| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
ឯកូនសត្តតិទ្វិសតចតុក្កកថាវណ្ណនា
Ekūnasattatidvisatacatukkakathāvaṇṇanā
៥៩-៦០. មត្តន្តិ សុរាទីហិ មត្តំ។ អក្ខាយិតនិមិត្តា ឥធ ឧត្តរបទលោបេន អក្ខាយិតសទ្ទេន វុត្តាតិ អាហ ‘‘អក្ខាយិតនិមិត្ត’’ន្តិ។ ជាគរន្តិន្តិអាទិ វិសេសនរហិតត្តា ‘‘សុទ្ធិកចតុក្កានី’’តិ វុត្តំ។ សមានាចរិយកាថេរាតិ ឯកាចរិយស្ស ឧទ្ទេសន្តេវាសិកា។ គង្គាយ អបរភាគោ អបរគង្គំ។ វតរេតិ គរហត្ថេ និបាតោ។ ឯវំ វិនយគរុកានន្តិ ឥមិនា ឧបរិ ឧបតិស្សត្ថេរេន វុច្ចមានវិនិច្ឆយស្ស គរុករណីយតាយ ការណំ វុត្តំ។ សព្ពំ បរិយាទិយិត្វាតិ សព្ពំ បារាជិកខេត្តំ អនវសេសតោ គហេត្វា។ យទិ ហិ សាវសេសំ កត្វា បញ្ញបេយ្យ, អលជ្ជីនំ តត្ថ លេសេន អជ្ឈាចារសោតោ បវត្តតីតិ អាហ ‘‘សោតំ ឆិន្ទិត្វា’’តិ។ សហសេយ្យាទិបណ្ណត្តិវជ្ជសិក្ខាបទេសុយេវ (បាចិ. ៤៩-៥១) សាវសេសំ កត្វាបិ បញ្ញាបនំ សម្ភវតិ, ន លោកវជ្ជេសូតិ អាហ ឥទញ្ហីតិអាទិ។ សហសេយ្យសិក្ខាបទេ ហិ (បាចិ. ៤៩ អាទយោ) កិញ្ចាបិ យេភុយ្យច្ឆន្នេ យេភុយ្យបរិច្ឆន្នេ ហេដ្ឋិមបរិច្ឆេទតោ បាចិត្តិយំ ទស្សិតំ, ឧបឌ្ឍច្ឆន្នេ ឧបឌ្ឍបរិច្ឆន្នេ ទុក្កដំ, តថាបិ សាវសេសត្តា បញ្ញត្តិយា យេភុយ្យច្ឆន្នឧបឌ្ឍបរិច្ឆន្នាទីសុបិ អដ្ឋកថាយំ បាចិត្តិយមេវ ទស្សិតំ។ ឥធ បន និរវសេសត្តា បញ្ញត្តិយា ភគវតា ទស្សិតំ យេភុយ្យេន អក្ខាយិតនិមិត្តតោ ហេដ្ឋា បារាជិកក្ខេត្តំ នត្ថិ, ថុល្លច្ចយាទិមេវ តត្ថ លព្ភតិ។
59-60.Mattanti surādīhi mattaṃ. Akkhāyitanimittā idha uttarapadalopena akkhāyitasaddena vuttāti āha ‘‘akkhāyitanimitta’’nti. Jāgarantintiādi visesanarahitattā ‘‘suddhikacatukkānī’’ti vuttaṃ. Samānācariyakātherāti ekācariyassa uddesantevāsikā. Gaṅgāya aparabhāgo aparagaṅgaṃ. Vatareti garahatthe nipāto. Evaṃ vinayagarukānanti iminā upari upatissattherena vuccamānavinicchayassa garukaraṇīyatāya kāraṇaṃ vuttaṃ. Sabbaṃ pariyādiyitvāti sabbaṃ pārājikakhettaṃ anavasesato gahetvā. Yadi hi sāvasesaṃ katvā paññapeyya, alajjīnaṃ tattha lesena ajjhācārasoto pavattatīti āha ‘‘sotaṃ chinditvā’’ti. Sahaseyyādipaṇṇattivajjasikkhāpadesuyeva (pāci. 49-51) sāvasesaṃ katvāpi paññāpanaṃ sambhavati, na lokavajjesūti āha idañhītiādi. Sahaseyyasikkhāpade hi (pāci. 49 ādayo) kiñcāpi yebhuyyacchanne yebhuyyaparicchanne heṭṭhimaparicchedato pācittiyaṃ dassitaṃ, upaḍḍhacchanne upaḍḍhaparicchanne dukkaṭaṃ, tathāpi sāvasesattā paññattiyā yebhuyyacchannaupaḍḍhaparicchannādīsupi aṭṭhakathāyaṃ pācittiyameva dassitaṃ. Idha pana niravasesattā paññattiyā bhagavatā dassitaṃ yebhuyyena akkhāyitanimittato heṭṭhā pārājikakkhettaṃ natthi, thullaccayādimeva tattha labbhati.
ឧបតិស្សត្ថេរេន វុត្តស្សេវ វិនិច្ឆយស្ស អញ្ញម្បិ ឧបត្ថម្ភការណំ ទស្សេន្តោ អបិចាតិអាទិមាហ។ និមិត្តេ អប្បមត្តិកាបិ មំសរាជិ សចេ អវសិដ្ឋា ហោតិ, តំ យេភុយ្យក្ខាយិតមេវ ហោតិ, តតោ បរំ បន សព្ពសោ ខាយិតេ និមិត្តេ ទុក្កដមេវាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘តតោ បរំ ថុល្លច្ចយំ នត្ថី’’តិ។ កេចិ បនេត្ថ វច្ចមគ្គាទិំ ចត្តារោ កោដ្ឋាសេ កត្វា ‘‘តេសុ ទ្វេ កោដ្ឋាសេ អតិក្កម្ម យាវ តតិយកោដ្ឋាសស្ស បរិយោសានា ខាយិតំ យេភុយ្យក្ខាយិតំ នាម, តតោ បរំ ថុល្លច្ចយំ នត្ថិ, យាវ ចតុត្ថកោដ្ឋាសស្ស បរិយោសានា ខាយិតំ, តម្បិ ទុក្កដវត្ថុយេវា’’តិ ច វទន្តិ, តំ ន យុត្តំ។ មតសរីរស្មិំយេវ វេទិតព្ពន្តិ មតំ យេភុយ្យេន អក្ខាយិតន្តិអាទិវចនតោ វុត្តំ។ យទិបិ និមិត្តន្តិអាទិ ជីវមានកសរីរមេវ សន្ធាយ វុត្តំ តស្សេវ អធិកតត្តា។ តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. បឋមបារាជិកវណ្ណនា) ‘‘ជីវមានកសរីរស្ស វុត្តប្បការេ មគ្គេ សចេបិ តចាទីនិ អនវសេសេត្វា សព្ពសោ ឆិន្នេ’’តិអាទិ វុត្តំ។ សព្ពសោ ខាយិតន្តិ និមិត្តមំសំ សព្ពំ ឆិន្នន្តិ អត្ថោ។ និមិត្តសណ្ឋានន្តិ ឆិន្នមំសស្ស អន្តោ យាវ មុត្តវត្ថិកោសា ឆិទ្ទាការោ អព្ភន្តរឆវិចម្មមត្តោ ឥត្ថិនិមិត្តាការោ, តេនាហ ‘‘បវេសនំ ជាយតី’’តិ។ និមិត្តសណ្ឋានំ បន អនវសេសេត្វាតិ បវេសនារហឆិទ្ទាការេន ឋិតអព្ភន្តរមំសាទិំ អនវសេសេត្វា។ ឯតេន យាវ បវេសោ លព្ភតិ, តាវ មគ្គោយេវាតិ ទស្សេតិ។ និមិត្តតោ បតិតាយ មំសបេសិយាតិ ឥទំ និមិត្តសណ្ឋានវិរហិតំ អព្ភន្តរមំសខណ្ឌំ សន្ធាយ វុត្តំ។ និមិត្តសណ្ឋានំ អកោបេត្វា សមន្តតោ ឆិន្ទិត្វា ឧទ្ធដមំសបេសិយា បន មតសរីរេ យេភុយ្យេន អក្ខាយិតនិមិត្តេ វិយ ឧបក្កមន្តស្ស បារាជិកមេវ។
Upatissattherena vuttasseva vinicchayassa aññampi upatthambhakāraṇaṃ dassento apicātiādimāha. Nimitte appamattikāpi maṃsarāji sace avasiṭṭhā hoti, taṃ yebhuyyakkhāyitameva hoti, tato paraṃ pana sabbaso khāyite nimitte dukkaṭamevāti dassento āha ‘‘tato paraṃ thullaccayaṃ natthī’’ti. Keci panettha vaccamaggādiṃ cattāro koṭṭhāse katvā ‘‘tesu dve koṭṭhāse atikkamma yāva tatiyakoṭṭhāsassa pariyosānā khāyitaṃ yebhuyyakkhāyitaṃ nāma, tato paraṃ thullaccayaṃ natthi, yāva catutthakoṭṭhāsassa pariyosānā khāyitaṃ, tampi dukkaṭavatthuyevā’’ti ca vadanti, taṃ na yuttaṃ. Matasarīrasmiṃyeva veditabbanti mataṃ yebhuyyena akkhāyitantiādivacanato vuttaṃ. Yadipi nimittantiādi jīvamānakasarīrameva sandhāya vuttaṃ tasseva adhikatattā. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) ‘‘jīvamānakasarīrassa vuttappakāre magge sacepi tacādīni anavasesetvā sabbaso chinne’’tiādi vuttaṃ. Sabbaso khāyitanti nimittamaṃsaṃ sabbaṃ chinnanti attho. Nimittasaṇṭhānanti chinnamaṃsassa anto yāva muttavatthikosā chiddākāro abbhantarachavicammamatto itthinimittākāro, tenāha ‘‘pavesanaṃ jāyatī’’ti. Nimittasaṇṭhānaṃ pana anavasesetvāti pavesanārahachiddākārena ṭhitaabbhantaramaṃsādiṃ anavasesetvā. Etena yāva paveso labbhati, tāva maggoyevāti dasseti. Nimittato patitāya maṃsapesiyāti idaṃ nimittasaṇṭhānavirahitaṃ abbhantaramaṃsakhaṇḍaṃ sandhāya vuttaṃ. Nimittasaṇṭhānaṃ akopetvā samantato chinditvā uddhaṭamaṃsapesiyā pana matasarīre yebhuyyena akkhāyitanimitte viya upakkamantassa pārājikameva.
ឯវំ ជីវមានកមនុស្សសរីរេ លព្ភមានវិសេសំ ទស្សេត្វា ឥទានិ មតសរីរេ ទស្សេតុំ មតសរីរេ បនាតិអាទិមាហ។ វត្ថិកោសេសូតិ បុរិសានំ អង្គជាតកោសចម្មេសុ។ ‘‘នវទ្វារោ មហាវណោ’’តិអាទិ (មិ. ប. ២.៦.១) វចនតោ មនុស្សានំ អក្ខិនាសាទីនិ វណសង្ខេបេន ថុល្លច្ចយក្ខេត្តានីតិ តេសុបិ ថុល្លច្ចយំ វុត្តំ, ឯវំ មនុស្សានំ មតសរីរេបិ, តេនាហ មតេ អល្លសរីរេតិអាទិ។ តត្ថ អល្លសរីរេតិ អកុថិតំ សន្ធាយ វុត្តំ។ បារាជិកក្ខេត្តេតិ យេភុយ្យេន អក្ខាយិតម្បិ សន្ធាយ វុត្តំ។ ថុល្លច្ចយក្ខេត្តេតិ ឧបឌ្ឍក្ខាយិតាទិម្បិ សន្ធាយ វុត្តំ។ ឯត្ថ ច អក្ខិនាសាទិថុល្លច្ចយក្ខេត្តេសុ យេភុយ្យេន អក្ខាយិតេសុបិ ថុល្លច្ចយំ, ឧបឌ្ឍក្ខាយិតាទីសុ ទុក្កដន្តិ វេទិតព្ពំ។ សព្ពេសម្បីតិ យថាវុត្តហត្ថិអាទីហិ អញ្ញេសំ តិរច្ឆានានំ សង្គណ្ហនត្ថំ វុត្តំ។ តិរច្ឆានគតានំ អក្ខិកណ្ណវណេសុ ទុក្កដំ បន អដ្ឋកថាប្បមាណេន គហេតព្ពំ, ‘‘អមគ្គេន អមគ្គំ បវេសេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ (បារា. ៦៦) ហិ សាមញ្ញតោ វុត្តំ, ន បន មនុស្សានន្តិ វិសេសេត្វា។ យទិ ហិ មនុស្សានញ្ញេវ វណេសុ ថុល្លច្ចយំ សិយា, ហត្ថិអស្សាទីនំ នាសវត្ថិកោសេសុបិ បដង្គមុខមណ្ឌូកស្ស មុខសណ្ឋានេបិ ច វណសង្ខេបតោ ថុល្លច្ចយំ ន វត្តព្ពំ សិយា, វុត្តញ្ច។ តស្មា អដ្ឋកថាចរិយា ឯវេត្ថ បមាណំ។ មតានំ តិរច្ឆានគតានន្តិ មតកេន សម្ពន្ធោ។
Evaṃ jīvamānakamanussasarīre labbhamānavisesaṃ dassetvā idāni matasarīre dassetuṃ matasarīre panātiādimāha. Vatthikosesūti purisānaṃ aṅgajātakosacammesu. ‘‘Navadvāro mahāvaṇo’’tiādi (mi. pa. 2.6.1) vacanato manussānaṃ akkhināsādīni vaṇasaṅkhepena thullaccayakkhettānīti tesupi thullaccayaṃ vuttaṃ, evaṃ manussānaṃ matasarīrepi, tenāha mate allasarīretiādi. Tattha allasarīreti akuthitaṃ sandhāya vuttaṃ. Pārājikakkhetteti yebhuyyena akkhāyitampi sandhāya vuttaṃ. Thullaccayakkhetteti upaḍḍhakkhāyitādimpi sandhāya vuttaṃ. Ettha ca akkhināsādithullaccayakkhettesu yebhuyyena akkhāyitesupi thullaccayaṃ, upaḍḍhakkhāyitādīsu dukkaṭanti veditabbaṃ. Sabbesampīti yathāvuttahatthiādīhi aññesaṃ tiracchānānaṃ saṅgaṇhanatthaṃ vuttaṃ. Tiracchānagatānaṃ akkhikaṇṇavaṇesu dukkaṭaṃ pana aṭṭhakathāppamāṇena gahetabbaṃ, ‘‘amaggena amaggaṃ paveseti, āpatti thullaccayassā’’ti (pārā. 66) hi sāmaññato vuttaṃ, na pana manussānanti visesetvā. Yadi hi manussānaññeva vaṇesu thullaccayaṃ siyā, hatthiassādīnaṃ nāsavatthikosesupi paṭaṅgamukhamaṇḍūkassa mukhasaṇṭhānepi ca vaṇasaṅkhepato thullaccayaṃ na vattabbaṃ siyā, vuttañca. Tasmā aṭṭhakathācariyā evettha pamāṇaṃ. Matānaṃ tiracchānagatānanti matakena sambandho.
មេថុនរាគេន វត្ថិកោសំ បវេសេន្តស្ស ថុល្លច្ចយំ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘វត្ថិកោសំ អប្បវេសេន្តោ’’តិ។ មេថុនរាគោ ច នាម កាយសំសគ្គរាគំ មោចនស្សាទញ្ច មុញ្ចិត្វា វិសុំ ទ្វយំទ្វយសមាបត្តិយា រាគោ, សោ ច បុរិសាទីសុបិ ឧប្បជ្ជតិ, តេន ច អបារាជិកក្ខេត្តេ ឥត្ថិសរីរេបិ ឧបក្កមន្តស្ស អសុចិម្ហិ មុត្តេបិ សង្ឃាទិសេសោ ន ហោតិ, ខេត្តានុរូបំ ថុល្លច្ចយទុក្កដមេវ ហោតីតិ វេទិតព្ពំ។ អប្បវេសេន្តោតិ ឥមិនា តីសុ មគ្គេសុ បវេសនាធិប្បាយេ អសតិបិ មេថុនរាគេន ពហិ ឃដ្ដនំ សម្ភវតីតិ ទស្សេតិ, តេនេវ ថុល្លច្ចយំ វុត្តំ, ឥតរថា បវេសនាធិប្បាយេន ពហិ ឆុបន្តស្ស មេថុនស្ស បុព្ពបយោគត្តា ទុក្កដមេវ វត្តព្ពំ សិយា។ និមិត្តេន និមិត្តំ ឆុបតិ ថុល្លច្ចយន្តិ ឥទញ្ច ‘‘ន ច, ភិក្ខវេ, រត្តចិត្តេន អង្គជាតំ ឆុបិតព្ពំ, យោ ឆុបេយ្យ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ (មហាវ. ២៥២) ឥមស្ស ចម្មក្ខន្ធកេ អាគតស្ស សុត្តស្ស វសេន វុត្តំ។ តត្ថ ច កេសញ្ចិ អញ្ញថាបិ អត្ថវិកប្បស្ស ពីជំ ទស្សេន្តោ មហាអដ្ឋកថាយំ បនាតិអាទិមាហ។ មុខេនេវ ឆុបនំ សន្ធាយាតិ ឱដ្ឋជិវ្ហាទិមុខាវយវេន ឆុបនំ សន្ធាយ។ ឱឡារិកត្តាតិ អជ្ឈាចារស្ស ថុល្លត្តា។ តំ សន្ធាយភាសិតន្តិ តំ យថាវុត្តសុត្តំ។ សុត្តញ្ហិ អជ្ឈាចារំ សន្ធាយ បដិច្ច វុត្តត្តា ‘‘សន្ធាយភាសិត’’ន្តិ វុច្ចតិ។ សុដ្ឋុសល្លក្ខេត្វាតិ បិដ្ឋិំ អភិរុហន្តានំ អង្គជាតមុខេនេវ និមិត្តឆុបនស្ស សម្ភវំ មេថុនរាគីនញ្ច អង្គជាតេន ឆុបនស្សេវ អនុរូបតញ្ច សុត្តេ ច ‘‘មុខេនា’’តិ អវុត្តតញ្ច អញ្ញញ្ច នយំ យថាពលំ សុដ្ឋុ សល្លក្ខេត្វាតិ អត្ថោ។ សង្ឃាទិសេសោតិ មនុស្សិត្ថិំ សន្ធាយ វុត្តំ។ បស្សាវមគ្គន្តិ ឥទំ ចម្មក្ខន្ធកេ និទានវសេន វុត្តំ។ ឥតរមគ្គទ្វយំ បន និមិត្តមុខេន ឆុបន្តស្ស វណសង្ខេបេន ថុល្លច្ចយមេវ។ វុត្តនយេនេវាតិ មេថុនរាគេនេវ។ និមិត្តមុខេន បន វិនា មេថុនរាគេន មនុស្សិត្ថិយា វា តិរច្ឆានគតិត្ថិយា វា បស្សាវមគ្គំ បកតិមុខេន ឆុបន្តស្ស ទុក្កដមេវ បកតិមុខេន បកតិមុខឆុបនេ វិយ, ឥតរថា តត្ថាបិ ថុល្លច្ចយេន ភវិតព្ពំ, តញ្ច ន យុត្តំ ខន្ធកសុត្តេបិ តថា អវុត្តត្តា។ កាយសំសគ្គរាគេន ទុក្កដន្តិ និមិត្តមុខេន វា បកតិមុខាទិំ ឥតរកាយេន វា កាយសំសគ្គរាគេន ឆុបន្តស្ស ទុក្កដមេវ។
Methunarāgena vatthikosaṃ pavesentassa thullaccayaṃ vuttanti āha ‘‘vatthikosaṃ appavesento’’ti. Methunarāgo ca nāma kāyasaṃsaggarāgaṃ mocanassādañca muñcitvā visuṃ dvayaṃdvayasamāpattiyā rāgo, so ca purisādīsupi uppajjati, tena ca apārājikakkhette itthisarīrepi upakkamantassa asucimhi muttepi saṅghādiseso na hoti, khettānurūpaṃ thullaccayadukkaṭameva hotīti veditabbaṃ. Appavesentoti iminā tīsu maggesu pavesanādhippāye asatipi methunarāgena bahi ghaṭṭanaṃ sambhavatīti dasseti, teneva thullaccayaṃ vuttaṃ, itarathā pavesanādhippāyena bahi chupantassa methunassa pubbapayogattā dukkaṭameva vattabbaṃ siyā. Nimittena nimittaṃ chupati thullaccayanti idañca ‘‘na ca, bhikkhave, rattacittena aṅgajātaṃ chupitabbaṃ, yo chupeyya, āpatti thullaccayassā’’ti (mahāva. 252) imassa cammakkhandhake āgatassa suttassa vasena vuttaṃ. Tattha ca kesañci aññathāpi atthavikappassa bījaṃ dassento mahāaṭṭhakathāyaṃ panātiādimāha. Mukheneva chupanaṃ sandhāyāti oṭṭhajivhādimukhāvayavena chupanaṃ sandhāya. Oḷārikattāti ajjhācārassa thullattā. Taṃ sandhāyabhāsitanti taṃ yathāvuttasuttaṃ. Suttañhi ajjhācāraṃ sandhāya paṭicca vuttattā ‘‘sandhāyabhāsita’’nti vuccati. Suṭṭhusallakkhetvāti piṭṭhiṃ abhiruhantānaṃ aṅgajātamukheneva nimittachupanassa sambhavaṃ methunarāgīnañca aṅgajātena chupanasseva anurūpatañca sutte ca ‘‘mukhenā’’ti avuttatañca aññañca nayaṃ yathābalaṃ suṭṭhu sallakkhetvāti attho. Saṅghādisesoti manussitthiṃ sandhāya vuttaṃ. Passāvamagganti idaṃ cammakkhandhake nidānavasena vuttaṃ. Itaramaggadvayaṃ pana nimittamukhena chupantassa vaṇasaṅkhepena thullaccayameva. Vuttanayenevāti methunarāgeneva. Nimittamukhena pana vinā methunarāgena manussitthiyā vā tiracchānagatitthiyā vā passāvamaggaṃ pakatimukhena chupantassa dukkaṭameva pakatimukhena pakatimukhachupane viya, itarathā tatthāpi thullaccayena bhavitabbaṃ, tañca na yuttaṃ khandhakasuttepi tathā avuttattā. Kāyasaṃsaggarāgena dukkaṭanti nimittamukhena vā pakatimukhādiṃ itarakāyena vā kāyasaṃsaggarāgena chupantassa dukkaṭameva.
ឯត្ថ ច កាយសំសគ្គរាគេន ពហិនិមិត្តេ ឧបក្កមតោ អជានន្តស្សេវ អង្គជាតំ យទិ បារាជិកក្ខេត្តំ ឆុបតិ, តត្ថ កិំ ហោតីតិ? កេចិ តាវ ‘‘មេថុនរាគស្ស អភាវា មនុស្សិត្ថិយា សង្ឃាទិសេសោ, សេសេសុ វត្ថុវសេន ថុល្លច្ចយទុក្កដានី’’តិ វទន្តិ។ អញ្ញេ បន ‘‘បវេសនក្ខណេ ផស្សស្ស សាទិយនសម្ភវតោ ពលក្ការេន ឧបក្កមនក្ខណេ វិយ បារាជិកមេវា’’តិ វទន្តិ, ឥទមេវ យុត្តតរំ។ មគ្គត្តយតោ ហិ អញ្ញស្មិំ បទេសេយេវ កាយសំសគ្គាទិរាគភេទតោ អាបត្តិភេទោ លព្ភតិ, ន មគ្គត្តយេ។ តត្ថ បន យេន កេនចិ អាការេន ផស្សស្ស សាទិយនក្ខណេ បារាជិកមេវ, តេនេវ បរោបក្កមេន បវេសនាទីសុ រាគភេទំ អនុទ្ធរិត្វា សាទិយនមត្តេន បារាជិកំ វុត្តំ។
Ettha ca kāyasaṃsaggarāgena bahinimitte upakkamato ajānantasseva aṅgajātaṃ yadi pārājikakkhettaṃ chupati, tattha kiṃ hotīti? Keci tāva ‘‘methunarāgassa abhāvā manussitthiyā saṅghādiseso, sesesu vatthuvasena thullaccayadukkaṭānī’’ti vadanti. Aññe pana ‘‘pavesanakkhaṇe phassassa sādiyanasambhavato balakkārena upakkamanakkhaṇe viya pārājikamevā’’ti vadanti, idameva yuttataraṃ. Maggattayato hi aññasmiṃ padeseyeva kāyasaṃsaggādirāgabhedato āpattibhedo labbhati, na maggattaye. Tattha pana yena kenaci ākārena phassassa sādiyanakkhaṇe pārājikameva, teneva paropakkamena pavesanādīsu rāgabhedaṃ anuddharitvā sādiyanamattena pārājikaṃ vuttaṃ.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ឯកូនសត្តតិទ្វិសតចតុក្កកថាវណ្ណនា • Ekūnasattatidvisatacatukkakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ឯកូនសត្តតិទ្វិសតចតុក្កកថាវណ្ណនា • Ekūnasattatidvisatacatukkakathāvaṇṇanā
