| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៨. នឡកបានសុត្តវណ្ណនា
8. Naḷakapānasuttavaṇṇanā
១៦៦. យត្ថ ពោធិសត្តបមុខោ វានរោ នឡកេន បានីយំ បិវិ, សា បោក្ខរណី, តស្សាមន្តោ ភូមិប្បទេសោ, តត្ថ និវិដ្ឋគាមោ ច ‘‘នឡកបាន’’ន្តេវ បញ្ញាយិត្ថ, ឥធ បន គាមោ អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘នឡកបានេតិ ឯវំនាមកេ គាមេ’’តិ។ ឥទានិ តមត្ថំ អាគមនតោ បដ្ឋាយ ទស្សេតុំ ‘‘បុព្ពេ កិរា’’តិ អារទ្ធំ។ បញ្ញវាតិ ឥតិកត្តព្ពតាយ បញ្ញាយ បញ្ញវា។
166. Yattha bodhisattapamukho vānaro naḷakena pānīyaṃ pivi, sā pokkharaṇī, tassāmanto bhūmippadeso, tattha niviṭṭhagāmo ca ‘‘naḷakapāna’’nteva paññāyittha, idha pana gāmo adhippetoti āha ‘‘naḷakapāneti evaṃnāmake gāme’’ti. Idāni tamatthaṃ āgamanato paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘pubbe kirā’’ti āraddhaṃ. Paññavāti itikattabbatāya paññāya paññavā.
ថូលទីឃពហុលភាវេន មហតីហិ ទាឋិកាហិ សមន្នាគតត្តា មហាទាឋិកោ។ ‘‘ឧទករក្ខសោ អហ’’ន្តិ វត្វា វានរានំ កញ្ចិ អមុញ្ចិត្វា ‘‘សព្ពេ តុម្ហេ មម ហត្ថគតា’’តិ ទស្សេន្តោ ‘‘តុម្ហេ បន សព្ពេ ខាទិស្សាមី’’តិ អាហ។ ធមិ…បេ.… បិវិំសូតិ ពោធិសត្តេន គហិតនឡោ អនវសេសោ អព្ភន្តរេ សព្ពសន្ធីនំ និព្ពាធេន ឯកច្ឆិទ្ទោ អហោសិ។ នេវ មំ ត្វំ វធិស្សសីតិ ឧទករក្ខស ត្វំ វធិតុកាមោបិ មម បុរិសថាមេន ន វធិស្សសិ។
Thūladīghabahulabhāvena mahatīhi dāṭhikāhi samannāgatattā mahādāṭhiko. ‘‘Udakarakkhaso aha’’nti vatvā vānarānaṃ kañci amuñcitvā ‘‘sabbe tumhe mama hatthagatā’’ti dassento ‘‘tumhe pana sabbe khādissāmī’’ti āha. Dhami…pe… piviṃsūti bodhisattena gahitanaḷo anavaseso abbhantare sabbasandhīnaṃ nibbādhena ekacchiddo ahosi. Neva maṃ tvaṃ vadhissasīti udakarakkhasa tvaṃ vadhitukāmopi mama purisathāmena na vadhissasi.
ឯវំ បន វត្វា មហាសត្តោ ‘‘អយំ បាបោ ឯត្ថ បានីយំ បិវន្តេ អញ្ញេបិ សត្តេ មា ពាធយិត្ថា’’តិ ករុណាយមានោ ‘‘ឯត្ថ ជាយន្តា នឡា សព្ពេ អបព្ពពន្ធា ឯកច្ឆិទ្ទាវ ហោន្តូ’’តិ អធិដ្ឋាយ គតោ។ តេនាហ ‘‘តតោ បដ្ឋាយា’’តិអាទិ។
Evaṃ pana vatvā mahāsatto ‘‘ayaṃ pāpo ettha pānīyaṃ pivante aññepi satte mā bādhayitthā’’ti karuṇāyamāno ‘‘ettha jāyantā naḷā sabbe apabbabandhā ekacchiddāva hontū’’ti adhiṭṭhāya gato. Tenāha ‘‘tato paṭṭhāyā’’tiādi.
១៦៧. អនុរុទ្ធប្បមុខា ភិក្ខូ ភគវតា ‘‘កច្ចិ តុម្ហេ អនុរុទ្ធា’’តិ បុច្ឆិតាតិ ថេរោ ‘‘តគ្ឃ មយំ, ភន្តេ’’តិ អាហ។
167. Anuruddhappamukhā bhikkhū bhagavatā ‘‘kacci tumhe anuruddhā’’ti pucchitāti thero ‘‘taggha mayaṃ, bhante’’ti āha.
សចេ បព្ពជតិ, ជីវិតំ លភិស្សតិ, នោ អញ្ញថាតិ រញ្ញា បព្ពជ្ជាយ អភិនីតាតិ រាជាភិនីតា។ ចោរាភិនីតាតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។ ចោរានំ មូលំ ឆិន្ទន្តោ ‘‘កណ្ដកសោធនំ ករិស្សាមី’’តិ។ អាជីវិកាយាតិ អាជីវេន ជីវិតវុត្តិយា។ ឥមេសុ បន អនុរុទ្ធត្ថេរាទីសុ។
Sace pabbajati, jīvitaṃ labhissati, no aññathāti raññā pabbajjāya abhinītāti rājābhinītā. Corābhinītāti etthāpi eseva nayo. Corānaṃ mūlaṃ chindanto ‘‘kaṇṭakasodhanaṃ karissāmī’’ti. Ājīvikāyāti ājīvena jīvitavuttiyā. Imesu pana anuruddhattherādīsu.
វិវេកន្តិ បុព្ពកាលិកកិរិយប្បធានំ ‘‘អព្យាបជ្ជំ ឧបេត’’ន្តិអាទីសុ វិយាតិ អាហ – ‘‘វិវិច្ចា’’តិ, វិវិច្ចិត្វា វិវិត្តោ ហុត្វា វិនា ហុត្វាតិ អត្ថោ។ បព្ពជិតកិច្ចន្តិ បព្ពជិតស្ស សារុប្បកិច្ចំ។ សមណកិច្ចន្តិ សមណភាវករណកិច្ចំ។ យទគ្គេន ហិ បព្ពជិតកិច្ចំ កាតុំ ន សក្កោតិ តទគ្គេន សមណភាវករម្បិ កិច្ចំ កាតុំ ន សក្កោតិ។ តេនាហ ‘‘សោ យេវា’’តិអាទិ។
Vivekanti pubbakālikakiriyappadhānaṃ ‘‘abyāpajjaṃ upeta’’ntiādīsu viyāti āha – ‘‘viviccā’’ti, viviccitvā vivitto hutvā vinā hutvāti attho. Pabbajitakiccanti pabbajitassa sāruppakiccaṃ. Samaṇakiccanti samaṇabhāvakaraṇakiccaṃ. Yadaggena hi pabbajitakiccaṃ kātuṃ na sakkoti tadaggena samaṇabhāvakarampi kiccaṃ kātuṃ na sakkoti. Tenāha ‘‘so yevā’’tiādi.
១៦៨. អប្បដិសន្ធិកេ តាវ ព្យាករោន្តោ បវត្តីសុ ឋានំ អតីតោតិ កត្វា ឧបបត្តីសុ ព្យាករោតិ នាម តត្ថ បដិសន្ធិយា អភាវកិត្តនតោ។ មហន្តតុដ្ឋិនោតិ វិបុលបមោទា។
168.Appaṭisandhike tāva byākaronto pavattīsu ṭhānaṃ atītoti katvā upapattīsu byākaroti nāma tattha paṭisandhiyā abhāvakittanato. Mahantatuṭṭhinoti vipulapamodā.
១៦៩. ឥមស្សាតិ ‘‘អស្សា’’តិ បទស្ស អត្ថវចនំ។ ឥមស្ស ឋិតស្ស អាយស្មតោ សាមំ ទិដ្ឋោ វា ហោតិ អនុស្សវសុតោ វាតិ យោជនា។ សមាធិបក្ខិកា ធម្មា ធម្មាតិ អធិប្បេតា, សមាធិ បន ឯវំវិហារីតិ ឯត្ថ វិហារសទ្ទេន គហិតោ។ ឯវំវិមុត្តាតិ ឯត្ថ បន វិមុត្តិសទ្ទេន ផលវិមុត្តិ គហិតា។ ចរតោបីតិ សមថវិបស្សនាចារេន ចរតោបិ វិហរន្តស្សបិ។ ឧបាសកឧបាសិកាឋានេសុ លព្ភមានម្បិ អរហត្តំ អប្បកភាវតោ បាឡិយំ អនុទ្ធដន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
169.Imassāti ‘‘assā’’ti padassa atthavacanaṃ. Imassa ṭhitassa āyasmato sāmaṃ diṭṭho vā hoti anussavasuto vāti yojanā. Samādhipakkhikā dhammā dhammāti adhippetā, samādhi pana evaṃvihārīti ettha vihārasaddena gahito. Evaṃvimuttāti ettha pana vimuttisaddena phalavimutti gahitā. Caratopīti samathavipassanācārena caratopi viharantassapi. Upāsakaupāsikāṭhānesu labbhamānampi arahattaṃ appakabhāvato pāḷiyaṃ anuddhaṭanti daṭṭhabbaṃ. Sesaṃ suviññeyyameva.
នឡកបានសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Naḷakapānasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៨. នឡកបានសុត្តំ • 8. Naḷakapānasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៨. នឡកបានសុត្តវណ្ណនា • 8. Naḷakapānasuttavaṇṇanā
