| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយវិនិច្ឆយ-ដីកា • Vinayavinicchaya-ṭīkā |
មហាវិភង្គសង្គហកថាវណ្ណនា
Mahāvibhaṅgasaṅgahakathāvaṇṇanā
៤. ឯវំ សោតុជនំ សវនេ និយោជេត្វា យថាបដិញ្ញាតំ ឧត្តរវិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘មេថុន’’ន្តិអាទិ។ ‘‘កតិ អាបត្តិយោ’’តិ អយំ ទិដ្ឋសំសន្ទនា, អទិដ្ឋជោតនា, វិមតិច្ឆេទនា, អនុមតិ, កថេតុកម្យតាបុច្ឆាតិ បញ្ចន្នំ បុច្ឆានំ កថេតុកម្យតាបុច្ឆា។ តិស្សោ អាបត្តិយោ ផុសេតិ តស្សា សង្ខេបតោ វិស្សជ្ជនំ។
4. Evaṃ sotujanaṃ savane niyojetvā yathāpaṭiññātaṃ uttaravinicchayaṃ dassetumāha ‘‘methuna’’ntiādi. ‘‘Kati āpattiyo’’ti ayaṃ diṭṭhasaṃsandanā, adiṭṭhajotanā, vimaticchedanā, anumati, kathetukamyatāpucchāti pañcannaṃ pucchānaṃ kathetukamyatāpucchā. Tisso āpattiyo phuseti tassā saṅkhepato vissajjanaṃ.
៥. ឯវំ គណនាវសេន ទស្សិតានំ ‘‘ភវេ’’តិអាទិ សរូបតោ ទស្សនំ។ ខេត្តេតិ តិណ្ណំ មគ្គានំ អញ្ញតរស្មិំ អល្លោកាសេ តិលពីជមត្តេបិ បទេសេ។ មេថុនំ បដិសេវន្តស្ស បារាជិកំ ភវេតិ សម្ពន្ធោ។ ‘‘ថុល្លច្ចយ’’ន្តិ វុត្តន្តិ យោជនា។ ‘‘យេភុយ្យក្ខាយិតេ’’តិ ឥទំ និទស្សនមត្តំ, ឧបឌ្ឍក្ខាយិតេបិ ថុល្លច្ចយស្ស ហេដ្ឋា វុត្តត្តា។ វដ្ដកតេ មុខេ អផុសន្តំ អង្គជាតំ បវេសេន្តស្ស ទុក្កដំ វុត្តន្តិ យោជនា។
5. Evaṃ gaṇanāvasena dassitānaṃ ‘‘bhave’’tiādi sarūpato dassanaṃ. Khetteti tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ allokāse tilabījamattepi padese. Methunaṃ paṭisevantassa pārājikaṃ bhaveti sambandho. ‘‘Thullaccaya’’nti vuttanti yojanā. ‘‘Yebhuyyakkhāyite’’ti idaṃ nidassanamattaṃ, upaḍḍhakkhāyitepi thullaccayassa heṭṭhā vuttattā. Vaṭṭakate mukhe aphusantaṃ aṅgajātaṃ pavesentassa dukkaṭaṃ vuttanti yojanā.
៦. ‘‘អទិន្នំ អាទិយន្តោ’’តិអាទយោបិ វុត្តនយាយេវ។
6.‘‘Adinnaṃādiyanto’’tiādayopi vuttanayāyeva.
៧. បញ្ចមាសគ្ឃនេ វាបីតិ បោរាណកស្ស នីលកហាបណស្ស ចតុត្ថភាគសង្ខាតេ បញ្ចមាសេ, តទគ្ឃនកេ វា។ អធិកេ វាតិ អតិរេកបញ្ចមាសកេ វា តទគ្ឃនកេ វា។ អទិន្នេ បញ្ចវីសតិយា អវហារានំ អញ្ញតរេន អវហដេ បរាជយោ ហោតីតិ អត្ថោ។ មាសេ វា ឩនមាសេ វា តទគ្ឃនកេ វា ទុក្កដំ។ តតោ មជ្ឈេតិ បញ្ចមាសកតោ មជ្ឈេ។ បញ្ច មាសា សមាហដា, បញ្ចន្នំ មាសានំ សមាហារោតិ វា បញ្ចមាសំ, បញ្ចមាសំ អគ្ឃតីតិ បញ្ចមាសគ្ឃនំ, បញ្ចមាសញ្ច បញ្ចមាសគ្ឃនញ្ច បញ្ចមាសគ្ឃនំ, ឯកទេសសរូបេកសេសោយំ, តស្មិំ។ មាសេ វាតិ ឯត្ថាបិ មាសោ ច មាសគ្ឃនកញ្ច មាសមាសគ្ឃនកោតិ វត្តព្ពេ ‘‘មាសេ’’តិ ឯកទេសសរូបេកសេសោ, ឧត្តរបទលោបោ ច ទដ្ឋព្ពោ។
7.Pañcamāsagghane vāpīti porāṇakassa nīlakahāpaṇassa catutthabhāgasaṅkhāte pañcamāse, tadagghanake vā. Adhike vāti atirekapañcamāsake vā tadagghanake vā. Adinne pañcavīsatiyā avahārānaṃ aññatarena avahaṭe parājayo hotīti attho. Māse vā ūnamāse vā tadagghanake vā dukkaṭaṃ. Tato majjheti pañcamāsakato majjhe. Pañca māsā samāhaṭā, pañcannaṃ māsānaṃ samāhāroti vā pañcamāsaṃ, pañcamāsaṃ agghatīti pañcamāsagghanaṃ, pañcamāsañca pañcamāsagghanañca pañcamāsagghanaṃ, ekadesasarūpekasesoyaṃ, tasmiṃ. Māse vāti etthāpi māso ca māsagghanakañca māsamāsagghanakoti vattabbe ‘‘māse’’ti ekadesasarūpekaseso, uttarapadalopo ca daṭṭhabbo.
‘‘បញ្ចមាសគ្ឃនេ’’តិ សាមញ្ញេន វុត្តេបិ បោរាណកស្ស នីលកហាបណស្សេវ ចតុត្ថភាគវសេន បញ្ចមាសនិយមោ កាតព្ពោ។ តថា ហិ ភគវតា ទុតិយបារាជិកំ បញ្ញាបេន្តេន ភិក្ខូសុ បព្ពជិតំ បុរាណវោហារិកមហាមត្តំ ភិក្ខុំ ‘‘កិត្តកេន វត្ថុនា រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ ចោរំ គហេត្វា ហនតិ វា ពន្ធតិ វា បព្ពាជេតិ វា’’តិ បុច្ឆិត្វា តេន ‘‘បាទេន វា បាទារហេន វា’’តិ វុត្តេ តេនេវ បមាណេន អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស បញ្ញត្តំ។ អដ្ឋកថាយញ្ច –
‘‘Pañcamāsagghane’’ti sāmaññena vuttepi porāṇakassa nīlakahāpaṇasseva catutthabhāgavasena pañcamāsaniyamo kātabbo. Tathā hi bhagavatā dutiyapārājikaṃ paññāpentena bhikkhūsu pabbajitaṃ purāṇavohārikamahāmattaṃ bhikkhuṃ ‘‘kittakena vatthunā rājā māgadho seniyo bimbisāro coraṃ gahetvā hanati vā bandhati vā pabbājeti vā’’ti pucchitvā tena ‘‘pādena vā pādārahena vā’’ti vutte teneva pamāṇena adinnaṃ ādiyantassa paññattaṃ. Aṭṭhakathāyañca –
‘‘បញ្ចមាសកោ បាទោតិ បាឡិំ ឧល្លិង្គិត្វា ‘តទា រាជគហេ វីសតិមាសកោ កហាបណោ ហោតិ, តស្មា បញ្ចមាសកោ បាទោ’។ ឯតេន លក្ខណេន សព្ពជនបទេសុ កហាបណស្ស ចតុត្ថោ ភាគោ ‘បាទោ’តិ វេទិតព្ពោ។ សោ ច ខោ បោរាណកស្ស នីលកហាបណស្ស វសេន, ន ឥតរេសំ ទុទ្រទាមកាទីនំ។ តេន ហិ បាទេន អតីតា ពុទ្ធាបិ បារាជិកំ បញ្ញបេសុំ, អនាគតាបិ បញ្ញបេស្សន្តិ។ សព្ពពុទ្ធានញ្ហិ បារាជិកវត្ថុម្ហិ វា បារាជិកេ វា នានត្តំ នត្ថិ, ឥមានេវ ចត្តារិ បារាជិកវត្ថូនិ, ឥមានេវ ចត្តារិ បារាជិកានិ, ឥតោ ឩនំ វា អតិរេកំ វា នត្ថិ។ តស្មា ភគវាបិ ធនិយំ វិគរហិត្វា បាទេនេវ ទុតិយបារាជិកំ បញ្ញបេន្តោ ‘យោ បន ភិក្ខុ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាត’ន្តិអាទិមាហា’’តិ (បារា. អដ្ឋ. ១.៨៨) វុត្តំ។
‘‘Pañcamāsako pādoti pāḷiṃ ulliṅgitvā ‘tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hoti, tasmā pañcamāsako pādo’. Etena lakkhaṇena sabbajanapadesu kahāpaṇassa catuttho bhāgo ‘pādo’ti veditabbo. So ca kho porāṇakassa nīlakahāpaṇassa vasena, na itaresaṃ dudradāmakādīnaṃ. Tena hi pādena atītā buddhāpi pārājikaṃ paññapesuṃ, anāgatāpi paññapessanti. Sabbabuddhānañhi pārājikavatthumhi vā pārājike vā nānattaṃ natthi, imāneva cattāri pārājikavatthūni, imāneva cattāri pārājikāni, ito ūnaṃ vā atirekaṃ vā natthi. Tasmā bhagavāpi dhaniyaṃ vigarahitvā pādeneva dutiyapārājikaṃ paññapento ‘yo pana bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhāta’ntiādimāhā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.88) vuttaṃ.
សារត្ថទីបនិយញ្ច –
Sāratthadīpaniyañca –
‘‘ចតុត្ថោ ភាគោ បាទោតិ វេទិតព្ពោតិ ឥមិនាវ សព្ពជនបទេសុ កហាបណស្សេវ វីសតិមោ ភាគោមាសកោតិ ឥទញ្ច វុត្តមេវ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។ បោរាណសត្ថានុរូបំ លក្ខណសម្បន្នា ឧប្បាទិតា នីលកហាបណាតិ វេទិតព្ពា។ ទុទ្រទាមេន ឧប្បាទិតោ ទុទ្រទាមកោ។ សោ កិរ នីលកហាបណស្ស តិភាគំ អគ្ឃតី’តិ វត្វា ‘យស្មិំ បទេសេ នីលកហាបណា ន សន្តិ, តត្ថាបិ នីលកហាបណវសេនេវ បរិច្ឆេទោ កាតព្ពោ។ កថំ? នីលកហាបណានំ វឡញ្ជនដ្ឋានេ ច អវឡញ្ជនដ្ឋានេ ច សមានអគ្ឃវសេន បវត្តមានំ ភណ្ឌំ នីលកហាបណេន សមានគ្ឃំ គហេត្វា តស្ស ចតុត្ថភាគគ្ឃនកំ នីលកហាបណស្ស បាទគ្ឃនកន្តិ បរិច្ឆិន្ទិត្វា វិនិច្ឆយោ កាតព្ពោ’’តិ (សារត្ថ. ដី. ២.៨៨) អយមត្ថោវ វុត្តោ។
‘‘Catuttho bhāgo pādoti veditabboti imināva sabbajanapadesu kahāpaṇasseva vīsatimo bhāgomāsakoti idañca vuttameva hotīti daṭṭhabbaṃ. Porāṇasatthānurūpaṃ lakkhaṇasampannā uppāditā nīlakahāpaṇāti veditabbā. Dudradāmena uppādito dudradāmako. So kira nīlakahāpaṇassa tibhāgaṃ agghatī’ti vatvā ‘yasmiṃ padese nīlakahāpaṇā na santi, tatthāpi nīlakahāpaṇavaseneva paricchedo kātabbo. Kathaṃ? Nīlakahāpaṇānaṃ vaḷañjanaṭṭhāne ca avaḷañjanaṭṭhāne ca samānaagghavasena pavattamānaṃ bhaṇḍaṃ nīlakahāpaṇena samānagghaṃ gahetvā tassa catutthabhāgagghanakaṃ nīlakahāpaṇassa pādagghanakanti paricchinditvā vinicchayo kātabbo’’ti (sārattha. ṭī. 2.88) ayamatthova vutto.
ឯត្ថ កហាបណំ នាម ករោន្តា សុវណ្ណេនបិ ករោន្តិ រជតេនបិ តម្ពេនបិ សុវណ្ណរជតតម្ពមិស្សកេនបិ ។ តេសុ កតរំ កហាបណំ នីលកហាបណន្តិ? កេចិ តាវ ‘‘សុវណ្ណកហាបណ’’ន្តិ។ កេចិ ‘‘មិស្សកកហាបណ’’ន្តិ។ តត្ថ ‘‘សុវណ្ណកហាបណ’’ន្តិ វទន្តានំ អយមធិប្បាយោ – បារាជិកវត្ថុនា បាទេន សព្ពត្ថ ឯកលក្ខណេន ភវិតព្ពំ, កាលទេសបរិភោគាទិវសេន អគ្ឃនានត្តំ បាទស្សេវ ភវិតព្ពំ។ ភគវតា ហិ ធម្មិករាជូហិ ហននពន្ធនបព្ពាជនានុរូបេនេវ អទិន្នាទានេ បារាជិកំ បញ្ញត្តំ, ន ឥតរថា។ តស្មា ឯសា សព្ពទា សព្ពត្ថ អព្យភិចារីតិ សុវណ្ណមយស្ស កហាបណស្ស ចតុត្ថេន បាទេន ភវិតព្ពន្តិ។
Ettha kahāpaṇaṃ nāma karontā suvaṇṇenapi karonti rajatenapi tambenapi suvaṇṇarajatatambamissakenapi . Tesu kataraṃ kahāpaṇaṃ nīlakahāpaṇanti? Keci tāva ‘‘suvaṇṇakahāpaṇa’’nti. Keci ‘‘missakakahāpaṇa’’nti. Tattha ‘‘suvaṇṇakahāpaṇa’’nti vadantānaṃ ayamadhippāyo – pārājikavatthunā pādena sabbattha ekalakkhaṇena bhavitabbaṃ, kāladesaparibhogādivasena agghanānattaṃ pādasseva bhavitabbaṃ. Bhagavatā hi dhammikarājūhi hananabandhanapabbājanānurūpeneva adinnādāne pārājikaṃ paññattaṃ, na itarathā. Tasmā esā sabbadā sabbattha abyabhicārīti suvaṇṇamayassa kahāpaṇassa catutthena pādena bhavitabbanti.
‘‘មិស្សកកហាបណ’’ន្តិ វទន្តានំ បន អយមធិប្បាយោ –
‘‘Missakakahāpaṇa’’nti vadantānaṃ pana ayamadhippāyo –
អដ្ឋកថាយំ –
Aṭṭhakathāyaṃ –
‘‘តទា រាជគហេ វីសតិមាសកោ កហាបណោ ហោតិ, តស្មា បញ្ចមាសកោ បាទោ។ ឯតេន លក្ខណេន សព្ពជនបទេសុ កហាបណស្ស ចតុត្ថោ ភាគោ ‘បាទោ’តិ វេទិតព្ពោ។ សោ ច ខោ បោរាណកស្ស នីលកហាបណស្ស វសេន, ន ឥតរេសំ ទុទ្រទាមកាទីន’’ន្តិ (បារា. អដ្ឋ. ១.៨៨) –
‘‘Tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hoti, tasmā pañcamāsako pādo. Etena lakkhaṇena sabbajanapadesu kahāpaṇassa catuttho bhāgo ‘pādo’ti veditabbo. So ca kho porāṇakassa nīlakahāpaṇassa vasena, na itaresaṃ dudradāmakādīna’’nti (pārā. aṭṭha. 1.88) –
វុត្តត្តា, សារត្ថទីបនិយញ្ច –
Vuttattā, sāratthadīpaniyañca –
‘‘បោរាណសត្ថានុរូបំ លក្ខណសម្បន្នា ឧប្បាទិតា នីលកហាបណាតិ វេទិតព្ពា’’តិ (សារត្ថ. ដី. ២.៨៨) –
‘‘Porāṇasatthānurūpaṃ lakkhaṇasampannā uppāditā nīlakahāpaṇāti veditabbā’’ti (sārattha. ṭī. 2.88) –
វុត្តត្តា ច ‘‘វិនយវិនិច្ឆយំ បត្វា គរុកេ ឋាតព្ព’’ន្តិ វចនតោ ច មិស្សកកហាបណោយេវ នីលកហាបណោ។ តត្ថេវ ហិ បោរាណសត្ថវិហិតំ លក្ខណំ ទិស្សតិ។ កថំ? បញ្ច មាសា សុវណ្ណស្ស, តថា រជតស្ស, ទស មាសា តម្ពស្សាតិ ឯតេ វីសតិ មាសេ មិស្សេត្វា ពន្ធនត្ថាយ វីហិមត្តំ លោហំ បក្ខិបិត្វា អក្ខរានិ ច ហត្ថិអាទីនមញ្ញតរញ្ច រូបំ ទស្សេត្វា កតោ និទ្ទោសត្តា នីលកហាបណោ នាម ហោតីតិ។
Vuttattā ca ‘‘vinayavinicchayaṃ patvā garuke ṭhātabba’’nti vacanato ca missakakahāpaṇoyeva nīlakahāpaṇo. Tattheva hi porāṇasatthavihitaṃ lakkhaṇaṃ dissati. Kathaṃ? Pañca māsā suvaṇṇassa, tathā rajatassa, dasa māsā tambassāti ete vīsati māse missetvā bandhanatthāya vīhimattaṃ lohaṃ pakkhipitvā akkharāni ca hatthiādīnamaññatarañca rūpaṃ dassetvā kato niddosattā nīlakahāpaṇo nāma hotīti.
សិក្ខាភាជនវិនិច្ឆយេ ច កេសុចិ បោត្ថកេសុ ‘‘បាទោ នាម បញ្ច មាសា សុវណ្ណស្សា’’តិ បុរិមបក្ខវាទីនំ មតេន បាឋោ លិខិតោ។ កេសុចិ បោត្ថកេសុ ទុតិយបក្ខវាទីនំ មតេន ‘‘បញ្ច មាសា ហិរញ្ញស្សា’’តិ បាឋោ លិខិតោ។ សីហឡភាសាយ បោរាណកេហិ លិខិតាយ សាមណេរសិក្ខាយ បន –
Sikkhābhājanavinicchaye ca kesuci potthakesu ‘‘pādo nāma pañca māsā suvaṇṇassā’’ti purimapakkhavādīnaṃ matena pāṭho likhito. Kesuci potthakesu dutiyapakkhavādīnaṃ matena ‘‘pañca māsā hiraññassā’’ti pāṭho likhito. Sīhaḷabhāsāya porāṇakehi likhitāya sāmaṇerasikkhāya pana –
‘‘បោរាណកស្ស នីលកហាបណស្សាតិ វុត្តអដ្ឋកថាវចនស្ស, បោរាណកេ រតនសុត្តាភិធានកសុត្តេ វុត្តកហាបណលក្ខណស្ស ច អនុរូបតោ ‘សុវណ្ណរជតតម្ពានិ មិស្សេត្វា ឧដ្ឋាបេត្វា កតកហាបណំ កហាបណំ នាមា’តិ ច ‘សាមណេរានមុបសម្បន្នានញ្ច អទិន្នាទានបារាជិកវត្ថុម្ហិ កោ វិសេសោ’តិ បុច្ឆំ កត្វា ‘សាមណេរានំ ទសិកសុត្តេនាបិ បារាជិកោ ហោតិ, ឧបសម្បន្នានំ បន សុវណ្ណស្ស វីសតិវីហិមត្តេនា’’តិ –
‘‘Porāṇakassa nīlakahāpaṇassāti vuttaaṭṭhakathāvacanassa, porāṇake ratanasuttābhidhānakasutte vuttakahāpaṇalakkhaṇassa ca anurūpato ‘suvaṇṇarajatatambāni missetvā uṭṭhāpetvā katakahāpaṇaṃ kahāpaṇaṃ nāmā’ti ca ‘sāmaṇerānamupasampannānañca adinnādānapārājikavatthumhi ko viseso’ti pucchaṃ katvā ‘sāmaṇerānaṃ dasikasuttenāpi pārājiko hoti, upasampannānaṃ pana suvaṇṇassa vīsativīhimattenā’’ti –
ច វិសេសោ ទស្សិតោ។
Ca viseso dassito.
តំ បន សុវណ្ណមាសកវសេន អឌ្ឍតិយមាសកំ ហោតិ, បញ្ចមាសកេន ច ភគវតា បារាជិកំ បញ្ញត្តំ។ តស្មា តស្ស យថាវុត្តលក្ខណស្ស កហាបណស្ស សព្ពទេសេសុ អលព្ភមានត្តា សព្ពទេសសាធារណេន តស្ស មិស្សកកហាបណស្ស បញ្ចមាសបាទគ្ឃនកេន សុវណ្ណេនេវ បារាជិកវត្ថុម្ហិ និយមិតេ សព្ពទេសវាសីនំ ឧបការាយ ហោតីតិ ឯវំ សុវណ្ណេនេវ បារាជិកវត្ថុបរិច្ឆេទោ កតោ។ អយមេវ និយមោ សីហឡាចរិយវាទេហិ សារោតិ គហិតោ។ តស្មា សិក្ខាគរុកេហិ សព្ពត្ថ បេសលេហិ វិនយធរេហិ អយមេវ វិនិច្ឆយោ សារតោ បច្ចេតព្ពោ។ ហោន្តិ ចេត្ថ –
Taṃ pana suvaṇṇamāsakavasena aḍḍhatiyamāsakaṃ hoti, pañcamāsakena ca bhagavatā pārājikaṃ paññattaṃ. Tasmā tassa yathāvuttalakkhaṇassa kahāpaṇassa sabbadesesu alabbhamānattā sabbadesasādhāraṇena tassa missakakahāpaṇassa pañcamāsapādagghanakena suvaṇṇeneva pārājikavatthumhi niyamite sabbadesavāsīnaṃ upakārāya hotīti evaṃ suvaṇṇeneva pārājikavatthuparicchedo kato. Ayameva niyamo sīhaḷācariyavādehi sāroti gahito. Tasmā sikkhāgarukehi sabbattha pesalehi vinayadharehi ayameva vinicchayo sārato paccetabbo. Honti cettha –
‘‘ហេមរជតតម្ពេហិ, សត្ថេ និទ្ទិដ្ឋលក្ខណំ;
‘‘Hemarajatatambehi, satthe niddiṭṭhalakkhaṇaṃ;
អហាបេត្វា កតោ វីស-មាសោ នីលកហាបណោ។
Ahāpetvā kato vīsa-māso nīlakahāpaṇo.
ហេមបាទំ សជ្ឈុបាទំ, តម្ពបាទទ្វយញ្ហិ សោ;
Hemapādaṃ sajjhupādaṃ, tambapādadvayañhi so;
មិស្សេត្វា រូបមប្បេត្វា, កាតុំ សត្ថេសុ ទស្សិតោ។
Missetvā rūpamappetvā, kātuṃ satthesu dassito.
‘ឯលា’តិ វុច្ចតេ ទោសោ, និទ្ទោសត្តា តថីរិតោ;
‘Elā’ti vuccate doso, niddosattā tathīrito;
តស្ស បាទោ សុវណ្ណស្ស, វីសវីហគ្ឃនោ មតោ។
Tassa pādo suvaṇṇassa, vīsavīhagghano mato.
យស្មិំ បន បទេសេ សោ, ន វត្តតិ កហាបណោ;
Yasmiṃ pana padese so, na vattati kahāpaṇo;
វីសសោវណ្ណវីហគ្ឃំ, តប្បាទគ្ឃន្តិ វេទិយំ។
Vīsasovaṇṇavīhagghaṃ, tappādagghanti vediyaṃ.
វីសសោវណ្ណវីហគ្ឃំ, ថេនេន្តា ភិក្ខវោ តតោ;
Vīsasovaṇṇavīhagghaṃ, thenentā bhikkhavo tato;
ចវន្តិ សាមញ្ញគុណា, ឥច្ចាហុ វិនយញ្ញុនោ’’តិ។
Cavanti sāmaññaguṇā, iccāhu vinayaññuno’’ti.
៩. ឱបាតន្តិ អាវាដំ។ ទុក្ខេ ជាតេតិ យោជនា។
9.Opātanti āvāṭaṃ. Dukkhe jāteti yojanā.
១០. ឧត្តរិំ ធម្មន្តិ ឯត្ថ ‘‘ឧត្តរិមនុស្សធម្ម’’ន្តិ វត្តព្ពេ និរុត្តិនយេន មជ្ឈបទលោបំ, និគ្គហីតាគមញ្ច កត្វា ‘‘ឧត្តរិំ ធម្ម’’ន្តិ វុត្តំ។ ឧត្តរិមនុស្សានំ ឈាយីនញ្ចេវ អរិយានញ្ច ធម្មំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ។ អត្តុបនាយិកន្តិ អត្តនិ តំ ឧបនេតិ ‘‘មយិ អត្ថី’’តិ សមុទាចរន្តោ, អត្តានំ វា តត្ថ ឧបនេតិ ‘‘អហំ ឯត្ថ សន្ទិស្សាមី’’តិ សមុទាចរន្តោតិ អត្តុបនាយិកោ, តំ អត្តុបនាយិកំ, ឯវំ កត្វា វទន្តោតិ សម្ពន្ធោ។
10.Uttariṃ dhammanti ettha ‘‘uttarimanussadhamma’’nti vattabbe niruttinayena majjhapadalopaṃ, niggahītāgamañca katvā ‘‘uttariṃ dhamma’’nti vuttaṃ. Uttarimanussānaṃ jhāyīnañceva ariyānañca dhammaṃ uttarimanussadhammaṃ. Attupanāyikanti attani taṃ upaneti ‘‘mayi atthī’’ti samudācaranto, attānaṃ vā tattha upaneti ‘‘ahaṃ ettha sandissāmī’’ti samudācarantoti attupanāyiko, taṃ attupanāyikaṃ, evaṃ katvā vadantoti sambandho.
១១. បរិយាយេតិ ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតិ, សោ ភិក្ខុ អរហា’’តិអាទិនា (បរិ. ២៨៧) បរិយាយភណនេ។ ញាតេតិ យំ ឧទ្ទិស្ស ភណតិ, តស្មិំ វិញ្ញុម្ហិ មនុស្សជាតិកេ អចិរេន ញាតេ។ នោ ចេតិ នោ ចេ ជានាតិ។
11.Pariyāyeti ‘‘yo te vihāre vasati, so bhikkhu arahā’’tiādinā (pari. 287) pariyāyabhaṇane. Ñāteti yaṃ uddissa bhaṇati, tasmiṃ viññumhi manussajātike acirena ñāte. No ceti no ce jānāti.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
បារាជិកកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pārājikakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
១៣. ចេតេតិ, ឧបក្កមតិ, មុច្ចតិ, ឯវំ អង្គត្តយេ បុណ្ណេ គរុកំ វុត្តំ។ ទ្វង្គេ ចេតេតិ, ឧបក្កមតិ យទិ ន មុច្ចតិ, ឯវំ អង្គទ្វយេ ថុល្លច្ចយន្តិ យោជនា។ បយោគេតិ បយោជេត្វា ឧបក្កមិតុំ អង្គជាតាមសនំ, បរស្ស អាណាបនន្តិ ឯវរូបេ សាហត្ថិកាណត្តិកបយោគេ។
13. Ceteti, upakkamati, muccati, evaṃ aṅgattaye puṇṇe garukaṃ vuttaṃ. Dvaṅge ceteti, upakkamati yadi na muccati, evaṃ aṅgadvaye thullaccayanti yojanā. Payogeti payojetvā upakkamituṃ aṅgajātāmasanaṃ, parassa āṇāpananti evarūpe sāhatthikāṇattikapayoge.
១៤. វុត្តនយេនេវ ឧបរូបរិ បញ្ហាបុច្ឆនំ ញាតុំ សក្កាតិ តំ អវត្តុកាមោ អាហ ‘‘ឥតោ បដ្ឋាយា’’តិអាទិ។ មយម្បិ យទេត្ថ បុព្ពេ អវុត្តមនុត្តានត្ថញ្ច, តទេវ វណ្ណយិស្សាម។
14. Vuttanayeneva uparūpari pañhāpucchanaṃ ñātuṃ sakkāti taṃ avattukāmo āha ‘‘ito paṭṭhāyā’’tiādi. Mayampi yadettha pubbe avuttamanuttānatthañca, tadeva vaṇṇayissāma.
១៥. កាយេនាតិ អត្តនោ កាយេន។ កាយន្តិ ឥត្ថិយា កាយំ។ ឯស នយោ ‘‘កាយពទ្ធ’’ន្តិ ឯត្ថាបិ។
15.Kāyenāti attano kāyena. Kāyanti itthiyā kāyaṃ. Esa nayo ‘‘kāyabaddha’’nti etthāpi.
១៦. អត្តនោ កាយេន បដិពទ្ធេន ឥត្ថិយា កាយបដិពទ្ធេ ផុដ្ឋេ តុ ទុក្កដន្តិ យោជនា។
16. Attano kāyena paṭibaddhena itthiyā kāyapaṭibaddhe phuṭṭhe tu dukkaṭanti yojanā.
១៧. តិស្សោ អាបត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា។ ទ្វិន្នំ មគ្គានន្តិ វច្ចមគ្គបស្សាវមគ្គានំ។
17.Tisso āpattiyo siyunti yojanā. Dvinnaṃ maggānanti vaccamaggapassāvamaggānaṃ.
១៨. វណ្ណាទិភញ្ញេតិ វណ្ណាទិនា ភណនេ។ កាយបដិពទ្ធេ វណ្ណាទិនា ភញ្ញេ ទុក្កដន្តិ យោជនា។
18.Vaṇṇādibhaññeti vaṇṇādinā bhaṇane. Kāyapaṭibaddhe vaṇṇādinā bhaññe dukkaṭanti yojanā.
១៩. អត្តកាមចរិយាយាតិ អត្តកាមបារិចរិយាយ។
19.Attakāmacariyāyāti attakāmapāricariyāya.
២០. បណ្ឌកស្ស សន្តិកេបិ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ វទតោ តស្ស ភិក្ខុនោតិ យោជនា។ តិរច្ឆានគតស្សាបិ សន្តិកេតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។
20. Paṇḍakassa santikepi attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ vadato tassa bhikkhunoti yojanā. Tiracchānagatassāpi santiketi etthāpi eseva nayo.
២១. ឥត្ថិបុរិសានមន្តរេ សញ្ចរិត្តំ សញ្ចរណភាវំ សមាបន្នេ ភិក្ខុម្ហិ បដិគ្គណ្ហនវីមំសាបច្ចាហរណកត្តិកេ សម្បន្នេ តស្ស ពុធោ គរុកំ និទ្ទិសេតិ យោជនា។
21. Itthipurisānamantare sañcarittaṃ sañcaraṇabhāvaṃ samāpanne bhikkhumhi paṭiggaṇhanavīmaṃsāpaccāharaṇakattike sampanne tassa budho garukaṃ niddiseti yojanā.
២២. ទ្វង្គសមាយោគេតិ តីស្វេតេសុ ទ្វិន្នំ អង្គានំ យថាកថញ្ចិ សមាយោគេ។ អង្គេ សតិ បនេកស្មិន្តិ តិណ្ណមេកស្មិំ បន អង្គេ សតិ។
22.Dvaṅgasamāyogeti tīsvetesu dvinnaṃ aṅgānaṃ yathākathañci samāyoge. Aṅge sati panekasminti tiṇṇamekasmiṃ pana aṅge sati.
២៤. បយោគេតិ ‘‘អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ កុដិំ, អទេសិតវត្ថុកំ មហល្លកវិហារញ្ច ការេស្សាមី’’តិ ឧបករណត្ថំ អរញ្ញគមនតោ បដ្ឋាយ សព្ពបយោគេ។ ឯកបិណ្ឌេ អនាគតេតិ សព្ពបរិយន្តិមំ បិណ្ឌំ សន្ធាយ វុត្តំ។
24.Payogeti ‘‘adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ kuṭiṃ, adesitavatthukaṃ mahallakavihārañca kāressāmī’’ti upakaraṇatthaṃ araññagamanato paṭṭhāya sabbapayoge. Ekapiṇḍe anāgateti sabbapariyantimaṃ piṇḍaṃ sandhāya vuttaṃ.
២៥. ឥធ យោ ភិក្ខុ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេតីតិ យោជនា។
25. Idha yo bhikkhu amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃsetīti yojanā.
២៦. ឱកាសំ ន ច ការេត្វាតិ ‘‘ករោតុ មេ, អាយស្មា, ឱកាសំ, អហំ តេ វត្តុកាមោ’’តិ ឯវំ តេន ភិក្ខុនា ឱកាសំ អការាបេត្វា។
26.Okāsaṃna ca kāretvāti ‘‘karotu me, āyasmā, okāsaṃ, ahaṃ te vattukāmo’’ti evaṃ tena bhikkhunā okāsaṃ akārāpetvā.
២៨. អញ្ញភាគិយេតិ អញ្ញភាគិយបទេន ឧបលក្ខិតសិក្ខាបទេ។ ឯវំ អញ្ញត្របិ ឦទិសេសុ ឋានេសុ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។
28.Aññabhāgiyeti aññabhāgiyapadena upalakkhitasikkhāpade. Evaṃ aññatrapi īdisesu ṭhānesu attho veditabbo.
២៩. ‘‘សមនុភាសនាយ ឯវា’’តិ បទច្ឆេទោ។ ន បដិនិស្សជន្តិ អប្បដិនិស្សជន្តោ។
29. ‘‘Samanubhāsanāya evā’’ti padacchedo. Na paṭinissajanti appaṭinissajanto.
៣០. ញត្តិយា ទុក្កដំ អាបន្នោ សិយា, ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លតំ អាបន្នោ សិយា, កម្មវាចាយ ឱសានេ គរុកំ អាបន្នោ សិយាតិ យោជនា។ ‘‘ថុល្លត’’ន្តិ ឥទំ ថុល្លច្ចយាបត្តិឧបលក្ខណវចនំ។
30. Ñattiyā dukkaṭaṃ āpanno siyā, dvīhi kammavācāhi thullataṃ āpanno siyā, kammavācāya osāne garukaṃ āpanno siyāti yojanā. ‘‘Thullata’’nti idaṃ thullaccayāpattiupalakkhaṇavacanaṃ.
៣១. ចតូសុ យាវតតិយកេសុ បឋមេ អាបត្តិបរិច្ឆេទំ ទស្សេត្វា ឥតរេសំ តិណ្ណំ តេនបិ ឯកបរិច្ឆេទត្តា តត្ថ វុត្តនយមេវ តេសុ អតិទិសន្តោ អាហ ‘‘ភេទានុវត្តកេ’’តិអាទិ។
31. Catūsu yāvatatiyakesu paṭhame āpattiparicchedaṃ dassetvā itaresaṃ tiṇṇaṃ tenapi ekaparicchedattā tattha vuttanayameva tesu atidisanto āha ‘‘bhedānuvattake’’tiādi.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
សង្ឃាទិសេសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Saṅghādisesakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
៣២. អតិរេកចីវរន្តិ អនធិដ្ឋិតំ, អវិកប្បិតំ វិកប្បនុបគបមាណំ ចីវរំ លទ្ធា ទសាហំ អតិក្កមន្តោ ឯកមេវ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ។ តិចីវរេន ឯករត្តិម្បិ វិនា វសន្តោ ឯកមេវ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ។ ឥទញ្ច ជាតិវសេន ឯកត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ វត្ថុគណនាយ អាបត្តីនំ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពត្តា។
32.Atirekacīvaranti anadhiṭṭhitaṃ, avikappitaṃ vikappanupagapamāṇaṃ cīvaraṃ laddhā dasāhaṃ atikkamanto ekameva nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpajjati. Ticīvarena ekarattimpi vinā vasanto ekameva nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpajjati. Idañca jātivasena ekattaṃ sandhāya vuttaṃ vatthugaṇanāya āpattīnaṃ paricchinditabbattā.
៣៣. គហេត្វាកាលចីវរន្តិ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា។ មាសន្តិ សតិយា បច្ចាសាយ និក្ខិបិតុំ អនុញ្ញាតំ មាសំ។ អតិក្កមន្តោតិ សតិយាបិ បច្ចាសាយ វីតិក្កមន្តោ អន្តោមាសេ អនធិដ្ឋហិត្វា, អវិកប្បេត្វា វា តិំសទិវសានិ អតិក្កមន្តោ, ចីវរុប្បាទទិវសំ អរុណំ អាទិំ កត្វា ឯកតិំសមំ អរុណំ ឧដ្ឋាបេន្តោតិ អត្ថោ។ ឯកំ និស្សគ្គិយំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតីតិ ឧទីរិតន្តិ យោជនា។
33.Gahetvākālacīvaranti akālacīvaraṃ paṭiggahetvā. Māsanti satiyā paccāsāya nikkhipituṃ anuññātaṃ māsaṃ. Atikkamantoti satiyāpi paccāsāya vītikkamanto antomāse anadhiṭṭhahitvā, avikappetvā vā tiṃsadivasāni atikkamanto, cīvaruppādadivasaṃ aruṇaṃ ādiṃ katvā ekatiṃsamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpentoti attho. Ekaṃ nissaggiyaṃ āpattiṃ āpajjatīti udīritanti yojanā.
៣៤. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា។ យំកិញ្ចិ បុរាណចីវរន្តិ ឯកវារម្បិ បរិភុត្តំ សង្ឃាដិអាទីនមញ្ញតរំ ចីវរំ។
34.Aññātikāya bhikkhuniyā. Yaṃkiñci purāṇacīvaranti ekavārampi paribhuttaṃ saṅghāṭiādīnamaññataraṃ cīvaraṃ.
៣៥. បយោគស្មិន្តិ ‘‘ធោវា’’តិអាទិកេ ភិក្ខុនោ អាណត្តិកបយោគេ, ឯវំ អាណត្តាយ ច ភិក្ខុនិយា ឧទ្ធនាទិកេ សព្ពស្មិំ បយោគេ ច។ ‘‘និស្សគ្គិយាវ បាចិត្តិ ហោតីតិ និស្សគ្គិយា បាចិត្តិ ច ហោតីតិ យោជនា។
35.Payogasminti ‘‘dhovā’’tiādike bhikkhuno āṇattikapayoge, evaṃ āṇattāya ca bhikkhuniyā uddhanādike sabbasmiṃ payoge ca. ‘‘Nissaggiyāva pācitti hotīti nissaggiyā pācitti ca hotīti yojanā.
៣៦. បដិគណ្ហតោតិ ឯត្ថ ‘‘អញ្ញត្រ បារិវត្តកា’’តិ យោជនា។
36.Paṭigaṇhatoti ettha ‘‘aññatra pārivattakā’’ti yojanā.
៣៨. បយោគស្មិន្តិ វិញ្ញាបនបយោគេ។ វិញ្ញាបិតេតិ វិញ្ញាបិតចីវរេ បដិលទ្ធេ។
38.Payogasminti viññāpanapayoge. Viññāpiteti viññāpitacīvare paṭiladdhe.
៣៩. ភិក្ខូតិ អច្ឆិន្នចីវរោ វា នដ្ឋចីវរោ វា ភិក្ខុ។ តទុត្តរិន្តិ សន្តរុត្តរបរមតោ ឧត្តរិំ។
39.Bhikkhūti acchinnacīvaro vā naṭṭhacīvaro vā bhikkhu. Taduttarinti santaruttaraparamato uttariṃ.
៤១. បយោគេតិ វិកប្បនាបជ្ជនបយោគេ។
41.Payogeti vikappanāpajjanapayoge.
៤២. ទុវេតិ ទុក្កដបាចិត្តិយវសេន ទុវេ អាបត្តិយោ ផុសេតិ យោជេតព្ពំ។
42.Duveti dukkaṭapācittiyavasena duve āpattiyo phuseti yojetabbaṃ.
៤៤. បយោគេតិ អនុញ្ញាតបយោគតោ អតិរេកាភិនិប្ផាទនបយោគេ។ លាភេតិ ចីវរស្ស បដិលាភេ។
44.Payogeti anuññātapayogato atirekābhinipphādanapayoge. Lābheti cīvarassa paṭilābhe.
កថិនវគ្គវណ្ណនា បឋមា។
Kathinavaggavaṇṇanā paṭhamā.
៤៥. កោសិយវគ្គស្ស អាទីសុ បញ្ចសុ សិក្ខាបទេសុ ទ្វេ ទ្វេ អាបត្តិយោតិ យោជនា។ បយោគេតិ ករណការាបនបយោគេ។ លាភេតិ កត្វា វា ការេត្វា វា បរិនិដ្ឋាបនេ។
45. Kosiyavaggassa ādīsu pañcasu sikkhāpadesu dve dve āpattiyoti yojanā. Payogeti karaṇakārāpanapayoge. Lābheti katvā vā kāretvā vā pariniṭṭhāpane.
៤៦. ‘‘គហេត្វា ឯឡកលោមានី’’តិ បទច្ឆេទោ។ អតិក្កមន្តិ អតិក្កមន្តោ។
46. ‘‘Gahetvā eḷakalomānī’’ti padacchedo. Atikkamanti atikkamanto.
៤៧. អញ្ញាយាតិ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា។ ‘‘ធោវាបេតិ ឯឡលោមក’’ន្តិ បទច្ឆេទោ។ ឯឡលោមកន្តិ ឯឡកលោមានិ។ និរុត្តិនយេន ក-ការស្ស វិបរិយាយោ។ បយោគេតិ ធោវាបនបយោគេ។
47.Aññāyāti aññātikāya bhikkhuniyā. ‘‘Dhovāpeti eḷalomaka’’nti padacchedo. Eḷalomakanti eḷakalomāni. Niruttinayena ka-kārassa vipariyāyo. Payogeti dhovāpanapayoge.
៤៨. បយោគេតិ បដិគ្គណ្ហនបយោគេ។
48.Payogeti paṭiggaṇhanapayoge.
៤៩. នានាការន្តិ នានប្បការំ។ សមាបជ្ជន្តិ សមាបជ្ជន្តោ ភិក្ខុ។ សមាបន្នេតិ សំវោហារេ សមាបន្នេ សតិ។ បយោគេតិ សមាបជ្ជនបយោគេ។
49.Nānākāranti nānappakāraṃ. Samāpajjanti samāpajjanto bhikkhu. Samāpanneti saṃvohāre samāpanne sati. Payogeti samāpajjanapayoge.
៥០. បយោគេតិ កយវិក្កយាបជ្ជនបយោគេ។ តស្មិំ កតេតិ តស្មិំ ភណ្ឌេ អត្តនោ សន្តកភាវំ នីតេ។
50.Payogeti kayavikkayāpajjanapayoge. Tasmiṃ kateti tasmiṃ bhaṇḍe attano santakabhāvaṃ nīte.
កោសិយវគ្គវណ្ណនា ទុតិយា។
Kosiyavaggavaṇṇanā dutiyā.
៥១. អតិរេកកន្តិ អនធិដ្ឋិតំ, អវិកប្បិតំ វា បត្តំ។ ទសាហំ អតិក្កមេន្តស្ស តស្ស ភិក្ខុនោ ឯកាវ និស្សគ្គិយាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។
51.Atirekakanti anadhiṭṭhitaṃ, avikappitaṃ vā pattaṃ. Dasāhaṃ atikkamentassa tassa bhikkhuno ekāva nissaggiyāpatti hotīti yojanā.
៥២-៣. នត្ថិ ឯតស្ស បញ្ច ពន្ធនានីតិ អបញ្ចពន្ធនោ, តស្មិំ, ឩនបញ្ចពន្ធនេ បត្តេតិ អត្ថោ។ បយោគេតិ វិញ្ញាបនបយោគេ។ តស្ស បត្តស្ស លាភេ បដិលាភេ។
52-3. Natthi etassa pañca bandhanānīti apañcabandhano, tasmiṃ, ūnapañcabandhane patteti attho. Payogeti viññāpanapayoge. Tassa pattassa lābhe paṭilābhe.
៥៤. ភេសជ្ជន្តិ សប្បិអាទិកំ។
54.Bhesajjanti sappiādikaṃ.
៥៥. បយោគេតិ បរិយេសនបយោគេ។
55.Payogeti pariyesanapayoge.
៥៦. បយោគេតិ អច្ឆិន្ទនអច្ឆិន្ទាបនបយោគេ។ ហដេតិ អច្ឆិន្ទិត្វា គហិតេ។
56.Payogeti acchindanaacchindāpanapayoge. Haṭeti acchinditvā gahite.
៥៧. ទ្វេ បនាបត្តិយោ ផុសេតិ វាយាបនបយោគេ ទុក្កដំ, វិកប្បនុបគបច្ឆិមចីវរបមាណេន វីតេ និស្សគ្គិយន្តិ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតីតិ អត្ថោ។
57.Dve panāpattiyo phuseti vāyāpanapayoge dukkaṭaṃ, vikappanupagapacchimacīvarapamāṇena vīte nissaggiyanti dve āpattiyo āpajjatīti attho.
៥៨-៩. យោ បន ភិក្ខុ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកស្សេវ តន្តវាយេ សមេច្ច ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជន្តោ ហោតិ។ សោតិ សោ ភិក្ខុ។ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ, ន សំសយោតិ យោជនា។ បយោគេតិ វិកប្បាបជ្ជនបយោគេ។
58-9. Yo pana bhikkhu appavārito aññātakasseva tantavāye samecca upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjanto hoti. Soti so bhikkhu. Dve āpattiyo āpajjati, na saṃsayoti yojanā. Payogeti vikappāpajjanapayoge.
៦០. អច្ចេកសញ្ញិតំ ចីវរំ បដិគ្គហេត្វាតិ យោជនា។ កាលន្តិ ចីវរកាលំ។
60. Accekasaññitaṃ cīvaraṃ paṭiggahetvāti yojanā. Kālanti cīvarakālaṃ.
៦១. តិណ្ណមញ្ញតរំ វត្ថន្តិ តិណ្ណំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ។ ឃរេតិ អន្តរឃរេ។ និទហិត្វាតិ និក្ខិបិត្វា។ តេន ចីវរេន វិនា ឆារត្តតោ អធិកំ ទិវសំ យស្ស អារញ្ញកស្ស វិហារស្ស គោចរគាមេ តំ ចីវរំ និក្ខិត្តំ, តម្ហា វិហារា អញ្ញត្រ វសន្តោ និស្សគ្គិយំ ផុសេតិ យោជនា។
61.Tiṇṇamaññataraṃ vatthanti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ. Ghareti antaraghare. Nidahitvāti nikkhipitvā. Tena cīvarena vinā chārattato adhikaṃ divasaṃ yassa āraññakassa vihārassa gocaragāme taṃ cīvaraṃ nikkhittaṃ, tamhā vihārā aññatra vasanto nissaggiyaṃ phuseti yojanā.
៦២. សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ ជានំ ជានន្តោ។
62. Saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ jānaṃ jānanto.
៦៣. បយោគេតិ បរិណាមនបយោគេ។ សព្ពត្ថាតិ បារាជិកាទីសុ សព្ពសិក្ខាបទេសុ។ អប្បនាវារបរិហានីតិ បរិវារេ បឋមំ វុត្តកត្ថបញ្ញត្តិវារស្ស បរិហាបនំ, ឥធ អវចនន្តិ អត្ថោ, តស្ស វារស្ស បរិវារេ សព្ពបឋមត្តា បឋមំ វត្តព្ពភាវេបិ តត្ថ វត្តព្ពំ បច្ឆា គណ្ហិតុកាមេន មយា តំ ឋបេត្វា បឋមំ អាបត្តិទស្សនត្ថំ តទនន្តរោ កតាបត្តិវារោ បឋមំ វុត្តោតិ អធិប្បាយោ។
63.Payogeti pariṇāmanapayoge. Sabbatthāti pārājikādīsu sabbasikkhāpadesu. Appanāvāraparihānīti parivāre paṭhamaṃ vuttakatthapaññattivārassa parihāpanaṃ, idha avacananti attho, tassa vārassa parivāre sabbapaṭhamattā paṭhamaṃ vattabbabhāvepi tattha vattabbaṃ pacchā gaṇhitukāmena mayā taṃ ṭhapetvā paṭhamaṃ āpattidassanatthaṃ tadanantaro katāpattivāro paṭhamaṃ vuttoti adhippāyo.
បត្តវគ្គវណ្ណនា តតិយា។
Pattavaggavaṇṇanā tatiyā.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
តិំសនិស្សគ្គិយកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Tiṃsanissaggiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
៦៤. មនុស្សុត្តរិធម្មេតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មេ។ អភូតស្មិំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មេ សមុល្លបិតេ បរាជយោ បារាជិកាបត្តិ។
64.Manussuttaridhammeti uttarimanussadhamme. Abhūtasmiṃ uttarimanussadhamme samullapite parājayo pārājikāpatti.
៦៥. អមូលន្តិមវត្ថុនា អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន ភិក្ខុំ ចោទនាយ គរុ សង្ឃាទិសេសោ ហោតីតិ យោជនា។ បរិយាយវចនេតិ ‘‘យោ តេ វិហារេ វសតី’’តិអាទិនា (បរិ. ២៨៧) បរិយាយេន កថនេ។ ញាតេតិ យស្ស កថេតិ, តស្មិំ វចនានន្តរមេវ ញាតេ។
65.Amūlantimavatthunā amūlakena pārājikena dhammena bhikkhuṃ codanāya garu saṅghādiseso hotīti yojanā. Pariyāyavacaneti ‘‘yo te vihāre vasatī’’tiādinā (pari. 287) pariyāyena kathane. Ñāteti yassa katheti, tasmiṃ vacanānantarameva ñāte.
៦៦. នោ ចេ បន វិជានាតីតិ អថ តំ បរិយាយេន វុត្តំ វចនានន្តរមេវ សចេ ន ជានាតិ។ សមុទាហដន្តិ កថិតំ។
66.Noce pana vijānātīti atha taṃ pariyāyena vuttaṃ vacanānantarameva sace na jānāti. Samudāhaṭanti kathitaṃ.
៦៧. ឱមសតោ ភិក្ខុស្ស ទុវេ អាបត្តិយោ វុត្តា។ ឧបសម្បន្នំ ឱមសតោ បាចិត្តិ សិយា។ ឥតរំ អនុបសម្បន្នំ ឱមសតោ ទុក្កដំ សិយាតិ យោជនា។
67. Omasato bhikkhussa duve āpattiyo vuttā. Upasampannaṃ omasato pācitti siyā. Itaraṃ anupasampannaṃ omasato dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
៦៨. បេសុញ្ញហរណេបិ ទ្វេ អាបត្តិយោ ហោន្តិ។
68. Pesuññaharaṇepi dve āpattiyo honti.
៦៩. បយោគេតិ បទសោ ធម្មំ វាចេន្តស្ស វចនកិរិយារម្ភតោ បដ្ឋាយ យាវ បទាទីនំ បរិសមាបនំ, ឯត្ថន្តរេ អក្ខរុច្ចារណបយោគេ ទុក្កដំ។ បទានំ បរិសមត្តិយំ បាចិត្តិយំ។
69.Payogeti padaso dhammaṃ vācentassa vacanakiriyārambhato paṭṭhāya yāva padādīnaṃ parisamāpanaṃ, etthantare akkharuccāraṇapayoge dukkaṭaṃ. Padānaṃ parisamattiyaṃ pācittiyaṃ.
៧០. ‘‘តិរត្តា អនុបសម្បន្នសហសេយ្យាយា’’តិ បទច្ឆេទោ។ អនុបសម្បន្នេន សហសេយ្យា អនុបសម្បន្នសហសេយ្យា, តាយ។ តិរត្តា ឧត្តរិំ អនុបសម្បន្នសហសេយ្យាយាតិ យោជនា។ បយោគេតិ សយនត្ថាយ សេយ្យាបញ្ញាបនកាយាវជ្ជនាទិបុព្ពបយោគេ។ បន្នេតិ កាយបសារណលក្ខណេន សយនេន និបន្នេ។
70. ‘‘Tirattā anupasampannasahaseyyāyā’’ti padacchedo. Anupasampannena sahaseyyā anupasampannasahaseyyā, tāya. Tirattā uttariṃ anupasampannasahaseyyāyāti yojanā. Payogeti sayanatthāya seyyāpaññāpanakāyāvajjanādipubbapayoge. Panneti kāyapasāraṇalakkhaṇena sayanena nipanne.
៧១. យោ បន ភិក្ខុ ឯករត្តិយំ មាតុគាមេន សហសេយ្យំ កប្បេតិ។ ទុក្កដាទយោតិ ‘‘បយោគេ ទុក្កដំ, និបន្នេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ យថាវុត្តទ្វេអាបត្តិយោ អាបជ្ជតីតិ យោជនា។
71. Yo pana bhikkhu ekarattiyaṃ mātugāmena sahaseyyaṃ kappeti. Dukkaṭādayoti ‘‘payoge dukkaṭaṃ, nipanne pācittiya’’nti yathāvuttadveāpattiyo āpajjatīti yojanā.
៧២. បយោគេតិ យថាវុត្តលក្ខណបយោគេ។
72.Payogeti yathāvuttalakkhaṇapayoge.
៧៣. អនុបសម្បន្នេតិ សមីបត្ថេ ចេតំ ភុម្មំ។ អនុបសម្បន្នស្ស សន្តិកេ ភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ យោ សចេ អារោចេតីតិ យោជនា។ ទុក្កដាទយោតិ យស្ស អារោចេតិ, សោ នប្បដិវិជានាតិ, ទុក្កដំ, បដិវិជានាតិ, បាចិត្តិយន្តិ ឯវំ ទ្វេ អាបត្តិយោ តស្ស ហោន្តិ។
73.Anupasampanneti samīpatthe cetaṃ bhummaṃ. Anupasampannassa santike bhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ yo sace ārocetīti yojanā. Dukkaṭādayoti yassa āroceti, so nappaṭivijānāti, dukkaṭaṃ, paṭivijānāti, pācittiyanti evaṃ dve āpattiyo tassa honti.
៧៤. អញ្ញតោ អញ្ញស្ស ឧបសម្បន្នស្ស ទុដ្ឋុល្លស្ស អាបត្តិំ អនុបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នស្ស សន្តិកេ វទំ វទន្តោតិ យោជនា។ បយោគេតិ អារម្ភតោ បដ្ឋាយ បុព្ពបយោគេ ទុក្កដំ អាគច្ឆតិ ទុក្កដំ អាបជ្ជតិ។ អារោចិតេ បាចិត្តិ សិយាតិ យោជនា។
74.Aññato aññassa upasampannassa duṭṭhullassa āpattiṃ anupasampanne anupasampannassa santike vadaṃ vadantoti yojanā. Payogeti ārambhato paṭṭhāya pubbapayoge dukkaṭaṃ āgacchati dukkaṭaṃ āpajjati. Ārocite pācitti siyāti yojanā.
៧៥. បយោគេតិ ‘‘អកប្បិយបថវិំ ខណិស្សាមី’’តិ កុទាល បរិយេសនាទិសព្ពបយោគេតិ។
75.Payogeti ‘‘akappiyapathaviṃ khaṇissāmī’’ti kudāla pariyesanādisabbapayogeti.
មុសាវាទវគ្គវណ្ណនា បឋមា។
Musāvādavaggavaṇṇanā paṭhamā.
៧៦. បាតេន្តោតិ វិកោបេន្តោ។ តស្សាតិ ភូតគាមស្ស។ បាតេតិ វិកោបនេ។
76.Pātentoti vikopento. Tassāti bhūtagāmassa. Pāteti vikopane.
៧៧. អញ្ញវាទកវិហេសកានំ ឯកយោគនិទ្ទិដ្ឋត្តា តត្ថ វុត្តនយេនេវ វិហេសកេ ច ញាតុំ សក្កាតិ តត្ថ វិសុំ អាបត្តិភេទោ ន វុត្តោ។
77. Aññavādakavihesakānaṃ ekayoganiddiṭṭhattā tattha vuttanayeneva vihesake ca ñātuṃ sakkāti tattha visuṃ āpattibhedo na vutto.
៧៨. បរន្តិ អញ្ញំ សង្ឃេន សម្មតសេនាសនបញ្ញាបកាទិកំ ឧបសម្បន្នំ។ ឧជ្ឈាបេន្តោតិ តស្ស អយសំ ឧប្បាទេតុកាមតាយ ភិក្ខូហិ អវជានាបេតុំ ‘‘ឆន្ទាយ ឥត្ថន្នាមោ ឥទំ នាម ករោតី’’តិអាទីនិ វត្វា អវញ្ញាយ ឱលោកាបេន្តោ, លាមកតោ វា ចិន្តាបេន្តោ។ បយោគេតិ ឧជ្ឈាបនត្ថាយ តស្ស អវណ្ណភណនាទិកេ បុព្ពបយោគេ។
78.Paranti aññaṃ saṅghena sammatasenāsanapaññāpakādikaṃ upasampannaṃ. Ujjhāpentoti tassa ayasaṃ uppādetukāmatāya bhikkhūhi avajānāpetuṃ ‘‘chandāya itthannāmo idaṃ nāma karotī’’tiādīni vatvā avaññāya olokāpento, lāmakato vā cintāpento. Payogeti ujjhāpanatthāya tassa avaṇṇabhaṇanādike pubbapayoge.
៨៣. សង្ឃិកេ វិហារេ បុព្ពូបគតំ ភិក្ខុំ ជានំ ជានន្តោ អនុបខជ្ជ សេយ្យំ កប្បេតិ, តស្សេវំ សេយ្យំ កប្បយតោតិ យោជនា។ បយោគេទុក្កដាទយោតិ ឯត្ថ អលុត្តសមាសោ។ អាទិ-សទ្ទេន សេយ្យាកប្បនេ បាចិត្តិយំ សង្គណ្ហាតិ។
83. Saṅghike vihāre pubbūpagataṃ bhikkhuṃ jānaṃ jānanto anupakhajja seyyaṃ kappeti, tassevaṃ seyyaṃ kappayatoti yojanā. Payogedukkaṭādayoti ettha aluttasamāso. Ādi-saddena seyyākappane pācittiyaṃ saṅgaṇhāti.
៨៤. បយោគេតិ ‘‘និក្កឌ្ឍថ ឥម’’ន្តិអាទិកេ អាណត្តិកេ វា ‘‘យាហិ យាហី’’តិអាទិកេ វាចសិកេ វា ហត្ថេន តស្ស អង្គបរាមសនាទិវសេន កតេ កាយិកេ វា និក្កឌ្ឍនបយោគេ។ សេសន្តិ បាចិត្តិយំ។
84.Payogeti ‘‘nikkaḍḍhatha ima’’ntiādike āṇattike vā ‘‘yāhi yāhī’’tiādike vācasike vā hatthena tassa aṅgaparāmasanādivasena kate kāyike vā nikkaḍḍhanapayoge. Sesanti pācittiyaṃ.
៨៥. ‘‘វេហាសកុដិយា ឧបរី’’តិ បទច្ឆេទោ។ អាហច្ចបាទកេតិ ឯត្ថ ‘‘មញ្ចេ វា បីឋេ វា’’តិ សេសោ។ សីទន្តិ និសីទន្តោ។ ទុក្កដាទយោតិ បយោគេ ទុក្កដំ, និបជ្ជាយ បាចិត្តិយន្តិ ឥមា អាបត្តិយោ ផុសេតិ អត្ថោ។
85. ‘‘Vehāsakuṭiyā uparī’’ti padacchedo. Āhaccapādaketi ettha ‘‘mañce vā pīṭhe vā’’ti seso. Sīdanti nisīdanto. Dukkaṭādayoti payoge dukkaṭaṃ, nipajjāya pācittiyanti imā āpattiyo phuseti attho.
៨៦. អស្ស បជ្ជស្ស បឋមបាទំ ទសក្ខរបាទកំ ឆន្ទោវិចិតិយំ វុត្តគាថា, ‘‘គាថាឆន្ទោ អតីតទ្វយ’’ន្តិ ឥមិនា ឆន្ទោវិចិតិលក្ខណេន គាថាឆន្ទត្តា អធិដ្ឋិត្វា ទ្វត្តិបរិយាយេតិ ឯត្ថ អក្ខរទ្វយំ អធិកំ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ បយោគេតិ អធិដ្ឋានបយោគេ។ អធិដ្ឋិតេតិ ទ្វត្តិបរិយាយានំ ឧបរិ អធិដ្ឋានេ កតេ។
86. Assa pajjassa paṭhamapādaṃ dasakkharapādakaṃ chandovicitiyaṃ vuttagāthā, ‘‘gāthāchando atītadvaya’’nti iminā chandovicitilakkhaṇena gāthāchandattā adhiṭṭhitvā dvattipariyāyeti ettha akkharadvayaṃ adhikaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ. Payogeti adhiṭṭhānapayoge. Adhiṭṭhiteti dvattipariyāyānaṃ upari adhiṭṭhāne kate.
៨៧. បយោគេតិ សិញ្ចនសិញ្ចាបនបយោគេ។ សិត្តេតិ សិញ្ចនកិរិយបរិយោសានេ។
87.Payogeti siñcanasiñcāpanapayoge. Sitteti siñcanakiriyapariyosāne.
ភូតគាមវគ្គវណ្ណនា ទុតិយា។
Bhūtagāmavaggavaṇṇanā dutiyā.
៨៨. ទុក្កដំ ផុសេតិ យោជនា។ ឱវទិតេ បាចិត្តិ សិយាតិ យោជនា។
88. Dukkaṭaṃ phuseti yojanā. Ovadite pācitti siyāti yojanā.
៨៩. វិភាគោយេវ វិភាគតា។
89. Vibhāgoyeva vibhāgatā.
៩០. អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អញ្ញត្រ បារិវត្តកា ចីវរំ ទេន្តោ ភិក្ខុ ទុវេ អាបត្តិយោ ផុសេតិ យោជនា។ បយោគេតិ ទានបយោគេ។
90.Aññātikāya bhikkhuniyā aññatra pārivattakā cīvaraṃ dento bhikkhu duve āpattiyo phuseti yojanā. Payogeti dānapayoge.
៩៣. ‘‘នាវំ ឯក’’ន្តិ បទច្ឆេទោ។ បយោគេតិ អភិរុហណបយោគេ។ ទុក្កដាទយោតិ អាទិ-សទ្ទេន អភិរុឡ្ហេ បាចិត្តិយំ សង្គណ្ហាតិ។
93. ‘‘Nāvaṃ eka’’nti padacchedo. Payogeti abhiruhaṇapayoge. Dukkaṭādayoti ādi-saddena abhiruḷhe pācittiyaṃ saṅgaṇhāti.
៩៤. ‘‘ទុវិធំ អាបត្តិ’’ន្តិ បទច្ឆេទោ។
94. ‘‘Duvidhaṃ āpatti’’nti padacchedo.
៩៦. ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ រហោ និសជ្ជំ កប្បេន្តោ ភិក្ខុ បយោគេទុក្កដាទយោ ទ្វេបិ អាបត្តិយោ ផុសេតិ យោជនា។
96. Bhikkhuniyā saddhiṃ raho nisajjaṃ kappento bhikkhu payogedukkaṭādayo dvepi āpattiyo phuseti yojanā.
ឱវាទវគ្គវណ្ណនា តតិយា។
Ovādavaggavaṇṇanā tatiyā.
៩៧. តទុត្តរិន្តិ តតោ ភុញ្ជិតុំ អនុញ្ញាតឯកទិវសតោ ឧត្តរិំ ទុតិយទិវសតោ បដ្ឋាយ។ អនន្តរស្ស វគ្គស្សាតិ ឱវាទវគ្គស្ស។ នវមេនាតិ ភិក្ខុនិយា បរិបាចិតបិណ្ឌបាតសិក្ខាបទេន។
97.Taduttarinti tato bhuñjituṃ anuññātaekadivasato uttariṃ dutiyadivasato paṭṭhāya. Anantarassa vaggassāti ovādavaggassa. Navamenāti bhikkhuniyā paripācitapiṇḍapātasikkhāpadena.
៩៩. ទ្វត្តិបត្តេតិ ទ្វត្តិបត្តបូរេ។ តទុត្តរិន្តិ ទ្វត្តិបត្តបូរតោ ឧត្តរិំ។ បយោគេតិ បដិគ្គហណបយោគេ។
99.Dvattipatteti dvattipattapūre. Taduttarinti dvattipattapūrato uttariṃ. Payogeti paṭiggahaṇapayoge.
១០១. អភិហដ្ឋុន្តិ អភិហរិត្វា។
101.Abhihaṭṭhunti abhiharitvā.
១០២. តស្សាតិ អភិហរន្តស្ស។ បិដកេតិ វិនយបិដកេ។
102.Tassāti abhiharantassa. Piṭaketi vinayapiṭake.
១០៣. ទសមេបីតិ ឯត្ថ ‘‘ទសមេ អបី’’តិ បទច្ឆេទោ។
103.Dasamepīti ettha ‘‘dasame apī’’ti padacchedo.
ភោជនវគ្គវណ្ណនា ចតុត្ថា។
Bhojanavaggavaṇṇanā catutthā.
១០៤. អចេលកាទិនោតិ អាទិ-សទ្ទេន ‘‘បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា’’តិ (បាចិ. ២៧០) វុត្តេ សង្គណ្ហាតិ។ ភោជនាទិកន្តិ អាទិ-សទ្ទេន ខាទនីយំ សង្គណ្ហាតិ។ បយោគេតិ សហត្ថា ទានបយោគេ។
104.Acelakādinoti ādi-saddena ‘‘paribbājakassa vā paribbājikāya vā’’ti (pāci. 270) vutte saṅgaṇhāti. Bhojanādikanti ādi-saddena khādanīyaṃ saṅgaṇhāti. Payogeti sahatthā dānapayoge.
១០៥. ទាបេត្វា វា អទាបេត្វា វា កិញ្ចិ អាមិសំ។ បយោគេតិ ឧយ្យោជនបយោគេ។ តស្មិន្តិ តស្មិំ ភិក្ខុម្ហិ។ ឧយ្យោជិតេ បាចិត្តិ សិយាតិ យោជនា។
105.Dāpetvā vā adāpetvā vā kiñci āmisaṃ. Payogeti uyyojanapayoge. Tasminti tasmiṃ bhikkhumhi. Uyyojite pācitti siyāti yojanā.
១០៩. ឧម្មារាតិក្កមេតិ ឥន្ទខីលាតិក្កមេ។
109.Ummārātikkameti indakhīlātikkame.
១១០. តទុត្តរិន្តិ តតោ បរិច្ឆិន្នរត្តិបរិយន្តតោ វា បរិច្ឆិន្នភេសជ្ជបរិយន្តតោ វា ឧត្តរិំ។
110.Taduttarinti tato paricchinnarattipariyantato vā paricchinnabhesajjapariyantato vā uttariṃ.
១១១. ឧយ្យុត្តំ ទស្សនត្ថាយ គច្ឆន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ ផុសេតិ យោជនា។
111. Uyyuttaṃ dassanatthāya gacchanto dve āpattiyo phuseti yojanā.
អចេលកវគ្គវណ្ណនា បញ្ចមា។
Acelakavaggavaṇṇanā pañcamā.
១១៤. មេរេយ្យន្តិ មេរយំ។ និរុត្តិនយេន អ-ការស្ស ឯ-ការោ, យ-ការស្ស ច ទ្វិត្តំ។ មេរយ-សទ្ទបរិយាយោ វា មេរេយ្យ-សទ្ទោ។ មុនីតិ ភិក្ខុ។
114.Mereyyanti merayaṃ. Niruttinayena a-kārassa e-kāro, ya-kārassa ca dvittaṃ. Meraya-saddapariyāyo vā mereyya-saddo. Munīti bhikkhu.
១១៥. ‘‘ភិក្ខុ អង្គុលិបតោទេនា’’តិ បទច្ឆេទោ។ បយោគេតិ ហាសាបនបយោគេ។ តស្សាតិ ហាសាបេន្តស្ស។
115. ‘‘Bhikkhu aṅgulipatodenā’’ti padacchedo. Payogeti hāsāpanapayoge. Tassāti hāsāpentassa.
១១៦. គោប្ផកា ហេដ្ឋា ឧទកេ ទុក្កដំ។ គោប្ផកតោ ឧបរិ ឧបរិគោប្ផកំ, ឧទកំ, តស្មិំ, គោប្ផកតោ អធិកប្បមាណេ ឧទកេតិ អត្ថោ។
116. Gopphakā heṭṭhā udake dukkaṭaṃ. Gopphakato upari uparigopphakaṃ, udakaṃ, tasmiṃ, gopphakato adhikappamāṇe udaketi attho.
១១៧. អនាទរិយន្តិ បុគ្គលានាទរិយំ, ធម្មានាទរិយំ វា។ បយោគេតិ អនាទរិយវសេន បវត្តេ កាយបយោគេ វា វចីបយោគេ វា។ កតេ អនាទរិយេ។
117.Anādariyanti puggalānādariyaṃ, dhammānādariyaṃ vā. Payogeti anādariyavasena pavatte kāyapayoge vā vacīpayoge vā. Kate anādariye.
១១៨. បយោគេតិ ភិំសាបនបយោគេ។
118.Payogeti bhiṃsāpanapayoge.
១១៩. ជោតិន្តិ អគ្គិំ។ សមាទហិត្វានាតិ ជាលេត្វា។ ‘‘វិសិព្ពេន្តោ’’តិ ឥមិនា ផលូបចារេន ការណំ វុត្តំ។ វិសិព្ពនកិរិយា ហិ សមាទហនកិរិយាយ ផលន្តិ វិសិព្ពនកិរិយាវោហារេន សមាទហនកិរិយាវ។ តស្មា វិសិព្ពេន្តោតិ ឯត្ថ សមាទហន្តោតិ អត្ថោ។ បយោគេតិ សមាទហនសមាទហាបនបយោគេ។ វិសីវិតេតិ វុត្តនយេន សមាទហិតេតិ អត្ថោ។
119.Jotinti aggiṃ. Samādahitvānāti jāletvā. ‘‘Visibbento’’ti iminā phalūpacārena kāraṇaṃ vuttaṃ. Visibbanakiriyā hi samādahanakiriyāya phalanti visibbanakiriyāvohārena samādahanakiriyāva. Tasmā visibbentoti ettha samādahantoti attho. Payogeti samādahanasamādahāpanapayoge. Visīviteti vuttanayena samādahiteti attho.
១២០. បយោគេតិ ចុណ្ណមត្តិកាភិសង្ខរណាទិសព្ពបយោគេ។ ឥតរន្តិ បាចិត្តិយំ។
120.Payogeti cuṇṇamattikābhisaṅkharaṇādisabbapayoge. Itaranti pācittiyaṃ.
១២១. តិណ្ណំ ទុព្ពណ្ណករណានន្តិ កំសនីលបត្តនីលកទ្ទមសង្ខាតានំ តិណ្ណំ ទុព្ពណ្ណករណានំ។ ឯកំ អញ្ញតរំ អនាទិយ អទត្វា។ ចីវរន្តិ នវចីវរំ។
121.Tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānanti kaṃsanīlapattanīlakaddamasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ. Ekaṃ aññataraṃ anādiya adatvā. Cīvaranti navacīvaraṃ.
១២២. នត្ថិ ឯតស្ស ឧទ្ធារន្តិ អនុទ្ធារោ, តំ អនុទ្ធារន្តិ វត្តព្ពេ គាថាពន្ធវសេន រស្សត្តំ, អកតបច្ចុទ្ធារន្តិ អត្ថោ។
122. Natthi etassa uddhāranti anuddhāro, taṃ anuddhāranti vattabbe gāthābandhavasena rassattaṃ, akatapaccuddhāranti attho.
១២៣. អបនិធេន្តោតិ អបនេត្វា និធេន្តោ និក្ខិបេន្តោ។ បត្តាទិកន្តិ អាទិ-សទ្ទេន ចីវរនិសីទនសូចិឃរកាយពន្ធនានំ គហណំ។ បយោគេតិ អបនិធានបយោគេ។ តស្មិំ បត្តាទិកេ បញ្ចវិធេ បរិក្ខារេ។ អបនិហិតេ សេសា បាចិត្តិយាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
123.Apanidhentoti apanetvā nidhento nikkhipento. Pattādikanti ādi-saddena cīvaranisīdanasūcigharakāyabandhanānaṃ gahaṇaṃ. Payogeti apanidhānapayoge. Tasmiṃ pattādike pañcavidhe parikkhāre. Apanihite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
សុរាបានវគ្គវណ្ណនា ឆដ្ឋា។
Surāpānavaggavaṇṇanā chaṭṭhā.
១២៤. តបោធនោតិ បាតិមោក្ខសំវរសីលសង្ខាតំ តបោធនមស្សាតិ តបោធនោ, ភិក្ខុ។
124.Tapodhanoti pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhātaṃ tapodhanamassāti tapodhano, bhikkhu.
១២៥. តស្មិំ ឱបាតេ។
125.Tasmiṃ opāte.
១២៦. មនុស្សវិគ្គហោ មនុស្សសរីរោ។ តិរច្ឆានគតោ នាគោ វា សុបណ្ណោ វា។ តស្ស ឱបាតខណកស្ស។
126.Manussaviggaho manussasarīro. Tiracchānagato nāgo vā supaṇṇo vā. Tassa opātakhaṇakassa.
១២៧. បដុពុទ្ធិនាតិ សព្ពេសុ ញេយ្យធម្មេសុ និបុនញាណេន ភគវតា។
127.Paṭubuddhināti sabbesu ñeyyadhammesu nipunañāṇena bhagavatā.
១២៨. បយោគេតិ បរិភោគត្ថាយ គហណាទិកេ បយោគេ។ តស្សាតិ ភិក្ខុស្ស។
128.Payogeti paribhogatthāya gahaṇādike payoge. Tassāti bhikkhussa.
១២៩. ឧក្កោដេន្តោតិ ឧច្ចាលេន្តោ យថាឋានេ ឋាតុំ អទេន្តោ។ បយោគេតិ ឧក្កោដនបយោគេ។ ឧក្កោដិតេ បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។
129.Ukkoṭentoti uccālento yathāṭhāne ṭhātuṃ adento. Payogeti ukkoṭanapayoge. Ukkoṭite pācittiyaṃ siyāti yojanā.
១៣០. ទុដ្ឋុល្លំ វជ្ជកន្តិ សង្ឃាទិសេសាទិកេ។ ឯកំ បាចិត្តិយំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ ឥតិ ទីបិតន្តិ យោជនា។
130.Duṭṭhullaṃ vajjakanti saṅghādisesādike. Ekaṃ pācittiyaṃ āpattiṃ āpajjati iti dīpitanti yojanā.
១៣១. បយោគេតិ គណបរិយេសនាទិបយោគេ។ ទុក្កដំ បត្តោ សិយា ទុក្កដាបត្តិំ អាបន្នោ ភវេយ្យាតិ អត្ថោ។ សេសាតិ បាចិត្តិយាបត្តិ ឧបសម្បាទិតេ សិយា។ គាថាពន្ធវសេន ឧបសគ្គលោបោ។
131.Payogeti gaṇapariyesanādipayoge. Dukkaṭaṃ patto siyā dukkaṭāpattiṃ āpanno bhaveyyāti attho. Sesāti pācittiyāpatti upasampādite siyā. Gāthābandhavasena upasaggalopo.
១៣២-៣. ជានំ ថេយ្យសត្ថេន សហ សំវិធាយ មគ្គំ បដិបជ្ជតោ ច តថេវ មាតុគាមេន សហ សំវិធាយ មគ្គំ បដិបជ្ជតោ ចាតិ យោជនា។ បយោគេតិ សំវិធាយ គន្តុំ បដិបុច្ឆាទិករណបយោគេ។ បដិបន្នេតិ មគ្គបដិបន្នេ។ អនន្តរន្តិ អទ្ធយោជនគាមន្តរាតិក្កមនានន្តរំ។
132-3. Jānaṃ theyyasatthena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato ca tatheva mātugāmena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato cāti yojanā. Payogeti saṃvidhāya gantuṃ paṭipucchādikaraṇapayoge. Paṭipanneti maggapaṭipanne. Anantaranti addhayojanagāmantarātikkamanānantaraṃ.
១៣៤. ញត្តិយា ឱសានេ ទុក្កដំ ផុសេតិ យោជនា។
134. Ñattiyā osāne dukkaṭaṃ phuseti yojanā.
១៣៥. អកតានុធម្មេនាតិ អនុធម្មោ វុច្ចតិ អាបត្តិយា អទស្សនេ វា អប្បដិកម្មេ វា បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា អប្បដិនិស្សគ្គេ វា ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន ឧក្ខិត្តកស្ស អនុលោមវត្តំ ទិស្វា កត្វា ឱសារណា, សោ ឱសារណសង្ខាតោ អនុធម្មោ យស្ស ន កតោ, អយំ អកតានុធម្មោ នាម, តាទិសេន ភិក្ខុនា សទ្ធិន្តិ អត្ថោ។ សម្ភុញ្ជន្តោតិ អាមិសសម្ភោគំ ករោន្តោ ភិក្ខុ។ បយោគេតិ ភុញ្ជិតុំ អាមិសបដិគ្គហណាទិបយោគេ។ ភុត្តេតិ សម្ភុត្តេ, ឧភយសម្ភោគេ, តទញ្ញតរេ វា កតេតិ អត្ថោ។
135.Akatānudhammenāti anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena satthusāsanena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā katvā osāraṇā, so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato, ayaṃ akatānudhammo nāma, tādisena bhikkhunā saddhinti attho. Sambhuñjantoti āmisasambhogaṃ karonto bhikkhu. Payogeti bhuñjituṃ āmisapaṭiggahaṇādipayoge. Bhutteti sambhutte, ubhayasambhoge, tadaññatare vā kateti attho.
១៣៦. ឧបលាបេន្តោតិ បត្តចីវរឧទ្ទេសបរិបុច្ឆនាទិវសេន សង្គណ្ហន្តោ។ បយោគេតិ ឧបលាបនបយោគេ។
136.Upalāpentoti pattacīvarauddesaparipucchanādivasena saṅgaṇhanto. Payogeti upalāpanapayoge.
សប្បាណកវគ្គវណ្ណនា សត្តមា។
Sappāṇakavaggavaṇṇanā sattamā.
១៣៧. សហធម្មិកន្តិ ករណត្ថេ ឧបយោគវចនំ, បញ្ចហិ សហធម្មិកេហិ សិក្ខិតព្ពត្តា, តេសំ វា សន្តកត្តា ‘‘សហធម្មិក’’ន្តិ លទ្ធនាមេន ពុទ្ធបញ្ញត្តេន សិក្ខាបទេន វុច្ចមានស្សាតិ អត្ថោ។ ភណតោតិ ‘‘ភិក្ខុស្សា’’តិ ឥមិនា សមានាធិករណំ។
137.Sahadhammikanti karaṇatthe upayogavacanaṃ, pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattā, tesaṃ vā santakattā ‘‘sahadhammika’’nti laddhanāmena buddhapaññattena sikkhāpadena vuccamānassāti attho. Bhaṇatoti ‘‘bhikkhussā’’ti iminā samānādhikaraṇaṃ.
១៣៨. វិវណ្ណេន្តោតិ ‘‘កិំ បនិមេហិ ខុទ្ទានុខុទ្ទកេហិ សិក្ខាបទេហិ ឧទ្ទិដ្ឋេហី’’តិអាទិនា គរហន្តោ។ បយោគេតិ ‘‘កិំ ឥមេហី’’តិអាទិនា គរហណវសេន បវត្តេ វចីបយោគេ។ វិវណ្ណិតេ គរហិតេ។
138.Vivaṇṇentoti ‘‘kiṃ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehī’’tiādinā garahanto. Payogeti ‘‘kiṃ imehī’’tiādinā garahaṇavasena pavatte vacīpayoge. Vivaṇṇite garahite.
១៣៩. មោហេន្តោតិ ‘‘ឥទានេវ ខោ អហំ, អាវុសោ, ជានាមី’’តិអាទិនា អត្តនោ អជាននត្តេន អាបន្នភាវំ ទីបេត្វា ភិក្ខុំ មោហេន្តោ, វញ្ចេន្តោតិ អត្ថោ។ មោហេតិ មោហារោបនកម្មេ។ អរោបិតេ កតេ។
139.Mohentoti ‘‘idāneva kho ahaṃ, āvuso, jānāmī’’tiādinā attano ajānanattena āpannabhāvaṃ dīpetvā bhikkhuṃ mohento, vañcentoti attho. Moheti mohāropanakamme. Aropite kate.
១៤០. ភិក្ខុស្ស កុបិតោ បហារំ ទេន្តោ ផុសេតិ យោជនា។ បយោគេតិ ទណ្ឌាទានាទិបយោគេ។
140. Bhikkhussa kupito pahāraṃ dento phuseti yojanā. Payogeti daṇḍādānādipayoge.
១៤១. បយោគេតិ ឧគ្គិរណបយោគេ។ ឧគ្គិរិតេតិ ឧច្ចារិតេ។
141.Payogeti uggiraṇapayoge. Uggiriteti uccārite.
១៤២. អមូលេនេវាតិ ទិដ្ឋាទិមូលវិរហិតេនេវ។ យោគេតិ ឱកាសការាបនាទិបយោគេ។ ឧទ្ធំសិតេតិ ចោទិតេ។
142.Amūlenevāti diṭṭhādimūlavirahiteneva. Yogeti okāsakārāpanādipayoge. Uddhaṃsiteti codite.
១៤៣. កុក្កុច្ចំ ជនយន្តោតិ ‘‘ឩនវីសតិវស្សោ ត្វំ មញ្ញេ ឧបសម្បន្នោ’’តិអាទិនា កុក្កុច្ចំ ឧបទហន្តោ។ យោគេតិ កុក្កុច្ចុប្បាទនបយោគេ។ ឧប្បាទិតេតិ កុក្កុច្ចេ ឧប្បាទិតេ។
143.Kukkuccaṃ janayantoti ‘‘ūnavīsativasso tvaṃ maññe upasampanno’’tiādinā kukkuccaṃ upadahanto. Yogeti kukkuccuppādanapayoge. Uppāditeti kukkucce uppādite.
១៤៤. ‘‘តិដ្ឋន្តោ ឧបស្សុតិ’’ន្តិ បទច្ឆេទោ។ សុតិយា សមីបំ ឧបស្សុតិ, សវនូបចារេតិ អត្ថោ។
144. ‘‘Tiṭṭhanto upassuti’’nti padacchedo. Sutiyā samīpaṃ upassuti, savanūpacāreti attho.
១៤៥. ធម្មិកានំ តុ កម្មានន្តិ ធម្មេន វិនយេន សត្ថុសាសនេន កតានំ អបលោកនាទីនំ ចតុន្នំ កម្មានំ។ តតោ បុនាតិ ឆន្ទទានតោ បច្ឆា។ ខីយនធម្មន្តិ អត្តនោ អធិប្បេតភាវវិភាវនមន្តនំ។ ទ្វេ ផុសេ ទុក្កដាទយោតិ ខីយនធម្មាបជ្ជនបយោគេ ទុក្កដំ, ខីយនធម្មេ អាបន្នេ បាចិត្តិយន្តិ ឯវំ ទុក្កដាទយោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជេយ្យាតិ អត្ថោ។
145.Dhammikānaṃ tu kammānanti dhammena vinayena satthusāsanena katānaṃ apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ. Tato punāti chandadānato pacchā. Khīyanadhammanti attano adhippetabhāvavibhāvanamantanaṃ. Dve phuse dukkaṭādayoti khīyanadhammāpajjanapayoge dukkaṭaṃ, khīyanadhamme āpanne pācittiyanti evaṃ dukkaṭādayo dve āpattiyo āpajjeyyāti attho.
១៤៦. សង្ឃេ សង្ឃមជ្ឈេ។ វិនិច្ឆយេតិ វត្ថុតោ ឱតិណ្ណវិនិច្ឆយេ។ និដ្ឋំ អគតេតិ វត្ថុម្ហិ អវិនិច្ឆិតេ, ញត្តិំ ឋបេត្វា កម្មវាចាយ វា អបរិយោសិតាយ។
146.Saṅghe saṅghamajjhe. Vinicchayeti vatthuto otiṇṇavinicchaye. Niṭṭhaṃ agateti vatthumhi avinicchite, ñattiṃ ṭhapetvā kammavācāya vā apariyositāya.
១៤៨. សមគ្គេន សង្ឃេនាតិ សមានសំវាសកេន សមានសីមាយំ ឋិតេន សង្ឃេន។
148.Samaggena saṅghenāti samānasaṃvāsakena samānasīmāyaṃ ṭhitena saṅghena.
សហធម្មិកវគ្គវណ្ណនា អដ្ឋមា។
Sahadhammikavaggavaṇṇanā aṭṭhamā.
១៥០. អវិទិតោ ហុត្វាតិ រញ្ញោ អវិទិតាគមនោ ហុត្វា។
150.Aviditohutvāti rañño aviditāgamano hutvā.
១៥២. រតនន្តិ មុត្តាទិទសវិធំ រតនំ។ បយោគេតិ រតនគ្គហណបយោគេ។
152.Ratananti muttādidasavidhaṃ ratanaṃ. Payogeti ratanaggahaṇapayoge.
១៥៣. វិកាលេតិ មជ្ឈន្តិកាតិក្កមតោ បដ្ឋាយ អរុណេ។
153.Vikāleti majjhantikātikkamato paṭṭhāya aruṇe.
១៥៥. អដ្ឋិទន្តវិសាណាភិនិព្ពត្តន្តិ អដ្ឋិទន្តវិសាណមយំ។ បយោគេតិ ការាបនបយោគេ។
155.Aṭṭhidantavisāṇābhinibbattanti aṭṭhidantavisāṇamayaṃ. Payogeti kārāpanapayoge.
១៥៦. តស្មិំ មញ្ចាទិម្ហិ ការាបិតេ សេសា បាចិត្តិយាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
156. Tasmiṃ mañcādimhi kārāpite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
រតនវគ្គវណ្ណនា នវមា។
Ratanavaggavaṇṇanā navamā.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
បាចិត្តិយកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pācittiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
១៥៩. ចតូសុ បាដិទេសនីយេសុបិ អវិសេសេន អាទិច្ចពន្ធុនា ពុទ្ធេន ទ្វិធា អាបត្តិ និទ្ទិដ្ឋាតិ យោជនា។
159. Catūsu pāṭidesanīyesupi avisesena ādiccabandhunā buddhena dvidhā āpatti niddiṭṭhāti yojanā.
១៦០. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ចតូសុ។
160.Sabbatthāti sabbesu catūsu.
បាដិទេសនីយកថាវណ្ណនា។
Pāṭidesanīyakathāvaṇṇanā.
១៦១. សេខិយកថា ឧត្តានត្ថាយេវ។
161. Sekhiyakathā uttānatthāyeva.
សេខិយកថាវណ្ណនា។
Sekhiyakathāvaṇṇanā.
១៦២. បរិវារេ បឋមំ ទស្សិតសោឡសវារប្បភេទេ មហាវិភង្គេ ‘‘បឋមំ បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្ត’’ន្តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១) កត្ថបញ្ញត្តិវារោ , ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតី’’តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៥៧) កតាបត្តិវារោ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តី’’តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៨២) វិបត្តិវារោ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា’’តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៨២) សង្គហវារោ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋហន្តី’’តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៨៤) សមុដ្ឋានវារោ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណ’’ន្តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៨៥) អធិករណវារោ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តស្ស អាបត្តិយោ សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តី’’តិអាទិប្បភេទោ (បរិ. ១៨៦) សមថវារោ, តទនន្តរោ ឥមេហិ សត្តហិ វារេហិ មិស្សោ អដ្ឋមោ សមុច្ចយវារោតិ ឥមេសុ អដ្ឋសុ វារេសុ អាទិភូតេ កត្ថបញ្ញត្តិនាមធេយ្យេ អប្បនាវារេ សង្គហេតព្ពានំ និទានាទិសត្តរសលក្ខណានំ ឧភយវិភង្គសាធារណតោ ឧបរិ វក្ខមានត្តា តំ វារំ ឋបេត្វា តទនន្តរំ អសាធារណំ កតាបត្តិវារំ សេខិយាវសានំ បាឡិក្កមានុរូបំ ទស្សេត្វា តទនន្តរា វិបត្តិវារាទយោ ឆ វារា ឧភយវិភង្គសាធារណតោ វក្ខមានាតិ កត្វា តេបិ ឋបេត្វា ឥមេ បច្ចយសទ្ទេន អយោជេត្វា ទស្សិតា អដ្ឋេវ វារា, បុន ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្ត’’ន្តិអាទិនា (បរិ. ១៨៨) បច្ចយ-សទ្ទំ យោជេត្វា ទស្សិតា អបរេ អដ្ឋ វារា យោជិតាតិ តត្ថាបិ ទុតិយំ កតាបត្តិបច្ចយវារំ ឥមិនា កតាបត្តិវារេន ឯកបរិច្ឆេទំ កត្វា ទស្សេតុមាហ ‘‘បញ្ញត្តា’’តិអាទិ។ បដិសេវនបច្ចយាតិ បដិសេវនហេតុនា។
162. Parivāre paṭhamaṃ dassitasoḷasavārappabhede mahāvibhaṅge ‘‘paṭhamaṃ pārājikaṃ kattha paññatta’’ntiādippabhedo (pari. 1) katthapaññattivāro , ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto kati āpattiyo āpajjatī’’tiādippabhedo (pari. 157) katāpattivāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo catunnaṃ vipattīnaṃ kati vipattiyo bhajantī’’tiādippabhedo (pari. 182) vipattivāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ katihi āpattikkhandhehi saṅgahitā’’tiādippabhedo (pari. 182) saṅgahavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo channaṃ āpattisamuṭṭhānānaṃ katihi samuṭṭhānehi samuṭṭhahantī’’tiādippabhedo (pari. 184) samuṭṭhānavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo catunnaṃ adhikaraṇānaṃ katamaṃ adhikaraṇa’’ntiādippabhedo (pari. 185) adhikaraṇavāro, ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevantassa āpattiyo sattannaṃ samathānaṃ katihi samathehi sammantī’’tiādippabhedo (pari. 186) samathavāro, tadanantaro imehi sattahi vārehi misso aṭṭhamo samuccayavāroti imesu aṭṭhasu vāresu ādibhūte katthapaññattināmadheyye appanāvāre saṅgahetabbānaṃ nidānādisattarasalakkhaṇānaṃ ubhayavibhaṅgasādhāraṇato upari vakkhamānattā taṃ vāraṃ ṭhapetvā tadanantaraṃ asādhāraṇaṃ katāpattivāraṃ sekhiyāvasānaṃ pāḷikkamānurūpaṃ dassetvā tadanantarā vipattivārādayo cha vārā ubhayavibhaṅgasādhāraṇato vakkhamānāti katvā tepi ṭhapetvā ime paccayasaddena ayojetvā dassitā aṭṭheva vārā, puna ‘‘methunaṃ dhammaṃ paṭisevanapaccayā pārājikaṃ kattha paññatta’’ntiādinā (pari. 188) paccaya-saddaṃ yojetvā dassitā apare aṭṭha vārā yojitāti tatthāpi dutiyaṃ katāpattipaccayavāraṃ iminā katāpattivārena ekaparicchedaṃ katvā dassetumāha ‘‘paññattā’’tiādi. Paṭisevanapaccayāti paṭisevanahetunā.
១៦៣. អល្លោកាសប្បវេសនេតិ ជីវមានសរីរេ តិណ្ណំ មគ្គានំ អញ្ញតរស្មិំ មគ្គេ អល្លោកាសប្បវេសនេ។ មតេ អក្ខាយិតេ វា បិ-សទ្ទេន យេភុយ្យអក្ខាយិតេ បវេសនេ បវេសននិមិត្តំ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ ភិក្ខុ បារាជិកំ ផុសេតិ សម្ពន្ធោ។
163.Allokāsappavesaneti jīvamānasarīre tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ magge allokāsappavesane. Mate akkhāyite vā pi-saddena yebhuyyaakkhāyite pavesane pavesananimittaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto bhikkhu pārājikaṃ phuseti sambandho.
១៦៤. តថា យេភុយ្យក្ខាយិតេ, ឧបឌ្ឍក្ខាយិតេ ច មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ ភិក្ខុ ថុល្លច្ចយំ ផុសេតិ យោជនា។ វដ្ដកតេ មុខេ ទុក្កដំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។ ជតុមដ្ឋកេតិ ភិក្ខុនិយា ជតុមដ្ឋកេ ទិន្នេ បាចិត្តិ វុត្តាតិ សម្ពន្ធោ។
164. Tathā yebhuyyakkhāyite, upaḍḍhakkhāyite ca methunaṃ dhammaṃ paṭisevanto bhikkhu thullaccayaṃ phuseti yojanā. Vaṭṭakate mukhe dukkaṭaṃ vuttanti sambandho. Jatumaṭṭhaketi bhikkhuniyā jatumaṭṭhake dinne pācitti vuttāti sambandho.
១៦៦. អវស្សុតស្សាតិ កាយសំសគ្គរាគេន តិន្តស្ស។ បោសស្សាតិ គហណកិរិយាសម្ពន្ធេ សាមិវចនំ។ ភិក្ខុនិយាតិ អត្តសម្ពន្ធេ សាមិវចនំ។ ‘‘អត្តនោ’’តិ សេសោ។ អវស្សុតេន បោសេន អត្តនោ អធក្ខកាទិគហណំ សាទិយន្តិយា តថា អវស្សុតាយ ភិក្ខុនិយា បារាជិកន្តិ យោជនា។
166.Avassutassāti kāyasaṃsaggarāgena tintassa. Posassāti gahaṇakiriyāsambandhe sāmivacanaṃ. Bhikkhuniyāti attasambandhe sāmivacanaṃ. ‘‘Attano’’ti seso. Avassutena posena attano adhakkhakādigahaṇaṃ sādiyantiyā tathā avassutāya bhikkhuniyā pārājikanti yojanā.
១៦៧. កាយេនាតិ អត្តនោ កាយេន។ កាយន្តិ មាតុគាមស្ស កាយំ។ ផុសតោតិ កាយសំសគ្គរាគេន ផុសតោ។ កាយេន កាយពទ្ធន្តិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។
167.Kāyenāti attano kāyena. Kāyanti mātugāmassa kāyaṃ. Phusatoti kāyasaṃsaggarāgena phusato. Kāyena kāyabaddhanti etthāpi eseva nayo.
១៦៨. កាយេន បដិពទ្ធេនាតិ អត្តនោ កាយបដិពទ្ធេន។ បដិពទ្ធន្តិ ឥត្ថិយា កាយបដិពទ្ធំ ផុសន្តស្ស ទុក្កដំ។ តស្ស ភិក្ខុស្ស។
168.Kāyena paṭibaddhenāti attano kāyapaṭibaddhena. Paṭibaddhanti itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ phusantassa dukkaṭaṃ. Tassa bhikkhussa.
‘‘មហាវិភង្គសង្គហោ និដ្ឋិតោ’’តិ កស្មា វុត្តំ, ននុ សោឡសវារសង្គហេ មហាវិភង្គេ កតាបត្តិវារោយេវេត្ថ វុត្តោ, ន ឥតរេ វារាតិ? សច្ចំ, អវយវេ បន សមុទាយោបចារេន វុត្តំ។ សាធារណាសាធារណានំ មហាវិភង្គេ គតានំ សព្ពាបត្តិបភេទានំ ទស្សនោបចារភូតោ កតាបត្តិវារោ ទស្សិតោតិ តំទស្សនេន អប្បធានា ឥតរេបិ វារា ឧបចារតោ ទស្សិតា ហោន្តីតិ ច តថា វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។
‘‘Mahāvibhaṅgasaṅgaho niṭṭhito’’ti kasmā vuttaṃ, nanu soḷasavārasaṅgahe mahāvibhaṅge katāpattivāroyevettha vutto, na itare vārāti? Saccaṃ, avayave pana samudāyopacārena vuttaṃ. Sādhāraṇāsādhāraṇānaṃ mahāvibhaṅge gatānaṃ sabbāpattipabhedānaṃ dassanopacārabhūto katāpattivāro dassitoti taṃdassanena appadhānā itarepi vārā upacārato dassitā hontīti ca tathā vuttanti veditabbaṃ.
ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
មហាវិភង្គសង្គហវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mahāvibhaṅgasaṅgahavaṇṇanā niṭṭhitā.
