| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya |
ទុតិយបារាជិកកថា
Dutiyapārājikakathā
៣៩.
39.
អាទិយន្តោ ហរន្តោវ-ហរន្តោ ឥរិយាបថំ;
Ādiyanto harantova-haranto iriyāpathaṃ;
វិកោបេន្តោ តថា ឋានា, ចាវេន្តោបិ បរាជិតោ។
Vikopento tathā ṭhānā, cāventopi parājito.
៤០.
40.
តត្ថ នានេកភណ្ឌានំ, បញ្ចកានំ វសា បន;
Tattha nānekabhaṇḍānaṃ, pañcakānaṃ vasā pana;
អវហារា ទសេវេតេ, វិញ្ញាតព្ពា វិភាវិនា។
Avahārā dasevete, viññātabbā vibhāvinā.
៤១.
41.
សាហត្ថាណត្តិកោ ចេវ, និស្សគ្គោ អត្ថសាធកោ;
Sāhatthāṇattiko ceva, nissaggo atthasādhako;
ធុរនិក្ខេបនញ្ចាតិ, ឥទំ សាហត្ថបញ្ចកំ។
Dhuranikkhepanañcāti, idaṃ sāhatthapañcakaṃ.
៤២.
42.
បុព្ពសហបយោគោ ច, សំវិទាហរណម្បិ ច;
Pubbasahapayogo ca, saṃvidāharaṇampi ca;
សង្កេតកម្មំ នេមិត្តំ, បុព្ពយោគាទិបញ្ចកំ។
Saṅketakammaṃ nemittaṃ, pubbayogādipañcakaṃ.
៤៣.
43.
ថេយ្យបសយ្ហបរិកប្ប-បដិច្ឆន្នកុសាទិកា;
Theyyapasayhaparikappa-paṭicchannakusādikā;
អវហារា ឥមេ បញ្ច, វេទិតព្ពាវ វិញ្ញុនា។
Avahārā ime pañca, veditabbāva viññunā.
៤៤.
44.
វត្ថុកាលគ្ឃទេសេ ច, បរិភោគញ្ច បញ្ចបិ;
Vatthukālagghadese ca, paribhogañca pañcapi;
ញត្វា ឯតានិ កាតព្ពោ, បណ្ឌិតេន វិនិច្ឆយោ។
Ñatvā etāni kātabbo, paṇḍitena vinicchayo.
៤៥.
45.
ទុតិយំ វាបិ កុទ្ទាលំ, បិដកំ បរិយេសតោ;
Dutiyaṃ vāpi kuddālaṃ, piṭakaṃ pariyesato;
គច្ឆតោ ថេយ្យចិត្តេន, ទុក្កដំ បុព្ពយោគតោ។
Gacchato theyyacittena, dukkaṭaṃ pubbayogato.
៤៦.
46.
តត្ថជាតកកដ្ឋំ វា, លតំ វា ឆិន្ទតោ បន;
Tatthajātakakaṭṭhaṃ vā, lataṃ vā chindato pana;
ទុក្កដំ ឧភយត្ថាបិ, វុត្តំ សហបយោគតោ។
Dukkaṭaṃ ubhayatthāpi, vuttaṃ sahapayogato.
៤៧.
47.
បថវិំ ខណតោ វាបិ, ព្យូហតោ បំសុមេវ វា;
Pathaviṃ khaṇato vāpi, byūhato paṃsumeva vā;
អាមសន្តស្ស វា កុម្ភិំ, ហោតិ អាបត្តិ ទុក្កដំ។
Āmasantassa vā kumbhiṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
៤៨.
48.
មុខេ បាសំ បវេសេត្វា, ខាណុកេ ពទ្ធកុម្ភិយា;
Mukhe pāsaṃ pavesetvā, khāṇuke baddhakumbhiyā;
ពន្ធនានំ វសា ញេយ្យោ, ឋានភេទោ វិជានតា។
Bandhanānaṃ vasā ñeyyo, ṭhānabhedo vijānatā.
៤៩.
49.
ទ្វេ ឋានានិ បនេកស្មិំ, ខាណុកេ ពទ្ធកុម្ភិយា;
Dve ṭhānāni panekasmiṃ, khāṇuke baddhakumbhiyā;
វលយំ រុក្ខមូលស្មិំ, បវេសេត្វា កតាយ វា។
Valayaṃ rukkhamūlasmiṃ, pavesetvā katāya vā.
៥០.
50.
ឧទ្ធរន្តស្ស ខាណុំ វា, ឆិន្ទតោ សង្ខលិម្បិ វា;
Uddharantassa khāṇuṃ vā, chindato saṅkhalimpi vā;
ថុល្លច្ចយំ តតោ កុម្ភិំ, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Thullaccayaṃ tato kumbhiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
៥១.
51.
បឋមំ បន កុម្ភិំ វា, ឧទ្ធរិត្វា តថា បុន;
Paṭhamaṃ pana kumbhiṃ vā, uddharitvā tathā puna;
ឋានា ចាវេតិ ខាណុំ វា, សង្ខលិំ វាបិ សោ នយោ។
Ṭhānā cāveti khāṇuṃ vā, saṅkhaliṃ vāpi so nayo.
៥២.
52.
ឥតោ ចិតោ ច ឃំសន្តោ, មូលេ សារេតិ រក្ខតិ;
Ito cito ca ghaṃsanto, mūle sāreti rakkhati;
វលយំ ខេគតំ តត្ថ, ករោន្តោវ បរាជិតោ។
Valayaṃ khegataṃ tattha, karontova parājito.
៥៣.
53.
ជាតំ ឆិន្ទតិ ចេ រុក្ខំ, ទុក្កដំ កុម្ភិមត្ថកេ;
Jātaṃ chindati ce rukkhaṃ, dukkaṭaṃ kumbhimatthake;
សមីបេ ឆិន្ទតោ តស្ស, បាចិត្តិយមតត្ថជំ។
Samīpe chindato tassa, pācittiyamatatthajaṃ.
៥៤.
54.
អន្តោកុម្ភិគតំ ភណ្ឌំ, ផន្ទាបេតិ សចេ បន;
Antokumbhigataṃ bhaṇḍaṃ, phandāpeti sace pana;
អបព្យូហេតិ តត្ថេវ, តស្ស ថុល្លច្ចយំ សិយា។
Apabyūheti tattheva, tassa thullaccayaṃ siyā.
៥៥.
55.
ហរន្តោ កុម្ភិយា ភណ្ឌំ, មុដ្ឋិំ ឆិន្ទតិ អត្តនោ;
Haranto kumbhiyā bhaṇḍaṃ, muṭṭhiṃ chindati attano;
ភាជនេ វា គតំ កត្វា, ហោតិ ភិក្ខុ បរាជិតោ។
Bhājane vā gataṃ katvā, hoti bhikkhu parājito.
៥៦.
56.
ហារំ វា បន បាមង្គំ, សុត្តារុឡ្ហំ តុ កុម្ភិយា;
Hāraṃ vā pana pāmaṅgaṃ, suttāruḷhaṃ tu kumbhiyā;
ផន្ទាបេតិ យថាវត្ថុំ, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
៥៧.
57.
សប្បិអាទីសុ យំ កិញ្ចិ, បិវតោ បាទបូរណំ;
Sappiādīsu yaṃ kiñci, pivato pādapūraṇaṃ;
ឯកេនេវ បយោគេន, បីតមត្តេ បរាជយោ។
Ekeneva payogena, pītamatte parājayo.
៥៨.
58.
កត្វាវ ធុរនិក្ខេបំ, បិវន្តស្ស បុនប្បុនំ;
Katvāva dhuranikkhepaṃ, pivantassa punappunaṃ;
សកលម្បិ ច តំ កុម្ភិំ, បិវតោ ន បរាជយោ។
Sakalampi ca taṃ kumbhiṃ, pivato na parājayo.
៥៩.
59.
សចេ ខិបតិ យំ កិញ្ចិ, ភណ្ឌកំ តេលកុម្ភិយំ;
Sace khipati yaṃ kiñci, bhaṇḍakaṃ telakumbhiyaṃ;
តំ បាទគ្ឃនកំ តេលំ, ធុវំ បិវតិ តាវទេ។
Taṃ pādagghanakaṃ telaṃ, dhuvaṃ pivati tāvade.
៦០.
60.
ហត្ថតោ មុត្តមត្តេវ, ថេយ្យចិត្តោ វិនស្សតិ;
Hatthato muttamatteva, theyyacitto vinassati;
អាវិញ្ជេត្វាបិ វា កុម្ភិំ, តេលំ គាឡេតិ ចេ តថា។
Āviñjetvāpi vā kumbhiṃ, telaṃ gāḷeti ce tathā.
៦១.
61.
តេលស្សាកិរណំ ញត្វា, ខិត្តំ រិត្តាយ កុម្ភិយា;
Telassākiraṇaṃ ñatvā, khittaṃ rittāya kumbhiyā;
បីតំ តេលញ្ច តំ ភណ្ឌំ, ឧទ្ធរន្តោវ ធំសិតោ។
Pītaṃ telañca taṃ bhaṇḍaṃ, uddharantova dhaṃsito.
៦២.
62.
តត្ថេវ ភិន្ទតោ តេលំ, ឆឌ្ឌេន្តស្ស តថេវ ច;
Tattheva bhindato telaṃ, chaḍḍentassa tatheva ca;
ឈាបេន្តស្ស អភោគំ វា, ករោន្តស្ស ច ទុក្កដំ។
Jhāpentassa abhogaṃ vā, karontassa ca dukkaṭaṃ.
ភូមដ្ឋកថា។
Bhūmaṭṭhakathā.
៦៣.
63.
ឋបិតំ បត្ថរិត្វា ច, សាដកត្ថរណាទិកំ;
Ṭhapitaṃ pattharitvā ca, sāṭakattharaṇādikaṃ;
វេឋេត្វា ឧទ្ធរន្តស្ស, មុត្តេ ឋានា បរាភវោ។
Veṭhetvā uddharantassa, mutte ṭhānā parābhavo.
៦៤.
64.
ឱរិមន្តេន វា ផុដ្ឋ-មោកាសំ បារិមន្តតោ;
Orimantena vā phuṭṭha-mokāsaṃ pārimantato;
បារាជិកមតិក្កន្តេ, កឌ្ឍតោ ឧជុកម្បិ វា។
Pārājikamatikkante, kaḍḍhato ujukampi vā.
ថលដ្ឋកថា។
Thalaṭṭhakathā.
៦៥.
65.
បុរតោ មុខតុណ្ឌញ្ច, កលាបគ្គញ្ច បច្ឆតោ;
Purato mukhatuṇḍañca, kalāpaggañca pacchato;
ទ្វីសុ បស្សេសុ បក្ខន្តោ, ហេដ្ឋា បាទនខា តថា។
Dvīsu passesu pakkhanto, heṭṭhā pādanakhā tathā.
៦៦.
66.
ឧទ្ធញ្ចាបិ សិខគ្គន្តិ, គគនេ គច្ឆតោ បន;
Uddhañcāpi sikhagganti, gagane gacchato pana;
មោរស្ស ឆ បរិច្ឆេទា, វេទិតព្ពា វិភាវិនា។
Morassa cha paricchedā, veditabbā vibhāvinā.
៦៧.
67.
ភិក្ខុ ‘‘សស្សាមិកំ មោរំ, គហេស្សាមី’’តិ ខេគតំ;
Bhikkhu ‘‘sassāmikaṃ moraṃ, gahessāmī’’ti khegataṃ;
ហត្ថំ វាបិ បសារេតិ, បុរតោ វាស្ស តិដ្ឋតិ។
Hatthaṃ vāpi pasāreti, purato vāssa tiṭṭhati.
៦៨.
68.
មោរោបិ គគនេ បក្ខេ, ចារេតិ ន ច គច្ឆតិ;
Moropi gagane pakkhe, cāreti na ca gacchati;
ទុក្កដំ គមនច្ឆេទេ, អាមសន្តស្ស ចេវ តំ។
Dukkaṭaṃ gamanacchede, āmasantassa ceva taṃ.
៦៩.
69.
ឋានា មោរមមោចេន្តោ, ផន្ទាបេតិ សចេ បន;
Ṭhānā moramamocento, phandāpeti sace pana;
ឯវំ ផន្ទាបនេ តស្ស, ថុល្លច្ចយមុទីរិតំ។
Evaṃ phandāpane tassa, thullaccayamudīritaṃ.
៧០.
70.
អគ្គហេត្វា គហេត្វា វា, ហត្ថេន បន អត្តនោ;
Aggahetvā gahetvā vā, hatthena pana attano;
ឋានា ចាវេតិ ចេ មោរំ, សយំ ឋានា ចុតោ សិយា។
Ṭhānā cāveti ce moraṃ, sayaṃ ṭhānā cuto siyā.
៧១.
71.
ផុដ្ឋោកាសំ មុខគ្គេន, កលាបគ្គេន វា បន;
Phuṭṭhokāsaṃ mukhaggena, kalāpaggena vā pana;
កលាបគ្គេន វា ផុដ្ឋំ, មុខតុណ្ឌេន ភិក្ខុ ចេ។
Kalāpaggena vā phuṭṭhaṃ, mukhatuṇḍena bhikkhu ce.
៧២.
72.
អតិក្កាមេយ្យ យោ មោរំ, ឋានា ចាវេតិ នាម សោ;
Atikkāmeyya yo moraṃ, ṭhānā cāveti nāma so;
ឯសេវ ច នយោ បាទ-សិខាបក្ខេសុ ទីបិតោ។
Eseva ca nayo pāda-sikhāpakkhesu dīpito.
៧៣.
73.
គគនេ បន គច្ឆន្តោ, ករេ មោរោ និលីយតិ;
Gagane pana gacchanto, kare moro nilīyati;
តំ ករេនេវ ចារេន្តោ, ផន្ទាបេតីតិ វុច្ចតិ។
Taṃ kareneva cārento, phandāpetīti vuccati.
៧៤.
74.
សចេ គណ្ហាតិ តំ មោរំ, ឥតរេន ករេន សោ;
Sace gaṇhāti taṃ moraṃ, itarena karena so;
ចាវិតត្តា បន ឋានា, ភិក្ខុ ឋានា ចុតោ សិយា។
Cāvitattā pana ṭhānā, bhikkhu ṭhānā cuto siyā.
៧៥.
75.
ឥតរំ បន មោរស្ស, ឧបនេតិ សចេ ករំ;
Itaraṃ pana morassa, upaneti sace karaṃ;
ន ទោសោ តត្ថ ឧឌ្ឌេត្វា, សយមេវ និលីយតិ។
Na doso tattha uḍḍetvā, sayameva nilīyati.
៧៦.
76.
ទិស្វា អង្គេ និលីនំ តំ, ថេយ្យចិត្តេន គច្ឆតោ;
Disvā aṅge nilīnaṃ taṃ, theyyacittena gacchato;
បាទេ ថុល្លច្ចយំ ហោតិ, ទុតិយេ ច បរាជយោ។
Pāde thullaccayaṃ hoti, dutiye ca parājayo.
៧៧.
77.
ភូមិយំ ឋិតមោរស្ស, តីណិ ឋានានិ បណ្ឌិតោ;
Bhūmiyaṃ ṭhitamorassa, tīṇi ṭhānāni paṇḍito;
បាទានញ្ច កលាបស្ស, វសេន បរិទីបយេ។
Pādānañca kalāpassa, vasena paridīpaye.
៧៨.
78.
តតោ កេសគ្គមត្តម្បិ, មោរំ បថវិតោ បន;
Tato kesaggamattampi, moraṃ pathavito pana;
ហោតិ បារាជិកំ តស្ស, ឧក្ខិបន្តស្ស ភិក្ខុនោ។
Hoti pārājikaṃ tassa, ukkhipantassa bhikkhuno.
៧៩.
79.
ឆិជ្ជមានំ សុវណ្ណាទិំ, បត្តេ បតតិ ចេ បន;
Chijjamānaṃ suvaṇṇādiṃ, patte patati ce pana;
ហត្ថេន ឧទ្ធរន្តស្ស, តស្ស បារាជិកំ សិយា។
Hatthena uddharantassa, tassa pārājikaṃ siyā.
៨០.
80.
សចេ អនុទ្ធរិត្វាវ, ថេយ្យចិត្តេន គច្ឆតិ;
Sace anuddharitvāva, theyyacittena gacchati;
ទុតិយេ បទវារស្មិំ, បារាជិកមុទីរយេ។
Dutiye padavārasmiṃ, pārājikamudīraye.
៨១.
81.
ឯសេវ ច នយោ ញេយ្យោ, ហត្ថេ វត្ថេវ មត្ថកេ;
Eseva ca nayo ñeyyo, hatthe vattheva matthake;
តំ តំ តស្ស ភវេ ឋានំ, យត្ថ យត្ថ បតិដ្ឋិតំ។
Taṃ taṃ tassa bhave ṭhānaṃ, yattha yattha patiṭṭhitaṃ.
អាកាសដ្ឋកថា។
Ākāsaṭṭhakathā.
៨២.
82.
ថេយ្យចិត្តេន យំ កិញ្ចិ, មញ្ចបីឋាទិសុដ្ឋិតំ;
Theyyacittena yaṃ kiñci, mañcapīṭhādisuṭṭhitaṃ;
អាមាសម្បិ អនាមាសំ, អាមសន្តស្ស ទុក្កដំ។
Āmāsampi anāmāsaṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
៨៣.
83.
សំហរិត្វា សចេ វំសេ, ឋបិតំ ហោតិ ចីវរំ;
Saṃharitvā sace vaṃse, ṭhapitaṃ hoti cīvaraṃ;
កត្វា បុនោរតោ ភោគំ, តថា អន្តញ្ច បារតោ។
Katvā punorato bhogaṃ, tathā antañca pārato.
៨៤.
84.
ចីវរេន ផុដ្ឋោកាសោ, ឋានំ តស្ស បវុច្ចតិ;
Cīvarena phuṭṭhokāso, ṭhānaṃ tassa pavuccati;
ន តុ ចីវរវំសោ សោ, ហោតីតិ សកលោ មតោ។
Na tu cīvaravaṃso so, hotīti sakalo mato.
៨៥.
85.
ឱរិមន្តេន ឱកាសំ, ផុដ្ឋំ តមិតរេន វា;
Orimantena okāsaṃ, phuṭṭhaṃ tamitarena vā;
ឥតរេនបិ វា ផុដ្ឋំ, ឱរិមន្តេន វា បុន។
Itarenapi vā phuṭṭhaṃ, orimantena vā puna.
៨៦.
86.
ទក្ខិណន្តេន ផុដ្ឋំ វា, វាមន្តេនិតរេន វា;
Dakkhiṇantena phuṭṭhaṃ vā, vāmantenitarena vā;
វាមន្តេន ផុដ្ឋដ្ឋានំ, អតិក្កាមយតោ ចុតិ។
Vāmantena phuṭṭhaṭṭhānaṃ, atikkāmayato cuti.
៨៧.
87.
ឧទ្ធំ វា ឧក្ខិបន្តស្ស, ចីវរំ បន វំសតោ;
Uddhaṃ vā ukkhipantassa, cīvaraṃ pana vaṃsato;
កេសគ្គមត្តេ ឧក្ខិត្តេ, តស្ស បារាជិកំ ភវេ។
Kesaggamatte ukkhitte, tassa pārājikaṃ bhave.
៨៨.
88.
រជ្ជុកេន ច ពន្ធិត្វា, ឋបិតំ បន ចីវរំ;
Rajjukena ca bandhitvā, ṭhapitaṃ pana cīvaraṃ;
ថុល្លច្ចយំ វិមោចេន្តោ, មុត្តេ បារាជិកំ ផុសេ។
Thullaccayaṃ vimocento, mutte pārājikaṃ phuse.
៨៩.
89.
វេឋេត្វា ឋបិតំ វំសេ, និព្ពេឋេន្តស្ស ភិក្ខុនោ;
Veṭhetvā ṭhapitaṃ vaṃse, nibbeṭhentassa bhikkhuno;
វលយំ ឆិន្ទតោ វាបិ, មោចេន្តស្សប្យយំ នយោ។
Valayaṃ chindato vāpi, mocentassapyayaṃ nayo.
៩០.
90.
ចីវរស្ស បសារេត្វា, ឋបិតស្ស ហិ វំសកេ;
Cīvarassa pasāretvā, ṭhapitassa hi vaṃsake;
សំហរិត្វា តុ និក្ខិត្តេ, ចីវរេ វិយ និច្ឆយោ។
Saṃharitvā tu nikkhitte, cīvare viya nicchayo.
៩១.
91.
សិក្កាយ បក្ខិបិត្វា យំ, លគ្គិតំ ហោតិ ភណ្ឌកំ;
Sikkāya pakkhipitvā yaṃ, laggitaṃ hoti bhaṇḍakaṃ;
សិក្កាតោ តំ ហរន្តោ វា, សហ សិក្កាយ វា ចុតោ។
Sikkāto taṃ haranto vā, saha sikkāya vā cuto.
៩២.
92.
កុន្តាទិំ នាគទន្តេសុ, ឋិតេសុ បដិបាដិយា;
Kuntādiṃ nāgadantesu, ṭhitesu paṭipāṭiyā;
អគ្គេ វា បន ពុន្ទេ វា, គហេត្វា បរិកឌ្ឍតោ។
Agge vā pana bunde vā, gahetvā parikaḍḍhato.
៩៣.
93.
បារាជិកំ ផុដ្ឋោកាសំ, អតិក្កាមយតោ សិយា;
Pārājikaṃ phuṭṭhokāsaṃ, atikkāmayato siyā;
ឧជុកំ ឧក្ខិបន្តស្ស, កេសគ្គេន បរាជយោ។
Ujukaṃ ukkhipantassa, kesaggena parājayo.
៩៤.
94.
បាការាភិមុខោ ឋត្វា, អាកឌ្ឍតិ សចេ បន;
Pākārābhimukho ṭhatvā, ākaḍḍhati sace pana;
ឱរិមន្តផុដ្ឋោកាស-មិតរន្តច្ចយេ ចុតោ។
Orimantaphuṭṭhokāsa-mitarantaccaye cuto.
៩៥.
95.
តថេវ បរតោ តស្ស, បេល្លេន្តស្សាបិ ភិក្ខុនោ;
Tatheva parato tassa, pellentassāpi bhikkhuno;
ភិត្តិំ បន ច និស្សាយ, ឋបិតេបិ អយំ នយោ។
Bhittiṃ pana ca nissāya, ṭhapitepi ayaṃ nayo.
៩៦.
96.
ចាលេន្តស្ស ច តាលស្ស, ផលំ វត្ថុ ហិ បូរតិ;
Cālentassa ca tālassa, phalaṃ vatthu hi pūrati;
យេនស្ស ពន្ធនា មុត្តេ, តស្មិំ បារាជិកំ ភវេ។
Yenassa bandhanā mutte, tasmiṃ pārājikaṃ bhave.
៩៧.
97.
បិណ្ឌិំ ឆិន្ទតិ តាលស្ស, សចេ បារាជិកំ សិយា;
Piṇḍiṃ chindati tālassa, sace pārājikaṃ siyā;
ឯសេវ ច នយោ សេស-រុក្ខបុប្ផផលេសុបិ។
Eseva ca nayo sesa-rukkhapupphaphalesupi.
វេហាសដ្ឋកថា។
Vehāsaṭṭhakathā.
៩៨.
98.
គច្ឆតោ ហិ និធិដ្ឋានំ, បទវារេន ទុក្កដំ;
Gacchato hi nidhiṭṭhānaṃ, padavārena dukkaṭaṃ;
ឧទកេ បន គម្ភីរេ, តថា និមុជ្ជនាទិសុ។
Udake pana gambhīre, tathā nimujjanādisu.
៩៩.
99.
តត្ថជាតកបុប្ផេសុ, យេន បុប្ផេន បូរតិ;
Tatthajātakapupphesu, yena pupphena pūrati;
វត្ថុ តំ ឆិន្ទតោ បុប្ផំ, តស្ស បារាជិកំ វទេ។
Vatthu taṃ chindato pupphaṃ, tassa pārājikaṃ vade.
១០០.
100.
ឯកនាឡស្ស វា បស្សេ, វាកោ ឧប្បលជាតិយា;
Ekanāḷassa vā passe, vāko uppalajātiyā;
ន ឆិជ្ជតិ តតោ យាវ, តាវ នំ បរិរក្ខតិ។
Na chijjati tato yāva, tāva naṃ parirakkhati.
១០១.
101.
សាមិកេហេវ បុប្ផេសុ, ឆិន្ទិត្វា ឋបិតេសុបិ;
Sāmikeheva pupphesu, chinditvā ṭhapitesupi;
បុព្ពេ វុត្តនយេនេវ, វេទិតព្ពោ វិនិច្ឆយោ។
Pubbe vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
១០២.
102.
ភារពទ្ធានិ បុប្ផានិ, ឆស្វាការេសុ កេនចិ;
Bhārabaddhāni pupphāni, chasvākāresu kenaci;
អាការេន សចេ តានិ, ឋានា ចាវេតិ នស្សតិ។
Ākārena sace tāni, ṭhānā cāveti nassati.
១០៣.
103.
ឋបិតំ បន បុប្ផានំ, កលាបំ ជលបិដ្ឋិយំ;
Ṭhapitaṃ pana pupphānaṃ, kalāpaṃ jalapiṭṭhiyaṃ;
ចាលេត្វា ឧទកំ បុប្ផ-ដ្ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Cāletvā udakaṃ puppha-ṭṭhānā cāveti ce cuto.
១០៤.
104.
បរិកប្បេតិ ចេ ‘‘ឯត្ថ, គហេស្សាមី’’តិ រក្ខតិ;
Parikappeti ce ‘‘ettha, gahessāmī’’ti rakkhati;
ឧទ្ធរន្តោ គតដ្ឋានា, ភដ្ឋោ នាម បវុច្ចតិ។
Uddharanto gataṭṭhānā, bhaṭṭho nāma pavuccati.
១០៥.
105.
អច្ចុគ្គតស្ស តំ ឋានំ, ជលតោ សកលំ ជលំ;
Accuggatassa taṃ ṭhānaṃ, jalato sakalaṃ jalaṃ;
ឧប្បាដេត្វា តតោ បុប្ផំ, ឧជុមុទ្ធរតោ បន។
Uppāṭetvā tato pupphaṃ, ujumuddharato pana.
១០៦.
106.
នាឡន្តេ ជលតោ មុត្ត-មត្តេ បារាជិកំ ភវេ;
Nāḷante jalato mutta-matte pārājikaṃ bhave;
អមុត្តេ ជលតោ តស្មិំ, ថុល្លច្ចយមុទីរិតំ។
Amutte jalato tasmiṃ, thullaccayamudīritaṃ.
១០៧.
107.
បុប្ផេ គហេត្វា នាមេត្វា, ឧប្បាដេតិ សចេ បន;
Pupphe gahetvā nāmetvā, uppāṭeti sace pana;
ន តស្ស ឧទកំ ឋានំ, នដ្ឋោ ឧប្បាដិតក្ខណេ។
Na tassa udakaṃ ṭhānaṃ, naṭṭho uppāṭitakkhaṇe.
១០៨.
108.
យោ ហិ សស្សាមិកេ មច្ឆេ, ថេយ្យចិត្តេន គណ្ហតិ;
Yo hi sassāmike macche, theyyacittena gaṇhati;
ពឡិសេនបិ ជាលេន, ហត្ថេន កុមិនេន វា។
Baḷisenapi jālena, hatthena kuminena vā.
១០៩.
109.
តស្សេវំ គណ្ហតោ វត្ថុ, យេន មច្ឆេន បូរតិ;
Tassevaṃ gaṇhato vatthu, yena macchena pūrati;
តស្មិំ ឧទ្ធដមត្តស្មិំ, ជលា ហោតិ បរាជយោ។
Tasmiṃ uddhaṭamattasmiṃ, jalā hoti parājayo.
១១០.
110.
ឋានំ សលិលជានញ្ហិ, កេវលំ សកលំ ជលំ;
Ṭhānaṃ salilajānañhi, kevalaṃ sakalaṃ jalaṃ;
សលិលដ្ឋំ វិមោចេន្តោ, ជលា បារាជិកោ ភវេ។
Salilaṭṭhaṃ vimocento, jalā pārājiko bhave.
១១១.
111.
នីរតោ ឧប្បតិត្វា យោ, តីរេ បតតិ វារិជោ;
Nīrato uppatitvā yo, tīre patati vārijo;
គណ្ហតោ តំ បនាបត្តិំ, ភណ្ឌគ្ឃេន វិនិទ្ទិសេ។
Gaṇhato taṃ panāpattiṃ, bhaṇḍagghena viniddise.
១១២.
112.
មារណត្ថាយ មច្ឆានំ, តឡាកេ នទិយាបិ វា;
Māraṇatthāya macchānaṃ, taḷāke nadiyāpi vā;
និន្នេ មច្ឆវិសំ នាម, បក្ខិបិត្វា គតេ បន។
Ninne macchavisaṃ nāma, pakkhipitvā gate pana.
១១៣.
113.
បច្ឆា មច្ឆវិសំ មច្ឆា, ខាទិត្វា បិលវន្តិ ចេ;
Pacchā macchavisaṃ macchā, khāditvā pilavanti ce;
បារាជិកំ មតេ មច្ឆេ, ថេយ្យចិត្តេន គណ្ហតោ។
Pārājikaṃ mate macche, theyyacittena gaṇhato.
១១៤.
114.
បំសុកូលិកសញ្ញាយ, ន ទោសោ កោចិ គណ្ហតោ;
Paṃsukūlikasaññāya, na doso koci gaṇhato;
សាមិកេស្វាហរន្តេសុ, ភណ្ឌទេយ្យមុទីរិតំ។
Sāmikesvāharantesu, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
១១៥.
115.
គហេត្វា សាមិកា មច្ឆេ, សចេ យន្តិ និរាលយា;
Gahetvā sāmikā macche, sace yanti nirālayā;
គណ្ហតោ បន តេ សេសេ, ថេយ្យចិត្តេន ទុក្កដំ។
Gaṇhato pana te sese, theyyacittena dukkaṭaṃ.
១១៦.
116.
អមតេសុ អនាបត្តិំ, វទន្តិ វិនយញ្ញុនោ;
Amatesu anāpattiṃ, vadanti vinayaññuno;
ឯសេវ ច នយោ សេសេ, កច្ឆបាទិម្ហិ វារិជេ។
Eseva ca nayo sese, kacchapādimhi vārije.
ឧទកដ្ឋកថា។
Udakaṭṭhakathā.
១១៧.
117.
‘‘នាវំ នាវដ្ឋំ វា ភណ្ឌំ, ថេនេត្វា គណ្ហិស្សាមី’’តិ;
‘‘Nāvaṃ nāvaṭṭhaṃ vā bhaṇḍaṃ, thenetvā gaṇhissāmī’’ti;
បាទុទ្ធារេ ទោសា វុត្តា, ភិក្ខុស្សេវំ គច្ឆន្តស្ស។
Pāduddhāre dosā vuttā, bhikkhussevaṃ gacchantassa.
១១៨.
118.
ពទ្ធាយ នាវាយ ហិ ចណ្ឌសោតេ;
Baddhāya nāvāya hi caṇḍasote;
ឋានំ មតំ ពន្ធនមេកមេវ;
Ṭhānaṃ mataṃ bandhanamekameva;
ភិក្ខុស្ស តស្មិំ មុត្តមត្តេ;
Bhikkhussa tasmiṃ muttamatte;
បារាជិកំ តស្ស វទន្តិ ធីរា។
Pārājikaṃ tassa vadanti dhīrā.
១១៩.
119.
និច្ចលេ ឧទកេ នាវ-មពន្ធនមវដ្ឋិតំ;
Niccale udake nāva-mabandhanamavaṭṭhitaṃ;
បុរតោ បច្ឆតោ វាបិ, បស្សតោ វាបិ កឌ្ឍតោ។
Purato pacchato vāpi, passato vāpi kaḍḍhato.
១២០.
120.
ឯកេនន្តេន សម្ផុដ្ឋ-មោកាសមិតរេន តំ;
Ekenantena samphuṭṭha-mokāsamitarena taṃ;
អតិក្កាមយតោ នាវំ, តស្ស បារាជិកំ សិយា។
Atikkāmayato nāvaṃ, tassa pārājikaṃ siyā.
១២១. តថា –
121. Tathā –
ឧទ្ធំ កេសគ្គមត្តម្បិ, ឧទកម្ហា វិមោចិតេ;
Uddhaṃ kesaggamattampi, udakamhā vimocite;
អធោនាវាតលំ តេន, ផុដ្ឋញ្ច មុខវដ្ដិយា។
Adhonāvātalaṃ tena, phuṭṭhañca mukhavaṭṭiyā.
១២២.
122.
ពន្ធិត្វា បន យា តីរេ, ឋបិតា និច្ចលេ ជលេ;
Bandhitvā pana yā tīre, ṭhapitā niccale jale;
ពន្ធនញ្ច ឋិតោកាសោ, ឋានំ តស្សា ទ្វិធា មតំ។
Bandhanañca ṭhitokāso, ṭhānaṃ tassā dvidhā mataṃ.
១២៣.
123.
ហោតិ ថុល្លច្ចយំ បុព្ពំ, ពន្ធនស្ស វិមោចនេ;
Hoti thullaccayaṃ pubbaṃ, bandhanassa vimocane;
បច្ឆា កេនចុបាយេន, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Pacchā kenacupāyena, ṭhānā cāveti ce cuto.
១២៤.
124.
ចាវេត្វា បឋមំ ឋានា, បច្ឆា ពន្ធនមោចនេ;
Cāvetvā paṭhamaṃ ṭhānā, pacchā bandhanamocane;
ឯសេវ ច នយោ វុត្តោ, ថេយ្យចិត្តស្ស ភិក្ខុនោ។
Eseva ca nayo vutto, theyyacittassa bhikkhuno.
១២៥.
125.
ឧស្សារេត្វា និកុជ្ជិត្វា, ឋបិតាយ ថលេ បន;
Ussāretvā nikujjitvā, ṭhapitāya thale pana;
ផុដ្ឋោកាសោវ ហិ ឋានំ, នាវាយ មុខវដ្ដិយា។
Phuṭṭhokāsova hi ṭhānaṃ, nāvāya mukhavaṭṭiyā.
១២៦.
126.
ញេយ្យោ ឋានបរិច្ឆេទោ;
Ñeyyo ṭhānaparicchedo;
អាការេហេវ បញ្ចហិ;
Ākāreheva pañcahi;
យតោ កុតោចិ ចាវេន្តោ;
Yato kutoci cāvento;
ហោតិ បារាជិកោ នរោ។
Hoti pārājiko naro.
១២៧.
127.
ឯសេវ ច នយោ ញេយ្យោ, នាវាយុក្កុជ្ជិតាយបិ;
Eseva ca nayo ñeyyo, nāvāyukkujjitāyapi;
ឋបិតាយបិ នាវាយ, ឃដិកានំ តថូបរិ។
Ṭhapitāyapi nāvāya, ghaṭikānaṃ tathūpari.
១២៨.
128.
ថេយ្យា តិត្ថេ ឋិតំ នាវំ, អារុហិត្វា សចេ បន;
Theyyā titthe ṭhitaṃ nāvaṃ, āruhitvā sace pana;
អរិត្តេន ផិយេនាបិ, បាជេន្តស្ស បរាជយោ។
Arittena phiyenāpi, pājentassa parājayo.
១២៩.
129.
សចេ ឆត្តំ បណាមេត្វា, ឧស្សាបេត្វាវ ចីវរំ;
Sace chattaṃ paṇāmetvā, ussāpetvāva cīvaraṃ;
លង្ការសទិសំ កត្វា, គណ្ហាបេតិ សមីរណំ។
Laṅkārasadisaṃ katvā, gaṇhāpeti samīraṇaṃ.
១៣០.
130.
អាគម្ម ពលវា វាតោ, នាវំ ហរតិ ចេ បន;
Āgamma balavā vāto, nāvaṃ harati ce pana;
វាតេនេវ ហដា នាវា, ន ទោសោ កោចិ វិជ្ជតិ។
Vāteneva haṭā nāvā, na doso koci vijjati.
១៣១.
131.
សយមេវ ច យំ កិញ្ចិ, គាមតិត្ថមុបាគតំ;
Sayameva ca yaṃ kiñci, gāmatitthamupāgataṃ;
អចាវេន្តោវ តំ ឋានា, កិណិត្វា ចេ បលាយតិ។
Acāventova taṃ ṭhānā, kiṇitvā ce palāyati.
១៣២.
132.
អវហារោ ន ភិក្ខុស្ស, ភណ្ឌទេយ្យមុទីរិតំ;
Avahāro na bhikkhussa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ;
សយមេវ ច គច្ឆន្តិំ, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Sayameva ca gacchantiṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
នាវដ្ឋកថា។
Nāvaṭṭhakathā.
១៣៣.
133.
យានំ នាម រថោ វយ្ហំ, សកដំ សន្ទមានិកា;
Yānaṃ nāma ratho vayhaṃ, sakaṭaṃ sandamānikā;
យានំ អវហរិស្សាមិ, យានដ្ឋមិតិ វា បន។
Yānaṃ avaharissāmi, yānaṭṭhamiti vā pana.
១៣៤.
134.
គច្ឆតោ ទុក្កដំ វុត្តំ, ទុតិយំ បរិយេសតោ;
Gacchato dukkaṭaṃ vuttaṃ, dutiyaṃ pariyesato;
ឋានា ចាវនយោគស្មិំ, វិជ្ជមានេ បរាជយោ។
Ṭhānā cāvanayogasmiṃ, vijjamāne parājayo.
១៣៥.
135.
យានស្ស ទុកយុត្តស្ស, ទស ឋានានិ ទីបយេ;
Yānassa dukayuttassa, dasa ṭhānāni dīpaye;
យានំ បាជយតោ តស្ស, និសីទិត្វា ធុរេ បន។
Yānaṃ pājayato tassa, nisīditvā dhure pana.
១៣៦.
136.
ថុល្លច្ចយំ តុ គោណានំ, បាទុទ្ធារេ វិនិទ្ទិសេ;
Thullaccayaṃ tu goṇānaṃ, pāduddhāre viniddise;
ចក្កានញ្ហិ ឋិតោកាស-មតិក្កន្តេ បរាភវោ។
Cakkānañhi ṭhitokāsa-matikkante parābhavo.
១៣៧.
137.
អយុត្តកស្សាបិ ច យានកស្ស, ធុរេនុបត្ថម្ភនិយំ ឋិតស្ស;
Ayuttakassāpi ca yānakassa, dhurenupatthambhaniyaṃ ṭhitassa;
វសេនុបត្ថម្ភនិចក្កកានំ, ឋានានិ តីណេវ ភវន្តិ តស្ស។
Vasenupatthambhanicakkakānaṃ, ṭhānāni tīṇeva bhavanti tassa.
១៣៨.
138.
តថា ធុរេន ទារូនំ, ឧបរិដ្ឋបិតស្ស ច;
Tathā dhurena dārūnaṃ, upariṭṭhapitassa ca;
ភូមិយម្បិ ធុរេនេវ, តថេវ ឋបិតស្ស ច។
Bhūmiyampi dhureneva, tatheva ṭhapitassa ca.
១៣៩.
139.
បុរតោ បច្ឆតោ វាបិ, ឋានា ចាវេតិ ចេ បន;
Purato pacchato vāpi, ṭhānā cāveti ce pana;
ថុល្លច្ចយំ តុ តិណ្ណម្បិ, ឋានា ចាវេ បរាជយោ។
Thullaccayaṃ tu tiṇṇampi, ṭhānā cāve parājayo.
១៤០.
140.
អបនេត្វាន ចក្កានិ, អក្ខានំ សីសកេហិ តុ;
Apanetvāna cakkāni, akkhānaṃ sīsakehi tu;
ឋិតស្សូបរិ ទារូនំ, ឋានានិ ទ្វេ វិនិទ្ទិសេ។
Ṭhitassūpari dārūnaṃ, ṭhānāni dve viniddise.
១៤១.
141.
កឌ្ឍន្តោ ឧក្ខិបន្តោ វា, ផុដ្ឋោកាសច្ចយេ ចុតោ;
Kaḍḍhanto ukkhipanto vā, phuṭṭhokāsaccaye cuto;
ឋបិតស្ស បនញ្ញស្ស, ភូមិយំ យស្ស កស្សចិ។
Ṭhapitassa panaññassa, bhūmiyaṃ yassa kassaci.
១៤២.
142.
អក្ខុទ្ធីនំ ធុរស្សាតិ, បញ្ច ឋានានិ ទីបយេ;
Akkhuddhīnaṃ dhurassāti, pañca ṭhānāni dīpaye;
ឧទ្ធីសុ វា គហេត្វា តំ, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Uddhīsu vā gahetvā taṃ, ṭhānā cāveti ce cuto.
១៤៣.
143.
ឋបិតស្ស ហិ ចក្កស្ស, នាភិយា បន ភូមិយំ;
Ṭhapitassa hi cakkassa, nābhiyā pana bhūmiyaṃ;
ឯកមេវ សិយា ឋានំ, បរិច្ឆេទោបិ បញ្ចធា។
Ekameva siyā ṭhānaṃ, paricchedopi pañcadhā.
១៤៤.
144.
ផុសិត្វា យំ ឋិតំ ភូមិំ, នេមិបស្សេន នាភិយា;
Phusitvā yaṃ ṭhitaṃ bhūmiṃ, nemipassena nābhiyā;
ឋានានិ ទ្វេ ភវន្តស្ស, នដ្ឋោ តេសមតិក្កមេ។
Ṭhānāni dve bhavantassa, naṭṭho tesamatikkame.
១៤៥.
145.
ទិស្វា យានមនារក្ខំ, បដិបន្នំ មហាបថេ;
Disvā yānamanārakkhaṃ, paṭipannaṃ mahāpathe;
អារុហិត្វា អចោទេត្វា, កិណិត្វា យាតិ វដ្ដតិ។
Āruhitvā acodetvā, kiṇitvā yāti vaṭṭati.
យានដ្ឋកថា។
Yānaṭṭhakathā.
១៤៦.
146.
សីសក្ខន្ធកដោលម្ព-វសា ភារោ ចតុព្ពិធោ;
Sīsakkhandhakaṭolamba-vasā bhāro catubbidho;
តត្ថ សីសគតំ ភារំ, អាមសន្តស្ស ទុក្កដំ។
Tattha sīsagataṃ bhāraṃ, āmasantassa dukkaṭaṃ.
១៤៧.
147.
ឥតោ ចិតោ ច ឃំសន្តោ, ថេយ្យចិត្តេន យោ បន;
Ito cito ca ghaṃsanto, theyyacittena yo pana;
សិរស្មិំយេវ សារេតិ, តស្ស ថុល្លច្ចយំ សិយា។
Sirasmiṃyeva sāreti, tassa thullaccayaṃ siyā.
១៤៨.
148.
ខន្ធំ ឱរោបិតេ ភារេ, តស្ស បារាជិកំ មតំ;
Khandhaṃ oropite bhāre, tassa pārājikaṃ mataṃ;
សីសតោ កេសមត្តម្បិ, មោចេន្តោបិ បរាជិតោ។
Sīsato kesamattampi, mocentopi parājito.
១៤៩.
149.
ភារំ បថវិយំ កិញ្ចិ, ឋបេត្វា សុទ្ធមានសោ;
Bhāraṃ pathaviyaṃ kiñci, ṭhapetvā suddhamānaso;
បច្ឆា តំ ថេយ្យចិត្តេន, ឧទ្ធរន្តោ បរាជិតោ។៥២២
Pacchā taṃ theyyacittena, uddharanto parājito.522
១៥០.
150.
ឯត្ថ វុត្តនយេនេវ, សេសេសុបិ អសេសតោ;
Ettha vuttanayeneva, sesesupi asesato;
ភារេសុ មតិសារេន, វេទិតព្ពោ វិនិច្ឆយោ។
Bhāresu matisārena, veditabbo vinicchayo.
ភារដ្ឋកថា។
Bhāraṭṭhakathā.
១៥១.
151.
ទុក្កដំ មុនិនា វុត្តំ, អារាមំ អភិយុញ្ជតោ;
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, ārāmaṃ abhiyuñjato;
បរាជេតិ បរំ ធម្មំ, ចរន្តោ ចេ បរាជិតោ។៥២២
Parājeti paraṃ dhammaṃ, caranto ce parājito.522
១៥២.
152.
វិមតិំ ជនយន្តស្ស, តស្ស ថុល្លច្ចយំ សិយា;
Vimatiṃ janayantassa, tassa thullaccayaṃ siyā;
បរជ្ជតិ សយំ ធម្មំ, ចរន្តោ យោបិ តស្ស ច។
Parajjati sayaṃ dhammaṃ, caranto yopi tassa ca.
១៥៣.
153.
សាមិនោ ធុរនិក្ខេបេ, ‘‘ន ទស្សាមី’’តិ ចត្តនោ;
Sāmino dhuranikkhepe, ‘‘na dassāmī’’ti cattano;
បារាជិកំ ភវេ តស្ស, សព្ពេសំ កូដសក្ខិនំ។
Pārājikaṃ bhave tassa, sabbesaṃ kūṭasakkhinaṃ.
អារាមដ្ឋកថា។
Ārāmaṭṭhakathā.
១៥៤.
154.
វិហារំ សង្ឃិកំ កិញ្ចិ, អច្ឆិន្ទិត្វាន គណ្ហិតុំ;
Vihāraṃ saṅghikaṃ kiñci, acchinditvāna gaṇhituṃ;
សព្ពេសំ ធុរនិក្ខេបា-ភាវតោវ ន សិជ្ឈតិ។
Sabbesaṃ dhuranikkhepā-bhāvatova na sijjhati.
វិហារដ្ឋកថា។
Vihāraṭṭhakathā.
១៥៥.
155.
សីសានិ សាលិអាទីនំ, និរុម្ភិត្វាន គណ្ហតោ;
Sīsāni sāliādīnaṃ, nirumbhitvāna gaṇhato;
អសិតេន ច លាយិត្វា, ឆិន្ទិត្វា វា ករេន ច។
Asitena ca lāyitvā, chinditvā vā karena ca.
១៥៦.
156.
យស្មិំ ពីជេបិ វា វត្ថុ, សីសេ បូរេតិ មុដ្ឋិយំ;
Yasmiṃ bījepi vā vatthu, sīse pūreti muṭṭhiyaṃ;
ពន្ធនា មោចិតេ តស្មិំ, តស្ស បារាជិកំ ភវេ។
Bandhanā mocite tasmiṃ, tassa pārājikaṃ bhave.
១៥៧.
157.
អច្ឆិន្នោ បន ទណ្ឌោ វា, តចោ វា អប្បមត្តកោ;
Acchinno pana daṇḍo vā, taco vā appamattako;
វីហិនាឡម្បិ វា ទីឃំ, អនិក្ខន្តោវ រក្ខតិ។
Vīhināḷampi vā dīghaṃ, anikkhantova rakkhati.
១៥៨.
158.
សចេ សោ បរិកប្បេតិ, ‘‘មទ្ទិត្វា បនិទំ អហំ;
Sace so parikappeti, ‘‘madditvā panidaṃ ahaṃ;
បប្ផោដេត្វា ឥតោ សារំ, គណ្ហិស្សាមី’’តិ រក្ខតិ។
Papphoṭetvā ito sāraṃ, gaṇhissāmī’’ti rakkhati.
១៥៩.
159.
មទ្ទនុទ្ធរណេ នត្ថិ, ទោសោ បប្ផោដនេបិ វា;
Maddanuddharaṇe natthi, doso papphoṭanepi vā;
អត្តនោ ភាជនគតំ, ករោន្តស្ស បរាជយោ។
Attano bhājanagataṃ, karontassa parājayo.
១៦០.
160.
ជានំ កេសគ្គមត្តម្បិ, បថវិំ បរសន្តកំ;
Jānaṃ kesaggamattampi, pathaviṃ parasantakaṃ;
ថេយ្យចិត្តេន ចេ ខីលំ, សង្កាមេតិ បរាជយោ។
Theyyacittena ce khīlaṃ, saṅkāmeti parājayo.
១៦១.
161.
តញ្ច ខោ សាមិកានំ តុ, ធុរនិក្ខេបនេ សតិ;
Tañca kho sāmikānaṃ tu, dhuranikkhepane sati;
អនគ្ឃា ភូមិ នាមេសា, តស្មា ឯវមុទីរិតំ។
Anagghā bhūmi nāmesā, tasmā evamudīritaṃ.
១៦២.
162.
គហេតព្ពា សចេ ហោតិ, ទ្វីហិ ខីលេហិ យា បន;
Gahetabbā sace hoti, dvīhi khīlehi yā pana;
អាទោ ថុល្លច្ចយំ តេសុ, ទុតិយេវ បរាជយោ។
Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiyeva parājayo.
១៦៣.
163.
ញាបេតុកាមោ យោ ភិក្ខុ, ‘‘មមេទំ សន្តក’’ន្តិ ច;
Ñāpetukāmo yo bhikkhu, ‘‘mamedaṃ santaka’’nti ca;
រជ្ជុំ វាបិ បសារេតិ, យដ្ឋិំ បាតេតិ ទុក្កដំ។
Rajjuṃ vāpi pasāreti, yaṭṭhiṃ pāteti dukkaṭaṃ.
១៦៤.
164.
យេហិ ទ្វីហិ បយោគេហិ, អត្តនោ សន្តកំ សិយា;
Yehi dvīhi payogehi, attano santakaṃ siyā;
អាទោ ថុល្លច្ចយំ តេសុ, ទុតិយេ ច បរាជយោ។
Ādo thullaccayaṃ tesu, dutiye ca parājayo.
ខេត្តដ្ឋកថា។
Khettaṭṭhakathā.
១៦៥.
165.
ខេត្តេ វុត្តនយេនេវ, វត្ថុដ្ឋស្ស វិនិច្ឆយោ;
Khette vuttanayeneva, vatthuṭṭhassa vinicchayo;
គាមដ្ឋេបិ ច វត្តព្ពំ, អបុព្ពំ នត្ថិ កិញ្ចិបិ។
Gāmaṭṭhepi ca vattabbaṃ, apubbaṃ natthi kiñcipi.
វត្ថុដ្ឋគាមដ្ឋកថា។
Vatthuṭṭhagāmaṭṭhakathā.
១៦៦.
166.
តិណំ វា បន បណ្ណំ វា, លតំ វា កដ្ឋមេវ វា;
Tiṇaṃ vā pana paṇṇaṃ vā, lataṃ vā kaṭṭhameva vā;
ភណ្ឌគ្ឃេនេវ កាតព្ពោ, គណ្ហន្តោ តត្ថជាតកំ។
Bhaṇḍaggheneva kātabbo, gaṇhanto tatthajātakaṃ.
១៦៧.
167.
មហគ្ឃេ បន រុក្ខស្មិំ, ឆិន្នមត្តេបិ នស្សតិ;
Mahagghe pana rukkhasmiṃ, chinnamattepi nassati;
តច្ឆេត្វា ឋបិតោ រុក្ខោ, គហេតព្ពោ ន កោចិបិ។
Tacchetvā ṭhapito rukkho, gahetabbo na kocipi.
១៦៨.
168.
ឆិន្ទិត្វា ឋបិតំ មូលេ, រុក្ខមទ្ធគតំ បន;
Chinditvā ṭhapitaṃ mūle, rukkhamaddhagataṃ pana;
‘‘ឆឌ្ឌិតោ សាមិកេហី’’តិ, គហេតុំ បន វដ្ដតិ។
‘‘Chaḍḍito sāmikehī’’ti, gahetuṃ pana vaṭṭati.
១៦៩.
169.
លក្ខណេ ឆល្លិយោនទ្ធេ, ន ទោសោ កោចិ គណ្ហតោ;
Lakkhaṇe challiyonaddhe, na doso koci gaṇhato;
អជ្ឈាវុត្ថំ កតំ វាបិ, វិនស្សន្តញ្ច គណ្ហតោ។
Ajjhāvutthaṃ kataṃ vāpi, vinassantañca gaṇhato.
១៧០.
170.
យោ ចារក្ខដ្ឋានំ បត្វា, កត្វា កម្មដ្ឋានាទីនិ;
Yo cārakkhaṭṭhānaṃ patvā, katvā kammaṭṭhānādīni;
ចិត្តេ ចិន្តេន្តោ វា អញ្ញំ, ភណ្ឌទេយ្យំ ហោតេវស្ស។
Citte cintento vā aññaṃ, bhaṇḍadeyyaṃ hotevassa.
១៧១.
171.
វរាហព្យគ្ឃច្ឆតរច្ឆកាទិតោ;
Varāhabyagghacchataracchakādito;
ឧបទ្ទវា មុច្ចិតុកាមតាយ យោ;
Upaddavā muccitukāmatāya yo;
តថេវ តំ ឋានមតិក្កមេតិ ចេ;
Tatheva taṃ ṭhānamatikkameti ce;
ន កោចិ ទោសោ បន ភណ្ឌទេយ្យកំ។
Na koci doso pana bhaṇḍadeyyakaṃ.
១៧២.
172.
ឥទមារក្ខណដ្ឋានំ, គរុកំ សុង្កឃាតតោ;
Idamārakkhaṇaṭṭhānaṃ, garukaṃ suṅkaghātato;
តស្មា ទុក្កដមុទ្ទិដ្ឋំ, តមនោក្កម្ម គច្ឆតោ។
Tasmā dukkaṭamuddiṭṭhaṃ, tamanokkamma gacchato.
១៧៣.
173.
ឯតំ បរិហរន្តស្ស, ថេយ្យចិត្តេន សត្ថុនា;
Etaṃ pariharantassa, theyyacittena satthunā;
បារាជិកមនុទ្ទិដ្ឋំ, អាកាសេនាបិ គច្ឆតោ។
Pārājikamanuddiṭṭhaṃ, ākāsenāpi gacchato.
១៧៤.
174.
តស្មា ឯត្ថ វិសេសេន, សតិសម្បន្នចេតសា;
Tasmā ettha visesena, satisampannacetasā;
អប្បមត្តេន ហោតព្ពំ, បិយសីលេន ភិក្ខុនា។
Appamattena hotabbaṃ, piyasīlena bhikkhunā.
អរញ្ញដ្ឋកថា។
Araññaṭṭhakathā.
១៧៥.
175.
តោយទុល្លភកាលស្មិំ, ភាជនេ គោបិតំ ជលំ;
Toyadullabhakālasmiṃ, bhājane gopitaṃ jalaṃ;
អាវិញ្ជិត្វា បវេសេត្វា, ឆិទ្ទំ កត្វាបិ វា តថា។
Āviñjitvā pavesetvā, chiddaṃ katvāpi vā tathā.
១៧៦.
176.
វាបិយំ វា តឡាកេ វា, ភាជនំ អត្តនោ បន;
Vāpiyaṃ vā taḷāke vā, bhājanaṃ attano pana;
គណ្ហន្តស្ស បវេសេត្វា, ភណ្ឌគ្ឃេន វិនិទ្ទិសេ។
Gaṇhantassa pavesetvā, bhaṇḍagghena viniddise.
១៧៧.
177.
ឆិន្ទតោ មរិយាទំ តុ, អទិន្នាទានបុព្ពតោ;
Chindato mariyādaṃ tu, adinnādānapubbato;
ភូតគាមេន សទ្ធិម្បិ, ទុក្កដំ បរិទីបិតំ។
Bhūtagāmena saddhimpi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
១៧៨.
178.
អន្តោ ឋត្វា ពហិ ឋត្វា, ឆិន្ទន្តោ ឧភយត្ថបិ;
Anto ṭhatvā bahi ṭhatvā, chindanto ubhayatthapi;
ពហិអន្តេន កាតព្ពោ, អន្តោអន្តេន មជ្ឈតោ។
Bahiantena kātabbo, antoantena majjhato.
ឧទកកថា។
Udakakathā.
១៧៩.
179.
វារេន សាមណេរា យំ, ទន្តកដ្ឋមរញ្ញតោ;
Vārena sāmaṇerā yaṃ, dantakaṭṭhamaraññato;
អានេត្វាចរិយានម្បិ, អាហរន្តិ សចេ បន។
Ānetvācariyānampi, āharanti sace pana.
១៨០.
180.
ឆិន្ទិត្វា យាវ សង្ឃស្ស, ន និយ្យាទេន្តិ តេ បន;
Chinditvā yāva saṅghassa, na niyyādenti te pana;
អាភតំ តាវ តំ សព្ពំ, តេសមេវ ច សន្តកំ។
Ābhataṃ tāva taṃ sabbaṃ, tesameva ca santakaṃ.
១៨១.
181.
តស្មា តំ ថេយ្យចិត្តេន, គណ្ហន្តស្ស ច ភិក្ខុនោ;
Tasmā taṃ theyyacittena, gaṇhantassa ca bhikkhuno;
គរុភណ្ឌញ្ច សង្ឃស្ស, ភណ្ឌគ្ឃេន បរាភវោ។
Garubhaṇḍañca saṅghassa, bhaṇḍagghena parābhavo.
១៨២.
182.
យទា និយ្យាទិតំ តេហិ, តតោ បដ្ឋាយ សង្ឃិកំ;
Yadā niyyāditaṃ tehi, tato paṭṭhāya saṅghikaṃ;
គណ្ហន្តស្សាបិ ថេយ្យាយ, អវហារោ ន វិជ្ជតិ។
Gaṇhantassāpi theyyāya, avahāro na vijjati.
១៨៣.
183.
អរក្ខត្តា យថាវុឌ្ឍ-មភាជេតព្ពតោបិ ច;
Arakkhattā yathāvuḍḍha-mabhājetabbatopi ca;
សព្ពសាធារណត្តា ច, អញ្ញំ វិយ ន ហោតិទំ។
Sabbasādhāraṇattā ca, aññaṃ viya na hotidaṃ.
ទន្តកដ្ឋកថា។
Dantakaṭṭhakathā.
១៨៤.
184.
អគ្គិំ វា ទេតិ សត្ថេន, អាកោដេតិ សមន្តតោ;
Aggiṃ vā deti satthena, ākoṭeti samantato;
អាកោដេតិ វិសំ វាបិ, មណ្ឌូកណ្ដកនាមកំ។
Ākoṭeti visaṃ vāpi, maṇḍūkaṇṭakanāmakaṃ.
១៨៥.
185.
យេន វា តេន វា រុក្ខោ, វិនស្សតិ ច ឌយ្ហតិ;
Yena vā tena vā rukkho, vinassati ca ḍayhati;
សព្ពត្ថ ភិក្ខុនោ តស្ស, ភណ្ឌទេយ្យំ បកាសិតំ។
Sabbattha bhikkhuno tassa, bhaṇḍadeyyaṃ pakāsitaṃ.
វនប្បតិកថា។
Vanappatikathā.
១៨៦.
186.
សីសតោ កណ្ណតោ វាបិ, គីវតោ ហត្ថតោបិ វា;
Sīsato kaṇṇato vāpi, gīvato hatthatopi vā;
ឆិន្ទិត្វា វាបិ មោចេត្វា, គណ្ហតោ ថេយ្យចេតសា។
Chinditvā vāpi mocetvā, gaṇhato theyyacetasā.
១៨៧.
187.
ហោតិ មោចិតមត្តស្មិំ, សីសាទីហិ បរាជយោ;
Hoti mocitamattasmiṃ, sīsādīhi parājayo;
ថុល្លច្ចយំ ករោន្តស្ស, អាកឌ្ឍនវិកឌ្ឍនំ។
Thullaccayaṃ karontassa, ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ.
១៨៨.
188.
ហត្ថា អនីហរិត្វាវ, វលយំ កដកម្បិ វា;
Hatthā anīharitvāva, valayaṃ kaṭakampi vā;
អគ្គពាហុញ្ច ឃំសន្តោ, ចារេតិ អបរាបរំ។
Aggabāhuñca ghaṃsanto, cāreti aparāparaṃ.
១៨៩.
189.
តមាកាសគតំ ចោរោ, ករោតិ យទិ រក្ខតិ;
Tamākāsagataṃ coro, karoti yadi rakkhati;
សវិញ្ញាណកតោ មូលេ, វលយំវ ន ហោតិទំ។
Saviññāṇakato mūle, valayaṃva na hotidaṃ.
១៩០.
190.
និវត្ថំ បន វត្ថំ យោ, អច្ឆិន្ទតិ បរស្ស ចេ;
Nivatthaṃ pana vatthaṃ yo, acchindati parassa ce;
បរោបិ បន លជ្ជាយ, សហសា តំ ន មុញ្ចតិ។
Paropi pana lajjāya, sahasā taṃ na muñcati.
១៩១.
191.
អាកឌ្ឍតិ ច ចោរោបិ, សោ បរោ តាវ រក្ខតិ;
Ākaḍḍhati ca coropi, so paro tāva rakkhati;
បរស្ស ហត្ថតោ វត្ថេ, មុត្តមត្តេ បរាជយោ។
Parassa hatthato vatthe, muttamatte parājayo.
១៩២.
192.
សភណ្ឌហារកំ ភណ្ឌំ, នេន្តស្ស បឋមេ បទេ;
Sabhaṇḍahārakaṃ bhaṇḍaṃ, nentassa paṭhame pade;
ថុល្លច្ចយមតិក្កន្តេ, ទុតិយេវ ចុតោ សិយា។
Thullaccayamatikkante, dutiyeva cuto siyā.
១៩៣.
193.
បាតាបេតិ សចេ ភណ្ឌំ, តជ្ជេត្វា ថេយ្យចេតនោ;
Pātāpeti sace bhaṇḍaṃ, tajjetvā theyyacetano;
បរស្ស ហត្ថតោ ភណ្ឌេ, មុត្តមត្តេ បរាជយោ។
Parassa hatthato bhaṇḍe, muttamatte parājayo.
១៩៤.
194.
អថាបិ បរិកប្បេត្វា, បាតាបេតិ វ យោ បន;
Athāpi parikappetvā, pātāpeti va yo pana;
តស្ស បាតាបនេ វុត្តំ, ទុក្កដាមសនេបិ ច។
Tassa pātāpane vuttaṃ, dukkaṭāmasanepi ca.
១៩៥.
195.
ផន្ទាបេតិ យថាវត្ថុំ, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ;
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānā cāveti ce cuto;
‘‘តិដ្ឋ តិដ្ឋា’’តិ វទតោ, ន ទោសោ ឆឌ្ឌិតេបិ ច។
‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vadato, na doso chaḍḍitepi ca.
១៩៦.
196.
អាគន្ត្វា ថេយ្យចិត្តេន, បច្ឆា តំ គណ្ហតោ សិយា;
Āgantvā theyyacittena, pacchā taṃ gaṇhato siyā;
បារាជិកំ តទុទ្ធារេ, សាលយេ សាមិកេ គតេ។
Pārājikaṃ taduddhāre, sālaye sāmike gate.
១៩៧.
197.
គណ្ហតោ សកសញ្ញាយ, គហណេ បន រក្ខតិ;
Gaṇhato sakasaññāya, gahaṇe pana rakkhati;
ភណ្ឌទេយ្យំ តថា បំសុ-កូលសញ្ញាយ គណ្ហតោ។
Bhaṇḍadeyyaṃ tathā paṃsu-kūlasaññāya gaṇhato.
១៩៨.
198.
‘‘តិដ្ឋ តិដ្ឋា’’តិ វុត្តោ ច, ឆឌ្ឌេត្វា បន ភណ្ឌកំ;
‘‘Tiṭṭha tiṭṭhā’’ti vutto ca, chaḍḍetvā pana bhaṇḍakaṃ;
កត្វាវ ធុរនិក្ខេបំ, ភីតោ ចោរា បលាយតិ។
Katvāva dhuranikkhepaṃ, bhīto corā palāyati.
១៩៩.
199.
គណ្ហតោ ថេយ្យចិត្តេន, ឧទ្ធារេ ទុក្កដំ បុន;
Gaṇhato theyyacittena, uddhāre dukkaṭaṃ puna;
ទាតព្ពមាហរាបេន្តេ, អទេន្តស្ស បរាជយោ។
Dātabbamāharāpente, adentassa parājayo.
២០០.
200.
‘‘កស្មា? តស្ស បយោគេន, ឆឌ្ឌិតត្តា’’តិ សាទរំ;
‘‘Kasmā? Tassa payogena, chaḍḍitattā’’ti sādaraṃ;
មហាអដ្ឋកថាយំ តុ, វុត្តមញ្ញាសុ នាគតំ។
Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu, vuttamaññāsu nāgataṃ.
ហរណកថា។
Haraṇakathā.
២០១.
201.
សម្បជានមុសាវាទំ, ‘‘ន គណ្ហាមី’’តិ ភាសតោ;
Sampajānamusāvādaṃ, ‘‘na gaṇhāmī’’ti bhāsato;
អទិន្នាទានបុព្ពត្តា, ទុក្កដំ ហោតិ ភិក្ខុនោ។
Adinnādānapubbattā, dukkaṭaṃ hoti bhikkhuno.
២០២.
202.
‘‘រហោ មយា បនេតស្ស, ឋបិតំ កិំ នុ ទស្សតិ’’;
‘‘Raho mayā panetassa, ṭhapitaṃ kiṃ nu dassati’’;
ឥច្ចេវំ វិមតុប្បាទេ, តស្ស ថុល្លច្ចយំ សិយា។
Iccevaṃ vimatuppāde, tassa thullaccayaṃ siyā.
២០៣.
203.
តស្មិំ ទានេ និរុស្សាហេ, បរោ ចេ និក្ខិបេ ធុរំ;
Tasmiṃ dāne nirussāhe, paro ce nikkhipe dhuraṃ;
ឧភិន្នំ ធុរនិក្ខេបេ, ភិក្ខុ ហោតិ បរាជិតោ។
Ubhinnaṃ dhuranikkhepe, bhikkhu hoti parājito.
២០៤.
204.
ចិត្តេនាទាតុកាមោវ, ‘‘ទស្សាមី’’តិ មុខេន ចេ;
Cittenādātukāmova, ‘‘dassāmī’’ti mukhena ce;
វទតោ ធុរនិក្ខេបេ, សាមិនោ ហិ បរាជយោ។
Vadato dhuranikkhepe, sāmino hi parājayo.
ឧបនិធិកថា។
Upanidhikathā.
២០៥.
205.
សុង្កឃាតស្ស អន្តោវ, ឋត្វា បាតេតិ ចេ ពហិ;
Suṅkaghātassa antova, ṭhatvā pāteti ce bahi;
ធុវំ បតតិ ចេ ហត្ថា, មុត្តមត្តេ បរាជយោ។
Dhuvaṃ patati ce hatthā, muttamatte parājayo.
២០៦.
206.
តំ រុក្ខេ ខាណុកេ វាបិ, ហុត្វា បដិហតំ បុន;
Taṃ rukkhe khāṇuke vāpi, hutvā paṭihataṃ puna;
វាតុក្ខិត្តម្បិ វា អន្តោ, សចេ បតតិ រក្ខតិ។
Vātukkhittampi vā anto, sace patati rakkhati.
២០៧.
207.
បតិត្វា ភូមិយំ បច្ឆា, វដ្ដន្តំ បន ភណ្ឌកំ;
Patitvā bhūmiyaṃ pacchā, vaṭṭantaṃ pana bhaṇḍakaṃ;
សចេ បវិសត្យន្តោវ, តស្ស បារាជិកំ សិយា។
Sace pavisatyantova, tassa pārājikaṃ siyā.
២០៨.
208.
ឋត្វា ឋត្វា បវដ្ដន្តំ, បវិដ្ឋំ ចេ បរាជយោ;
Ṭhatvā ṭhatvā pavaṭṭantaṃ, paviṭṭhaṃ ce parājayo;
អតិដ្ឋមានំ វដ្ដិត្វា, បវិដ្ឋំ បន រក្ខតិ។
Atiṭṭhamānaṃ vaṭṭitvā, paviṭṭhaṃ pana rakkhati.
២០៩.
209.
ឥតិ វុត្តំ ទឡ្ហំ កត្វា, កុរុន្ទដ្ឋកថាទិសុ;
Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā, kurundaṭṭhakathādisu;
សារតោ តំ គហេតព្ពំ, យុត្តំ វិយ ច ទិស្សតិ។
Sārato taṃ gahetabbaṃ, yuttaṃ viya ca dissati.
២១០.
210.
សយំ វា យទិ វដ្ដេតិ, វដ្ដាបេតិ បរេន វា;
Sayaṃ vā yadi vaṭṭeti, vaṭṭāpeti parena vā;
អដ្ឋត្វា វដ្ដមានំ តំ, គតំ នាសករំ សិយា។
Aṭṭhatvā vaṭṭamānaṃ taṃ, gataṃ nāsakaraṃ siyā.
២១១.
211.
ឋត្វា ឋត្វា សចេ អន្តោ, ពហិ គច្ឆតិ រក្ខតិ;
Ṭhatvā ṭhatvā sace anto, bahi gacchati rakkhati;
ឋបិតេ សុទ្ធចិត្តេន, សយំ វដ្ដតិ វដ្ដតិ។
Ṭhapite suddhacittena, sayaṃ vaṭṭati vaṭṭati.
២១២.
212.
គច្ឆន្តេ បន យានេ វា, គជេ វា តំ ឋបេតិ ចេ;
Gacchante pana yāne vā, gaje vā taṃ ṭhapeti ce;
ពហិ នីហរណត្ថាយ, នាវហារោបិ នីហដេ។
Bahi nīharaṇatthāya, nāvahāropi nīhaṭe.
២១៣.
213.
ឋបិតេ ឋិតយានេ វា, បយោគេន វិនា គតេ;
Ṭhapite ṭhitayāne vā, payogena vinā gate;
សតិបិ ថេយ្យចិត្តស្មិំ, អវហារោ ន វិជ្ជតិ។
Satipi theyyacittasmiṃ, avahāro na vijjati.
២១៤.
214.
សចេ បាជេតិ តំ យានំ, ឋបេត្វា យានកេ មណិំ;
Sace pājeti taṃ yānaṃ, ṭhapetvā yānake maṇiṃ;
សិយា បារាជិកំ តស្ស, សីមាតិក្កមនេ បន។
Siyā pārājikaṃ tassa, sīmātikkamane pana.
២១៥.
215.
សុង្កដ្ឋានេ មតំ សុង្កំ, គន្តុំ ទត្វាវ វដ្ដតិ;
Suṅkaṭṭhāne mataṃ suṅkaṃ, gantuṃ datvāva vaṭṭati;
សេសោ ឥធ កថាមគ្គោ, អរញ្ញដ្ឋកថាសមោ។
Seso idha kathāmaggo, araññaṭṭhakathāsamo.
សុង្កឃាតកថា។
Suṅkaghātakathā.
២១៦.
216.
អន្តោជាតំ ធនក្កីតំ, ទិន្នំ វា បន កេនចិ;
Antojātaṃ dhanakkītaṃ, dinnaṃ vā pana kenaci;
ទាសំ ករមរានីតំ, ហរន្តស្ស បរាជយោ។
Dāsaṃ karamarānītaṃ, harantassa parājayo.
២១៧.
217.
ភុជិស្សំ វា ហរន្តស្ស, មានុសំ មាតរាបិ វា;
Bhujissaṃ vā harantassa, mānusaṃ mātarāpi vā;
បិតរាឋបិតំ វាបិ, អវហារោ ន វិជ្ជតិ។
Pitarāṭhapitaṃ vāpi, avahāro na vijjati.
២១៨.
218.
តំ បលាបេតុកាមោវ, ឧក្ខិបិត្វា ភុជេហិ វា;
Taṃ palāpetukāmova, ukkhipitvā bhujehi vā;
តំ ឋិតដ្ឋានតោ កិញ្ចិ, សង្កាមេតិ បរាជយោ។
Taṃ ṭhitaṭṭhānato kiñci, saṅkāmeti parājayo.
២១៩.
219.
តជ្ជេត្វា បទសា ទាសំ, នេន្តស្ស បទវារតោ;
Tajjetvā padasā dāsaṃ, nentassa padavārato;
ហោន្តិ អាបត្តិយោ វុត្តា, តស្ស ថុល្លច្ចយាទយោ។
Honti āpattiyo vuttā, tassa thullaccayādayo.
២២០.
220.
ហត្ថាទីសុ គហេត្វា តំ, កឌ្ឍតោបិ បរាជយោ;
Hatthādīsu gahetvā taṃ, kaḍḍhatopi parājayo;
‘‘គច្ឆ យាហិ បលាយា’’តិ, វទតោបិ អយំ នយោ។
‘‘Gaccha yāhi palāyā’’ti, vadatopi ayaṃ nayo.
២២១.
221.
វេគសាវ បលាយន្តំ, ‘‘បលាយា’’តិ ច ភាសតោ;
Vegasāva palāyantaṃ, ‘‘palāyā’’ti ca bhāsato;
ហោតិ បារាជិកេនស្ស, អនាបត្តិ ហិ ភិក្ខុនោ។
Hoti pārājikenassa, anāpatti hi bhikkhuno.
២២២.
222.
សណិកំ បន គច្ឆន្តំ, សចេ វទតិ សោបិ ច;
Saṇikaṃ pana gacchantaṃ, sace vadati sopi ca;
សីឃំ គច្ឆតិ ចេ តស្ស, វចនេន បរាជយោ។
Sīghaṃ gacchati ce tassa, vacanena parājayo.
២២៣.
223.
បលាយិត្វា សចេ អញ្ញំ, គាមំ វា និគមម្បិ វា;
Palāyitvā sace aññaṃ, gāmaṃ vā nigamampi vā;
គតំ ទិស្វា តតោ តញ្ចេ, បលាបេតិ បរាជយោ។
Gataṃ disvā tato tañce, palāpeti parājayo.
បាណកថា។
Pāṇakathā.
២២៤.
224.
ថេយ្យា សប្បករណ្ឌំ ចេ, បរាមសតិ ទុក្កដំ;
Theyyā sappakaraṇḍaṃ ce, parāmasati dukkaṭaṃ;
ផន្ទាបេតិ យថាវត្ថុំ, ឋានតោ ចាវនេ ចុតោ។
Phandāpeti yathāvatthuṃ, ṭhānato cāvane cuto.
២២៥.
225.
ឧគ្ឃាដេត្វា ករណ្ឌំ តុ, សប្បមុទ្ធរតោ បន;
Ugghāṭetvā karaṇḍaṃ tu, sappamuddharato pana;
ករណ្ឌតលតោ មុត្តេ, នង្គុដ្ឋេ តុ បរាជយោ។
Karaṇḍatalato mutte, naṅguṭṭhe tu parājayo.
២២៦.
226.
ឃំសិត្វា កឌ្ឍតោ សប្បំ, នង្គុដ្ឋេ មុខវដ្ដិតោ;
Ghaṃsitvā kaḍḍhato sappaṃ, naṅguṭṭhe mukhavaṭṭito;
តស្ស សប្បករណ្ឌស្ស, មុត្តមត្តេ បរាជយោ។
Tassa sappakaraṇḍassa, muttamatte parājayo.
២២៧.
227.
ករណ្ឌំ វិវរិត្វា ចេ, បក្កោសន្តស្ស នាមតោ;
Karaṇḍaṃ vivaritvā ce, pakkosantassa nāmato;
សោ និក្ខមតិ ចេ សប្បោ, តស្ស បារាជិកំ សិយា។
So nikkhamati ce sappo, tassa pārājikaṃ siyā.
២២៨.
228.
តថា កត្វា តុ មណ្ឌូក-មូសិកានំ រវម្បិ វា;
Tathā katvā tu maṇḍūka-mūsikānaṃ ravampi vā;
បក្កោសន្តស្ស នាមេន, និក្ខន្តេបិ បរាជយោ។
Pakkosantassa nāmena, nikkhantepi parājayo.
២២៩.
229.
មុខំ អវិវរិត្វាវ, ករោន្តស្សេវមេវ ច;
Mukhaṃ avivaritvāva, karontassevameva ca;
យេន កេនចិ និក្ខន្តេ, សប្បេ បារាជិកំ សិយា។
Yena kenaci nikkhante, sappe pārājikaṃ siyā.
២៣០.
230.
មុខេ វិវរិតេ សប្បោ, សយមេវ បលាយតិ;
Mukhe vivarite sappo, sayameva palāyati;
ន បក្កោសតិ ចេ តស្ស, ភណ្ឌទេយ្យមុទីរិតំ។
Na pakkosati ce tassa, bhaṇḍadeyyamudīritaṃ.
អបទកថា។
Apadakathā.
២៣១.
231.
ថេយ្យចិត្តេន យោ ហត្ថិំ, ករោតាមសនាទយោ;
Theyyacittena yo hatthiṃ, karotāmasanādayo;
ហោន្តិ អាបត្តិយោ តស្ស, តិវិធា ទុក្កដាទយោ។
Honti āpattiyo tassa, tividhā dukkaṭādayo.
២៣២.
232.
សាលាយំ ឋិតហត្ថិស្ស, អន្តោវត្ថង្គណេសុបិ;
Sālāyaṃ ṭhitahatthissa, antovatthaṅgaṇesupi;
ឋានំ សាលា ច វត្ថុ ច, អង្គណំ សកលំ សិយា។
Ṭhānaṃ sālā ca vatthu ca, aṅgaṇaṃ sakalaṃ siyā.
២៣៣.
233.
អពទ្ធស្ស ហិ ពទ្ធស្ស, ឋិតដ្ឋានញ្ច ពន្ធនំ;
Abaddhassa hi baddhassa, ṭhitaṭṭhānañca bandhanaṃ;
តស្មា តេសំ វសា ហត្ថិំ, ហរតោ ការយេ ពុធោ។
Tasmā tesaṃ vasā hatthiṃ, harato kāraye budho.
២៣៤.
234.
នគរស្ស ពហិទ្ធា តុ, ឋិតស្ស បន ហត្ថិនោ;
Nagarassa bahiddhā tu, ṭhitassa pana hatthino;
ឋិតដ្ឋានំ ភវេ ឋានំ, បទវារេន ការយេ។
Ṭhitaṭṭhānaṃ bhave ṭhānaṃ, padavārena kāraye.
២៣៥.
235.
និបន្នស្ស គជស្សេកំ, ឋានំ តំ ឧដ្ឋបេតិ ចេ;
Nipannassa gajassekaṃ, ṭhānaṃ taṃ uṭṭhapeti ce;
តស្មិំ ឧដ្ឋិតមត្តេ តុ, តស្ស បារាជិកំ សិយា។
Tasmiṃ uṭṭhitamatte tu, tassa pārājikaṃ siyā.
២៣៦.
236.
ឯសេវ ច នយោ ញេយ្យោ, តុរង្គមហិសាទិសុ;
Eseva ca nayo ñeyyo, turaṅgamahisādisu;
នត្ថិ កិញ្ចិបិ វត្តព្ពំ, ទ្វិបទេបិ ពហុប្បទេ។
Natthi kiñcipi vattabbaṃ, dvipadepi bahuppade.
ចតុប្បទកថា។
Catuppadakathā.
២៣៧.
237.
បរេសន្តិ វិជានិត្វា, បរេសំ សន្តកំ ធនំ;
Paresanti vijānitvā, paresaṃ santakaṃ dhanaṃ;
គរុកំ ថេយ្យចិត្តេន, ឋានា ចាវេតិ ចេ ចុតោ។
Garukaṃ theyyacittena, ṭhānā cāveti ce cuto.
២៣៨.
238.
អនាបត្តិ សសញ្ញិស្ស, តិរច្ឆានបរិគ្គហេ;
Anāpatti sasaññissa, tiracchānapariggahe;
តាវកាលិកវិស្សាស-គ្គាហេ បេតបរិគ្គហេ។
Tāvakālikavissāsa-ggāhe petapariggahe.
២៣៩.
239.
យោ បនេត្ថ ច វត្តព្ពោ, បាឡិមុត្តវិនិច្ឆយោ;
Yo panettha ca vattabbo, pāḷimuttavinicchayo;
តំ មយំ បរតោយេវ, ភណិស្សាម បកិណ្ណកេ។
Taṃ mayaṃ paratoyeva, bhaṇissāma pakiṇṇake.
២៤០.
240.
បរាជិតានេកមលេន វុត្តំ;
Parājitānekamalena vuttaṃ;
បារាជិកំ យំ ទុតិយំ ជិនេន;
Pārājikaṃ yaṃ dutiyaṃ jinena;
វុត្តោ សមាសេន មយស្ស ចត្ថោ;
Vutto samāsena mayassa cattho;
វត្តុំ អសេសេន ហិ កោ សមត្ថោ។
Vattuṃ asesena hi ko samattho.
ឥតិ វិនយវិនិច្ឆយេ ទុតិយបារាជិកកថា និដ្ឋិតា។
Iti vinayavinicchaye dutiyapārājikakathā niṭṭhitā.
