| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
មាតុឃាតកាទិកថាវណ្ណនា
Mātughātakādikathāvaṇṇanā
១១២. អបវាហនន្តិ សោធនំ។ តិរច្ឆានាទិអមនុស្សជាតិតោ មនុស្សជាតិកានញ្ញេវ បុត្តេសុ មេត្តាទយោបិ តិក្ខវិសទា ហោន្តិ លោកុត្តរគុណា វិយាតិ អាហ ‘‘មនុស្សិត្ថិភូតា ជនិកា មាតា’’តិ។ យថា មនុស្សានញ្ញេវ កុសលប្បវត្តិ តិក្ខវិសទា, ឯវំ អកុសលប្បវត្តិបីតិ អាហ ‘‘សយម្បិ មនុស្សជាតិកេនេវា’’តិអាទិ។ អានន្តរិយេនាតិ ឯត្ថ ចុតិអនន្តរំ និរយេ បដិសន្ធិផលំ អនន្តរំ នាម, តស្មិំ អនន្តរេ ជនកត្តេន និយុត្តំ អានន្តរិយំ, តេន។ វេសិយា បុត្តោតិ ឧបលក្ខណមត្តំ, កុលិត្ថិយា អតិចារិនិយា បុត្តោបិ អត្តនោ បិតរំ អជានិត្វា ឃាតេន្តោ បិតុឃាតកោវ ហោតិ។
112.Apavāhananti sodhanaṃ. Tiracchānādiamanussajātito manussajātikānaññeva puttesu mettādayopi tikkhavisadā honti lokuttaraguṇā viyāti āha ‘‘manussitthibhūtā janikā mātā’’ti. Yathā manussānaññeva kusalappavatti tikkhavisadā, evaṃ akusalappavattipīti āha ‘‘sayampi manussajātikenevā’’tiādi. Ānantariyenāti ettha cutianantaraṃ niraye paṭisandhiphalaṃ anantaraṃ nāma, tasmiṃ anantare janakattena niyuttaṃ ānantariyaṃ, tena. Vesiyā puttoti upalakkhaṇamattaṃ, kulitthiyā aticāriniyā puttopi attano pitaraṃ ajānitvā ghātento pitughātakova hoti.
១១៤. អវសេសន្តិ អនាគាមិអាទិកំ។ យំ បនេត្ថ វត្តព្ពំ, តំ មនុស្សវិគ្គហបារាជិកេ វុត្តមេវ។
114.Avasesanti anāgāmiādikaṃ. Yaṃ panettha vattabbaṃ, taṃ manussaviggahapārājike vuttameva.
១១៥. អយំ សង្ឃភេទកោតិ បកតត្តំ ភិក្ខុំ សន្ធាយ វុត្តំ។ បុព្ពេ ឯវ បារាជិកំ សមាបន្នោ វា វត្ថាទិទោសេន វិបន្នោបសម្បទោ វា សង្ឃំ ភិន្ទន្តោបិ អនន្តរិយំ ន ផុសតិ, សង្ឃោ បន ភិន្នោវ ហោតិ, បព្ពជ្ជា ចស្ស ន វារិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ។
115.Ayaṃ saṅghabhedakoti pakatattaṃ bhikkhuṃ sandhāya vuttaṃ. Pubbe eva pārājikaṃ samāpanno vā vatthādidosena vipannopasampado vā saṅghaṃ bhindantopi anantariyaṃ na phusati, saṅgho pana bhinnova hoti, pabbajjā cassa na vāritāti daṭṭhabbaṃ.
‘‘ទុដ្ឋចិត្តេនា’’តិ វុត្តមេវត្ថំ វិភាវេតិ ‘‘វធកចិត្តេនា’’តិ។ លោហិតំ ឧប្បាទេតីតិ តថាគតស្ស វេរីហិ អភេជ្ជកាយតាយ កេនចិ ពលក្ការេន ចម្មាទិឆេទំ កត្វា ពហិ លោហិតំ បគ្ឃរាបេតុំ ន សក្កា, អាវុធាទិបហារេន បន លោហិតំ ឋានតោ ចលិត្វា កុប្បមានំ ឯកត្ថ សញ្ចិតំ ហោតិ, ឯត្តកេន បន បហារទាយកោ លោហិតុប្បាទកោ នាម ហោតិ ទេវទត្តោ វិយ។ ចេតិយំ បន ពោធិំ វា បដិមាទិំ វា ភិន្ទតោ អានន្តរិយំ ន ហោតិ, អានន្តរិយសទិសំ មហាសាវជ្ជំ ហោតិ។ ពោធិរុក្ខស្ស បន ឱជោហរណសាខា ចេវ សធាតុកំ ចេតិយំ ពាធយមានា ច ឆិន្ទិតព្ពា, បុញ្ញមេវេត្ថ ហោតិ។
‘‘Duṭṭhacittenā’’ti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘vadhakacittenā’’ti. Lohitaṃ uppādetīti tathāgatassa verīhi abhejjakāyatāya kenaci balakkārena cammādichedaṃ katvā bahi lohitaṃ paggharāpetuṃ na sakkā, āvudhādipahārena pana lohitaṃ ṭhānato calitvā kuppamānaṃ ekattha sañcitaṃ hoti, ettakena pana pahāradāyako lohituppādako nāma hoti devadatto viya. Cetiyaṃ pana bodhiṃ vā paṭimādiṃ vā bhindato ānantariyaṃ na hoti, ānantariyasadisaṃ mahāsāvajjaṃ hoti. Bodhirukkhassa pana ojoharaṇasākhā ceva sadhātukaṃ cetiyaṃ bādhayamānā ca chinditabbā, puññamevettha hoti.
មាតុឃាតកាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mātughātakādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi
៥០. មាតុឃាតកវត្ថុ • 50. Mātughātakavatthu
៥២. អរហន្តឃាតកវត្ថុ • 52. Arahantaghātakavatthu
៥៣. ភិក្ខុនីទូសកវត្ថុ • 53. Bhikkhunīdūsakavatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / មាតុឃាតកាទិវត្ថុកថា • Mātughātakādivatthukathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / មាតុឃាតកាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Mātughātakādivatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / មាតុឃាតកាទិវត្ថុកថាវណ្ណនា • Mātughātakādivatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥០. មាតុឃាតកាទិវត្ថុកថា • 50. Mātughātakādivatthukathā
