| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi |
១៨. ចត្តាលីសនិបាតោ
18. Cattālīsanipāto
១. មហាកស្សបត្ថេរគាថា
1. Mahākassapattheragāthā
១០៥៤.
1054.
‘‘ន គណេន បុរក្ខតោ ចរេ, វិមនោ ហោតិ សមាធិ ទុល្លភោ;
‘‘Na gaṇena purakkhato care, vimano hoti samādhi dullabho;
នានាជនសង្គហោ ទុខោ, ឥតិ ទិស្វាន គណំ ន រោចយេ។
Nānājanasaṅgaho dukho, iti disvāna gaṇaṃ na rocaye.
១០៥៥.
1055.
‘‘ន កុលានិ ឧបព្ពជេ មុនិ, វិមនោ ហោតិ សមាធិ ទុល្លភោ;
‘‘Na kulāni upabbaje muni, vimano hoti samādhi dullabho;
សោ ឧស្សុក្កោ រសានុគិទ្ធោ, អត្ថំ រិញ្ចតិ យោ សុខាវហោ។
So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.
១០៥៦.
1056.
‘‘បង្កោតិ ហិ នំ អវេទយុំ, យាយំ វន្ទនបូជនា កុលេសុ;
‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;
សុខុមំ សល្ល ទុរុព្ពហំ, សក្ការោ កាបុរិសេន ទុជ្ជហោ។
Sukhumaṃ salla durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho.
១០៥៧.
1057.
‘‘សេនាសនម្ហា ឱរុយ្ហ, នគរំ បិណ្ឌាយ បាវិសិំ;
‘‘Senāsanamhā oruyha, nagaraṃ piṇḍāya pāvisiṃ;
ភុញ្ជន្តំ បុរិសំ កុដ្ឋិំ, សក្កច្ចំ តំ ឧបដ្ឋហិំ។
Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahiṃ.
១០៥៨.
1058.
១០៥៩.
1059.
ភុញ្ជមានេ វា ភុត្តេ វា, ជេគុច្ឆំ មេ ន វិជ្ជតិ។
Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjati.
១០៦០.
1060.
‘‘ឧត្តិដ្ឋបិណ្ឌោ អាហារោ, បូតិមុត្តញ្ច ឱសធំ;
‘‘Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro, pūtimuttañca osadhaṃ;
សេនាសនំ រុក្ខមូលំ, បំសុកូលញ្ច ចីវរំ;
Senāsanaṃ rukkhamūlaṃ, paṃsukūlañca cīvaraṃ;
១០៦១.
1061.
‘‘យត្ថ ឯកេ វិហញ្ញន្តិ, អារុហន្តា សិលុច្ចយំ;
‘‘Yattha eke vihaññanti, āruhantā siluccayaṃ;
តស្ស ពុទ្ធស្ស ទាយាទោ, សម្បជានោ បតិស្សតោ;
Tassa buddhassa dāyādo, sampajāno patissato;
ឥទ្ធិពលេនុបត្ថទ្ធោ , កស្សបោ អភិរូហតិ។
Iddhibalenupatthaddho , kassapo abhirūhati.
១០៦២.
1062.
‘‘បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ , សេលមារុយ្ហ កស្សបោ;
‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto , selamāruyha kassapo;
ឈាយតិ អនុបាទានោ, បហីនភយភេរវោ។
Jhāyati anupādāno, pahīnabhayabheravo.
១០៦៣.
1063.
‘‘បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ, សេលមារុយ្ហ កស្សបោ;
‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;
ឈាយតិ អនុបាទានោ, ឌយ្ហមានេសុ និព្ពុតោ។
Jhāyati anupādāno, ḍayhamānesu nibbuto.
១០៦៤.
1064.
‘‘បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ, សេលមារុយ្ហ កស្សបោ;
‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo;
ឈាយតិ អនុបាទានោ, កតកិច្ចោ អនាសវោ។
Jhāyati anupādāno, katakicco anāsavo.
១០៦៥.
1065.
‘‘ករេរិមាលាវិតតា , ភូមិភាគា មនោរមា;
‘‘Karerimālāvitatā , bhūmibhāgā manoramā;
កុញ្ជរាភិរុទា រម្មា, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Kuñjarābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.
១០៦៦.
1066.
‘‘នីលព្ភវណ្ណា រុចិរា, វារិសីតា សុចិន្ធរា;
‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, vārisītā sucindharā;
ឥន្ទគោបកសញ្ឆន្នា, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Indagopakasañchannā, te selā ramayanti maṃ.
១០៦៧.
1067.
‘‘នីលព្ភកូដសទិសា, កូដាគារវរូបមា;
‘‘Nīlabbhakūṭasadisā, kūṭāgāravarūpamā;
វារណាភិរុទា រម្មា, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Vāraṇābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ.
១០៦៨.
1068.
‘‘អភិវុដ្ឋា រម្មតលា, នគា ឥសិភិ សេវិតា;
‘‘Abhivuṭṭhā rammatalā, nagā isibhi sevitā;
អព្ភុន្នទិតា សិខីហិ, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Abbhunnaditā sikhīhi, te selā ramayanti maṃ.
១០៦៩.
1069.
‘‘អលំ ឈាយិតុកាមស្ស, បហិតត្តស្ស មេ សតោ;
‘‘Alaṃ jhāyitukāmassa, pahitattassa me sato;
១០៧០.
1070.
‘‘អលំ មេ ផាសុកាមស្ស, បហិតត្តស្ស ភិក្ខុនោ;
‘‘Alaṃ me phāsukāmassa, pahitattassa bhikkhuno;
អលំ មេ យោគកាមស្ស, បហិតត្តស្ស តាទិនោ។
Alaṃ me yogakāmassa, pahitattassa tādino.
១០៧១.
1071.
‘‘ឧមាបុប្ផេន សមានា, គគនាវព្ភឆាទិតា;
‘‘Umāpupphena samānā, gaganāvabbhachāditā;
នានាទិជគណាកិណ្ណា , តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Nānādijagaṇākiṇṇā , te selā ramayanti maṃ.
១០៧២.
1072.
‘‘អនាកិណ្ណា គហដ្ឋេហិ, មិគសង្ឃនិសេវិតា;
‘‘Anākiṇṇā gahaṭṭhehi, migasaṅghanisevitā;
នានាទិជគណាកិណ្ណា, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Nānādijagaṇākiṇṇā, te selā ramayanti maṃ.
១០៧៣.
1073.
‘‘អច្ឆោទិកា បុថុសិលា, គោនង្គុលមិគាយុតា;
‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā;
អម្ពុសេវាលសញ្ឆន្នា, តេ សេលា រមយន្តិ មំ។
Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ.
១០៧៤.
1074.
‘‘ន បញ្ចង្គិកេន តុរិយេន, រតិ មេ ហោតិ តាទិសី;
‘‘Na pañcaṅgikena turiyena, rati me hoti tādisī;
យថា ឯកគ្គចិត្តស្ស, សម្មា ធម្មំ វិបស្សតោ។
Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato.
១០៧៥.
1075.
‘‘កម្មំ ពហុកំ ន ការយេ, បរិវជ្ជេយ្យ ជនំ ន ឧយ្យមេ;
‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame;
ឧស្សុក្កោ សោ រសានុគិទ្ធោ, អត្ថំ រិញ្ចតិ យោ សុខាវហោ។
Ussukko so rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho.
១០៧៦.
1076.
‘‘កម្មំ ពហុកំ ន ការយេ, បរិវជ្ជេយ្យ អនត្តនេយ្យមេតំ;
‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya anattaneyyametaṃ;
កិច្ឆតិ កាយោ កិលមតិ, ទុក្ខិតោ សោ សមថំ ន វិន្ទតិ។
Kicchati kāyo kilamati, dukkhito so samathaṃ na vindati.
១០៧៧.
1077.
‘‘ឱដ្ឋប្បហតមត្តេន, អត្តានម្បិ ន បស្សតិ;
‘‘Oṭṭhappahatamattena, attānampi na passati;
បត្ថទ្ធគីវោ ចរតិ, អហំ សេយ្យោតិ មញ្ញតិ។
Patthaddhagīvo carati, ahaṃ seyyoti maññati.
១០៧៨.
1078.
‘‘អសេយ្យោ សេយ្យសមានំ, ពាលោ មញ្ញតិ អត្តានំ;
‘‘Aseyyo seyyasamānaṃ, bālo maññati attānaṃ;
ន តំ វិញ្ញូ បសំសន្តិ, បត្ថទ្ធមានសំ នរំ។
Na taṃ viññū pasaṃsanti, patthaddhamānasaṃ naraṃ.
១០៧៩.
1079.
‘‘យោ ច សេយ្យោហមស្មីតិ, នាហំ សេយ្យោតិ វា បន;
‘‘Yo ca seyyohamasmīti, nāhaṃ seyyoti vā pana;
១០៨០.
1080.
‘‘បញ្ញវន្តំ តថា តាទិំ, សីលេសុ សុសមាហិតំ;
‘‘Paññavantaṃ tathā tādiṃ, sīlesu susamāhitaṃ;
ចេតោសមថមនុត្តំ, តញ្ចេ វិញ្ញូ បសំសរេ។
Cetosamathamanuttaṃ, tañce viññū pasaṃsare.
១០៨១.
1081.
‘‘យស្ស សព្រហ្មចារីសុ, គារវោ នូបលព្ភតិ;
‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;
អារកា ហោតិ សទ្ធម្មា, នភតោ បុថវី យថា។
Ārakā hoti saddhammā, nabhato puthavī yathā.
១០៨២.
1082.
‘‘យេសញ្ច ហិរិ ឱត្តប្បំ, សទា សម្មា ឧបដ្ឋិតំ;
‘‘Yesañca hiri ottappaṃ, sadā sammā upaṭṭhitaṃ;
វិរូឡ្ហព្រហ្មចរិយា តេ, តេសំ ខីណា បុនព្ភវា។
Virūḷhabrahmacariyā te, tesaṃ khīṇā punabbhavā.
១០៨៣.
1083.
‘‘ឧទ្ធតោ ចបលោ ភិក្ខុ, បំសុកូលេន បារុតោ;
‘‘Uddhato capalo bhikkhu, paṃsukūlena pāruto;
កបីវ សីហចម្មេន, ន សោ តេនុបសោភតិ។
Kapīva sīhacammena, na so tenupasobhati.
១០៨៤.
1084.
‘‘អនុទ្ធតោ អចបលោ, និបកោ សំវុតិន្ទ្រិយោ;
‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;
សោភតិ បំសុកូលេន, សីហោវ គិរិគព្ភរេ។
Sobhati paṃsukūlena, sīhova girigabbhare.
១០៨៥.
1085.
‘‘ឯតេ សម្ពហុលា ទេវា, ឥទ្ធិមន្តោ យសស្សិនោ;
‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino;
ទសទេវសហស្សានិ, សព្ពេ តេ ព្រហ្មកាយិកា។
Dasadevasahassāni, sabbe te brahmakāyikā.
១០៨៦.
1086.
‘‘ធម្មសេនាបតិំ វីរំ, មហាឈាយិំ សមាហិតំ;
‘‘Dhammasenāpatiṃ vīraṃ, mahājhāyiṃ samāhitaṃ;
សារិបុត្តំ នមស្សន្តា, តិដ្ឋន្តិ បញ្ជលីកតា។
Sāriputtaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
១០៨៧.
1087.
‘‘‘នមោ តេ បុរិសាជញ្ញ, នមោ តេ បុរិសុត្តម;
‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
១០៨៨.
1088.
‘‘‘អច្ឆេរំ វត ពុទ្ធានំ, គម្ភីរោ គោចរោ សកោ;
‘‘‘Accheraṃ vata buddhānaṃ, gambhīro gocaro sako;
យេ មយំ នាភិជានាម, វាលវេធិសមាគតា’។
Ye mayaṃ nābhijānāma, vālavedhisamāgatā’.
១០៨៩.
1089.
‘‘តំ តថា ទេវកាយេហិ, បូជិតំ បូជនារហំ;
‘‘Taṃ tathā devakāyehi, pūjitaṃ pūjanārahaṃ;
សារិបុត្តំ តទា ទិស្វា, កប្បិនស្ស សិតំ អហុ។
Sāriputtaṃ tadā disvā, kappinassa sitaṃ ahu.
១០៩០.
1090.
‘‘យាវតា ពុទ្ធខេត្តម្ហិ, ឋបយិត្វា មហាមុនិំ;
‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapayitvā mahāmuniṃ;
ធុតគុណេ វិសិដ្ឋោហំ, សទិសោ មេ ន វិជ្ជតិ។
Dhutaguṇe visiṭṭhohaṃ, sadiso me na vijjati.
១០៩១.
1091.
‘‘បរិចិណ្ណោ មយា សត្ថា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ;
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
ឱហិតោ គរុកោ ភារោ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ។
Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo.
១០៩២.
1092.
‘‘ន ចីវរេ ន សយនេ, ភោជនេ នុបលិម្បតិ;
‘‘Na cīvare na sayane, bhojane nupalimpati;
គោតមោ អនប្បមេយ្យោ, មុឡាលបុប្ផំ វិមលំវ;
Gotamo anappameyyo, muḷālapupphaṃ vimalaṃva;
អម្ពុនា នេក្ខម្មនិន្នោ, តិភវាភិនិស្សដោ។
Ambunā nekkhammaninno, tibhavābhinissaṭo.
១០៩៣.
1093.
‘‘សតិបដ្ឋានគីវោ សោ, សទ្ធាហត្ថោ មហាមុនិ;
‘‘Satipaṭṭhānagīvo so, saddhāhattho mahāmuni;
បញ្ញាសីសោ មហាញាណី, សទា ចរតិ និព្ពុតោ’’តិ។
Paññāsīso mahāñāṇī, sadā carati nibbuto’’ti.
… មហាកស្សបោ ថេរោ…។
… Mahākassapo thero….
ចត្តាលីសនិបាតោ និដ្ឋិតោ។
Cattālīsanipāto niṭṭhito.
តត្រុទ្ទានំ –
Tatruddānaṃ –
ចត្តាលីសនិបាតម្ហិ, មហាកស្សបសវ្ហយោ;
Cattālīsanipātamhi, mahākassapasavhayo;
ឯកោវ ថេរោ គាថាយោ, ចត្តាសីល ទុវេបិ ចាតិ។
Ekova thero gāthāyo, cattāsīla duvepi cāti.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā / ១. មហាកស្សបត្ថេរគាថាវណ្ណនា • 1. Mahākassapattheragāthāvaṇṇanā
