| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / พุทฺธวํสปาฬิ • Buddhavaṃsapāḷi |
๔. โกณฺฑญฺญพุทฺธวํโส
4. Koṇḍaññabuddhavaṃso
๑.
1.
ทีปงฺกรสฺส อปเรน, โกณฺฑโญฺญ นาม นายโก;
Dīpaṅkarassa aparena, koṇḍañño nāma nāyako;
อนนฺตเตโช อมิตยโส, อปฺปเมโยฺย ทุราสโทฯ
Anantatejo amitayaso, appameyyo durāsado.
๒.
2.
ธรณูปโม ขมเนน, สีเลน สาครูปโม;
Dharaṇūpamo khamanena, sīlena sāgarūpamo;
สมาธินา เมรูปโม, ญาเณน คคนูปโมฯ
Samādhinā merūpamo, ñāṇena gaganūpamo.
๓.
3.
อินฺทฺริยพลโพชฺฌงฺค-มคฺคสจฺจปฺปกาสนํ;
Indriyabalabojjhaṅga-maggasaccappakāsanaṃ;
ปกาเสสิ สทา พุโทฺธ, หิตาย สพฺพปาณินํฯ
Pakāsesi sadā buddho, hitāya sabbapāṇinaṃ.
๔.
4.
ธมฺมจกฺกํ ปวเตฺตเนฺต, โกณฺฑเญฺญ โลกนายเก;
Dhammacakkaṃ pavattente, koṇḍaññe lokanāyake;
โกฎิสตสหสฺสานํ, ปฐมาภิสมโย อหุฯ
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.
๕.
5.
ตโต ปรมฺปิ เทเสเนฺต, นรมรูนํ สมาคเม;
Tato parampi desente, naramarūnaṃ samāgame;
นวุติโกฎิสหสฺสานํ, ทุติยาภิสมโย อหุฯ
Navutikoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.
๖.
6.
ติตฺถิเย อภิมทฺทโนฺต, ยทา ธมฺมมเทสยิ;
Titthiye abhimaddanto, yadā dhammamadesayi;
อสีติโกฎิสหสฺสานํ, ตติยาภิสมโย อหุฯ
Asītikoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.
๗.
7.
สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ, โกณฺฑญฺญสฺส มเหสิโน;
Sannipātā tayo āsuṃ, koṇḍaññassa mahesino;
ขีณาสวานํ วิมลานํ, สนฺตจิตฺตาน ตาทินํฯ
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
๘.
8.
โกฎิสตสหสฺสานํ, ปฐโม อาสิ สมาคโม;
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo;
ทุติโย โกฎิสหสฺสานํ, ตติโย นวุติโกฎินํฯ
Dutiyo koṭisahassānaṃ, tatiyo navutikoṭinaṃ.
๙.
9.
อหํ เตน สมเยน, วิชิตาวี นาม ขตฺติโย;
Ahaṃ tena samayena, vijitāvī nāma khattiyo;
สมุทฺทํ อนฺตมเนฺตน, อิสฺสริยํ วตฺตยามหํฯ
Samuddaṃ antamantena, issariyaṃ vattayāmahaṃ.
๑๐.
10.
โกฎิสตสหสฺสานํ , วิมลานํ มเหสินํ;
Koṭisatasahassānaṃ , vimalānaṃ mahesinaṃ;
สห โลกคฺคนาเถน, ปรมเนฺนน ตปฺปยิํฯ
Saha lokagganāthena, paramannena tappayiṃ.
๑๑.
11.
โสปิ มํ พุโทฺธ พฺยากาสิ, โกณฺฑโญฺญ โลกนายโก;
Sopi maṃ buddho byākāsi, koṇḍañño lokanāyako;
‘‘อปริเมยฺยิโต กเปฺป, พุโทฺธ โลเก ภวิสฺสติฯ
‘‘Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati.
๑๒.
12.
‘‘ปธานํ ปทหิตฺวาน, กตฺวา ทุกฺกรการิกํ;
‘‘Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ;
อสฺสตฺถมูเล สมฺพุโทฺธ, พุชฺฌิสฺสติ มหายโสฯ
Assatthamūle sambuddho, bujjhissati mahāyaso.
๑๓.
13.
‘‘อิมสฺส ชนิกา มาตา, มายา นาม ภวิสฺสติ;
‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;
ปิตา สุโทฺธทโน นาม, อยํ เหสฺสติ โคตโมฯ
Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.
๑๔.
14.
‘‘โกลิโต อุปติโสฺส จ, อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา;
‘‘Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā;
อานโนฺท นามุปฎฺฐาโก, อุปฎฺฐิสฺสติมํ ชินํฯ
Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ jinaṃ.
๑๕.
15.
‘‘เขมา อุปฺปลวณฺณา จ, อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา;
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;
โพธิ ตสฺส ภควโต, อสฺสโตฺถติ ปวุจฺจติฯ
Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.
๑๖.
16.
‘‘จิโตฺต จ หตฺถาฬวโก, อคฺคา เหสฺสนฺตุปฎฺฐกา;
‘‘Citto ca hatthāḷavako, aggā hessantupaṭṭhakā;
นนฺทมาตา จ อุตฺตรา, อคฺคา เหสฺสนฺตุปฎฺฐิกา;
Nandamātā ca uttarā, aggā hessantupaṭṭhikā;
อายุ วสฺสสตํ ตสฺส, โคตมสฺส ยสสฺสิโน’’ฯ
Āyu vassasataṃ tassa, gotamassa yasassino’’.
๑๗.
17.
อิทํ สุตฺวาน วจนํ, อสมสฺส มเหสิโน;
Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino;
อาโมทิตา นรมรู, พุทฺธพีชํ กิร อยํฯ
Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira ayaṃ.
๑๘.
18.
อุกฺกุฎฺฐิสทฺทา วตฺตนฺติ, อโปฺผเฎนฺติ หสนฺติ จ;
Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti hasanti ca;
กตญฺชลี นมสฺสนฺติ, ทสสหสฺสิเทวตาฯ
Katañjalī namassanti, dasasahassidevatā.
๑๙.
19.
‘‘ยทิมสฺส โลกนาถสฺส, วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ;
‘‘Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํฯ
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ.
๒๐.
20.
‘‘ยถา มนุสฺสา นทิํ ตรนฺตา, ปฎิติตฺถํ วิรชฺฌิย;
‘‘Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya;
เหฎฺฐาติเตฺถ คเหตฺวาน, อุตฺตรนฺติ มหานทิํฯ
Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ.
๒๑.
21.
‘‘เอวเมว มยํ สเพฺพ, ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ;
‘‘Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ’’ฯ
Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ’’.
๒๒.
22.
ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา, ภิโยฺย จิตฺตํ ปสาทยิํ;
Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
ตเมว อตฺถํ สาเธโนฺต, มหารชฺชํ ชิเน อทํ;
Tameva atthaṃ sādhento, mahārajjaṃ jine adaṃ;
๒๓.
23.
สุตฺตนฺตํ วินยญฺจาปิ, นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ;
Suttantaṃ vinayañcāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
สพฺพํ ปริยาปุณิตฺวาน, โสภยิํ ชินสาสนํฯ
Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ.
๒๔.
24.
ตตฺถปฺปมโตฺต วิหรโนฺต, นิสชฺชฎฺฐานจงฺกเม;
Tatthappamatto viharanto, nisajjaṭṭhānacaṅkame;
อภิญฺญาปารมิํ คนฺตฺวา, พฺรหฺมโลกมคญฺฉหํฯ
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahaṃ.
๒๕.
25.
นครํ รมฺมวตี นาม, สุนโนฺท นาม ขตฺติโย;
Nagaraṃ rammavatī nāma, sunando nāma khattiyo;
สุชาตา นาม ชนิกา, โกณฺฑญฺญสฺส มเหสิโนฯ
Sujātā nāma janikā, koṇḍaññassa mahesino.
๒๖.
26.
สุจิ สุรุจิ สุโภ จ, ตโย ปาสาทมุตฺตมาฯ
Suci suruci subho ca, tayo pāsādamuttamā.
๒๗.
27.
ตีณิสตสหสฺสานิ, นาริโย สมลงฺกตา;
Tīṇisatasahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
รุจิเทวี นาม นารี, วิชิตเสโน อตฺรโชฯ
Rucidevī nāma nārī, vijitaseno atrajo.
๒๘.
28.
นิมิเตฺต จตุโร ทิสฺวา, รถยาเนน นิกฺขมิ;
Nimitte caturo disvā, rathayānena nikkhami;
อนูนทสมาสานิ, ปธานํ ปทหี ชิโนฯ
Anūnadasamāsāni, padhānaṃ padahī jino.
๒๙.
29.
พฺรหฺมุนา ยาจิโต สโนฺต, โกณฺฑโญฺญ ทฺวิปทุตฺตโม;
Brahmunā yācito santo, koṇḍañño dvipaduttamo;
วตฺติ จกฺกํ มหาวีโร, เทวานํ นครุตฺตเมฯ
Vatti cakkaṃ mahāvīro, devānaṃ nagaruttame.
๓๐.
30.
ภโทฺท เจว สุภโทฺท จ, อเหสุํ อคฺคสาวกา;
Bhaddo ceva subhaddo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
อนุรุโทฺธ นามุปฎฺฐาโก, โกณฺฑญฺญสฺส มเหสิโนฯ
Anuruddho nāmupaṭṭhāko, koṇḍaññassa mahesino.
๓๑.
31.
ติสฺสา จ อุปติสฺสา จ, อเหสุํ อคฺคสาวิกา;
Tissā ca upatissā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
สาลกลฺยาณิโก โพธิ, โกณฺฑญฺญสฺส มเหสิโนฯ
Sālakalyāṇiko bodhi, koṇḍaññassa mahesino.
๓๒.
32.
โสโณ จ อุปโสโณ จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐกา;
Soṇo ca upasoṇo ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
นนฺทา เจว สิรีมา จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐิกาฯ
Nandā ceva sirīmā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhikā.
๓๓.
33.
โส อฎฺฐาสีติ หตฺถานิ, อจฺจุคฺคโต มหามุนิ;
So aṭṭhāsīti hatthāni, accuggato mahāmuni;
โสภเต อุฬุราชาว สูริโย มชฺฌนฺหิเก ยถาฯ
Sobhate uḷurājāva sūriyo majjhanhike yathā.
๓๔.
34.
วสฺสสตสหสฺสานิ , อายุ วิชฺชติ ตาวเท;
Vassasatasahassāni , āyu vijjati tāvade;
ตาวตา ติฎฺฐมาโน โส, ตาเรสิ ชนตํ พหุํฯ
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
๓๕.
35.
ขีณาสเวหิ วิมเลหิ, วิจิตฺตา อาสิ เมทนี;
Khīṇāsavehi vimalehi, vicittā āsi medanī;
ยถา คคนมุฬูหิ, เอวํ โส อุปโสภถฯ
Yathā gaganamuḷūhi, evaṃ so upasobhatha.
๓๖.
36.
เตปิ นาคา อปฺปเมยฺยา, อสโงฺขภา ทุราสทา;
Tepi nāgā appameyyā, asaṅkhobhā durāsadā;
วิชฺชุปาตํว ทเสฺสตฺวา, นิพฺพุตา เต มหายสาฯ
Vijjupātaṃva dassetvā, nibbutā te mahāyasā.
๓๗.
37.
สา จ อตุลิยา ชินสฺส อิทฺธิ, ญาณปริภาวิโต จ สมาธิ;
Sā ca atuliyā jinassa iddhi, ñāṇaparibhāvito ca samādhi;
สพฺพํ ตมนฺตรหิตํ, นนุ ริตฺตา สพฺพสงฺขาราฯ
Sabbaṃ tamantarahitaṃ, nanu rittā sabbasaṅkhārā.
๓๘.
38.
โกณฺฑโญฺญ ปวโร พุโทฺธ, จนฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต;
Koṇḍañño pavaro buddho, candārāmamhi nibbuto;
ตเตฺถว เจติโย จิโตฺต, สตฺต โยชนมุสฺสิโตติฯ
Tattheva cetiyo citto, satta yojanamussitoti.
โกณฺฑญฺญสฺส ภควโต วํโส ทุติโยฯ
Koṇḍaññassa bhagavato vaṃso dutiyo.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / พุทฺธวํส-อฎฺฐกถา • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ๔. โกณฺฑญฺญพุทฺธวํสวณฺณนา • 4. Koṇḍaññabuddhavaṃsavaṇṇanā
