Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඛුද්‌දසික්‌ඛා-මූලසික්‌ඛා • Khuddasikkhā-mūlasikkhā

ගන්‌ථාරම්‌භකථාවණ්‌ණනා

Ganthārambhakathāvaṇṇanā

(ක) එත්‌ථාහ – කතමා ඛුද්‌දසික්‌ඛා, කථං සික්‌ඛිතබ්‌බා, කස්‌මා සික්‌ඛිතබ්‌බා, කෙ සික්‌ඛන්‌ති, කෙ සික්‌ඛිතසික්‌ඛාති? වුච්‌චතෙ – අධිසීලඅධිචිත්‌තඅධිපඤ්‌ඤාවසෙන තිස්‌සො සික්‌ඛා, ගන්‌ථවසෙනෙත්‌ථ සඞ්‌ඛිපිත්‌වා වුත්‌තත්‌තා තද්‌දීපනො ගන්‌ථො ‘‘ඛුද්‌දසික්‌ඛා’’ති වුච්‌චති, අථ වා ‘‘ඛුද්‌දං අනෙලකං මධුපටල’’න්‌තිආදීනි විය සික්‌ඛාකාමානං මධුරතාය ඛුද්‌දා ච තා සික්‌ඛා චාති ඛුද්‌දසික්‌ඛා, අථ වා ‘‘ඛුද්‌දපුත්‌තම්‌හි සමණ පොස ම’’න්‌තිආදීසු විය බහුවිධත්‌තාපි ඛුද්‌දා ච තා සික්‌ඛිතබ්‌බතො සික්‌ඛා චාති ඛුද්‌දසික්‌ඛා. අධිසීලසික්‌ඛා පනෙත්‌ථ චාරිත්‌තවාරිත්‌තවසෙන දුවිධම්‌පි සීලං යථානුසිට්‌ඨං පටිපජ්‌ජමානෙන තප්‌පටිපක්‌ඛෙ කිලෙසෙ තදඞ්‌ගප්‌පහානවසෙන පජහන්‌තෙන සික්‌ඛිතබ්‌බා, අධිචිත්‌තසික්‌ඛා පන යථාවුත්‌තෙසු ආරම්‌මණෙසු අභියොගකරණවසෙන ඣානප්‌පටිපක්‌ඛානං නීවරණගණානං වික්‌ඛම්‌භනප්‌පහානං කුරුමානෙන සික්‌ඛිතබ්‌බා, අධිපඤ්‌ඤාසික්‌ඛා පන යථානුරූපං සමුච්‌ඡෙදවසෙන සානුසයෙ කිලෙසෙ සමුච්‌ඡින්‌දන්‌තෙන සික්‌ඛිතබ්‌බා.

(Ka) etthāha – katamā khuddasikkhā, kathaṃ sikkhitabbā, kasmā sikkhitabbā, ke sikkhanti, ke sikkhitasikkhāti? Vuccate – adhisīlaadhicittaadhipaññāvasena tisso sikkhā, ganthavasenettha saṅkhipitvā vuttattā taddīpano gantho ‘‘khuddasikkhā’’ti vuccati, atha vā ‘‘khuddaṃ anelakaṃ madhupaṭala’’ntiādīni viya sikkhākāmānaṃ madhuratāya khuddā ca tā sikkhā cāti khuddasikkhā, atha vā ‘‘khuddaputtamhi samaṇa posa ma’’ntiādīsu viya bahuvidhattāpi khuddā ca tā sikkhitabbato sikkhā cāti khuddasikkhā. Adhisīlasikkhā panettha cārittavārittavasena duvidhampi sīlaṃ yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamānena tappaṭipakkhe kilese tadaṅgappahānavasena pajahantena sikkhitabbā, adhicittasikkhā pana yathāvuttesu ārammaṇesu abhiyogakaraṇavasena jhānappaṭipakkhānaṃ nīvaraṇagaṇānaṃ vikkhambhanappahānaṃ kurumānena sikkhitabbā, adhipaññāsikkhā pana yathānurūpaṃ samucchedavasena sānusaye kilese samucchindantena sikkhitabbā.

කස්‌මා සික්‌ඛිතබ්‌බාති එත්‌ථ –

Kasmā sikkhitabbāti ettha –

ජාතිආදීහි දුක්‌ඛෙහි, අනෙකෙහි උපද්‌දුතං;

Jātiādīhi dukkhehi, anekehi upaddutaṃ;

ඛන්‌ධලොකං ජහිත්‌වාන, පත්‌තුං ඛෙමං පුරං සිවං.

Khandhalokaṃ jahitvāna, pattuṃ khemaṃ puraṃ sivaṃ.

කල්‍යාණපුථුජ්‌ජනෙන සහ සත්‌ත සෙක්‌ඛා සික්‌ඛන්‌ති. අරහන්‌තො සික්‌ඛිතසික්‌ඛා.

Kalyāṇaputhujjanena saha satta sekkhā sikkhanti. Arahanto sikkhitasikkhā.

යෙ වීතමොහා මුනිපුඞ්‌ගවස්‌ස;

Ye vītamohā munipuṅgavassa;

සිස්‌සෙසු අග්‌ගා මුනිනා පසත්‌ථා;

Sissesu aggā muninā pasatthā;

තෙ තීසු සික්‌ඛාසු සමත්‌තසික්‌ඛා;

Te tīsu sikkhāsu samattasikkhā;

තතො පරෙ කෙන සමත්‌තසික්‌ඛාති.

Tato pare kena samattasikkhāti.

ආදිතොති එත්‌ථ ආදිම්‌හියෙවාති අත්‌ථො, ආදිතො පට්‌ඨායාති වා. උපසම්‌පන්‌නෙන ච උපසම්‌පන්‌නාය ච සික්‌ඛිතබ්‌බං උපසම්‌පන්‌නසික්‌ඛිතබ්‌බං. සහ මාතිකාය සමාතිකං. පුබ්‌බෙ වුත්‌තප්‌පකාරං ඛුද්‌දසික්‌ඛං පවක්‌ඛාමි ආදරෙන, පකාරෙන වා වක්‌ඛාමි රතනත්‌තයං වන්‌දිත්‌වාති අත්‌ථො. අපිච ථෙරො ආදිතොති වචනෙන සද්‌ධාපබ්‌බජිතානං කුලපුත්‌තානං ආලසියදොසෙන අප්‌පටිපජ්‌ජන්‌තානං අඤ්‌ඤාණදොසෙන අඤ්‌ඤථා පටිපජ්‌ජන්‌තානං සංවෙගං ජනෙති. කථං? අතිදුල්‌ලභං ඛණසමවායං පටිලභිත්‌වා තඞ්‌ඛණං න කුසීතෙන වා නිරත්‌ථකකථාපසුතෙන වා වීතිනාමෙතබ්‌බං, කිං කාතබ්‌බං? ආදිතො පට්‌ඨාය නිරන්‌තරමෙව තීසු සික්‌ඛාසු ආදරො ජනෙතබ්‌බොති. එත්‌ථාහ – කිං තං රතනත්‌තයං නාම, යං වන්‌දිත්‌වා ථෙරො ඛුද්‌දසික්‌ඛං පවක්‌ඛතීති? වුච්‌චතෙ – බුද්‌ධරතනං ධම්‌මරතනං සඞ්‌ඝරතනන්‌ති ඉමානි තීණි රතනානි. තානි හි රතිජනනට්‌ඨෙන ‘‘රතනානී’’ති වුච්‌චන්‌ති. අපිච –

Āditoti ettha ādimhiyevāti attho, ādito paṭṭhāyāti vā. Upasampannena ca upasampannāya ca sikkhitabbaṃ upasampannasikkhitabbaṃ. Saha mātikāya samātikaṃ. Pubbe vuttappakāraṃ khuddasikkhaṃ pavakkhāmi ādarena, pakārena vā vakkhāmi ratanattayaṃ vanditvāti attho. Apica thero āditoti vacanena saddhāpabbajitānaṃ kulaputtānaṃ ālasiyadosena appaṭipajjantānaṃ aññāṇadosena aññathā paṭipajjantānaṃ saṃvegaṃ janeti. Kathaṃ? Atidullabhaṃ khaṇasamavāyaṃ paṭilabhitvā taṅkhaṇaṃ na kusītena vā niratthakakathāpasutena vā vītināmetabbaṃ, kiṃ kātabbaṃ? Ādito paṭṭhāya nirantarameva tīsu sikkhāsu ādaro janetabboti. Etthāha – kiṃ taṃ ratanattayaṃ nāma, yaṃ vanditvā thero khuddasikkhaṃ pavakkhatīti? Vuccate – buddharatanaṃ dhammaratanaṃ saṅgharatananti imāni tīṇi ratanāni. Tāni hi ratijananaṭṭhena ‘‘ratanānī’’ti vuccanti. Apica –

‘‘චිත්‌තීකතං මහග්‌ඝඤ්‌ච, අතුලං දුල්‌ලභදස්‌සනං;

‘‘Cittīkataṃ mahagghañca, atulaṃ dullabhadassanaṃ;

අනොමසත්‌තපරිභොගං, රතනං තෙන වුච්‌චතී’’ති. (දී. නී. අට්‌ඨ. 2.33; සං. නි. අට්‌ඨ. 3.5.223; ඛු. පා. අට්‌ඨ. 6.3; සු. නි. අට්‌ඨ. 1.226; මහානි. අට්‌ඨ. 50; උදා. අට්‌ඨ. 45) –

Anomasattaparibhogaṃ, ratanaṃ tena vuccatī’’ti. (dī. nī. aṭṭha. 2.33; saṃ. ni. aṭṭha. 3.5.223; khu. pā. aṭṭha. 6.3; su. ni. aṭṭha. 1.226; mahāni. aṭṭha. 50; udā. aṭṭha. 45) –

ඉමිස්‌සා ගාථාය වසෙන රතනත්‌ථො වෙදිතබ්‌බො.

Imissā gāthāya vasena ratanattho veditabbo.





© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact