| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មិលិន្ទបញ្ហបាឡិ • Milindapañhapāḷi |
១០. ហត្ថិង្គបញ្ហោ
10. Hatthiṅgapañho
១០. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘ហត្ថិស្ស បញ្ច អង្គានិ គហេតព្ពានី’តិ យំ វទេសិ, កតមានិ តានិ បញ្ច អង្គានិ គហេតព្ពានី’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, ហត្ថី នាម ចរន្តោ យេវ បថវិំ ទាលេតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន កាយំ សម្មសមានេនេវ សព្ពេ កិលេសា ទាលេតព្ពា។ ឥទំ, មហារាជ, ហត្ថិស្ស បឋមំ អង្គំ គហេតព្ពំ។
10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṃ dāleti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṃ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ហត្ថី សព្ពកាយេនេវ អបលោកេតិ, ឧជុកំ យេវ បេក្ខតិ, ន ទិសាវិទិសា វិលោកេតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សព្ពកាយេន អបលោកិនា ភវិតព្ពំ, ន ទិសាវិទិសា វិលោកេតព្ពា, ន ឧទ្ធំ ឧល្លោកេតព្ពំ, ន អធោ ឱលោកេតព្ពំ, យុគមត្តបេក្ខិនា ភវិតព្ពំ។ ឥទំ, មហារាជ, ហត្ថិស្ស ទុតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ។
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṃ yeva pekkhati, na disāvidisā viloketi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṃ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṃ ulloketabbaṃ, na adho oloketabbaṃ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ហត្ថី អនិពទ្ធសយនោ គោចរាយមនុគន្ត្វា ន តមេវ ទេសំ វាសត្ថមុបគច្ឆតិ, ន ធុវប្បតិដ្ឋាលយោ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន អនិពទ្ធសយនេន ភវិតព្ពំ, និរាលយេន បិណ្ឌាយ គន្តព្ពំ, យទិ បស្សតិ វិបស្សកោ មនុញ្ញំ បតិរូបំ រុចិរទេសេ ភវំ មណ្ឌបំ វា រុក្ខមូលំ វា គុហំ វា បព្ភារំ វា, តត្ថេវ វាសមុបគន្តព្ពំ, ធុវប្បតិដ្ឋាលយោ ន កាតព្ពោ។ ឥទំ, មហារាជ, ហត្ថិស្ស តតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ។
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṃ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṃ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṃ, yadi passati vipassako manuññaṃ patirūpaṃ ruciradese bhavaṃ maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā guhaṃ vā pabbhāraṃ vā, tattheva vāsamupagantabbaṃ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, hatthissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ហត្ថី ឧទកំ ឱគាហិត្វា សុចិវិមលសីតលសលិលបរិបុណ្ណំ កុមុទុប្បលបទុមបុណ្ឌរីកសញ្ឆន្នំ មហតិមហន្តំ បទុមសរំ ឱគាហិត្វា កីឡតិ គជវរកីឡំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សុចិវិមលវិប្បសន្នមនាវិលធម្មវរវារិបុណ្ណំ វិមុត្តិកុសុមសញ្ឆន្នំ មហាសតិបដ្ឋានបោក្ខរណិំ ឱគាហិត្វា ញាណេន សង្ខារា ឱធុនិតព្ពា វិធុនិតព្ពា, យោគាវចរកីឡា កីឡិតព្ពា។ ឥទំ, មហារាជ, ហត្ថិស្ស ចតុត្ថំ អង្គំ គហេតព្ពំ។
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī udakaṃ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṃ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṃ mahatimahantaṃ padumasaraṃ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṃ vimuttikusumasañchannaṃ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṃ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ហត្ថី សតោ បាទំ ឧទ្ធរតិ, សតោ បាទំ និក្ខិបតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សតេន សម្បជានេន បាទំ ឧទ្ធរិតព្ពំ, សតេន សម្បជានេន បាទំ និក្ខិបិតព្ពំ, អភិក្កមបដិក្កមេ សមិញ្ជនបសារណេ សព្ពត្ថ សតេន សម្បជានេន ភវិតព្ពំ។ ឥទំ, មហារាជ, ហត្ថិស្ស បញ្ចមំ អង្គំ គហេតព្ពំ។ ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ទេវាតិទេវេន សំយុត្តនិកាយវរេ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sato pādaṃ uddharati, sato pādaṃ nikkhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṃ uddharitabbaṃ, satena sampajānena pādaṃ nikkhipitabbaṃ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
‘‘‘កាយេន សំវរោ សាធុ, សាធុ វាចាយ សំវរោ;
‘‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;
មនសា សំវរោ សាធុ, សាធុ សព្ពត្ថ សំវរោ;
Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;
សព្ពត្ថ សំវុតោ លជ្ជី, រក្ខិតោតិ បវុច្ចតី’’’តិ។
Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’’ti.
ហត្ថិង្គបញ្ហោ ទសមោ។ឧបចិកាវគ្គោ ចតុត្ថោ។
Hatthiṅgapañho dasamo.Upacikāvaggo catuttho.
តស្សុទ្ទានំ –
Tassuddānaṃ –
ឧបចិកា ពិឡារោ ច, ឧន្ទូរោ វិច្ឆិកេន ច;
Upacikā biḷāro ca, undūro vicchikena ca;
នកុលោ សិង្គាលោ មិគោ,
Nakulo siṅgālo migo,
គោរូបោ វរាហោ ហត្ថិនា ទសាតិ។
Gorūpo varāho hatthinā dasāti.
