| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៥. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា
5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
១១៦. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទេ ឯត្តកមេវ វុត្តន្តិ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ។ ‘‘ឥទញ្ច អដ្ឋកថាសុ តថាវុត្តភាវទស្សនត្ថំ វុត្តំ, អញ្ញម្បិ តាទិសំ មញ្ចបីឋេសុ អត្ថរិតំ បច្ចត្ថរណមេវា’’តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ។ មាតិកាដ្ឋកថាយំ បន ‘‘បច្ចត្ថរណំ នាម បាវារោ កោជវោតិ ឯត្តកមេវា’’តិ និយមេត្វា វុត្តំ, តស្មា គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ ឥមិនា ន សមេតិ, វីមំសិត្វា គហេតព្ពំ។ សេនាសនតោតិ សព្ពបច្ឆិមសេនាសនតោ។ យោ កោចីតិ តស្ស ញាតកោ វា អញ្ញាតកោ វា យោ កោចិ។
116. Dutiyasenāsanasikkhāpade ettakameva vuttanti aṭṭhakathāsu vuttaṃ. ‘‘Idañca aṭṭhakathāsu tathāvuttabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ, aññampi tādisaṃ mañcapīṭhesu attharitaṃ paccattharaṇamevā’’ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Mātikāṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘paccattharaṇaṃ nāma pāvāro kojavoti ettakamevā’’ti niyametvā vuttaṃ, tasmā gaṇṭhipadesu vuttaṃ iminā na sameti, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Senāsanatoti sabbapacchimasenāsanato. Yo kocīti tassa ñātako vā aññātako vā yo koci.
១១៧. បរិវេណន្តិ ឯកេកស្ស វិហារស្ស បរិក្ខេបព្ភន្តរំ។ កុរុន្ទដ្ឋកថាយំ វុត្តមេវត្ថំ សវិសេសំ កត្វា ទស្សេតុំ ‘‘កិញ្ចាបិ វុត្តោ’’តិអាទិ អារទ្ធំ។ ‘‘អបរិច្ឆន្នេ មណ្ឌបេ’’តិ វិសុំ យោជេតព្ពំ។ តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ (កង្ខា. អដ្ឋ. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា) ‘‘អបរិច្ឆន្នមណ្ឌបេ វា បរិច្ឆន្នេ វាបិ ពហូនំ សន្និបាតភូតេ’’តិ វុត្តំ។ ភោជនសាលាយម្បិ អយំ វិសេសោ លព្ភតិយេវ។ វត្តព្ពំ នត្ថីតិ វិសេសេត្វា កិញ្ចិ វត្តព្ពំ នត្ថិ។ បលុជ្ជតីតិ វិនស្សតិ។ នស្សេយ្យាតិ ចោរាទីហិ វិនស្សេយ្យ។
117.Pariveṇanti ekekassa vihārassa parikkhepabbhantaraṃ. Kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttamevatthaṃ savisesaṃ katvā dassetuṃ ‘‘kiñcāpi vutto’’tiādi āraddhaṃ. ‘‘Aparicchanne maṇḍape’’ti visuṃ yojetabbaṃ. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘aparicchannamaṇḍape vā paricchanne vāpi bahūnaṃ sannipātabhūte’’ti vuttaṃ. Bhojanasālāyampi ayaṃ viseso labbhatiyeva. Vattabbaṃ natthīti visesetvā kiñci vattabbaṃ natthi. Palujjatīti vinassati. Nasseyyāti corādīhi vinasseyya.
១១៨. យេន មញ្ចំ វា បីឋំ វា វិនន្តិ, តំ មញ្ចបីឋកវានំ។ សិលុច្ចយលេណន្តិ សិលុច្ចយេ លេណំ, បព្ពតគុហាតិ អត្ថោ។ ‘‘សេនាសនំ ឧបចិកាហិ ខាយិត’’ន្តិ ឥមស្មិំ វត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តត្តា វត្ថុអនុរូបវសេន អដ្ឋកថាយំ ឧបចិកាសង្កាយ អភាវេ អនាបត្តិ វុត្តា។ វត្តក្ខន្ធកេ គមិកវត្តំ បញ្ញបេន្តេន ‘‘សេនាសនំ អាបុច្ឆិតព្ព’’ន្តិ វុត្តត្តា កេវលំ ឥតិកត្តព្ពាការមត្តទស្សនត្ថំ ‘‘អាបុច្ឆនំ បន វត្ត’’ន្តិ វុត្តំ, ន បន វត្តភេទេន ទុក្កដន្តិ ទស្សនត្ថំ។ តេនេវ អន្ធកដ្ឋកថាយំ ‘‘សេនាសនំ អាបុច្ឆិតព្ព’’ន្តិ ឯត្ថ ‘‘យំ បាសាណបិដ្ឋិយំ វា បាសាណត្ថម្ភេសុ វា កតសេនាសនំ យត្ថ ឧបចិកា នារោហន្តិ, តំ អនាបុច្ឆន្តស្សបិ អនាបត្តី’’តិ វក្ខតិ, តស្មា យំ វុត្តំ គណ្ឋិបទេ ‘‘តាទិសេ សេនាសនេ អនាបុច្ឆា គច្ឆន្តស្ស បាចិត្តិយំ នត្ថិ, គមិកវត្តវសេន បន អនាបុច្ឆា គច្ឆតោ វត្តភេទោ ហោតិ, តស្មា ទុក្កដំ អាបជ្ជតី’’តិ, តំ ន គហេតព្ពំ។
118. Yena mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā vinanti, taṃ mañcapīṭhakavānaṃ. Siluccayaleṇanti siluccaye leṇaṃ, pabbataguhāti attho. ‘‘Senāsanaṃ upacikāhi khāyita’’nti imasmiṃ vatthusmiṃ paññattattā vatthuanurūpavasena aṭṭhakathāyaṃ upacikāsaṅkāya abhāve anāpatti vuttā. Vattakkhandhake gamikavattaṃ paññapentena ‘‘senāsanaṃ āpucchitabba’’nti vuttattā kevalaṃ itikattabbākāramattadassanatthaṃ ‘‘āpucchanaṃ pana vatta’’nti vuttaṃ, na pana vattabhedena dukkaṭanti dassanatthaṃ. Teneva andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘senāsanaṃ āpucchitabba’’nti ettha ‘‘yaṃ pāsāṇapiṭṭhiyaṃ vā pāsāṇatthambhesu vā katasenāsanaṃ yattha upacikā nārohanti, taṃ anāpucchantassapi anāpattī’’ti vakkhati, tasmā yaṃ vuttaṃ gaṇṭhipade ‘‘tādise senāsane anāpucchā gacchantassa pācittiyaṃ natthi, gamikavattavasena pana anāpucchā gacchato vattabhedo hoti, tasmā dukkaṭaṃ āpajjatī’’ti, taṃ na gahetabbaṃ.
បច្ឆិមស្ស អាភោគេន មុត្តិ នត្ថីតិ តស្ស បច្ឆតោ គច្ឆន្តស្ស អញ្ញស្ស អភាវតោ វុត្តំ។ ឯកំ វា បេសេត្វា អាបុច្ឆិតព្ពន្តិ ឯត្ថ គមនចិត្តស្ស ឧប្បន្នដ្ឋានតោ អនាបុច្ឆិត្វា គច្ឆតោ ទុតិយបាទុទ្ធារេ បាចិត្តិយំ។ កិញ្ចាបិ មញ្ចំ វា បីឋំ វា អជ្ឈោកាសេ និក្ខិបិត្វា គច្ឆន្តស្ស ឥធ វិសុំ អាបត្តិ ន វុត្តា, តថាបិ អកាលេ អជ្ឈោកាសេ មញ្ចបីឋានិ បញ្ញបេត្វា គច្ឆន្តស្ស លេឌ្ឌុបាតាតិក្កមេ បុរិមសិក្ខាបទេន បាចិត្តិយំ, បរិក្ខេបាតិក្កមេ ឥមិនា ទុក្កដន្តិ វេទិតព្ពំ។ ‘‘មណ្ឌបេ វា រុក្ខមូលេ វា’’តិ ឥមិនា អជ្ឈោកាសោបិ សង្គហិតោយេវាតិ តត្ថាបិ ទុក្កដំ ឥធ វុត្តមេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ សេយ្យំ បន អជ្ឈោកាសេ សន្ថរិត្វា គច្ឆន្តស្ស ឧភយេនបិ ទុក្កដមេវ។ ‘‘សង្ឃិកេ វិហារេ សង្ឃិកំយេវ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា បក្កមន្តស្ស បាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ ឧភោសុ ឯកេកស្មិំ សង្ឃិកេ ទុក្កដ’’ន្តិ វទន្តិ។ សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ។ វុត្តលក្ខណសេយ្យា, តស្សា សង្ឃិកតា, វុត្តលក្ខណេ វិហារេ សន្ថរណំ វា សន្ថរាបនំ វា, អបលិពុទ្ធតា, អាបទាយ អភាវោ, អនបេក្ខស្ស ទិសាបក្កមនំ, ឧបចារសីមាតិក្កមោតិ ឥមានិ បនេត្ថ សត្ត អង្គានិ។
Pacchimassa ābhogena mutti natthīti tassa pacchato gacchantassa aññassa abhāvato vuttaṃ. Ekaṃ vā pesetvā āpucchitabbanti ettha gamanacittassa uppannaṭṭhānato anāpucchitvā gacchato dutiyapāduddhāre pācittiyaṃ. Kiñcāpi mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā ajjhokāse nikkhipitvā gacchantassa idha visuṃ āpatti na vuttā, tathāpi akāle ajjhokāse mañcapīṭhāni paññapetvā gacchantassa leḍḍupātātikkame purimasikkhāpadena pācittiyaṃ, parikkhepātikkame iminā dukkaṭanti veditabbaṃ. ‘‘Maṇḍape vā rukkhamūle vā’’ti iminā ajjhokāsopi saṅgahitoyevāti tatthāpi dukkaṭaṃ idha vuttamevāti daṭṭhabbaṃ. Seyyaṃ pana ajjhokāse santharitvā gacchantassa ubhayenapi dukkaṭameva. ‘‘Saṅghike vihāre saṅghikaṃyeva seyyaṃ santharitvā pakkamantassa pācittiyaṃ vuttanti ubhosu ekekasmiṃ saṅghike dukkaṭa’’nti vadanti. Sesamettha uttānameva. Vuttalakkhaṇaseyyā, tassā saṅghikatā, vuttalakkhaṇe vihāre santharaṇaṃ vā santharāpanaṃ vā, apalibuddhatā, āpadāya abhāvo, anapekkhassa disāpakkamanaṃ, upacārasīmātikkamoti imāni panettha satta aṅgāni.
ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ភូតគាមវគ្គោ • 2. Bhūtagāmavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៥. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៥. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៥. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា • 5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥. ទុតិយសេនាសនសិក្ខាបទំ • 5. Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ
