| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ • Cūḷaniddesapāḷi |
៨. ហេមកមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ
8. Hemakamāṇavapucchāniddeso
៥៣.
53.
យេ មេ បុព្ពេ វិយាកំសុ, [ឥច្ចាយស្មា ហេមកោ]
Yeme pubbe viyākaṃsu, [iccāyasmā hemako]
ហុរំ គោតមសាសនា;
Huraṃ gotamasāsanā;
ឥច្ចាសិ ឥតិ ភវិស្សតិ, សព្ពំ តំ ឥតិហីតិហំ;
Iccāsi iti bhavissati, sabbaṃ taṃ itihītihaṃ;
សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនំ, នាហំ តត្ថ អភិរមិំ។
Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ, nāhaṃ tattha abhiramiṃ.
យេ មេ បុព្ពេ វិយាកំសូតិ យោ ច ពាវរី ព្រាហ្មណោ យេ ចញ្ញេ តស្ស អាចរិយា, តេ សកំ ទិដ្ឋិំ សកំ ខន្តិំ សកំ រុចិំ សកំ លទ្ធិំ សកំ អជ្ឈាសយំ សកំ អធិប្បាយំ ព្យាកំសុ អាចិក្ខិំសុ ទេសយិំសុ បញ្ញបិំសុ បដ្ឋបិំសុ វិវរិំសុ វិភជិំសុ ឧត្តានីអកំសុ បកាសេសុន្តិ – យេ មេ បុព្ពេ វិយាកំសុ។ ឥច្ចាយស្មា ហេមកោតិ។ ឥច្ចាតិ បទសន្ធិ…បេ.… បទានុបុព្ពតាបេតំ – ឥច្ចាតិ។ អាយស្មាតិ បិយវចនំ…បេ.…។ ហេមកោតិ តស្ស ព្រាហ្មណស្ស នាមំ…បេ.… អភិលាបោតិ – ឥច្ចាយស្មា ហេមកោ។
Ye me pubbe viyākaṃsūti yo ca bāvarī brāhmaṇo ye caññe tassa ācariyā, te sakaṃ diṭṭhiṃ sakaṃ khantiṃ sakaṃ ruciṃ sakaṃ laddhiṃ sakaṃ ajjhāsayaṃ sakaṃ adhippāyaṃ byākaṃsu ācikkhiṃsu desayiṃsu paññapiṃsu paṭṭhapiṃsu vivariṃsu vibhajiṃsu uttānīakaṃsu pakāsesunti – ye me pubbe viyākaṃsu. Iccāyasmā hemakoti. Iccāti padasandhi…pe… padānupubbatāpetaṃ – iccāti. Āyasmāti piyavacanaṃ…pe…. Hemakoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ…pe… abhilāpoti – iccāyasmā hemako.
ហុរំ គោតមសាសនាតិ ហុរំ គោតមសាសនា បរំ គោតមសាសនា បុរេ គោតមសាសនា បឋមតរំ គោតមសាសនា ពុទ្ធសាសនា ជិនសាសនា តថាគតសាសនា 1 អរហន្តសាសនាតិ – ហុរំ គោតមសាសនា។
Huraṃ gotamasāsanāti huraṃ gotamasāsanā paraṃ gotamasāsanā pure gotamasāsanā paṭhamataraṃ gotamasāsanā buddhasāsanā jinasāsanā tathāgatasāsanā 2 arahantasāsanāti – huraṃ gotamasāsanā.
ឥច្ចាសិ ឥតិ ភវិស្សតីតិ ឯវំ កិរ អាសិ, ឯវំ កិរ ភវិស្សតីតិ – ឥច្ចាសិ ឥតិ ភវិស្សតិ។
Iccāsi iti bhavissatīti evaṃ kira āsi, evaṃ kira bhavissatīti – iccāsi iti bhavissati.
សព្ពំ តំ ឥតិហីតិហន្តិ សព្ពំ តំ ឥតិហីតិហំ ឥតិកិរាយ បរំបរាយ បិដកសម្បទាយ តក្កហេតុ នយហេតុ អាការបរិវិតក្កេន ទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិយា ន សាមំ សយមភិញ្ញាតំ ន អត្តបច្ចក្ខធម្មំ កថយិំសូតិ – សព្ពំ តំ ឥតិហីតិហំ។
Sabbaṃ taṃ itihītihanti sabbaṃ taṃ itihītihaṃ itikirāya paraṃparāya piṭakasampadāya takkahetu nayahetu ākāraparivitakkena diṭṭhinijjhānakkhantiyā na sāmaṃ sayamabhiññātaṃ na attapaccakkhadhammaṃ kathayiṃsūti – sabbaṃ taṃ itihītihaṃ.
សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនន្តិ សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនំ វិតក្កវឌ្ឍនំ សង្កប្បវឌ្ឍនំ កាមវិតក្កវឌ្ឍនំ ព្យាបាទវិតក្កវឌ្ឍនំ វិហិំសាវិតក្កវឌ្ឍនំ ញាតិវិតក្កវឌ្ឍនំ ជនបទវិតក្កវឌ្ឍនំ អមរាវិតក្កវឌ្ឍនំ បរានុទយតាបដិសំយុត្តវិតក្កវឌ្ឍនំ លាភសក្ការសិលោកបដិសំយុត្តវិតក្កវឌ្ឍនំ អនវញ្ញត្តិបដិសំយុត្តវិតក្កវឌ្ឍនន្តិ – សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនំ។
Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhananti sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ vitakkavaḍḍhanaṃ saṅkappavaḍḍhanaṃ kāmavitakkavaḍḍhanaṃ byāpādavitakkavaḍḍhanaṃ vihiṃsāvitakkavaḍḍhanaṃ ñātivitakkavaḍḍhanaṃ janapadavitakkavaḍḍhanaṃ amarāvitakkavaḍḍhanaṃ parānudayatāpaṭisaṃyuttavitakkavaḍḍhanaṃ lābhasakkārasilokapaṭisaṃyuttavitakkavaḍḍhanaṃ anavaññattipaṭisaṃyuttavitakkavaḍḍhananti – sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ.
នាហំ តត្ថ អភិរមិន្តិ នាហំ តត្ថ អភិរមិំ ន វិន្ទិំ នាធិគច្ឆិំ ន បដិលភិន្តិ – នាហំ តត្ថ អភិរមិំ។ តេនាហ សោ ព្រាហ្មណោ –
Nāhaṃtattha abhiraminti nāhaṃ tattha abhiramiṃ na vindiṃ nādhigacchiṃ na paṭilabhinti – nāhaṃ tattha abhiramiṃ. Tenāha so brāhmaṇo –
‘‘យេ មេ បុព្ពេ វិយាកំសុ, [ឥច្ចាយស្មា ហេមកោ]
‘‘Ye me pubbe viyākaṃsu, [iccāyasmā hemako]
ហុរំ គោតមសាសនា;
Huraṃ gotamasāsanā;
ឥច្ចាសិ ឥតិ ភវិស្សតិ, សព្ពំ តំ ឥតិហីតិហំ;
Iccāsi iti bhavissati, sabbaṃ taṃ itihītihaṃ;
សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនំ, នាហំ តត្ថ អភិរមិ’’ន្តិ។
Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ, nāhaṃ tattha abhirami’’nti.
៥៤.
54.
ត្វញ្ច មេ ធម្មមក្ខាហិ, តណ្ហានិគ្ឃាតនំ មុនិ;
Tvañca me dhammamakkhāhi, taṇhānigghātanaṃ muni;
យំ វិទិត្វា សតោ ចរំ, តរេ លោកេ វិសត្តិកំ។
Yaṃviditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ.
ត្វញ្ច មេ ធម្មមក្ខាហីតិ។ ត្វន្តិ ភគវន្តំ ភណតិ។ ធម្មមក្ខាហីតិ។ ធម្មន្តិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានេ ចត្តារោ សម្មប្បធានេ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទេ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ អរិយំ អដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ និព្ពានញ្ច និព្ពានគាមិនិញ្ច បដិបទំ អក្ខាហិ អាចិក្ខាហិ ទេសេហិ បញ្ញបេហិ បដ្ឋបេហិ វិវរាហិ វិភជាហិ ឧត្តានីករោហិ បកាសេហីតិ – ត្វញ្ច មេ ធម្មមក្ខាហិ។
Tvañca me dhammamakkhāhīti. Tvanti bhagavantaṃ bhaṇati. Dhammamakkhāhīti. Dhammanti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ, cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ akkhāhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti – tvañca me dhammamakkhāhi.
តណ្ហានិគ្ឃាតនំ មុនីតិ។ តណ្ហាតិ – រូបតណ្ហា…បេ.… ធម្មតណ្ហា។ តណ្ហានិគ្ឃាតនំ តណ្ហាបហានំ តណ្ហាវូបសមំ តណ្ហាបដិនិស្សគ្គំ តណ្ហាបដិប្បស្សទ្ធិំ អមតំ និព្ពានំ។ មុនីតិ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ…បេ.… សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនីតិ – តណ្ហានិគ្ឃាតនំ មុនិ។
Taṇhānigghātanaṃ munīti. Taṇhāti – rūpataṇhā…pe… dhammataṇhā. Taṇhānigghātanaṃ taṇhāpahānaṃ taṇhāvūpasamaṃ taṇhāpaṭinissaggaṃ taṇhāpaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānaṃ. Munīti monaṃ vuccati ñāṇaṃ…pe… saṅgajālamaticca so munīti – taṇhānigghātanaṃ muni.
យំ វិទិត្វា សតោ ចរន្តិ យំ វិទិតំ កត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ វិទិតំ កត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា, ‘‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ…បេ.… ‘‘សព្ពេ ធម្មា អនត្តា’’តិ…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ វិទិតំ កត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ សតោតិ ចតូហិ ការណេហិ សតោ – កាយេ កាយានុបស្សនាសតិបដ្ឋានំ ភាវេន្តោ សតោ…បេ.… សោ វុច្ចតិ សតោ។ ចរន្តិ ចរន្តោ វិហរន្តោ ឥរិយន្តោ វត្តេន្តោ បាលេន្តោ យបេន្តោ យាបេន្តោតិ – យំ វិទិត្វា សតោ ចរំ។
Yaṃ viditvā sato caranti yaṃ viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, ‘‘sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti…pe… ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti viditaṃ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Satoti catūhi kāraṇehi sato – kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvento sato…pe… so vuccati sato. Caranti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti – yaṃ viditvā sato caraṃ.
តរេ លោកេ វិសត្តិកន្តិ វិសត្តិកា វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ វិសត្តិកាតិ កេនដ្ឋេន វិសត្តិកា…បេ.… វិសដា វិត្ថតាតិ វិសត្តិកា។ លោកេតិ អបាយលោកេ មនុស្សលោកេ ទេវលោកេ ខន្ធលោកេ ធាតុលោកេ អាយតនលោកេ។ តរេ លោកេ វិសត្តិកន្តិ លោកេ វេសា វិសត្តិកា លោកេ វេតំ វិសត្តិកំ សតោ តរេយ្យំ ឧត្តរេយ្យំ បតរេយ្យំ សមតិក្កមេយ្យំ វីតិវត្តេយ្យន្តិ – តរេ លោកេ វិសត្តិកំ។ តេនាហ សោ ព្រាហ្មណោ –
Tareloke visattikanti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Visattikāti kenaṭṭhena visattikā…pe… visaṭā vitthatāti visattikā. Loketi apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke. Tare loke visattikanti loke vesā visattikā loke vetaṃ visattikaṃ sato tareyyaṃ uttareyyaṃ patareyyaṃ samatikkameyyaṃ vītivatteyyanti – tare loke visattikaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –
‘‘ត្វញ្ច មេ ធម្មមក្ខាហិ, តណ្ហានិគ្ឃាតនំ មុនិ;
‘‘Tvañca me dhammamakkhāhi, taṇhānigghātanaṃ muni;
យំ វិទិត្វា សតោ ចរំ, តរេ លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ។
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattika’’nti.
៥៥.
55.
ឥធ ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតេសុ, បិយរូបេសុ ហេមក;
Idha diṭṭhasutamutaviññātesu, piyarūpesu hemaka;
ឆន្ទរាគវិនោទនំ, និព្ពានបទមច្ចុតំ។
Chandarāgavinodanaṃ, nibbānapadamaccutaṃ.
ឥធ ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតេសូតិ។ ទិដ្ឋន្តិ ចក្ខុនា ទិដ្ឋំ; សុតន្តិ សោតេន សុតំ; មុតន្តិ ឃានេន ឃាយិតំ ជិវ្ហាយ សាយិតំ កាយេន ផុដ្ឋំ; វិញ្ញាតន្តិ មនសា វិញ្ញាតន្តិ – ឥធ ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតេសុ។
Idha diṭṭhasutamutaviññātesūti. Diṭṭhanti cakkhunā diṭṭhaṃ; sutanti sotena sutaṃ; mutanti ghānena ghāyitaṃ jivhāya sāyitaṃ kāyena phuṭṭhaṃ; viññātanti manasā viññātanti – idha diṭṭhasutamutaviññātesu.
បិយរូបេសុ ហេមកាតិ កិញ្ច លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ? ចក្ខុ 3 លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, សោតំ លោកេ…បេ.… ឃានំ លោកេ… ជិវ្ហា លោកេ… កាយោ លោកេ… មនោ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; រូបា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, សទ្ទា លោកេ… គន្ធា លោកេ… រសា លោកេ… ផោដ្ឋព្ពា លោកេ… ធម្មា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; ចក្ខុវិញ្ញាណំ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, សោតវិញ្ញាណំ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, ឃានវិញ្ញាណំ លោកេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ លោកេ… កាយវិញ្ញាណំ លោកេ… មនោវិញ្ញាណំ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, ចក្ខុសម្ផស្សោ លោកេ… សោតសម្ផស្សោ លោកេ… ឃានសម្ផស្សោ លោកេ… ជិវ្ហាសម្ផស្សោ លោកេ… កាយសម្ផស្សោ លោកេ… មនោសម្ផស្សោ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; ចក្ខុសម្ផស្សជា វេទនា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ… សោតសម្ផស្សជា វេទនា… ឃានសម្ផស្សជា វេទនា… ជិវ្ហាសម្ផស្សជា វេទនា… កាយសម្ផស្សជា វេទនា… មនោសម្ផស្សជា វេទនា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; រូបសញ្ញា លោកេ… សទ្ទសញ្ញា លោកេ… គន្ធសញ្ញា លោកេ… រសសញ្ញា លោកេ… ផោដ្ឋព្ពសញ្ញា លោកេ… ធម្មសញ្ញា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, រូបសញ្ចេតនា លោកេ… សទ្ទសញ្ចេតនា លោកេ… គន្ធសញ្ចេតនា លោកេ… រសសញ្ចេតនា លោកេ… ផោដ្ឋព្ពសញ្ចេតនា លោកេ… ធម្មសញ្ចេតនា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; រូបតណ្ហា លោកេ… សទ្ទតណ្ហា លោកេ… គន្ធតណ្ហា លោកេ… រសតណ្ហា លោកេ … ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា លោកេ… ធម្មតណ្ហា លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; រូបវិតក្កោ លោកេ… សទ្ទវិតក្កោ លោកេ… គន្ធវិតក្កោ លោកេ… រសវិតក្កោ លោកេ… ផោដ្ឋព្ពវិតក្កោ លោកេ… ធម្មវិតក្កោ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ; រូបវិចារោ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, សទ្ទវិចារោ លោកេ… គន្ធវិចារោ លោកេ… រសវិចារោ លោកេ… ផោដ្ឋព្ពវិចារោ លោកេ… ធម្មវិចារោ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបន្តិ – បិយរូបេសុ ហេមក។
Piyarūpesuhemakāti kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu 4 loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, saddā loke… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, sotaviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, cakkhusamphasso loke… sotasamphasso loke… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… sotasamphassajā vedanā… ghānasamphassajā vedanā… jivhāsamphassajā vedanā… kāyasamphassajā vedanā… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; rūpasaññā loke… saddasaññā loke… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, rūpasañcetanā loke… saddasañcetanā loke… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; rūpataṇhā loke… saddataṇhā loke… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke … phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; rūpavitakko loke… saddavitakko loke… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ; rūpavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, saddavicāro loke… gandhavicāro loke… rasavicāro loke… phoṭṭhabbavicāro loke… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpanti – piyarūpesu hemaka.
ឆន្ទរាគវិនោទនន្តិ។ ឆន្ទរាគោតិ យោ កាមេសុ កាមច្ឆន្ទោ កាមរាគោ កាមនន្ទី កាមតណ្ហា កាមសិនេហោ កាមបរិឡាហោ កាមមុច្ឆា កាមជ្ឈោសានំ កាមោឃោ កាមយោគោ កាមុបាទានំ កាមច្ឆន្ទនីវរណំ។ ឆន្ទរាគវិនោទនន្តិ ឆន្ទរាគប្បហានំ ឆន្ទរាគវូបសមំ ឆន្ទរាគបដិនិស្សគ្គំ ឆន្ទរាគបដិប្បស្សទ្ធំ អមតំ និព្ពានន្តិ – ឆន្ទរាគវិនោទនំ។
Chandarāgavinodananti. Chandarāgoti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ. Chandarāgavinodananti chandarāgappahānaṃ chandarāgavūpasamaṃ chandarāgapaṭinissaggaṃ chandarāgapaṭippassaddhaṃ amataṃ nibbānanti – chandarāgavinodanaṃ.
និព្ពានបទមច្ចុតន្តិ និព្ពានបទំ តាណបទំ លេណបទំ សរណបទំ អភយបទំ។ អច្ចុតន្តិ និច្ចំ ធុវំ សស្សតំ អវិបរិណាមធម្មន្តិ – និព្ពានបទមច្ចុតំ។ តេនាហ ភគវា –
Nibbānapadamaccutanti nibbānapadaṃ tāṇapadaṃ leṇapadaṃ saraṇapadaṃ abhayapadaṃ. Accutanti niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammanti – nibbānapadamaccutaṃ. Tenāha bhagavā –
‘‘ឥធ ទិដ្ឋសុតមុតវិញ្ញាតេសុ, បិយរូបេសុ ហេមក;
‘‘Idha diṭṭhasutamutaviññātesu, piyarūpesu hemaka;
ឆន្ទរាគវិនោទនំ, និព្ពានបទមច្ចុត’’ន្តិ។
Chandarāgavinodanaṃ, nibbānapadamaccuta’’nti.
៥៦.
56.
ឯតទញ្ញាយ យេ សតា, ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា;
Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
ឧបសន្តា ច តេ សទា, តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិកំ។
Upasantā ca te sadā, tiṇṇā loke visattikaṃ.
ឯតទញ្ញាយ យេ សតាតិ។ ឯតន្តិ អមតំ និព្ពានំ។ យោ សោ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ តណ្ហក្ខយោ វិរាគោ និរោធោ និព្ពានំ។ អញ្ញាយាតិ អញ្ញាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ អញ្ញាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ… ‘‘សព្ពេ ធម្មា អនត្តា’’តិ…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ អញ្ញាយ ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា។ យេតិ អរហន្តោ ខីណាសវា។ សតាតិ ចតូហិ ការណេហិ សតា – កាយេ កាយានុបស្សនាសតិបដ្ឋានំ ភាវិតត្តា សតា…បេ.… តេ វុច្ចន្តិ សតាតិ – ឯតទញ្ញាយ យេ សតា។
Etadaññāya ye satāti. Etanti amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Aññāyāti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti… ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Yeti arahanto khīṇāsavā. Satāti catūhi kāraṇehi satā – kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāvitattā satā…pe… te vuccanti satāti – etadaññāya ye satā.
ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតាតិ។ ទិដ្ឋធម្មាតិ ទិដ្ឋធម្មា ញាតធម្មា តុលិតធម្មា តីរិតធម្មា វិភូតធម្មា វិភាវិតធម្មា។ ‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចា’’តិ ទិដ្ឋធម្មា…បេ.… ‘‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’’ន្តិ ទិដ្ឋធម្មា ញាតធម្មា តុលិតធម្មា តីរិតធម្មា វិភូតធម្មា វិភាវិតធម្មា។ អភិនិព្ពុតាតិ រាគស្ស និព្ពាបិតត្តា និព្ពុតា, ទោសស្ស និព្ពាបិតត្តា និព្ពុតា, មោហស្ស និព្ពាបិតត្តា និព្ពុតា, កោធស្ស…បេ.… ឧបនាហស្ស… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារានំ សន្តត្តា សមិតត្តា វូបសមិតត្តា និជ្ឈាតត្តា និព្ពុតត្តា វិគតត្តា បដិប្បសទ្ធត្តា សន្តា ឧបសន្តា វូបសន្តា និព្ពុតា បដិប្បស្សទ្ធាតិ – ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា។
Diṭṭhadhammābhinibbutāti. Diṭṭhadhammāti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccā’’ti diṭṭhadhammā…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā. Abhinibbutāti rāgassa nibbāpitattā nibbutā, dosassa nibbāpitattā nibbutā, mohassa nibbāpitattā nibbutā, kodhassa…pe… upanāhassa… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippasaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti – diṭṭhadhammābhinibbutā.
ឧបសន្តា ច តេ សទាតិ។ ឧបសន្តាតិ រាគស្ស ឧបសមិតត្តា និព្ពាបិតត្តា ឧបសន្តា…បេ.… ទោសស្ស… មោហស្ស… កោធស្ស… ឧបនាហស្ស…បេ.… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារានំ សន្តត្តា សមិតត្តា វូបសមិតត្តា និជ្ឈាតត្តា និព្ពុតត្តា វិគតត្តា បដិប្បសទ្ធត្តា សន្តា ឧបសន្តា វូបសន្តា និព្ពុតា បដិប្បស្សទ្ធាតិ ឧបសន្តា។ តេតិ អរហន្តោ ខីណាសវា។ សទាតិ សទា សព្ពកាលំ និច្ចកាលំ ធុវកាលំ សតតំ សមិតំ អព្ពោកិណ្ណំ បោង្ខានុបោង្ខំ ឧទកូមិកជាតំ អវីចិសន្តតិសហិតំ ផស្សិតំ បុរេភត្តំ បច្ឆាភត្តំ បុរិមយាមំ មជ្ឈិមយាមំ បច្ឆិមយាមំ កាឡេ ជុណ្ហេ វស្សេ ហេមន្តេ គិម្ហេ បុរិមេ វយោខន្ធេ មជ្ឈិមេ វយោខន្ធេ បច្ឆិមេ វយោខន្ធេតិ – ឧបសន្តា ច តេ សទា។
Upasantā ca te sadāti. Upasantāti rāgassa upasamitattā nibbāpitattā upasantā…pe… dosassa… mohassa… kodhassa… upanāhassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippasaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti upasantā. Teti arahanto khīṇāsavā. Sadāti sadā sabbakālaṃ niccakālaṃ dhuvakālaṃ satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ poṅkhānupoṅkhaṃ udakūmikajātaṃ avīcisantatisahitaṃ phassitaṃ purebhattaṃ pacchābhattaṃ purimayāmaṃ majjhimayāmaṃ pacchimayāmaṃ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandheti – upasantā ca te sadā.
តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិកន្តិ វិសត្តិកា វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ វិសត្តិកាតិ កេនដ្ឋេន វិសត្តិកា…បេ.… វិសដា វិត្ថតាតិ វិសត្តិកា។ លោកេតិ អបាយលោកេ…បេ.… អាយតនលោកេ។ តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិកន្តិ លោកេ វេសា វិសត្តិកា លោកេ វេតំ វិសត្តិកំ តិណ្ណា ឧត្តិណ្ណា និត្ថិណ្ណា អតិក្កន្តា សមតិក្កន្តា វីតិវត្តាតិ – តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិកំ។ តេនាហ ភគវា –
Tiṇṇā loke visattikanti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Visattikāti kenaṭṭhena visattikā…pe… visaṭā vitthatāti visattikā. Loketi apāyaloke…pe… āyatanaloke. Tiṇṇā loke visattikanti loke vesā visattikā loke vetaṃ visattikaṃ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti – tiṇṇā loke visattikaṃ. Tenāha bhagavā –
‘‘ឯតទញ្ញាយ យេ សតា, ទិដ្ឋធម្មាភិនិព្ពុតា;
‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
ឧបសន្តា ច តេ សទា, តិណ្ណា លោកេ វិសត្តិក’’ន្តិ។
Upasantā ca te sadā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
សហ គាថាបរិយោសានា…បេ.… សត្ថា មេ ភន្តេ ភគវា, សាវកោហមស្មីតិ។
Saha gāthāpariyosānā…pe… satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
ហេមកមាណវបុច្ឆានិទ្ទេសោ អដ្ឋមោ។
Hemakamāṇavapucchāniddeso aṭṭhamo.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ចូឡនិទ្ទេស-អដ្ឋកថា • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ៨. ហេមកមាណវសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា • 8. Hemakamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā
