| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
២៨. កម្មនិទ្ទេសវណ្ណនា
28. Kammaniddesavaṇṇanā
១៩៩. អធម្មកម្មន្តិ ឯត្ថ កថំ អធម្មកម្មំ ហោតីតិ ចេ? វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ? ញត្តិទុតិយេ ចេ, ភិក្ខវេ, កម្មេ ឯកាយ ញត្តិយា កម្មំ ករោតិ, ន ច កម្មវាចំ អនុស្សាវេតិ, អធម្មកម្មំ។ ទ្វីហិ ញត្តីហិ កម្មំ ករោតិ, ន ច កម្មវាចំ អនុស្សាវេតិ, អធម្មកម្មំ។ ឯកាយ កម្មវាចាយ កម្មំ ករោតិ, ន ច ញត្តិំ ឋបេតិ, អធម្មកម្មំ។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ កម្មំ ករោតិ, ន ច ញត្តិំ ឋបេតិ, អធម្មកម្ម’’ន្តិ (មហាវ. ៣៨៧)។ ឥមិនា នយេន សេសកម្មេសុបិ វុត្តប្បការេន អកត្វា អញ្ញថា ករណំ អធម្មកម្មន្តិ វេទិតព្ពំ។
199.Adhammakammanti ettha kathaṃ adhammakammaṃ hotīti ce? Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘katamañca, bhikkhave, adhammakammaṃ? Ñattidutiye ce, bhikkhave, kamme ekāya ñattiyā kammaṃ karoti, na ca kammavācaṃ anussāveti, adhammakammaṃ. Dvīhi ñattīhi kammaṃ karoti, na ca kammavācaṃ anussāveti, adhammakammaṃ. Ekāya kammavācāya kammaṃ karoti, na ca ñattiṃ ṭhapeti, adhammakammaṃ. Dvīhi kammavācāhi kammaṃ karoti, na ca ñattiṃ ṭhapeti, adhammakamma’’nti (mahāva. 387). Iminā nayena sesakammesupi vuttappakārena akatvā aññathā karaṇaṃ adhammakammanti veditabbaṃ.
វគ្គេនាតិ វគ្គេន សង្ឃេន។ កថញ្ច វគ្គំ ហោតីតិ ចេ? យាវតិកា ច ភិក្ខូ កម្មប្បត្តា, តេ អនាគតា ហោន្តិ, ឆន្ទារហានំ ឆន្ទោ អនាហដោ ហោតិ, សម្មុខីភូតា បដិក្កោសន្តិ, វគ្គកម្មន្តិ ឥមេសុ យេន កេនចិ ឯកេនបិ អង្គេន វគ្គំ ហោតិ។
Vaggenāti vaggena saṅghena. Kathañca vaggaṃ hotīti ce? Yāvatikā ca bhikkhū kammappattā, te anāgatā honti, chandārahānaṃ chando anāhaṭo hoti, sammukhībhūtā paṭikkosanti, vaggakammanti imesu yena kenaci ekenapi aṅgena vaggaṃ hoti.
សមគ្គេនាតិ សមគ្គេន សង្ឃេន។ កថំ សមគ្គំ ហោតីតិ ចេ? យាវតិកា ច ភិក្ខូ កម្មប្បត្តា, តេ អាគតា ហោន្តិ, ឆន្ទារហានំ ឆន្ទោ អាហដោ ហោតិ, សម្មុខីភូតា នប្បដិក្កោសន្តិ, សមគ្គកម្មន្តិ ឯវំ។
Samaggenāti samaggena saṅghena. Kathaṃ samaggaṃ hotīti ce? Yāvatikā ca bhikkhū kammappattā, te āgatā honti, chandārahānaṃ chando āhaṭo hoti, sammukhībhūtā nappaṭikkosanti, samaggakammanti evaṃ.
ចតុត្ថន្តិ សមគ្គេន ធម្មិកំ។ ឯត្តាវតា ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, កម្មានិ, អធម្មេន វគ្គកម្មំ, អធម្មេន សមគ្គកម្មំ, ធម្មេន វគ្គកម្មំ, ធម្មេន សមគ្គកម្ម’’ន្តិ (មហាវ. ៣៨៤) ឯវំ វុត្តានិ ចត្តារិ កម្មានិ បរិគ្គហិតានិ ហោន្តីតិ វេទិតព្ពានិ។
Catutthanti samaggena dhammikaṃ. Ettāvatā ‘‘cattārimāni, bhikkhave, kammāni, adhammena vaggakammaṃ, adhammena samaggakammaṃ, dhammena vaggakammaṃ, dhammena samaggakamma’’nti (mahāva. 384) evaṃ vuttāni cattāri kammāni pariggahitāni hontīti veditabbāni.
២០០-២០២. ទសវគ្គិកោ (មហាវ. ៣៨៨; កង្ខា. អដ្ឋ. និទានវណ្ណនា) វីសតិវគ្គិកោ ច ទសវីសតិវគ្គិកោ។ អព្ភានោបសម្បទាប្បវារណា ឋបេត្វា សព្ពកម្មេសុ កម្មប្បត្តោតិ សម្ពន្ធោ។ ឯវំ សេសេសុបិ។ ឥតរោតិ វីសតិវគ្គោ ច អតិរេកវីសតិវគ្គោ ច។
200-202. Dasavaggiko (mahāva. 388; kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) vīsativaggiko ca dasavīsativaggiko. Abbhānopasampadāppavāraṇā ṭhapetvā sabbakammesu kammappattoti sambandho. Evaṃ sesesupi. Itaroti vīsativaggo ca atirekavīsativaggo ca.
២០៣. ឥទានិ កម្មប្បត្តេ ច ឆន្ទារហេ ច ទស្សេតុំ ‘‘ចតុវគ្គេនា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ (បរិ. ៤៨៨, ៤៩៧; បរិ. ៤៨៧-៤៨៨) បកតត្តា នាម យេ បារាជិកឧក្ខិត្តលទ្ធិនានាសំវាសកា ន ហោន្តិ។ បរេតិ ឯកសីមដ្ឋា បកតត្តា ភិក្ខូ។ យទិ បកតត្តា ភិក្ខូបិ អញ្ញតរំ គាមសីមំ វា នទីសមុទ្ទជាតស្សរខណ្ឌសីមាសុ វា អញ្ញតរំ បវិសិត្វា ឋិតា ហោន្តិ, នេវ កម្មប្បត្តា, ន ឆន្ទារហា។ ន ហិ តេសំ ឆន្ទោ វា បារិសុទ្ធិ វា អាគច្ឆតិ អញ្ញសីមាយំ ឋិតត្តា។ សេសេបីតិ បញ្ចវគ្គាទិករណីយេបីតិ អត្ថោ។
203. Idāni kammappatte ca chandārahe ca dassetuṃ ‘‘catuvaggenā’’tiādi vuttaṃ. Tattha (pari. 488, 497; pari. 487-488) pakatattā nāma ye pārājikaukkhittaladdhinānāsaṃvāsakā na honti. Pareti ekasīmaṭṭhā pakatattā bhikkhū. Yadi pakatattā bhikkhūpi aññataraṃ gāmasīmaṃ vā nadīsamuddajātassarakhaṇḍasīmāsu vā aññataraṃ pavisitvā ṭhitā honti, neva kammappattā, na chandārahā. Na hi tesaṃ chando vā pārisuddhi vā āgacchati aññasīmāyaṃ ṭhitattā. Sesepīti pañcavaggādikaraṇīyepīti attho.
២០៤. អសំវាសគណបូរំ វា កត្វា កតំ កម្មំ កុប្បញ្ច ហោតិ, ការកានញ្ច ទុក្កដន្តិ អត្ថោ។ ‘‘យស្ស សង្ឃោ កម្មំ ករោតិ, តំចតុត្ថោ កម្មំ ករេយ្យ, អកម្មំ ន ច ករណីយ’’ន្តិ (មហាវ. ៣៨៩) វុត្តត្តា ‘‘កម្មារហគណបូរំ វា’’តិ វុត្តំ។ ឥទានិ បរិវាសាទិកម្មានំយេវ បរិសតោ វិបត្តិំ ទស្សេតុំ ‘‘គរុកដ្ឋគណបូរំ វា’’តិ វុត្តំ។ តម្បិ អនិក្ខិត្តវត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ។ និក្ខិត្តវត្តោ បន សព្ពត្ថ គណបូរកោ ហោតិ ឯវ។
204. Asaṃvāsagaṇapūraṃ vā katvā kataṃ kammaṃ kuppañca hoti, kārakānañca dukkaṭanti attho. ‘‘Yassa saṅgho kammaṃ karoti, taṃcatuttho kammaṃ kareyya, akammaṃ na ca karaṇīya’’nti (mahāva. 389) vuttattā ‘‘kammārahagaṇapūraṃ vā’’ti vuttaṃ. Idāni parivāsādikammānaṃyeva parisato vipattiṃ dassetuṃ ‘‘garukaṭṭhagaṇapūraṃ vā’’ti vuttaṃ. Tampi anikkhittavattaṃ sandhāya vuttaṃ. Nikkhittavatto pana sabbattha gaṇapūrako hoti eva.
២០៥. វារេយ្យាតិ បដិក្ខិបេយ្យ។ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មេ កយិរមានេ បដិក្កោសិតុ’’ន្តិ (មហាវ. ១៥៤) ហិ វុត្តំ។ អន្តរាយេ សតីតិ អត្ថោ។ ‘‘អធម្មកម្មំ ឥទំ, ន មេតំ ខមតី’’តិ ឯវំ ទ្វេ តយោ អញ្ញមញ្ញំ ទិដ្ឋិំ អាវិ ករេយ្យុន្តិ អត្ថោ។ យទិ ឯកោ ហោតិ, ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ ឯវំ អធិដ្ឋានំ ករេយ្យាតិ អត្ថោ។ ឯត្តាវតា ឯតេ និរាបត្តិកា ហោន្តិ, អន្តរាយា ច មុច្ចន្តិ, កម្មំ បន អធម្មត្តា កុប្បមេវ។ វារេន្តេវ តតោធិកាតិ ឯត្ថ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ បញ្ចហិ បដិក្កោសិតុំ, ទ្វីហិ តីហិ ទិដ្ឋិំ អាវិ កាតុំ, ឯកេន អធិដ្ឋាតុំ, ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ (មហាវ. ១៥៤) វុត្តត្តា ចត្តារោ វា បញ្ច វា វារេន្តិ ឯវាតិ អត្ថោ។
205.Vāreyyāti paṭikkhipeyya. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, adhammakamme kayiramāne paṭikkositu’’nti (mahāva. 154) hi vuttaṃ. Antarāye satīti attho. ‘‘Adhammakammaṃ idaṃ, na metaṃ khamatī’’ti evaṃ dve tayo aññamaññaṃ diṭṭhiṃ āvi kareyyunti attho. Yadi eko hoti, ‘‘na metaṃ khamatī’’ti evaṃ adhiṭṭhānaṃ kareyyāti attho. Ettāvatā ete nirāpattikā honti, antarāyā ca muccanti, kammaṃ pana adhammattā kuppameva. Vārenteva tatodhikāti ettha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, catūhi pañcahi paṭikkosituṃ, dvīhi tīhi diṭṭhiṃ āvi kātuṃ, ekena adhiṭṭhātuṃ, ‘‘na metaṃ khamatī’’ti (mahāva. 154) vuttattā cattāro vā pañca vā vārenti evāti attho.
២០៦. ឥទានិ យេហិ បដិក្ខិត្តំ ហោតិ, តេ ទស្សេតុំ ‘‘កម្មារហា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ ខិត្តចិត្ត-គ្គហណេន ឧម្មត្តកោបិ គហិតោវ។ ឯតេសន្តិ យេ វុត្តប្បការា, តេសំ បដិក្ខេបោ ន រុហតីតិ អត្ថោ។
206. Idāni yehi paṭikkhittaṃ hoti, te dassetuṃ ‘‘kammārahā’’tiādi vuttaṃ. Tattha khittacitta-ggahaṇena ummattakopi gahitova. Etesanti ye vuttappakārā, tesaṃ paṭikkhepo na ruhatīti attho.
២០៧. ឥទានិ យស្ស បដិក្ខេបោ រុហតិ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘បកតត្តេកសីមដ្ឋ-សមសំវាសភិក្ខុនោ’’តិ វុត្តំ។ តស្សត្ថោ (មហាវ. ៣៩៤) – ឯវរូបស្ស ភិក្ខុនោ បដិក្កោសនា អន្តមសោ អានន្តរស្សាបិ អារោចេន្តស្ស រុហតីតិ។ ‘‘ភិក្ខុស្ស, ភិក្ខវេ , បកតត្តស្ស សមានសំវាសិកស្ស សមានសីមាយំ ឋិតស្ស អន្តមសោ អានន្តរិកស្សបិ ភិក្ខុនោ វិញ្ញាបេន្តស្ស សង្ឃមជ្ឈេ បដិក្កោសនា រុហតី’’តិ (មហាវ. ៣៩៤) វុត្តំ។
207. Idāni yassa paṭikkhepo ruhati, taṃ dassetuṃ ‘‘pakatattekasīmaṭṭha-samasaṃvāsabhikkhuno’’ti vuttaṃ. Tassattho (mahāva. 394) – evarūpassa bhikkhuno paṭikkosanā antamaso ānantarassāpi ārocentassa ruhatīti. ‘‘Bhikkhussa, bhikkhave , pakatattassa samānasaṃvāsikassa samānasīmāyaṃ ṭhitassa antamaso ānantarikassapi bhikkhuno viññāpentassa saṅghamajjhe paṭikkosanā ruhatī’’ti (mahāva. 394) vuttaṃ.
២០៨. សម្មុខា យទិ បដិក្កោសេយ្យាតិ អត្ថោ។ តិរោក្ខាតិ បរម្មុខា។ កាយសាមគ្គិំ វា ឆន្ទំ វា នោ ទទេយ្យ, ទុក្កដន្តិ អត្ថោ។ កម្មវិនិច្ឆយោ។
208. Sammukhā yadi paṭikkoseyyāti attho. Tirokkhāti parammukhā. Kāyasāmaggiṃ vā chandaṃ vā no dadeyya, dukkaṭanti attho. Kammavinicchayo.
កម្មនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kammaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
