| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
៤. មញ្ជិដ្ឋកវគ្គោ
4. Mañjiṭṭhakavaggo
១. មញ្ជិដ្ឋកវិមានវណ្ណនា
1. Mañjiṭṭhakavimānavaṇṇanā
មញ្ជិដ្ឋកវគ្គេ មញ្ជិដ្ឋកេ វិមានស្មិន្តិ មញ្ជិដ្ឋកវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ។ តត្ថ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ ភគវន្តំ និមន្តេត្វា អនន្តរវិមានេ វុត្តនយេនេវ មណ្ឌបំ សជ្ជេត្វា តត្ថ និសិន្នំ សត្ថារំ បូជេត្វា ទានំ ទេតិ។ តេន ច សមយេន អញ្ញតរា កុលទាសី អន្ធវនេ សុបុប្ផិតំ សាលរុក្ខំ ទិស្វា តត្ថ បុប្ផានិ គហេត្វា ហីរេហិ អាវុណិត្វា វដំសកេ កត្វា បុន ពហូនិ មុត្តបុប្ផានិ អគ្គបុប្ផានិ ច គហេត្វា នគរំ បវិដ្ឋា។ តស្មិំ មណ្ឌបេ យុគន្ធរបព្ពតកុច្ឆិំ ឱភាសយមានំ ពាលសូរិយំ វិយ ឆព្ពណ្ណពុទ្ធរំសិយោ វិស្សជ្ជេត្វា និសិន្នំ, ភគវន្តំ ទិស្វា បសន្នចិត្តា តេហិ បុប្ផេហិ បូជេន្តី វដំសកានិ អាសនស្ស សមន្តតោ ឋបេត្វា ឥតរានិ ច បុប្ផានិ ឱកិរិត្វា សក្កច្ចំ វន្ទិត្វា តិក្ខត្តុំ បទក្ខិណំ កត្វា អគមាសិ។ សា អបរភាគេ កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ និព្ពត្តិ, តត្ថ តស្សា រត្តផលិកមយំ វិមានំ, តស្ស ច បុរតោ សុវណ្ណវាលុកាសន្ថតភូមិភាគំ មហន្តំ សាលវនំ បាតុរហោសិ។ សា យទា វិមានតោ និក្ខមិត្វា សាលវនំ បវិសតិ, តទា សាលសាខា ឱនមិត្វា តស្សា ឧបរិ កុសុមានិ ឱកិរន្តិ។ តំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេន ឧបគន្ត្វា ឥមាហិ គាថាហិ កតកម្មំ បុច្ឆិ –
Mañjiṭṭhakavagge mañjiṭṭhake vimānasminti mañjiṭṭhakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane. Tattha aññataro upāsako bhagavantaṃ nimantetvā anantaravimāne vuttanayeneva maṇḍapaṃ sajjetvā tattha nisinnaṃ satthāraṃ pūjetvā dānaṃ deti. Tena ca samayena aññatarā kuladāsī andhavane supupphitaṃ sālarukkhaṃ disvā tattha pupphāni gahetvā hīrehi āvuṇitvā vaṭaṃsake katvā puna bahūni muttapupphāni aggapupphāni ca gahetvā nagaraṃ paviṭṭhā. Tasmiṃ maṇḍape yugandharapabbatakucchiṃ obhāsayamānaṃ bālasūriyaṃ viya chabbaṇṇabuddharaṃsiyo vissajjetvā nisinnaṃ, bhagavantaṃ disvā pasannacittā tehi pupphehi pūjentī vaṭaṃsakāni āsanassa samantato ṭhapetvā itarāni ca pupphāni okiritvā sakkaccaṃ vanditvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā agamāsi. Sā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti, tattha tassā rattaphalikamayaṃ vimānaṃ, tassa ca purato suvaṇṇavālukāsanthatabhūmibhāgaṃ mahantaṃ sālavanaṃ pāturahosi. Sā yadā vimānato nikkhamitvā sālavanaṃ pavisati, tadā sālasākhā onamitvā tassā upari kusumāni okiranti. Taṃ āyasmā mahāmoggallāno heṭṭhā vuttanayena upagantvā imāhi gāthāhi katakammaṃ pucchi –
៦៨៩.
689.
‘‘មញ្ជិដ្ឋកេ វិមានស្មិំ, សោណ្ណវាលុកសន្ថតេ;
‘‘Mañjiṭṭhake vimānasmiṃ, soṇṇavālukasanthate;
បញ្ចង្គិកេន តូរិយេន, រមសិ សុប្បវាទិតេ។
Pañcaṅgikena tūriyena, ramasi suppavādite.
៦៩០.
690.
‘‘តម្ហា វិមានា ឱរុយ្ហ, និម្មិតា រតនាមយា;
‘‘Tamhā vimānā oruyha, nimmitā ratanāmayā;
ឱគាហសិ សាលវនំ, បុប្ផិតំ សព្ពកាលិកំ។
Ogāhasi sālavanaṃ, pupphitaṃ sabbakālikaṃ.
៦៩១.
691.
‘‘យស្ស យស្សេវ សាលស្ស, មូលេ តិដ្ឋសិ ទេវតេ;
‘‘Yassa yasseva sālassa, mūle tiṭṭhasi devate;
សោ សោ មុញ្ចតិ បុប្ផានិ, ឱនមិត្វា ទុមុត្តមោ។
So so muñcati pupphāni, onamitvā dumuttamo.
៦៩២.
692.
‘‘វាតេរិតំ សាលវនំ, អាធុតំ ទិជសេវិតំ;
‘‘Vāteritaṃ sālavanaṃ, ādhutaṃ dijasevitaṃ;
វាតិ គន្ធោ ទិសា សព្ពា, រុក្ខោ មញ្ជូសកោ យថា។
Vāti gandho disā sabbā, rukkho mañjūsako yathā.
៦៩៣.
693.
‘‘ឃាយសេ តំ សុចិគន្ធំ, រូបំ បស្សសិ អមានុសំ;
‘‘Ghāyase taṃ sucigandhaṃ, rūpaṃ passasi amānusaṃ;
ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ, កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ។
Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.
៦៨៩. តត្ថ មញ្ជិដ្ឋកេ វិមានស្មិន្តិ រត្តផលិកមយេ វិមានេ។ សិន្ទុវារកណវីរមកុលសទិសវណ្ណញ្ហិ ‘‘មញ្ជិដ្ឋក’’ន្តិ វុច្ចតិ។ សោណ្ណវាលុកសន្ថតេតិ សមន្តតោ វិប្បកិណ្ណាហិ សុវណ្ណវាលុកាហិ សន្ថតភូមិភាគេ។ រមសិ សុប្បវាទិតេតិ សុដ្ឋុ បវាទិតេន បញ្ចង្គិកេន តូរិយេន អភិរមសិ។
689. Tattha mañjiṭṭhake vimānasminti rattaphalikamaye vimāne. Sinduvārakaṇavīramakulasadisavaṇṇañhi ‘‘mañjiṭṭhaka’’nti vuccati. Soṇṇavālukasanthateti samantato vippakiṇṇāhi suvaṇṇavālukāhi santhatabhūmibhāge. Ramasi suppavāditeti suṭṭhu pavāditena pañcaṅgikena tūriyena abhiramasi.
៦៩០. និមិត្តា រតនាមយាតិ តវ សុចរិតសិប្បិនា អភិនិម្មិតា រតនមយា វិមានា។ ឱគាហសីតិ បវិសសិ។ សព្ពកាលិកន្តិ សព្ពកាលេ សុខំ សព្ពឧតុសប្បាយំ, សព្ពកាលេ បុប្ផនកំ វា។
690.Nimittāratanāmayāti tava sucaritasippinā abhinimmitā ratanamayā vimānā. Ogāhasīti pavisasi. Sabbakālikanti sabbakāle sukhaṃ sabbautusappāyaṃ, sabbakāle pupphanakaṃ vā.
៦៩២. វាតេរិតន្តិ យថា បុប្ផានិ ឱកិរន្តិ, ឯវំ វាតេន ឦរិតំ ចលិតំ។ អាធុតន្តិ មន្ទេន មាលុតេន សណិកសណិកំ វិធូបយមានំ។ ទិជសេវិតន្តិ មយូរកោកិលាទិសកុណសង្ឃេហិ ឧបសេវិតំ។
692.Vāteritanti yathā pupphāni okiranti, evaṃ vātena īritaṃ calitaṃ. Ādhutanti mandena mālutena saṇikasaṇikaṃ vidhūpayamānaṃ. Dijasevitanti mayūrakokilādisakuṇasaṅghehi upasevitaṃ.
ឯវំ ថេរេន បុដ្ឋា សា ទេវតា ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –
Evaṃ therena puṭṭhā sā devatā imāhi gāthāhi byākāsi –
៦៩៤.
694.
‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, ទាសី អយិរកុលេ អហុំ;
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, dāsī ayirakule ahuṃ;
ពុទ្ធំ និសិន្នំ ទិស្វាន, សាលបុប្ផេហិ ឱកិរិំ។
Buddhaṃ nisinnaṃ disvāna, sālapupphehi okiriṃ.
៦៩៥.
695.
‘‘វដំសកញ្ច សុកតំ, សាលបុប្ផមយំ អហំ;
‘‘Vaṭaṃsakañca sukataṃ, sālapupphamayaṃ ahaṃ;
ពុទ្ធស្ស ឧបនាមេសិំ, បសន្នា សេហិ បាណិភិ។
Buddhassa upanāmesiṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
៦៩៦.
696.
‘‘តាហំ កម្មំ ករិត្វាន, កុសលំ ពុទ្ធវណ្ណិតំ;
‘‘Tāhaṃ kammaṃ karitvāna, kusalaṃ buddhavaṇṇitaṃ;
អបេតសោកា សុខិតា, សម្បមោទាមនាមយា’’តិ។
Apetasokā sukhitā, sampamodāmanāmayā’’ti.
៦៩៤-៥. តត្ថ អយិរកុលេតិ អយ្យកុលេ, សាមិកគេហេតិ អត្ថោ។ អហុន្តិ អហោសិំ។ ឱកិរិន្តិ បុប្ផេហិ វិប្បកិរិំ។ ឧបនាមេសិន្តិ បូជាវសេន ឧបនាមេសិំ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
694-5. Tattha ayirakuleti ayyakule, sāmikageheti attho. Ahunti ahosiṃ. Okirinti pupphehi vippakiriṃ. Upanāmesinti pūjāvasena upanāmesiṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
អថាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ សបរិវារាយ តស្សា ទេវតាយ ធម្មំ ទេសេត្វា មនុស្សលោកំ អាគន្ត្វា ភគវតោ តមត្ថំ និវេទេសិ។ ភគវា តំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តមហាជនស្ស ធម្មំ ទេសេសិ។ ទេសនា សទេវកស្ស លោកស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ។
Athāyasmā mahāmoggallāno saparivārāya tassā devatāya dhammaṃ desetvā manussalokaṃ āgantvā bhagavato tamatthaṃ nivedesi. Bhagavā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattamahājanassa dhammaṃ desesi. Desanā sadevakassa lokassa sātthikā ahosīti.
មញ្ជិដ្ឋកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mañjiṭṭhakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ១. មញ្ជិដ្ឋកវិមានវត្ថុ • 1. Mañjiṭṭhakavimānavatthu
