Taṇhāsaṃyojanā sattā taṇhāsaṃyuttā taṇhāpakkhena vicaranti, te vuccanti taṇhācaritāti. Diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti. Taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti.
តត្ថ កិំការណំ យំ ទិដ្ឋិចរិតា ឥតោ ពហិទ្ធា បព្ពជិតា អត្តកិលមថានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ, តណ្ហាចរិតា ឥតោ ពហិទ្ធា បព្ពជិតា កាមេសុ កាមសុខល្លិកានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ? ឥតោ ពហិទ្ធា នត្ថិ សច្ចវវត្ថានំ, កុតោ ចតុសច្ចប្បកាសនា វា សមថវិបស្សនាកោសល្លំ វា ឧបសមសុខប្បត្តិ វា! តេ ឧបសមសុខស្ស អនភិញ្ញា វិបរីតចេតា ឯវមាហំសុ ‘‘នត្ថិ សុខេន សុខំ, ទុក្ខេន នាម សុខំ អធិគន្តព្ព’’ន្តិ។ យោ កាមេ បដិសេវតិ, សោ លោកំ វឌ្ឍយតិ, យោ លោកំ វឌ្ឍយតិ, សោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតីតិ តេ ឯវំសញ្ញី ឯវំទិដ្ឋី ទុក្ខេន សុខំ បត្ថយមានា កាមេសុ បុញ្ញសញ្ញី អត្តកិលមថានុយោគមនុយុត្តា ច វិហរន្តិ កាមសុខល្លិកានុយោគមនុយុត្តា ច, តេ តទភិញ្ញា សន្តា រោគមេវ វឌ្ឍយន្តិ, គណ្ឌមេវ វឌ្ឍយន្តិ, សល្លមេវ វឌ្ឍយន្តិ, តេ រោគាភិតុន្នា គណ្ឌបដិបីឡិតា សល្លានុវិទ្ធា និរយតិរច្ឆានយោនិបេតាសុរេសុ ឧម្មុជ្ជនិមុជ្ជានិ ករោន្តា ឧគ្ឃាតនិគ្ឃាតំ បច្ចនុភោន្តា រោគគណ្ឌសល្លភេសជ្ជំ ន វិន្ទន្តិ។ តត្ថ អត្តកិលមថានុយោគោ កាមសុខល្លិកានុយោគោ ច សំកិលេសោ, សមថវិបស្សនា វោទានំ។ អត្តកិលមថានុយោគោ កាមសុខល្លិកានុយោគោ ច រោគោ, សមថវិបស្សនា រោគនិគ្ឃាតកភេសជ្ជំ។ អត្តកិលមថានុយោគោ កាមសុខល្លិកានុយោគោ ច គណ្ឌោ, សមថវិបស្សនា គណ្ឌនិគ្ឃាតកភេសជ្ជំ ។ អត្តកិលមថានុយោគោ កាមសុខល្លិកានុយោគោ ច សល្លោ, សមថវិបស្សនា សល្លុទ្ធរណភេសជ្ជំ។
Tattha kiṃkāraṇaṃ yaṃ diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti, taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti? Ito bahiddhā natthi saccavavatthānaṃ, kuto catusaccappakāsanā vā samathavipassanākosallaṃ vā upasamasukhappatti vā! Te upasamasukhassa anabhiññā viparītacetā evamāhaṃsu ‘‘natthi sukhena sukhaṃ, dukkhena nāma sukhaṃ adhigantabba’’nti. Yo kāme paṭisevati, so lokaṃ vaḍḍhayati, yo lokaṃ vaḍḍhayati, so bahuṃ puññaṃ pasavatīti te evaṃsaññī evaṃdiṭṭhī dukkhena sukhaṃ patthayamānā kāmesu puññasaññī attakilamathānuyogamanuyuttā ca viharanti kāmasukhallikānuyogamanuyuttā ca, te tadabhiññā santā rogameva vaḍḍhayanti, gaṇḍameva vaḍḍhayanti, sallameva vaḍḍhayanti, te rogābhitunnā gaṇḍapaṭipīḷitā sallānuviddhā nirayatiracchānayonipetāsuresu ummujjanimujjāni karontā ugghātanigghātaṃ paccanubhontā rogagaṇḍasallabhesajjaṃ na vindanti. Tattha attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca saṃkileso, samathavipassanā vodānaṃ. Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca rogo, samathavipassanā roganigghātakabhesajjaṃ. Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca gaṇḍo, samathavipassanā gaṇḍanigghātakabhesajjaṃ . Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca sallo, samathavipassanā salluddharaṇabhesajjaṃ.
តត្ថ សំកិលេសោ ទុក្ខំ, តទភិសង្គោ តណ្ហា សមុទយោ, តណ្ហានិរោធោ ទុក្ខនិរោធោ, សមថវិបស្សនា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា, ឥមានិ ចត្តារិ សច្ចានិ។ ទុក្ខំ បរិញ្ញេយ្យំ, សមុទយោ បហាតព្ពោ, មគ្គោ ភាវេតព្ពោ, និរោធោ សច្ឆិកាតព្ពោ។
Tattha saṃkileso dukkhaṃ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, samathavipassanā dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni. Dukkhaṃ pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
៨០. តត្ថ ទិដ្ឋិចរិតា រូបំ អត្តតោ ឧបគច្ឆន្តិ។ វេទនំ…បេ.… សញ្ញំ…បេ.… សង្ខារេ…បេ.… វិញ្ញាណំ អត្តតោ ឧបគច្ឆន្តិ។ តណ្ហាចរិតា រូបវន្តំ អត្តានំ ឧបគច្ឆន្តិ។ អត្តនិ វា រូបំ, រូបស្មិំ វា អត្តានំ, វេទនាវន្តំ…បេ.… សញ្ញាវន្តំ…បេ.… សង្ខារវន្តំ…បេ.… វិញ្ញាណវន្តំ អត្តានំ ឧបគច្ឆន្តិ, អត្តនិ វា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណស្មិំ វា អត្តានំ, អយំ វុច្ចតិ វីសតិវត្ថុកា សក្កាយទិដ្ឋិ។
80. Tattha diṭṭhicaritā rūpaṃ attato upagacchanti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato upagacchanti. Taṇhācaritā rūpavantaṃ attānaṃ upagacchanti. Attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ, vedanāvantaṃ…pe… saññāvantaṃ…pe… saṅkhāravantaṃ…pe… viññāṇavantaṃ attānaṃ upagacchanti, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ, ayaṃ vuccati vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.
តស្សា បដិបក្ខោ លោកុត្តរា សម្មាទិដ្ឋិ, អន្វាយិកា សម្មាសង្កប្បោ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តោ សម្មាអាជីវោ សម្មាវាយាមោ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ, អយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ។ តេ តយោ ខន្ធា សីលក្ខន្ធោ សមាធិក្ខន្ធោ បញ្ញាក្ខន្ធោ។ សីលក្ខន្ធោ សមាធិក្ខន្ធោ ច សមថោ, បញ្ញាក្ខន្ធោ វិបស្សនា។ តត្ថ សក្កាយោ ទុក្ខំ, សក្កាយសមុទយោ ទុក្ខសមុទយោ, សក្កាយនិរោធោ ទុក្ខនិរោធោ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា, ឥមានិ ចត្តារិ សច្ចានិ។ ទុក្ខំ បរិញ្ញេយ្យំ, សមុទយោ បហាតព្ពោ, មគ្គោ ភាវេតព្ពោ, និរោធោ សច្ឆិកាតព្ពោ។
Tassā paṭipakkho lokuttarā sammādiṭṭhi, anvāyikā sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi, ayaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Te tayo khandhā sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho. Sīlakkhandho samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā. Tattha sakkāyo dukkhaṃ, sakkāyasamudayo dukkhasamudayo, sakkāyanirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni. Dukkhaṃ pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
តត្ថ យេ រូបំ អត្តតោ ឧបគច្ឆន្តិ។ វេទនំ…បេ.… សញ្ញំ…បេ.… សង្ខារេ…បេ.… វិញ្ញាណំ អត្តតោ ឧបគច្ឆន្តិ។ ឥមេ វុច្ចន្តិ ‘‘ឧច្ឆេទវាទិនោ’’តិ។ យេ រូបវន្តំ អត្តានំ ឧបគច្ឆន្តិ។ អត្តនិ វា រូបំ, រូបស្មិំ វា អត្តានំ។ យេ វេទនាវន្តំ…បេ.… យេ សញ្ញាវន្តំ…បេ.… យេ សង្ខារវន្តំ…បេ.… យេ វិញ្ញាណវន្តំ អត្តានំ ឧបគច្ឆន្តិ, អត្តនិ វា វិញ្ញាណំ, វិញ្ញាណស្មិំ វា អត្តានំ។ ឥមេ វុច្ចន្តិ ‘‘សស្សតវាទិនោ’’តិ, តត្ថ ឧច្ឆេទសស្សតវាទា ឧភោ អន្តា, អយំ សំសារបវត្តិ។ តស្ស បដិបក្ខោ មជ្ឈិមា បដិបទា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, អយំ សំសារនិវត្តិ។ តត្ថ បវត្តិ ទុក្ខំ, តទភិសង្គោ តណ្ហា សមុទយោ, តណ្ហានិរោធោ ទុក្ខនិរោធោ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា, ឥមានិ ចត្តារិ សច្ចានិ។ ទុក្ខំ បរិញ្ញេយ្យំ, សមុទយោ បហាតព្ពោ, មគ្គោ ភាវេតព្ពោ, និរោធោ សច្ឆិកាតព្ពោ។
Tattha ye rūpaṃ attato upagacchanti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato upagacchanti. Ime vuccanti ‘‘ucchedavādino’’ti. Ye rūpavantaṃ attānaṃ upagacchanti. Attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Ye vedanāvantaṃ…pe… ye saññāvantaṃ…pe… ye saṅkhāravantaṃ…pe… ye viññāṇavantaṃ attānaṃ upagacchanti, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ime vuccanti ‘‘sassatavādino’’ti, tattha ucchedasassatavādā ubho antā, ayaṃ saṃsārapavatti. Tassa paṭipakkho majjhimā paṭipadā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṃ saṃsāranivatti. Tattha pavatti dukkhaṃ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni. Dukkhaṃ pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
តត្ថ ឧច្ឆេទសស្សតំ សមាសតោ វីសតិវត្ថុកា សក្កាយទិដ្ឋិ, វិត្ថារតោ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ, តេសំ បដិបក្ខោ តេចត្តាលីសំ ពោធិបក្ខិយា ធម្មា អដ្ឋ វិមោក្ខា ទស កសិណាយតនានិ។ ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិគតានិ មោហជាលំ អនាទិអនិធនប្បវត្តំ។ តេចត្តាលីសំ 3 ពោធិបក្ខិយា ធម្មា ញាណវជិរំ មោហជាលប្បទាលនំ។ តត្ថ មោហោ អវិជ្ជា, ជាលំ ភវតណ្ហា, តេន វុច្ចតិ ‘‘បុព្ពា កោដិ ន បញ្ញាយតិ អវិជ្ជាយ ច ភវតណ្ហាយ ចា’’តិ។
Tattha ucchedasassataṃ samāsato vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, vitthārato dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni, tesaṃ paṭipakkho tecattālīsaṃ bodhipakkhiyā dhammā aṭṭha vimokkhā dasa kasiṇāyatanāni. Dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni mohajālaṃ anādianidhanappavattaṃ. Tecattālīsaṃ 4 bodhipakkhiyā dhammā ñāṇavajiraṃ mohajālappadālanaṃ. Tattha moho avijjā, jālaṃ bhavataṇhā, tena vuccati ‘‘pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya cā’’ti.
៨១. តត្ថ ទិដ្ឋិចរិតោ អស្មិំ សាសនេ បព្ពជិតោ សល្លេខានុសន្តតវុត្តិ ភវតិ សល្លេខេ តិព្ពគារវោ។ តណ្ហាចរិតោ អស្មិំ សាសនេ បព្ពជិតោ សិក្ខានុសន្តតវុត្តិ ភវតិ សិក្ខាយ តិព្ពគារវោ។ ទិដ្ឋិចរិតោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមន្តោ ធម្មានុសារី ភវតិ។ តណ្ហាចរិតោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមន្តោ សទ្ធានុសារី ភវតិ, ទិដ្ឋិចរិតោ សុខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យាតិ។ តណ្ហាចរិតោ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យាតិ។
81. Tattha diṭṭhicarito asmiṃ sāsane pabbajito sallekhānusantatavutti bhavati sallekhe tibbagāravo. Taṇhācarito asmiṃ sāsane pabbajito sikkhānusantatavutti bhavati sikkhāya tibbagāravo. Diṭṭhicarito sammattaniyāmaṃ okkamanto dhammānusārī bhavati. Taṇhācarito sammattaniyāmaṃ okkamanto saddhānusārī bhavati, diṭṭhicarito sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti. Taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti.
តត្ថ កិំការណំ, យំ តណ្ហាចរិតោ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យាតិ, តស្ស ហិ កាមា អបរិច្ចត្តា ភវន្តិ, សោ កាមេហិ វិវេចិយមានោ ទុក្ខេន បដិនិស្សរតិ ទន្ធញ្ច ធម្មំ អាជានាតិ? យោ បនាយំ ទិដ្ឋិចរិតោ អយំ អាទិតោយេវ កាមេហិ អនត្ថិកោ ភវតិ។ សោ តតោ វិវេចិយមានោ ខិប្បញ្ច បដិនិស្សរតិ, ខិប្បញ្ច ធម្មំ អាជានាតិ។ ទុក្ខាបិ បដិបទា ទុវិធា ទន្ធាភិញ្ញា ច ខិប្បាភិញ្ញា ច។ សុខាបិ បដិបទា ទុវិធា ទន្ធាភិញ្ញា ច ខិប្បាភិញ្ញា ច។ សត្តាបិ ទុវិធា មុទិន្ទ្រិយាបិ តិក្ខិន្ទ្រិយាបិ។ យេ មុទិន្ទ្រិយា, តេ ទន្ធញ្ច បដិនិស្សរន្តិ ទន្ធញ្ច ធម្មំ អាជានន្តិ។ យេ តិក្ខិន្ទ្រិយា, តេ ខិប្បញ្ច បដិនិស្សរន្តិ, ខិប្បញ្ច ធម្មំ អាជានន្តិ, ឥមា ចតស្សោ បដិបទា។ យេ ហិ កេចិ និយ្យិំសុ វា និយ្យន្តិ វា និយ្យិស្សន្តិ វា, តេ ឥមាហិ ឯវ ចតូហិ បដិបទាហិ។ ឯវំ អរិយា ចតុក្កមគ្គំ បញ្ញាបេន្តិ អពុធជនសេវិតាយ ពាលកន្តាយ រត្តវាសិនិយា នន្ទិយា ភវតណ្ហាយ អវដ្ដនត្ថំ 5។ អយំ វុច្ចតិ នន្ទិយាវដ្ដស្ស នយស្ស ភូមីតិ, តេនាហ ‘‘តណ្ហញ្ច អវិជ្ជម្បិ ច សមថេនា’’តិ។
Tattha kiṃkāraṇaṃ, yaṃ taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti, tassa hi kāmā apariccattā bhavanti, so kāmehi viveciyamāno dukkhena paṭinissarati dandhañca dhammaṃ ājānāti? Yo panāyaṃ diṭṭhicarito ayaṃ āditoyeva kāmehi anatthiko bhavati. So tato viveciyamāno khippañca paṭinissarati, khippañca dhammaṃ ājānāti. Dukkhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca. Sukhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca. Sattāpi duvidhā mudindriyāpi tikkhindriyāpi. Ye mudindriyā, te dandhañca paṭinissaranti dandhañca dhammaṃ ājānanti. Ye tikkhindriyā, te khippañca paṭinissaranti, khippañca dhammaṃ ājānanti, imā catasso paṭipadā. Ye hi keci niyyiṃsu vā niyyanti vā niyyissanti vā, te imāhi eva catūhi paṭipadāhi. Evaṃ ariyā catukkamaggaṃ paññāpenti abudhajanasevitāya bālakantāya rattavāsiniyā nandiyā bhavataṇhāya avaṭṭanatthaṃ 6. Ayaṃ vuccati nandiyāvaṭṭassa nayassa bhūmīti, tenāha ‘‘taṇhañca avijjampi ca samathenā’’ti.
៨២. វេយ្យាករណេសុ ហិ យេ កុសលាកុសលាតិ តេ ទុវិធា ឧបបរិក្ខិតព្ពា – លោកវដ្ដានុសារី ច លោកវិវដ្ដានុសារី ច។ វដ្ដំ នាម សំសារោ។ វិវដ្ដំ និព្ពានំ។ កម្មកិលេសា ហេតុ សំសារស្ស។ តត្ថ កម្មំ ចេតនា ចេតសិកញ្ច និទ្ទិសិតព្ពំ។ តំ កថំ ទដ្ឋព្ពំ? ឧបចយេន សព្ពេបិ កិលេសា ចតូហិ វិបល្លាសេហិ និទ្ទិសិតព្ពា។ តេ កត្ថ ទដ្ឋព្ពា? ទស វត្ថុកេ កិលេសបុញ្ជេ។ កតមានិ ទស វត្ថូនិ? ចត្តារោ អាហារា, ចត្តារោ វិបល្លាសា, ចត្តារិ ឧបាទានានិ, ចត្តារោ យោគា, ចត្តារោ គន្ថា, ចត្តារោ អាសវា, ចត្តារោ ឱឃា, ចត្តារោ សល្លា, ចតស្សោ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោ ចត្តារិ អគតិគមនានិ។ បឋមេ អាហារេ បឋមោ វិបល្លាសោ, ទុតិយេ អាហារេ ទុតិយោ វិបល្លាសោ, តតិយេ អាហារេ តតិយោ វិបល្លាសោ, ចតុត្ថេ អាហារេ ចតុត្ថោ វិបល្លាសោ។ បឋមេ វិបល្លាសេ បឋមំ ឧបាទានំ។ ទុតិយេ វិបល្លាសេ ទុតិយំ ឧបាទានំ, តតិយេ វិបល្លាសេ តតិយំ ឧបាទានំ, ចតុត្ថេ វិបល្លាសេ ចតុត្ថំ ឧបាទានំ។ បឋមេ ឧបាទានេ បឋមោ យោគោ, ទុតិយេ ឧបាទានេ ទុតិយោ យោគោ, តតិយេ ឧបាទានេ តតិយោ យោគោ, ចតុត្ថេ ឧបាទានេ ចតុត្ថោ យោគោ។ បឋមេ យោគេ បឋមោ គន្ថោ, ទុតិយេ យោគេ ទុតិយោ គន្ថោ, តតិយេ យោគេ តតិយោ គន្ថោ, ចតុត្ថេ យោគេ ចតុត្ថោ គន្ថោ, បឋមេ គន្ថេ បឋមោ អាសវោ, ទុតិយេ គន្ថេ ទុតិយោ អាសវោ, តតិយេ គន្ថេ តតិយោ អាសវោ, ចតុត្ថេ គន្ថេ ចតុត្ថោ អាសវោ។ បឋមេ អាសវេ បឋមោ ឱឃោ, ទុតិយេ អាសវេ ទុតិយោ ឱឃោ, តតិយេ អាសវេ តតិយោ ឱឃោ, ចតុត្ថេ អាសវេ ចតុត្ថោ ឱឃោ។ បឋមេ ឱឃេ បឋមោ សល្លោ, ទុតិយេ ឱឃេ ទុតិយោ សល្លោ, តតិយេ ឱឃេ តតិយោ សល្លោ, ចតុត្ថេ ឱឃេ ចតុត្ថោ សល្លោ។ បឋមេ សល្លេ បឋមា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ទុតិយេ សល្លេ ទុតិយា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, តតិយេ សល្លេ តតិយា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ចតុត្ថេ សល្លេ ចតុត្ថី 7 វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, បឋមាយំ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយំ បឋមំ អគតិគមនំ។ ទុតិយាយំ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយំ ទុតិយំ អគតិគមនំ។ តតិយាយំ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយំ តតិយំ អគតិគមនំ, ចតុត្ថិយំ 8 វិញ្ញាណដ្ឋិតិយំ ចតុត្ថំ អគតិគមនំ។
82. Veyyākaraṇesu hi ye kusalākusalāti te duvidhā upaparikkhitabbā – lokavaṭṭānusārī ca lokavivaṭṭānusārī ca. Vaṭṭaṃ nāma saṃsāro. Vivaṭṭaṃ nibbānaṃ. Kammakilesā hetu saṃsārassa. Tattha kammaṃ cetanā cetasikañca niddisitabbaṃ. Taṃ kathaṃ daṭṭhabbaṃ? Upacayena sabbepi kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā. Te kattha daṭṭhabbā? Dasa vatthuke kilesapuñje. Katamāni dasa vatthūni? Cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo cattāri agatigamanāni. Paṭhame āhāre paṭhamo vipallāso, dutiye āhāre dutiyo vipallāso, tatiye āhāre tatiyo vipallāso, catutthe āhāre catuttho vipallāso. Paṭhame vipallāse paṭhamaṃ upādānaṃ. Dutiye vipallāse dutiyaṃ upādānaṃ, tatiye vipallāse tatiyaṃ upādānaṃ, catutthe vipallāse catutthaṃ upādānaṃ. Paṭhame upādāne paṭhamo yogo, dutiye upādāne dutiyo yogo, tatiye upādāne tatiyo yogo, catutthe upādāne catuttho yogo. Paṭhame yoge paṭhamo gantho, dutiye yoge dutiyo gantho, tatiye yoge tatiyo gantho, catutthe yoge catuttho gantho, paṭhame ganthe paṭhamo āsavo, dutiye ganthe dutiyo āsavo, tatiye ganthe tatiyo āsavo, catutthe ganthe catuttho āsavo. Paṭhame āsave paṭhamo ogho, dutiye āsave dutiyo ogho, tatiye āsave tatiyo ogho, catutthe āsave catuttho ogho. Paṭhame oghe paṭhamo sallo, dutiye oghe dutiyo sallo, tatiye oghe tatiyo sallo, catutthe oghe catuttho sallo. Paṭhame salle paṭhamā viññāṇaṭṭhiti, dutiye salle dutiyā viññāṇaṭṭhiti, tatiye salle tatiyā viññāṇaṭṭhiti, catutthe salle catutthī 9 viññāṇaṭṭhiti, paṭhamāyaṃ viññāṇaṭṭhitiyaṃ paṭhamaṃ agatigamanaṃ. Dutiyāyaṃ viññāṇaṭṭhitiyaṃ dutiyaṃ agatigamanaṃ. Tatiyāyaṃ viññāṇaṭṭhitiyaṃ tatiyaṃ agatigamanaṃ, catutthiyaṃ 10 viññāṇaṭṭhitiyaṃ catutthaṃ agatigamanaṃ.
៨៣. តត្ថ យោ ច កពឡីការោ អាហារោ ផស្សោ អាហារោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច មនោសញ្ចេតនាហារោ យោ ច វិញ្ញាណាហារោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, យោ ច ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ វិបល្លាសោ, យោ ច ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ វិបល្លាសោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យញ្ច កាមុបាទានំ យញ្ច ភវុបាទានំ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យញ្ច ទិដ្ឋុបាទានំ យញ្ច អត្តវាទុបាទានំ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច កាមយោគោ, យោ ច ភវយោគោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច ទិដ្ឋិយោគោ, យោ ច អវិជ្ជាយោគោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ, យោ ច ព្យាបាទោ កាយគន្ថោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច បរាមាសកាយគន្ថោ, យោ ច ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច កាមាសវោ, យោ ច ភវាសវោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច ទិដ្ឋាសវោ, យោ ច អវិជ្ជាសវោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច កាមោឃោ, យោ ច ភវោឃោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច ទិដ្ឋោឃោ, យោ ច អវិជ្ជោឃោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យោ ច រាគសល្លោ, យោ ច ទោសសល្លោ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យោ ច មានសល្លោ, យោ ច មោហសល្លោ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យា ច រូបូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, យា ច វេទនូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យា ច សញ្ញូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, យា ច សង្ខារូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ តត្ថ យញ្ច ឆន្ទា អគតិគមនំ យញ្ច ទោសា អគតិគមនំ, ឥមេ តណ្ហាចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។ យញ្ច ភយា អគតិគមនំ, យញ្ច មោហា អគតិគមនំ, ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។
83. Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro phasso āhāro, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca manosañcetanāhāro yo ca viññāṇāhāro, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca ‘‘asubhe subha’’nti vipallāso, yo ca ‘‘dukkhe sukha’’nti vipallāso, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca ‘‘anicce nicca’’nti vipallāso, yo ca ‘‘anattani attā’’ti vipallāso, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yañca kāmupādānaṃ yañca bhavupādānaṃ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yañca diṭṭhupādānaṃ yañca attavādupādānaṃ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca kāmayogo, yo ca bhavayogo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca diṭṭhiyogo, yo ca avijjāyogo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca abhijjhākāyagantho, yo ca byāpādo kāyagantho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca parāmāsakāyagantho, yo ca idaṃsaccābhinivesakāyagantho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca kāmāsavo, yo ca bhavāsavo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca diṭṭhāsavo, yo ca avijjāsavo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca kāmogho, yo ca bhavogho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca diṭṭhogho, yo ca avijjogho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yo ca rāgasallo, yo ca dosasallo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yo ca mānasallo, yo ca mohasallo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yā ca rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yā ca saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā. Tattha yañca chandā agatigamanaṃ yañca dosā agatigamanaṃ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā. Yañca bhayā agatigamanaṃ, yañca mohā agatigamanaṃ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
៨៤. តត្ថ កពឡីការេ អាហារេ ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ផស្សេ អាហារេ ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, វិញ្ញាណេ អាហារេ ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ វិបល្លាសោ, មនោសញ្ចេតនាយ អាហារេ ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ វិបល្លាសោ។ បឋមេ វិបល្លាសេ ឋិតោ កាមេ ឧបាទិយតិ , ឥទំ វុច្ចតិ កាមុបាទានំ; ទុតិយេ វិបល្លាសេ ឋិតោ អនាគតំ ភវំ ឧបាទិយតិ , ឥទំ វុច្ចតិ ភវុបាទានំ; តតិយេ វិបល្លាសេ ឋិតោ សំសារាភិនន្ទិនិំ ទិដ្ឋិំ ឧបាទិយតិ, ឥទំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋុបាទានំ; ចតុត្ថេ វិបល្លាសេ ឋិតោ អត្តានំ កប្បិយំ ឧបាទិយតិ, ឥទំ វុច្ចតិ អត្តវាទុបាទានំ។
84. Tattha kabaḷīkāre āhāre ‘‘asubhe subha’’nti vipallāso, phasse āhāre ‘‘dukkhe sukha’’nti vipallāso, viññāṇe āhāre ‘‘anicce nicca’’nti vipallāso, manosañcetanāya āhāre ‘‘anattani attā’’ti vipallāso. Paṭhame vipallāse ṭhito kāme upādiyati , idaṃ vuccati kāmupādānaṃ; dutiye vipallāse ṭhito anāgataṃ bhavaṃ upādiyati , idaṃ vuccati bhavupādānaṃ; tatiye vipallāse ṭhito saṃsārābhinandiniṃ diṭṭhiṃ upādiyati, idaṃ vuccati diṭṭhupādānaṃ; catutthe vipallāse ṭhito attānaṃ kappiyaṃ upādiyati, idaṃ vuccati attavādupādānaṃ.
កាមុបាទានេន កាមេហិ សំយុជ្ជតិ, អយំ វុច្ចតិ កាមយោគោ; ភវុបាទានេន ភវេហិ សំយុជ្ជតិ, អយំ វុច្ចតិ ភវយោគោ; ទិដ្ឋុបាទានេន បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា សំយុជ្ជតិ, អយំ វុច្ចតិ ទិដ្ឋិយោគោ; អត្តវាទុបាទានេន អវិជ្ជាយ សំយុជ្ជតិ, អយំ វុច្ចតិ អវិជ្ជាយោគោ។
Kāmupādānena kāmehi saṃyujjati, ayaṃ vuccati kāmayogo; bhavupādānena bhavehi saṃyujjati, ayaṃ vuccati bhavayogo; diṭṭhupādānena pāpikāya diṭṭhiyā saṃyujjati, ayaṃ vuccati diṭṭhiyogo; attavādupādānena avijjāya saṃyujjati, ayaṃ vuccati avijjāyogo.
បឋមេ យោគេ ឋិតោ អភិជ្ឈាយ កាយំ គន្ថតិ, អយំ វុច្ចតិ អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ; ទុតិយេ យោគេ ឋិតោ ព្យាបាទេន កាយំ គន្ថតិ, អយំ វុច្ចតិ ព្យាបាទកាយគន្ថោ; តតិយេ យោគេ ឋិតោ បរាមាសេន កាយំ គន្ថតិ, អយំ វុច្ចតិ បរាមាសកាយគន្ថោ; ចតុត្ថេ យោគេ ឋិតោ ឥទំសច្ចាភិនិវេសេន កាយំ គន្ថតិ, អយំ វុច្ចតិ ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថោ។
Paṭhame yoge ṭhito abhijjhāya kāyaṃ ganthati, ayaṃ vuccati abhijjhākāyagantho; dutiye yoge ṭhito byāpādena kāyaṃ ganthati, ayaṃ vuccati byāpādakāyagantho; tatiye yoge ṭhito parāmāsena kāyaṃ ganthati, ayaṃ vuccati parāmāsakāyagantho; catutthe yoge ṭhito idaṃsaccābhinivesena kāyaṃ ganthati, ayaṃ vuccati idaṃsaccābhinivesakāyagantho.
តស្ស ឯវំគន្ថិតា កិលេសា អាសវន្តិ។ កុតោ ច វុច្ចតិ អាសវន្តីតិ? អនុសយតោ វា បរិយុដ្ឋានតោ វា។ តត្ថ អភិជ្ឈាកាយគន្ថេន កាមាសវោ, ព្យាបាទកាយគន្ថេន ភវាសវោ, បរាមាសកាយគន្ថេន ទិដ្ឋាសវោ, ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថេន អវិជ្ជាសវោ។
Tassa evaṃganthitā kilesā āsavanti. Kuto ca vuccati āsavantīti? Anusayato vā pariyuṭṭhānato vā. Tattha abhijjhākāyaganthena kāmāsavo, byāpādakāyaganthena bhavāsavo, parāmāsakāyaganthena diṭṭhāsavo, idaṃsaccābhinivesakāyaganthena avijjāsavo.
តស្ស ឥមេ ចត្តារោ អាសវា វេបុល្លំ គតា ឱឃា ភវន្តិ។ ឥតិ អាសវវេបុល្លា ឱឃវេបុល្លំ។ តត្ថ កាមាសវេន កាមោឃោ, ភវាសវេន ភវោឃោ, ទិដ្ឋាសវេន ទិដ្ឋោឃោ, អវិជ្ជាសវេន អវិជ្ជោឃោ។
Tassa ime cattāro āsavā vepullaṃ gatā oghā bhavanti. Iti āsavavepullā oghavepullaṃ. Tattha kāmāsavena kāmogho, bhavāsavena bhavogho, diṭṭhāsavena diṭṭhogho, avijjāsavena avijjogho.
តស្ស ឥមេ ចត្តារោ ឱឃា អនុសយសហគតា អជ្ឈាសយំ អនុបវិដ្ឋា ហទយំ អាហច្ច តិដ្ឋន្តិ, តេន វុច្ចន្តិ សល្លាឥតិ។ តត្ថ កាមោឃេន រាគសល្លោ, ភវោឃេន ទោសសល្លោ, ទិដ្ឋោឃេន មានសល្លោ, អវិជ្ជោឃេន មោហសល្លោ។
Tassa ime cattāro oghā anusayasahagatā ajjhāsayaṃ anupaviṭṭhā hadayaṃ āhacca tiṭṭhanti, tena vuccanti sallāiti. Tattha kāmoghena rāgasallo, bhavoghena dosasallo, diṭṭhoghena mānasallo, avijjoghena mohasallo.
តស្ស ឥមេហិ ចតូហិ សល្លេហិ បរិយាទិន្នំ 11 វិញ្ញាណំ ចតូសុ ធម្មេសុ សណ្ឋហតិ រូបេ វេទនាយ សញ្ញាយ សង្ខារេសុ។ តត្ថ រាគសល្លេន នន្ទូបសេចនេន វិញ្ញាណេន រូបូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ទោសសល្លេន នន្ទូបសេចនេន វិញ្ញាណេន វេទនូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, មានសល្លេន នន្ទូបសេចនេន វិញ្ញាណេន សញ្ញូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, មោហសល្លេន នន្ទូបសេចនេន វិញ្ញាណេន សង្ខារូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ។
Tassa imehi catūhi sallehi pariyādinnaṃ 12 viññāṇaṃ catūsu dhammesu saṇṭhahati rūpe vedanāya saññāya saṅkhāresu. Tattha rāgasallena nandūpasecanena viññāṇena rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosasallena nandūpasecanena viññāṇena vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, mānasallena nandūpasecanena viññāṇena saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohasallena nandūpasecanena viññāṇena saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti.
តស្ស ឥមាហិ ចតូហិ វិញ្ញាណដ្ឋិតីហិ ឧបត្ថទ្ធំ វិញ្ញាណំ ចតូហិ ធម្មេហិ អគតិំ គច្ឆតិ ឆន្ទា ទោសា ភយា មោហា។ តត្ថ រាគេន ឆន្ទាគតិំ គច្ឆតិ, ទោសេន ទោសាគតិំ គច្ឆតិ, ភយេន ភយាគតិំ គច្ឆតិ, មោហេន មោហាគតិំ គច្ឆតិ។ ឥតិ ខោ តញ្ច កម្មំ ឥមេ ច កិលេសា, ឯស ហេតុ សំសារស្ស, ឯវំ សព្ពេ កិលេសា ចតូហិ វិបល្លាសេហិ និទ្ទិសិតព្ពា។
Tassa imāhi catūhi viññāṇaṭṭhitīhi upatthaddhaṃ viññāṇaṃ catūhi dhammehi agatiṃ gacchati chandā dosā bhayā mohā. Tattha rāgena chandāgatiṃ gacchati, dosena dosāgatiṃ gacchati, bhayena bhayāgatiṃ gacchati, mohena mohāgatiṃ gacchati. Iti kho tañca kammaṃ ime ca kilesā, esa hetu saṃsārassa, evaṃ sabbe kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā.
៨៥. តត្ថ ឥមា ចតស្សោ ទិសា កពឡីការោ អាហារោ ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, កាមុបាទានំ, កាមយោគោ, អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ, កាមាសវោ, កាមោឃោ, រាគសល្លោ, រូបូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ឆន្ទា អគតិគមនន្តិ បឋមា ទិសា។
85. Tattha imā catasso disā kabaḷīkāro āhāro ‘‘asubhe subha’’nti vipallāso, kāmupādānaṃ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo, kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, chandā agatigamananti paṭhamā disā.
ផស្សោ អាហារោ, ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ភវុបាទានំ, ភវយោគោ, ព្យាបាទកាយគន្ថោ, ភវាសវោ, ភវោឃោ, ទោសសល្លោ, វេទនូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ទោសា អគតិគមនន្តិ ទុតិយា ទិសា។
Phasso āhāro, ‘‘dukkhe sukha’’nti vipallāso, bhavupādānaṃ, bhavayogo, byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti dutiyā disā.
វិញ្ញាណាហារោ ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ទិដ្ឋុបាទានំ, ទិដ្ឋិយោគោ បរាមាសកាយគន្ថោ, ទិដ្ឋាសវោ, ទិដ្ឋោឃោ, មានសល្លោ, សញ្ញូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ភយា អគតិគមនន្តិ តតិយា ទិសា។
Viññāṇāhāro ‘‘anicce nicca’’nti vipallāso, diṭṭhupādānaṃ, diṭṭhiyogo parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti tatiyā disā.
មនោសញ្ចេតនាហារោ ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ វិបល្លាសោ, អត្តវាទុបាទានំ, អវិជ្ជាយោគោ, ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថោ, អវិជ្ជាសវោ, អវិជ្ជោឃោ, មោហសល្លោ, សង្ខារូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, មោហា អគតិគមនន្តិ ចតុត្ថី ទិសា។
Manosañcetanāhāro ‘‘anattani attā’’ti vipallāso, attavādupādānaṃ, avijjāyogo, idaṃsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti catutthī disā.
តត្ថ យោ ច កពឡីការោ អាហារោ យោ ច ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, កាមុបាទានំ, កាមយោគោ, អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ, កាមាសវោ , កាមោឃោ, រាគសល្លោ, រូបូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ ឆន្ទា អគតិគមនន្តិ, ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥមេ រាគចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។
Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca ‘‘asubhe subha’’nti vipallāso, kāmupādānaṃ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo , kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti chandā agatigamananti, imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Ime rāgacaritassa puggalassa upakkilesā.
តត្ថ យោ ច ផស្សោ អាហារោ យោ ច ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ភវុបាទានំ, ភវយោគោ , ព្យាបាទកាយគន្ថោ, ភវាសវោ, ភវោឃោ, ទោសសល្លោ, វេទនូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ទោសា អគតិគមនន្តិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ ព្យញ្ជនមេវ នានំ, ឥមេ ទោសចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ឧបក្កិលេសា។
Tattha yo ca phasso āhāro yo ca ‘‘dukkhe sukha’’nti vipallāso, bhavupādānaṃ, bhavayogo , byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho byañjanameva nānaṃ, ime dosacaritassa puggalassa upakkilesā.
តត្ថ យោ ច វិញ្ញាណាហារោ យោ ច ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ទិដ្ឋុបាទានំ, ទិដ្ឋិយោគោ, បរាមាសកាយគន្ថោ, ទិដ្ឋាសវោ, ទិដ្ឋោឃោ, មានសល្លោ, សញ្ញូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, ភយា អគតិគមនន្តិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស មន្ទស្ស ឧបក្កិលេសា។
Tattha yo ca viññāṇāhāro yo ca ‘‘anicce nicca’’nti vipallāso, diṭṭhupādānaṃ, diṭṭhiyogo, parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Ime diṭṭhicaritassa mandassa upakkilesā.
តត្ថ យោ ច មនោសញ្ចេតនាហារោ យោ ច ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ វិបល្លាសោ, អត្តវាទុបាទានំ, អវិជ្ជាយោគោ, ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថោ, អវិជ្ជាសវោ, អវិជ្ជោឃោ, មោហសល្លោ, សង្ខារូបគា វិញ្ញាណដ្ឋិតិ, មោហា អគតិគមនន្តិ, ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥមេ ទិដ្ឋិចរិតស្ស ឧទត្តស្ស 13 ឧបក្កិលេសា។
Tattha yo ca manosañcetanāhāro yo ca ‘‘anattani attā’’ti vipallāso, attavādupādānaṃ, avijjāyogo, idaṃsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti, imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Ime diṭṭhicaritassa udattassa 14 upakkilesā.
តត្ថ យោ ច កពឡីការោ អាហារោ យោ ច ផស្សោ អាហារោ, ឥមេ អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បរិញ្ញំ គច្ឆន្តិ, វិញ្ញាណាហារោ សុញ្ញតាយ, មនោសញ្ចេតនាហារោ អនិមិត្តេន, តត្ថ យោ ច ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, យោ ច ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ វិបល្លាសោ, ឥមេ អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តិ។ ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ វិបល្លាសោ សុញ្ញតាយ, ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ វិបល្លាសោ អនិមិត្តេន។ តត្ថ កាមុបាទានញ្ច ភវុបាទានញ្ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ។ ទិដ្ឋុបាទានំ សុញ្ញតាយ, អត្តវាទុបាទានំ អនិមិត្តេន។ តត្ថ កាមយោគោ ច ភវយោគោ ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, ទិដ្ឋិយោគោ សុញ្ញតាយ, អវិជ្ជាយោគោ អនិមិត្តេន។ តត្ថ អភិជ្ឈាកាយគន្ថោ ច ព្យាបាទកាយគន្ថោ ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, បរាមាសកាយគន្ថោ សុញ្ញតាយ, ឥទំសច្ចាភិនិវេសកាយគន្ថោ អនិមិត្តេន។
Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca phasso āhāro, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṃ gacchanti, viññāṇāhāro suññatāya, manosañcetanāhāro animittena, tattha yo ca ‘‘asubhe subha’’nti vipallāso, yo ca ‘‘dukkhe sukha’’nti vipallāso, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ abbhatthaṃ gacchanti. ‘‘Anicce nicca’’nti vipallāso suññatāya, ‘‘anattani attā’’ti vipallāso animittena. Tattha kāmupādānañca bhavupādānañca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti. Diṭṭhupādānaṃ suññatāya, attavādupādānaṃ animittena. Tattha kāmayogo ca bhavayogo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, diṭṭhiyogo suññatāya, avijjāyogo animittena. Tattha abhijjhākāyagantho ca byāpādakāyagantho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, parāmāsakāyagantho suññatāya, idaṃsaccābhinivesakāyagantho animittena.
តត្ថ កាមាសវោ ច ភវាសវោ ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, ទិដ្ឋាសវោ សុញ្ញតាយ, អវិជ្ជាសវោ អនិមិត្តេន។ តត្ថ កាមោឃោ ច ភវោឃោ ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, ទិដ្ឋោឃោ សុញ្ញតាយ, អវិជ្ជោឃោ អនិមិត្តេន។ តត្ថ រាគសល្លោ ច ទោសសល្លោ ច អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, មានសល្លោ សុញ្ញតាយ, មោហសល្លោ អនិមិត្តេន។ តត្ថ រូបូបគា ច វិញ្ញាណដ្ឋិតិ វេទនូបគា ច វិញ្ញាណដ្ឋិតិ អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បរិញ្ញំ គច្ឆន្តិ, សញ្ញូបគា សុញ្ញតាយ, សង្ខារូបគា អនិមិត្តេន។
Tattha kāmāsavo ca bhavāsavo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, diṭṭhāsavo suññatāya, avijjāsavo animittena. Tattha kāmogho ca bhavogho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, diṭṭhogho suññatāya, avijjogho animittena. Tattha rāgasallo ca dosasallo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, mānasallo suññatāya, mohasallo animittena. Tattha rūpūpagā ca viññāṇaṭṭhiti vedanūpagā ca viññāṇaṭṭhiti appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṃ gacchanti, saññūpagā suññatāya, saṅkhārūpagā animittena.
តត្ថ ឆន្ទា ច អគតិគមនំ ទោសា ច អគតិគមនំ អប្បណិហិតេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ, ភយា អគតិគមនំ សុញ្ញតាយ, មោហា អគតិគមនំ អនិមិត្តេន វិមោក្ខមុខេន បហានំ គច្ឆន្តិ។ ឥតិ សព្ពេ លោកវដ្ដានុសារិនោ ធម្មា និយ្យន្តិ។ តេ លោកា តីហិ វិមោក្ខមុខេហិ។
Tattha chandā ca agatigamanaṃ dosā ca agatigamanaṃ appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti, bhayā agatigamanaṃ suññatāya, mohā agatigamanaṃ animittena vimokkhamukhena pahānaṃ gacchanti. Iti sabbe lokavaṭṭānusārino dhammā niyyanti. Te lokā tīhi vimokkhamukhehi.
៨៦. តត្រិទំ និយ្យានំ –
86. Tatridaṃ niyyānaṃ –
ចតស្សោ បដិបទា, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា, ចត្តារិ ឈានានិ, ចត្តារោ វិហារា, ចត្តារោ សម្មប្បធានា, ចត្តារោ អច្ឆរិយា អព្ភុតា ធម្មា, ចត្តារិ អធិដ្ឋានានិ, ចតស្សោ សមាធិភាវនា, ចត្តារោ សុខភាគិយា ធម្មា, ចតស្សោ អប្បមាណា។
Catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā.
បឋមា បដិបទា បឋមំ សតិបដ្ឋានំ, ទុតិយា បដិបទា ទុតិយំ សតិបដ្ឋានំ, តតិយា បដិបទា តតិយំ សតិបដ្ឋានំ, ចតុត្ថី បដិបទា ចតុត្ថំ សតិបដ្ឋានំ។ បឋមំ សតិបដ្ឋានំ បឋមំ ឈានំ, ទុតិយំ សតិបដ្ឋានំ ទុតិយំ ឈានំ, តតិយំ សតិបដ្ឋានំ តតិយំ ឈានំ។ ចតុត្ថំ សតិបដ្ឋានំ ចតុត្ថំ ឈានំ។ បឋមំ ឈានំ បឋមោ វិហារោ, ទុតិយំ ឈានំ ទុតិយោ វិហារោ, តតិយំ ឈានំ តតិយោ វិហារោ, ចតុត្ថំ ឈានំ ចតុត្ថោ វិហារោ។ បឋមោ វិហារោ បឋមំ សម្មប្បធានំ, ទុតិយោ វិហារោ ទុតិយំ សម្មប្បធានំ, តតិយោ វិហារោ តតិយំ សម្មប្បធានំ, ចតុត្ថោ វិហារោ ចតុត្ថំ សម្មប្បធានំ។ បឋមំ សម្មប្បធានំ បឋមោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ, ទុតិយំ ទុតិយោ, តតិយំ តតិយោ, ចតុត្ថំ សម្មប្បធានំ ចតុត្ថោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ។ បឋមោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ បឋមំ អធិដ្ឋានំ, ទុតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ទុតិយំ អធិដ្ឋានំ, តតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ តតិយំ អធិដ្ឋានំ, ចតុត្ថោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ចតុត្ថំ អធិដ្ឋានំ។ បឋមំ អធិដ្ឋានំ បឋមា សមាធិភាវនា, ទុតិយំ អធិដ្ឋានំ ទុតិយា សមាធិភាវនា, តតិយំ អធិដ្ឋានំ តតិយា សមាធិភាវនា, ចតុត្ថំ អធិដ្ឋានំ ចតុត្ថី សមាធិភាវនា។ បឋមា សមាធិភាវនា បឋមោ សុខភាគិយោ ធម្មោ, ទុតិយា សមាធិភាវនា ទុតិយោ សុខភាគិយោ ធម្មោ, តតិយា សមាធិភាវនា តតិយោ សុខភាគិយោ ធម្មោ, ចតុត្ថី សមាធិភាវនា ចតុត្ថោ សុខភាគិយោ ធម្មោ។ បឋមោ សុខភាគិយោ ធម្មោ បឋមំ អប្បមាណំ, ទុតិយោ សុខភាគិយោ ធម្មោ ទុតិយំ អប្បមាណំ, តតិយោ សុខភាគិយោ ធម្មោ តតិយំ អប្បមាណំ, ចតុត្ថោ សុខភាគិយោ ធម្មោ ចតុត្ថំ អប្បមាណំ។ បឋមា បដិបទា ភាវិតា ពហុលីកតា 15 បឋមំ សតិបដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, ទុតិយា បដិបទា ភាវិតា ពហុលីកតា ទុតិយំ សតិបដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, តតិយា បដិបទា ភាវិតា ពហុលីកតា តតិយំ សតិបដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, ចតុត្ថី បដិបទា ភាវិតា ពហុលីកតា ចតុត្ថំ សតិបដ្ឋានំ បរិបូរេតិ។ បឋមោ សតិបដ្ឋានោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ បឋមំ ឈានំ បរិបូរេតិ, ទុតិយោ សតិបដ្ឋានោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ទុតិយំ ឈានំ បរិបូរេតិ, តតិយោ សតិបដ្ឋានោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ តតិយំ ឈានំ បរិបូរេតិ, ចតុត្ថោ សតិបដ្ឋានោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ចតុត្ថំ ឈានំ បរិបូរេតិ។
Paṭhamā paṭipadā paṭhamaṃ satipaṭṭhānaṃ, dutiyā paṭipadā dutiyaṃ satipaṭṭhānaṃ, tatiyā paṭipadā tatiyaṃ satipaṭṭhānaṃ, catutthī paṭipadā catutthaṃ satipaṭṭhānaṃ. Paṭhamaṃ satipaṭṭhānaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ, dutiyaṃ satipaṭṭhānaṃ dutiyaṃ jhānaṃ, tatiyaṃ satipaṭṭhānaṃ tatiyaṃ jhānaṃ. Catutthaṃ satipaṭṭhānaṃ catutthaṃ jhānaṃ. Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭhamo vihāro, dutiyaṃ jhānaṃ dutiyo vihāro, tatiyaṃ jhānaṃ tatiyo vihāro, catutthaṃ jhānaṃ catuttho vihāro. Paṭhamo vihāro paṭhamaṃ sammappadhānaṃ, dutiyo vihāro dutiyaṃ sammappadhānaṃ, tatiyo vihāro tatiyaṃ sammappadhānaṃ, catuttho vihāro catutthaṃ sammappadhānaṃ. Paṭhamaṃ sammappadhānaṃ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, dutiyaṃ dutiyo, tatiyaṃ tatiyo, catutthaṃ sammappadhānaṃ catuttho acchariyo abbhuto dhammo. Paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo paṭhamaṃ adhiṭṭhānaṃ, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo dutiyaṃ adhiṭṭhānaṃ, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo tatiyaṃ adhiṭṭhānaṃ, catuttho acchariyo abbhuto dhammo catutthaṃ adhiṭṭhānaṃ. Paṭhamaṃ adhiṭṭhānaṃ paṭhamā samādhibhāvanā, dutiyaṃ adhiṭṭhānaṃ dutiyā samādhibhāvanā, tatiyaṃ adhiṭṭhānaṃ tatiyā samādhibhāvanā, catutthaṃ adhiṭṭhānaṃ catutthī samādhibhāvanā. Paṭhamā samādhibhāvanā paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo, dutiyā samādhibhāvanā dutiyo sukhabhāgiyo dhammo, tatiyā samādhibhāvanā tatiyo sukhabhāgiyo dhammo, catutthī samādhibhāvanā catuttho sukhabhāgiyo dhammo. Paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo paṭhamaṃ appamāṇaṃ, dutiyo sukhabhāgiyo dhammo dutiyaṃ appamāṇaṃ, tatiyo sukhabhāgiyo dhammo tatiyaṃ appamāṇaṃ, catuttho sukhabhāgiyo dhammo catutthaṃ appamāṇaṃ. Paṭhamā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā 16 paṭhamaṃ satipaṭṭhānaṃ paripūreti, dutiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā dutiyaṃ satipaṭṭhānaṃ paripūreti, tatiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā tatiyaṃ satipaṭṭhānaṃ paripūreti, catutthī paṭipadā bhāvitā bahulīkatā catutthaṃ satipaṭṭhānaṃ paripūreti. Paṭhamo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato paṭhamaṃ jhānaṃ paripūreti, dutiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato dutiyaṃ jhānaṃ paripūreti, tatiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato tatiyaṃ jhānaṃ paripūreti, catuttho satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato catutthaṃ jhānaṃ paripūreti.
បឋមំ ឈានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ បឋមំ វិហារំ បរិបូរេតិ, ទុតិយំ ឈានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ ទុតិយំ វិហារំ បរិបូរេតិ, តតិយំ ឈានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ តតិយំ វិហារំ បរិបូរេតិ, ចតុត្ថំ ឈានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ ចតុត្ថំ វិហារំ បរិបូរេតិ។ បឋមោ វិហារោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទំ បរិបូរេតិ, ទុតិយោ វិហារោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឧប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ បរិបូរេតិ, តតិយោ វិហារោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទំ បរិបូរេតិ, ចតុត្ថោ វិហារោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឧប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឋិតិំ អសម្មោសំ ភិយ្យោភាវំ បរិបូរេតិ។ បឋមំ សម្មប្បធានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ មានប្បហានំ បរិបូរេតិ, ទុតិយំ សម្មប្បធានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អាលយសមុគ្ឃាតំ បរិបូរេតិ, តតិយំ សម្មប្បធានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ អវិជ្ជាបហានំ បរិបូរេតិ, ចតុត្ថំ សម្មប្បធានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ ភវូបសមំ បរិបូរេតិ។ មានប្បហានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ សច្ចាធិដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, អាលយសមុគ្ឃាតោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ចាគាធិដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, អវិជ្ជាបហានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ បញ្ញាធិដ្ឋានំ បរិបូរេតិ, ភវូបសមោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឧបសមាធិដ្ឋានំ បរិបូរេតិ។ សច្ចាធិដ្ឋានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ ឆន្ទសមាធិំ បរិបូរេតិ, ចាគាធិដ្ឋានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ វីរិយសមាធិំ បរិបូរេតិ, បញ្ញាធិដ្ឋានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ ចិត្តសមាធិំ បរិបូរេតិ, ឧបសមាធិដ្ឋានំ ភាវិតំ ពហុលីកតំ វីមំសាសមាធិំ បរិបូរេតិ។ ឆន្ទសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឥន្ទ្រិយសំវរំ បរិបូរេតិ, វីរិយសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ តបំ បរិបូរេតិ, ចិត្តសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ពុទ្ធិំ បរិបូរេតិ, វីមំសាសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គំ បរិបូរេតិ។ ឥន្ទ្រិយសំវរោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ មេត្តំ បរិបូរេតិ, តបោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ករុណំ បរិបូរេតិ, ពុទ្ធិ ភាវិតា ពហុលីកតា មុទិតំ បរិបូរេតិ, សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ ឧបេក្ខំ បរិបូរេតិ។
Paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ paṭhamaṃ vihāraṃ paripūreti, dutiyaṃ jhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ dutiyaṃ vihāraṃ paripūreti, tatiyaṃ jhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ tatiyaṃ vihāraṃ paripūreti, catutthaṃ jhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ catutthaṃ vihāraṃ paripūreti. Paṭhamo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādaṃ paripūreti, dutiyo vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ paripūreti, tatiyo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādaṃ paripūreti, catuttho vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiṃ asammosaṃ bhiyyobhāvaṃ paripūreti. Paṭhamaṃ sammappadhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ mānappahānaṃ paripūreti, dutiyaṃ sammappadhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ ālayasamugghātaṃ paripūreti, tatiyaṃ sammappadhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ avijjāpahānaṃ paripūreti, catutthaṃ sammappadhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ bhavūpasamaṃ paripūreti. Mānappahānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ saccādhiṭṭhānaṃ paripūreti, ālayasamugghāto bhāvito bahulīkato cāgādhiṭṭhānaṃ paripūreti, avijjāpahānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ paññādhiṭṭhānaṃ paripūreti, bhavūpasamo bhāvito bahulīkato upasamādhiṭṭhānaṃ paripūreti. Saccādhiṭṭhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ chandasamādhiṃ paripūreti, cāgādhiṭṭhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ vīriyasamādhiṃ paripūreti, paññādhiṭṭhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ cittasamādhiṃ paripūreti, upasamādhiṭṭhānaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ vīmaṃsāsamādhiṃ paripūreti. Chandasamādhi bhāvito bahulīkato indriyasaṃvaraṃ paripūreti, vīriyasamādhi bhāvito bahulīkato tapaṃ paripūreti, cittasamādhi bhāvito bahulīkato buddhiṃ paripūreti, vīmaṃsāsamādhi bhāvito bahulīkato sabbūpadhipaṭinissaggaṃ paripūreti. Indriyasaṃvaro bhāvito bahulīkato mettaṃ paripūreti, tapo bhāvito bahulīkato karuṇaṃ paripūreti, buddhi bhāvitā bahulīkatā muditaṃ paripūreti, sabbūpadhipaṭinissaggo bhāvito bahulīkato upekkhaṃ paripūreti.
៨៧. តត្ថ ឥមា ចតស្សោ ទិសា បឋមា បដិបទា បឋមោ សតិបដ្ឋានោ បឋមំ ឈានំ បឋមោ វិហារោ បឋមោ សម្មប្បធានោ បឋមោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ សច្ចាធិដ្ឋានំ ឆន្ទសមាធិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ មេត្តា ឥតិ បឋមា ទិសា។
87. Tattha imā catasso disā paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṃ jhānaṃ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṃ chandasamādhi indriyasaṃvaro mettā iti paṭhamā disā.
ទុតិយា បដិបទា ទុតិយោ សតិបដ្ឋានោ ទុតិយោ វិហារោ ទុតិយោ សម្មប្បធានោ ទុតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ភវាធិដ្ឋានំ វីរិយសមាធិ តបោ ករុណា ឥតិ ទុតិយា ទិសា។
Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo bhavādhiṭṭhānaṃ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti dutiyā disā.
តតិយា បដិបទា តតិយោ សតិបដ្ឋានោ តតិយំ ឈានំ តតិយោ វិហារោ តតិយោ សម្មប្បធានោ តតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ បញ្ញាធិដ្ឋានំ ចិត្តសមាធិ ពុទ្ធិ មុទិតា ឥតិ តតិយា ទិសា។
Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṃ jhānaṃ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṃ cittasamādhi buddhi muditā iti tatiyā disā.
ចតុត្ថី បដិបទា ចតុត្ថោ សតិបដ្ឋានោ ចតុត្ថំ ឈានំ ចតុត្ថោ វិហារោ ចតុត្ថោ សម្មប្បធានោ ចតុត្ថោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ឧបសមាធិដ្ឋានំ វីមំសាសមាធិ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ ឧបេក្ខា ឥតិ ចតុត្ថី ទិសា។
Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṃ jhānaṃ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṃ vīmaṃsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti catutthī disā.
តត្ថ បឋមា បដិបទា បឋមោ សតិបដ្ឋានោ បឋមំ ឈានំ បឋមោ វិហារោ បឋមោ សម្មប្បធានោ បឋមោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ សច្ចាធិដ្ឋានំ ឆន្ទសមាធិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ, មេត្តា ឥតិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥទំ រាគចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ភេសជ្ជំ។
Tattha paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṃ jhānaṃ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṃ chandasamādhi indriyasaṃvaro, mettā iti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Idaṃ rāgacaritassa puggalassa bhesajjaṃ.
ទុតិយា បដិបទា ទុតិយោ សតិបដ្ឋានោ ទុតិយំ ឈានំ ទុតិយោ វិហារោ ទុតិយោ សម្មប្បធានោ ទុតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ចាគាធិដ្ឋានំ វីរិយសមាធិ តបោ ករុណា ឥតិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥទំ ទោសចរិតស្ស បុគ្គលស្ស ភេសជ្ជំ។
Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyaṃ jhānaṃ dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo cāgādhiṭṭhānaṃ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Idaṃ dosacaritassa puggalassa bhesajjaṃ.
តតិយា បដិបទា តតិយោ សតិបដ្ឋានោ តតិយំ ឈានំ តតិយោ វិហារោ តតិយោ សម្មប្បធានោ តតិយោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ បញ្ញាធិដ្ឋានំ ចិត្តសមាធិ ពុទ្ធិ មុទិតា ឥតិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥទំ ទិដ្ឋិចរិតស្ស មន្ទស្ស ភេសជ្ជំ។
Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṃ jhānaṃ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṃ cittasamādhi buddhi muditā iti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Idaṃ diṭṭhicaritassa mandassa bhesajjaṃ.
ចតុត្ថី បដិបទា ចតុត្ថោ សតិបដ្ឋានោ ចតុត្ថំ ឈានំ ចតុត្ថោ វិហារោ ចតុត្ថោ សម្មប្បធានោ ចតុត្ថោ អច្ឆរិយោ អព្ភុតោ ធម្មោ ឧបសមាធិដ្ឋានំ វីមំសាសមាធិ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ ឧបេក្ខា ឥតិ ឥមេសំ ទសន្នំ សុត្តានំ ឯកោ អត្ថោ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ។ ឥទំ ទិដ្ឋិចរិតស្ស ឧទត្តស្ស ភេសជ្ជំ។
Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṃ jhānaṃ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṃ vīmaṃsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti imesaṃ dasannaṃ suttānaṃ eko attho, byañjanameva nānaṃ. Idaṃ diṭṭhicaritassa udattassa bhesajjaṃ.
តត្ថ ទុក្ខា ច បដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ទុក្ខា ច បដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, សុខា បដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, សុខា បដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha dukkhā ca paṭipadā dandhābhiññā dukkhā ca paṭipadā khippābhiññā appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, sukhā paṭipadā dandhābhiññā suññataṃ vimokkhamukhaṃ, sukhā paṭipadā khippābhiññā animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ កាយេ កាយានុបស្សិតា សតិបដ្ឋានញ្ច វេទនាសុ វេទនានុបស្សិតា សតិបដ្ឋានញ្ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សិតា សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ។ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សិតា អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha kāye kāyānupassitā satipaṭṭhānañca vedanāsu vedanānupassitā satipaṭṭhānañca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, citte cittānupassitā suññataṃ vimokkhamukhaṃ. Dhammesu dhammānupassitā animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ បឋមញ្ច ឈានំ ទុតិយញ្ច ឈានំ អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, តតិយំ ឈានំ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, ចតុត្ថំ ឈានំ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha paṭhamañca jhānaṃ dutiyañca jhānaṃ appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, tatiyaṃ jhānaṃ suññataṃ vimokkhamukhaṃ, catutthaṃ jhānaṃ animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ បឋមោ ច វិហារោ ទុតិយោ ច វិហារោ អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, តតិយោ វិហារោ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, ចតុត្ថោ វិហារោ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha paṭhamo ca vihāro dutiyo ca vihāro appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, tatiyo vihāro suññataṃ vimokkhamukhaṃ, catuttho vihāro animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
យត្ថ បឋមញ្ច សម្មប្បធានំ ទុតិយញ្ច សម្មប្បធានំ អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, តតិយំ សម្មប្បធានំ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, ចតុត្ថំ សម្មប្បធានំ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Yattha paṭhamañca sammappadhānaṃ dutiyañca sammappadhānaṃ appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, tatiyaṃ sammappadhānaṃ suññataṃ vimokkhamukhaṃ, catutthaṃ sammappadhānaṃ animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ មានប្បហានញ្ច អាលយសមុគ្ឃាតោ ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, អវិជ្ជាបហានំ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, ភវូបសមោ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha mānappahānañca ālayasamugghāto ca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, avijjāpahānaṃ suññataṃ vimokkhamukhaṃ, bhavūpasamo animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ សច្ចាធិដ្ឋានញ្ច ចាគាធិដ្ឋានញ្ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, បញ្ញាធិដ្ឋានំ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, ឧបសមាធិដ្ឋានំ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha saccādhiṭṭhānañca cāgādhiṭṭhānañca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, paññādhiṭṭhānaṃ suññataṃ vimokkhamukhaṃ, upasamādhiṭṭhānaṃ animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ ឆន្ទសមាធិ ច វីរិយសមាធិ ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, ចិត្តសមាធិ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ, វីមំសាសមាធិ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha chandasamādhi ca vīriyasamādhi ca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, cittasamādhi suññataṃ vimokkhamukhaṃ, vīmaṃsāsamādhi animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ ឥន្ទ្រិយសំវរោ ច តបោ ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, ពុទ្ធិ សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha indriyasaṃvaro ca tapo ca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, buddhi suññataṃ vimokkhamukhaṃ sabbūpadhipaṭinissaggo animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តត្ថ មេត្តា ច ករុណា ច អប្បណិហិតំ វិមោក្ខមុខំ, មុទិតា សុញ្ញតំ វិមោក្ខមុខំ ឧបេក្ខា អនិមិត្តំ វិមោក្ខមុខំ។
Tattha mettā ca karuṇā ca appaṇihitaṃ vimokkhamukhaṃ, muditā suññataṃ vimokkhamukhaṃ upekkhā animittaṃ vimokkhamukhaṃ.
តេសំ វិក្កីឡិតំ។ ចត្តារោ អាហារា តេសំ បដិបក្ខោ ចតស្សោ បដិបទា…បេ.… ចត្តារោ វិបល្លាសា តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា។ ចត្តារិ ឧបាទានានិ តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារិ ឈានានិ។ ចត្តារោ យោគា តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារោ វិហារា។ ចត្តារោ គន្ថា តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារោ សម្មប្បធានា។ ចត្តារោ អាសវា តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារោ អច្ឆរិយា អព្ភុតា ធម្មា។ ចត្តារោ ឱឃា តេសំ បដិបក្ខោ ចត្តារិ អធិដ្ឋានានិ។ ចត្តារោ សល្លា តេសំ បដិបក្ខោ ចតស្សោ សមាធិភាវនា។ ចតស្សោ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោ តាសំ បដិបក្ខោ ចត្តារោ សុខភាគិយា ធម្មា។ ចត្តារិ អគតិគមនានិ តេសំ បដិបក្ខោ ចតស្សោ អប្បមាណា។
Tesaṃ vikkīḷitaṃ. Cattāro āhārā tesaṃ paṭipakkho catasso paṭipadā…pe… cattāro vipallāsā tesaṃ paṭipakkho cattāro satipaṭṭhānā. Cattāri upādānāni tesaṃ paṭipakkho cattāri jhānāni. Cattāro yogā tesaṃ paṭipakkho cattāro vihārā. Cattāro ganthā tesaṃ paṭipakkho cattāro sammappadhānā. Cattāro āsavā tesaṃ paṭipakkho cattāro acchariyā abbhutā dhammā. Cattāro oghā tesaṃ paṭipakkho cattāri adhiṭṭhānāni. Cattāro sallā tesaṃ paṭipakkho catasso samādhibhāvanā. Catasso viññāṇaṭṭhitiyo tāsaṃ paṭipakkho cattāro sukhabhāgiyā dhammā. Cattāri agatigamanāni tesaṃ paṭipakkho catasso appamāṇā.
សីហា ពុទ្ធា បច្ចេកពុទ្ធា សាវកា ច ហតរាគទោសមោហា, តេសំ វិក្កីឡិតំ ភាវនា សច្ឆិកិរិយា ព្យន្តីកិរិយា ច។ វិក្កីឡិតំ ឥន្ទ្រិយាធិដ្ឋានំ វិក្កីឡិតំ វិបរិយាសានធិដ្ឋានញ្ច។ ឥន្ទ្រិយានិ សទ្ធម្មគោចរោ វិបរិយាសា កិលេសគោចរោ។ អយំ វុច្ចតិ សីហវិក្កីឡិតស្ស ច នយស្ស ទិសាលោចនស្ស ច នយស្ស ភូមីតិ។ តេនាហ ‘‘យោ នេតិ វិបល្លាសេហិ សំកិលេសេ’’តិ។ វេយ្យាករណេសុ ហិ យេ ‘‘កុសលាកុសលា’’តិ ច។
Sīhā buddhā paccekabuddhā sāvakā ca hatarāgadosamohā, tesaṃ vikkīḷitaṃ bhāvanā sacchikiriyā byantīkiriyā ca. Vikkīḷitaṃ indriyādhiṭṭhānaṃ vikkīḷitaṃ vipariyāsānadhiṭṭhānañca. Indriyāni saddhammagocaro vipariyāsā kilesagocaro. Ayaṃ vuccati sīhavikkīḷitassa ca nayassa disālocanassa ca nayassa bhūmīti. Tenāha ‘‘yo neti vipallāsehi saṃkilese’’ti. Veyyākaraṇesu hi ye ‘‘kusalākusalā’’ti ca.
តត្ថ យេ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ, ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា; យេ សុខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ, ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា។ តេសំ ចតុន្នំ បុគ្គលានំ អយំ សំកិលេសោ, ចត្តារោ អាហារា, ចត្តារោ វិបល្លាសា, ចត្តារិ ឧបាទានានិ, ចត្តារោ យោគា, ចត្តារោ គន្ថា, ចត្តារោ អាសវា, ចត្តារោ ឱឃា, ចត្តារោ សល្លា, ចតស្សោ វិញ្ញាណដ្ឋិតិយោ, ចត្តារិ អគតិគមនានីតិ។ តេសំ ចតុន្នំ បុគ្គលានំ ឥទំ វោទានំ, ចតស្សោ បដិបទា, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា, ចត្តារិ ឈានានិ, ចត្តារោ វិហារា, ចត្តារោ សម្មប្បធានា, ចត្តារោ អច្ឆរិយា អព្ភុតា ធម្មា, ចត្តារិ អធិដ្ឋានានិ, ចតស្សោ សមាធិភាវនា, ចត្តារោ សុខភាគិយា ធម្មា, ចតស្សោ អប្បមាណា ឥតិ។
Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā; ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā. Tesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ ayaṃ saṃkileso, cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo, cattāri agatigamanānīti. Tesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ idaṃ vodānaṃ, catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā iti.
៨៨. តត្ថ យេ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា។ យេ សុខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ, ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា។ តត្ថ យោ សុខាយ បដិបទាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ និយ្យាតិ, អយំ ឧគ្ឃដិតញ្ញូ។ យោ សាធារណាយ, អយំ វិបញ្ចិតញ្ញូ។ យោ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ និយ្យាតិ, អយំ នេយ្យោ។
88. Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti ime dve puggalā. Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā. Tattha yo sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti, ayaṃ ugghaṭitaññū. Yo sādhāraṇāya, ayaṃ vipañcitaññū. Yo dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti, ayaṃ neyyo.
តត្ថ ភគវា ឧគ្ឃដិតញ្ញុស្ស បុគ្គលស្ស សមថំ ឧបទិសតិ, នេយ្យស្ស វិបស្សនំ, សមថវិបស្សនំ វិបញ្ចិតញ្ញុស្ស។ តត្ថ ភគវា ឧគ្ឃដិតញ្ញុស្ស បុគ្គលស្ស មុទុកំ ធម្មទេសនំ ឧបទិសតិ, តិក្ខំ នេយ្យស្ស, មុទុតិក្ខំ វិបញ្ចិតញ្ញុស្ស, តត្ថ ភគវា ឧគ្ឃដិតញ្ញុស្ស បុគ្គលស្ស សំខិត្តេន ធម្មំ ទេសយតិ, សំខិត្តវិត្ថារេន វិបញ្ចិតញ្ញុស្ស, វិត្ថារេន នេយ្យស្ស។ តត្ថ ភគវា ឧគ្ឃដិតញ្ញុស្ស បុគ្គលស្ស និស្សរណំ ឧបទិសតិ, វិបញ្ចិតញ្ញុស្ស អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច ឧបទិសតិ, នេយ្យស្ស អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច ឧបទិសតិ។ តត្ថ ភគវា ឧគ្ឃដិតញ្ញុស្ស អធិបញ្ញាសិក្ខំ បញ្ញាបយតិ, អធិចិត្តំ វិបញ្ចិតញ្ញុស្ស, អធិសីលំ នេយ្យស្ស។
Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa samathaṃ upadisati, neyyassa vipassanaṃ, samathavipassanaṃ vipañcitaññussa. Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa mudukaṃ dhammadesanaṃ upadisati, tikkhaṃ neyyassa, mudutikkhaṃ vipañcitaññussa, tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa saṃkhittena dhammaṃ desayati, saṃkhittavitthārena vipañcitaññussa, vitthārena neyyassa. Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṃ upadisati, vipañcitaññussa ādīnavañca nissaraṇañca upadisati, neyyassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca upadisati. Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa adhipaññāsikkhaṃ paññāpayati, adhicittaṃ vipañcitaññussa, adhisīlaṃ neyyassa.
តត្ថ យេ ទុក្ខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ, ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា។ យេ សុខាយ បដិបទាយ ទន្ធាភិញ្ញាយ ខិប្បាភិញ្ញាយ ច និយ្យន្តិ។ ឥមេ ទ្វេ បុគ្គលា។ ឥតិ ខោ ចត្តារិ ហុត្វា តីណិ ភវន្តិ ឧគ្ឃដិតញ្ញូ វិបញ្ចិតញ្ញូ នេយ្យោតិ។
Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā. Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti. Ime dve puggalā. Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti ugghaṭitaññū vipañcitaññū neyyoti.
តេសំ តិណ្ណំ បុគ្គលានំ អយំ សំកិលេសោ, តីណិ អកុសលមូលានិ លោភោ អកុសលមូលំ ទោសោ អកុសលមូលំ មោហោ អកុសលមូលំ , តីណិ ទុច្ចរិតានិ – កាយទុច្ចរិតំ វចីទុច្ចរិតំ មនោទុច្ចរិតំ; តយោ អកុសលវិតក្កា – កាមវិតក្កោ ព្យាបាទវិតក្កោ វិហិំសាវិតក្កោ; តិស្សោ អកុសលសញ្ញា – កាមសញ្ញា ព្យាបាទសញ្ញា វិហិំសាសញ្ញា; តិស្សោ វិបរីតសញ្ញា – និច្ចសញ្ញា សុខសញ្ញា អត្តសញ្ញា; តិស្សោ វេទនា – សុខា វេទនា ទុក្ខា វេទនា អទុក្ខមសុខា វេទនា; តិស្សោ ទុក្ខតា – ទុក្ខទុក្ខតា សង្ខារទុក្ខតា វិបរិណាមទុក្ខតា; តយោ អគ្គី – រាគគ្គិ ទោសគ្គិ មោហគ្គិ; តយោ សល្លា – រាគសល្លោ ទោសសល្លោ មោហសល្លោ; តិស្សោ ជដា – រាគជដា ទោសជដា មោហជដា; តិស្សោ អកុសលូបបរិក្ខា – អកុសលំ កាយកម្មំ អកុសលំ វចីកម្មំ អកុសលំ មនោកម្មំ។ តិស្សោ វិបត្តិយោ – សីលវិបត្តិ ទិដ្ឋិវិបត្តិ អាចារវិបត្តីតិ។ តេសំ តិណ្ណំ បុគ្គលានំ ឥទំ វោទានំ។ តីណិ កុសលមូលានិ – អលោភោ កុសលមូលំ អទោសោ កុសលមូលំ អមោហោ កុសលមូលំ។ តីណិ សុចរិតានិ – កាយសុចរិតំ វចីសុចរិតំ មនោសុចរិតំ។ តយោ កុសលវិតក្កា – នេក្ខម្មវិតក្កោ អព្យាបាទវិតក្កោ អវិហិំសាវិតក្កោ។ តយោ សមាធី – សវិតក្កោ សវិចារោ សមាធិ អវិតក្កោ វិចារមត្តោ សមាធិ អវិតក្កោ អវិចារោ សមាធិ។ តិស្សោ កុសលសញ្ញា – នេក្ខម្មសញ្ញា អព្យាបាទសញ្ញា អវិហិំសាសញ្ញា។ តិស្សោ អវិបរីតសញ្ញា – អនិច្ចសញ្ញា ទុក្ខសញ្ញា អនត្តសញ្ញា។ តិស្សោ កុសលូបបរិក្ខា – កុសលំ កាយកម្មំ កុសលំ វចីកម្មំ កុសលំ មនោកម្មំ។ តីណិ សោចេយ្យានិ – កាយសោចេយ្យំ វចីសោចេយ្យំ មនោសោចេយ្យំ; តិស្សោ សម្បត្តិយោ – សីលសម្បត្តិ សមាធិសម្បត្តិ បញ្ញាសម្បត្តិ។ តិស្សោ សិក្ខា – អធិសីលសិក្ខា អធិចិត្តសិក្ខា អធិបញ្ញាសិក្ខា; តយោ ខន្ធា – សីលក្ខន្ធោ សមាធិក្ខន្ធោ បញ្ញាក្ខន្ធោ។ តីណិ វិមោក្ខមុខានិ – សុញ្ញតំ អនិមិត្តំ អប្បណិហិតន្តិ។
Tesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ ayaṃ saṃkileso, tīṇi akusalamūlāni lobho akusalamūlaṃ doso akusalamūlaṃ moho akusalamūlaṃ , tīṇi duccaritāni – kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ; tayo akusalavitakkā – kāmavitakko byāpādavitakko vihiṃsāvitakko; tisso akusalasaññā – kāmasaññā byāpādasaññā vihiṃsāsaññā; tisso viparītasaññā – niccasaññā sukhasaññā attasaññā; tisso vedanā – sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā; tisso dukkhatā – dukkhadukkhatā saṅkhāradukkhatā vipariṇāmadukkhatā; tayo aggī – rāgaggi dosaggi mohaggi; tayo sallā – rāgasallo dosasallo mohasallo; tisso jaṭā – rāgajaṭā dosajaṭā mohajaṭā; tisso akusalūpaparikkhā – akusalaṃ kāyakammaṃ akusalaṃ vacīkammaṃ akusalaṃ manokammaṃ. Tisso vipattiyo – sīlavipatti diṭṭhivipatti ācāravipattīti. Tesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ idaṃ vodānaṃ. Tīṇi kusalamūlāni – alobho kusalamūlaṃ adoso kusalamūlaṃ amoho kusalamūlaṃ. Tīṇi sucaritāni – kāyasucaritaṃ vacīsucaritaṃ manosucaritaṃ. Tayo kusalavitakkā – nekkhammavitakko abyāpādavitakko avihiṃsāvitakko. Tayo samādhī – savitakko savicāro samādhi avitakko vicāramatto samādhi avitakko avicāro samādhi. Tisso kusalasaññā – nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṃsāsaññā. Tisso aviparītasaññā – aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā. Tisso kusalūpaparikkhā – kusalaṃ kāyakammaṃ kusalaṃ vacīkammaṃ kusalaṃ manokammaṃ. Tīṇi soceyyāni – kāyasoceyyaṃ vacīsoceyyaṃ manosoceyyaṃ; tisso sampattiyo – sīlasampatti samādhisampatti paññāsampatti. Tisso sikkhā – adhisīlasikkhā adhicittasikkhā adhipaññāsikkhā; tayo khandhā – sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho. Tīṇi vimokkhamukhāni – suññataṃ animittaṃ appaṇihitanti.
ឥតិ ខោ ចត្តារិ ហុត្វា តីណិ ភវន្តិ, តីណិ ហុត្វា ទ្វេ ភវន្តិ តណ្ហាចរិតោ ច ទិដ្ឋិចរិតោ ច។
Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti, tīṇi hutvā dve bhavanti taṇhācarito ca diṭṭhicarito ca.
តេសំ ទ្វិន្នំ បុគ្គលានំ អយំ សំកិលេសោ, តណ្ហា ច អវិជ្ជា ច អហិរិកញ្ច អនោត្តប្បញ្ច អស្សតិ ច អសម្បជញ្ញញ្ច អយោនិសោ មនសិការោ ច កោសជ្ជញ្ច ទោវចស្សញ្ច អហំការោ ច មមំការោ ច អស្សទ្ធា ច បមាទោ ច អសទ្ធម្មស្សវនញ្ច អសំវរោ ច អភិជ្ឈា ច ព្យាបាទោ ច នីវរណញ្ច សំយោជនញ្ច កោធោ ច ឧបនាហោ ច មក្ខោ ច បលាសោ ច ឥស្សា ច មច្ឆេរញ្ច មាយា ច សាឋេយ្យញ្ច សស្សតទិដ្ឋិ ច ឧច្ឆេទទិដ្ឋិចាតិ។
Tesaṃ dvinnaṃ puggalānaṃ ayaṃ saṃkileso, taṇhā ca avijjā ca ahirikañca anottappañca assati ca asampajaññañca ayoniso manasikāro ca kosajjañca dovacassañca ahaṃkāro ca mamaṃkāro ca assaddhā ca pamādo ca asaddhammassavanañca asaṃvaro ca abhijjhā ca byāpādo ca nīvaraṇañca saṃyojanañca kodho ca upanāho ca makkho ca palāso ca issā ca maccherañca māyā ca sāṭheyyañca sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhicāti.
តេសំ ទ្វិន្នំ បុគ្គលានំ ឥទំ វោទានំ, សមថោ ច វិបស្សនា ច ហិរី ច ឱត្តប្បញ្ច សតិ ច សម្បជញ្ញញ្ច យោនិសោ មនសិការោ ច វីរិយារម្ភោ ច សោវចស្សញ្ច ធម្មេ ញាណញ្ច អន្វយេ ញាណញ្ច ខយេ ញាណញ្ច អនុប្បាទេ ញាណញ្ច សទ្ធា ច អប្បមាទោ ច សទ្ធម្មស្សវនញ្ច សំវរោ ច អនភិជ្ឈា ច អព្យាបាទោ ច រាគវិរាគា ច ចេតោវិមុត្តិ អវិជ្ជាវិរាគា ច បញ្ញាវិមុត្តិ អភិសមយោ ច អប្បិច្ឆតា ច សន្តុដ្ឋិ ច អក្កោធោ ច អនុបនាហោ ច អមក្ខោ ច អបលាសោ ច ឥស្សាបហានញ្ច មច្ឆរិយប្បហានញ្ច វិជ្ជា ច វិមុត្តិ ច សង្ខតារម្មណោ ច វិមោក្ខោ អសង្ខតារម្មណោ ច វិមោក្ខោ សឧបាទិសេសា ច និព្ពានធាតុ អនុបាទិសេសា ច និព្ពានធាតូតិ។
Tesaṃ dvinnaṃ puggalānaṃ idaṃ vodānaṃ, samatho ca vipassanā ca hirī ca ottappañca sati ca sampajaññañca yoniso manasikāro ca vīriyārambho ca sovacassañca dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca khaye ñāṇañca anuppāde ñāṇañca saddhā ca appamādo ca saddhammassavanañca saṃvaro ca anabhijjhā ca abyāpādo ca rāgavirāgā ca cetovimutti avijjāvirāgā ca paññāvimutti abhisamayo ca appicchatā ca santuṭṭhi ca akkodho ca anupanāho ca amakkho ca apalāso ca issāpahānañca macchariyappahānañca vijjā ca vimutti ca saṅkhatārammaṇo ca vimokkho asaṅkhatārammaṇo ca vimokkho saupādisesā ca nibbānadhātu anupādisesā ca nibbānadhātūti.
អយំ វុច្ចតិ តិបុក្ខលស្ស ច នយស្ស អង្កុសស្ស ច នយស្ស ភូមីតិ។ តេនាហ ‘‘យោ អកុសលេ សមូលេហិ នេតី’’តិ ‘‘ឱលោកេត្វា ទិសលោចនេនា’’តិ ច។
Ayaṃ vuccati tipukkhalassa ca nayassa aṅkusassa ca nayassa bhūmīti. Tenāha ‘‘yo akusale samūlehi netī’’ti ‘‘oloketvā disalocanenā’’ti ca.
និយុត្តំ នយសមុដ្ឋានំ។
Niyuttaṃ nayasamuṭṭhānaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / នេត្តិប្បករណ-អដ្ឋកថា • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / នយសមុដ្ឋានវារវណ្ណនា • Nayasamuṭṭhānavāravaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិប្បករណ-ដីកា • Nettippakaraṇa-ṭīkā / នយសមុដ្ឋានវារវណ្ណនា • Nayasamuṭṭhānavāravaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ខុទ្ទកនិកាយ (ដីកា) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / នេត្តិវិភាវិនី • Nettivibhāvinī / នយសមុដ្ឋានវិភាវនា • Nayasamuṭṭhānavibhāvanā
