| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya |
៣. សុញ្ញតវគ្គោ
3. Suññatavaggo
១. ចូឡសុញ្ញតសុត្តំ
1. Cūḷasuññatasuttaṃ
១៧៦. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ។ អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឯកមិទំ, ភន្តេ, សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ នគរកំ នាម សក្យានំ និគមោ។ តត្ថ មេ, ភន្តេ, ភគវតោ សម្មុខា សុតំ, សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘សុញ្ញតាវិហារេនាហំ, អានន្ទ, ឯតរហិ ពហុលំ វិហរាមី’តិ។ កច្ចិ មេតំ, ភន្តេ, សុស្សុតំ សុគ្គហិតំ សុមនសិកតំ សូបធារិត’’ន្តិ? ‘‘តគ្ឃ តេ ឯតំ, អានន្ទ, សុស្សុតំ សុគ្គហិតំ សុមនសិកតំ សូបធារិតំ។ បុព្ពេបាហំ 1, អានន្ទ, ឯតរហិបិ 2 សុញ្ញតាវិហារេន ពហុលំ វិហរាមិ។ សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, អយំ មិគារមាតុបាសាទោ សុញ្ញោ ហត្ថិគវស្សវឡវេន, សុញ្ញោ ជាតរូបរជតេន, សុញ្ញោ ឥត្ថិបុរិសសន្និបាតេន អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – ភិក្ខុសង្ឃំ បដិច្ច ឯកត្តំ; ឯវមេវ ខោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា គាមសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា មនុស្សសញ្ញំ, អរញ្ញសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ ។ តស្ស អរញ្ញសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា គាមសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា មនុស្សសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – អរញ្ញសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ គាមសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ មនុស្សសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – អរញ្ញសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’’’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
176. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ekamidaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā sakkesu viharati nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tattha me, bhante, bhagavato sammukhā sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘suññatāvihārenāhaṃ, ānanda, etarahi bahulaṃ viharāmī’ti. Kacci metaṃ, bhante, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhārita’’nti? ‘‘Taggha te etaṃ, ānanda, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ. Pubbepāhaṃ 3, ānanda, etarahipi 4 suññatāvihārena bahulaṃ viharāmi. Seyyathāpi, ānanda, ayaṃ migāramātupāsādo suñño hatthigavassavaḷavena, suñño jātarūparajatena, suñño itthipurisasannipātena atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – bhikkhusaṅghaṃ paṭicca ekattaṃ; evameva kho, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā gāmasaññaṃ, amanasikaritvā manussasaññaṃ, araññasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ . Tassa araññasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā gāmasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā manussasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – araññasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ gāmasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – araññasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’’’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៧៧. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា មនុស្សសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា អរញ្ញសញ្ញំ, បថវីសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស បថវីសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, អាសភចម្មំ សង្កុសតេន សុវិហតំ វិគតវលិកំ; ឯវមេវ ខោ, អានន្ទ, ភិក្ខុ យំ ឥមិស្សា បថវិយា ឧក្កូលវិក្កូលំ នទីវិទុគ្គំ ខាណុកណ្ដកដ្ឋានំ បព្ពតវិសមំ តំ សព្ពំ 5 អមនសិករិត្វា បថវីសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស បថវីសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា មនុស្សសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា អរញ្ញសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – បថវីសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ មនុស្សសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អរញ្ញសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – បថវីសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
177. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā manussasaññaṃ, amanasikaritvā araññasaññaṃ, pathavīsaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa pathavīsaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. Seyyathāpi, ānanda, āsabhacammaṃ saṅkusatena suvihataṃ vigatavalikaṃ; evameva kho, ānanda, bhikkhu yaṃ imissā pathaviyā ukkūlavikkūlaṃ nadīviduggaṃ khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṃ pabbatavisamaṃ taṃ sabbaṃ 6 amanasikaritvā pathavīsaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa pathavīsaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā manussasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā araññasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – pathavīsaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – pathavīsaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៧៨. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា អរញ្ញសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា បថវីសញ្ញំ, អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា អរញ្ញសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា បថវីសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អរញ្ញសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ បថវីសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ , យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
178. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā araññasaññaṃ, amanasikaritvā pathavīsaññaṃ, ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā araññasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā pathavīsaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda , yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៧៩. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា បថវីសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា បថវីសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ បថវីសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
179. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā pathavīsaññaṃ, amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṃ, viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā pathavīsaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៨០. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
180. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṃ, ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៨១. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាយ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច ឯកត្ត’ន្តិ ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
181. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda bhikkhu amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa nevasaññānāsaññāyatanasaññāya cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca ekatta’nti . Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៨២. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ, អនិមិត្តំ ចេតោសមាធិំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស អនិមិត្តេ ចេតោសមាធិម្ហិ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – ឥមមេវ កាយំ បដិច្ច សឡាយតនិកំ ជីវិតបច្ចយា’តិ ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាយា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – ឥមមេវ កាយំ បដិច្ច សឡាយតនិកំ ជីវិតបច្ចយា’តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
182. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ, animittaṃ cetosamādhiṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti . So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ nevasaññānāsaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
១៨៣. ‘‘បុន ចបរំ, អានន្ទ, ភិក្ខុ អមនសិករិត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញំ, អមនសិករិត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញំ, អនិមិត្តំ ចេតោសមាធិំ បដិច្ច មនសិ ករោតិ ឯកត្តំ។ តស្ស អនិមិត្តេ ចេតោសមាធិម្ហិ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ អធិមុច្ចតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘អយម្បិ ខោ អនិមិត្តោ ចេតោសមាធិ អភិសង្ខតោ អភិសញ្ចេតយិតោ’។ ‘យំ ខោ បន កិញ្ចិ អភិសង្ខតំ អភិសញ្ចេតយិតំ តទនិច្ចំ និរោធធម្ម’ន្តិ បជានាតិ។ តស្ស ឯវំ ជានតោ ឯវំ បស្សតោ កាមាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ, ភវាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ, អវិជ្ជាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ។ វិមុត្តស្មិំ វិមុត្តមិតិ ញាណំ ហោតិ។ ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ បជានាតិ។ សោ ឯវំ បជានាតិ – ‘យេ អស្សុ ទរថា កាមាសវំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា ភវាសវំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, យេ អស្សុ ទរថា អវិជ្ជាសវំ បដិច្ច តេធ ន សន្តិ, អត្ថិ ចេវាយំ ទរថមត្តា យទិទំ – ឥមមេវ កាយំ បដិច្ច សឡាយតនិកំ ជីវិតបច្ចយា’តិ។ សោ ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ កាមាសវេនា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ ភវាសវេនា’តិ បជានាតិ, ‘សុញ្ញមិទំ សញ្ញាគតំ អវិជ្ជាសវេនា’តិ បជានាតិ, ‘អត្ថិ ចេវិទំ អសុញ្ញតំ យទិទំ – ឥមមេវ កាយំ បដិច្ច សឡាយតនិកំ ជីវិតបច្ចយា’តិ។ ឥតិ យញ្ហិ ខោ តត្ថ ន ហោតិ តេន តំ សុញ្ញំ សមនុបស្សតិ, យំ បន តត្ថ អវសិដ្ឋំ ហោតិ តំ ‘សន្តមិទំ អត្ថី’តិ បជានាតិ។ ឯវម្បិស្ស ឯសា, អានន្ទ, យថាភុច្ចា អវិបល្លត្ថា បរិសុទ្ធា បរមានុត្តរា សុញ្ញតាវក្កន្តិ ភវតិ។
183. ‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṃ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ, animittaṃ cetosamādhiṃ paṭicca manasi karoti ekattaṃ. Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati. So evaṃ pajānāti – ‘ayampi kho animitto cetosamādhi abhisaṅkhato abhisañcetayito’. ‘Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma’nti pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. So evaṃ pajānāti – ‘ye assu darathā kāmāsavaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā bhavāsavaṃ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā avijjāsavaṃ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṃ darathamattā yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. So ‘suññamidaṃ saññāgataṃ kāmāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ bhavāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṃ saññāgataṃ avijjāsavenā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṃ asuññataṃ yadidaṃ – imameva kāyaṃ paṭicca saḷāyatanikaṃ jīvitapaccayā’ti. Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṃ suññaṃ samanupassati, yaṃ pana tattha avasiṭṭhaṃ hoti taṃ ‘santamidaṃ atthī’ti pajānāti. Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā paramānuttarā suññatāvakkanti bhavati.
១៨៤. ‘‘យេបិ ហិ កេចិ, អានន្ទ, អតីតមទ្ធានំ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិំសុ, សព្ពេ តេ ឥមំយេវ បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិំសុ។ យេបិ 7 ហិ កេចិ, អានន្ទ, អនាគតមទ្ធានំ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សន្តិ, សព្ពេ តេ ឥមំយេវ បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សន្តិ។ យេបិ 8 ហិ កេចិ, អានន្ទ, ឯតរហិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តិ, សព្ពេ តេ ឥមំយេវ បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តិ។ តស្មាតិហ, អានន្ទ, ‘បរិសុទ្ធំ បរមានុត្តរំ សុញ្ញតំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សាមា’តិ 9 – ឯវញ្ហិ វោ 10, អានន្ទ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ។
184. ‘‘Yepi hi keci, ānanda, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja vihariṃsu, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja vihariṃsu. Yepi 11 hi keci, ānanda, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissanti, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissanti. Yepi 12 hi keci, ānanda, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharanti, sabbe te imaṃyeva parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharanti. Tasmātiha, ānanda, ‘parisuddhaṃ paramānuttaraṃ suññataṃ upasampajja viharissāmā’ti 13 – evañhi vo 14, ānanda, sikkhitabba’’nti.
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ។
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
ចូឡសុញ្ញតសុត្តំ និដ្ឋិតំ បឋមំ។
Cūḷasuññatasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ១. ចូឡសុញ្ញតសុត្តវណ្ណនា • 1. Cūḷasuññatasuttavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ១. ចូឡសុញ្ញតសុត្តវណ្ណនា • 1. Cūḷasuññatasuttavaṇṇanā
