| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ឧទាន-អដ្ឋកថា • Udāna-aṭṭhakathā |
១០. ចូឡបន្ថកសុត្តវណ្ណនា
10. Cūḷapanthakasuttavaṇṇanā
៥០. ទសមេ ចូឡបន្ថកោតិ មហាបន្ថកត្ថេរស្ស កនិដ្ឋភាតិកត្តា បន្ថេ ជាតត្តា ច ទហរកាលេ លទ្ធវោហារេន អបរភាគេបិ អយមាយស្មា ‘‘ចូឡបន្ថកោ’’ត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ។ គុណវិសេសេហិ បន ឆឡភិញ្ញោ បភិន្នបដិសម្ភិទោ ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ មនោមយំ កាយំ អភិនិម្មិនន្តានំ យទិទំ ចូឡបន្ថកោ, ចេតោវិវដ្ដកុសលានំ យទិទំ ចូឡបន្ថកោ’’តិ ទ្វីសុ (អ. និ. ១.១៩៩) ឋានេសុ ភគវតា ឯតទគ្គេ ឋបិតោ អសីតិយា មហាសាវកេសុ អព្ភន្តរោ។
50. Dasame cūḷapanthakoti mahāpanthakattherassa kaniṭṭhabhātikattā panthe jātattā ca daharakāle laddhavohārena aparabhāgepi ayamāyasmā ‘‘cūḷapanthako’’tveva paññāyittha. Guṇavisesehi pana chaḷabhiñño pabhinnapaṭisambhido ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ yadidaṃ cūḷapanthako, cetovivaṭṭakusalānaṃ yadidaṃ cūḷapanthako’’ti dvīsu (a. ni. 1.199) ṭhānesu bhagavatā etadagge ṭhapito asītiyā mahāsāvakesu abbhantaro.
សោ ឯកទិវសំ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ អត្តនោ ទិវាដ្ឋានេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ សមាបត្តីហិ ទិវសភាគំ វីតិនាមេត្វា សាយន្ហសមយំ ឧបាសកេសុ ធម្មស្សវនត្ថំ អនាគតេសុ ឯវ វិហារមជ្ឈំ បវិសិត្វា ភគវតិ គន្ធកុដិយំ និសិន្នេ ‘‘អកាលោ តាវ ភគវតោ ឧបដ្ឋានំ ឧបសង្កមិតុ’’ន្តិ គន្ធកុដិបមុខេ ឯកមន្តំ និសីទិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា។ តេន វុត្តំ – ‘‘តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ ភគវតោ អវិទូរេ និសិន្នោ ហោតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា’’តិ។ សោ ហិ តទា កាលបរិច្ឆេទំ កត្វា សមាបត្តិំ សមាបជ្ជិត្វា និសីទិ។
So ekadivasaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto attano divāṭṭhāne divāvihāraṃ nisinno samāpattīhi divasabhāgaṃ vītināmetvā sāyanhasamayaṃ upāsakesu dhammassavanatthaṃ anāgatesu eva vihāramajjhaṃ pavisitvā bhagavati gandhakuṭiyaṃ nisinne ‘‘akālo tāva bhagavato upaṭṭhānaṃ upasaṅkamitu’’nti gandhakuṭipamukhe ekamantaṃ nisīdi pallaṅkaṃ ābhujitvā. Tena vuttaṃ – ‘‘tena kho pana samayena āyasmā cūḷapanthako bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’ti. So hi tadā kālaparicchedaṃ katvā samāpattiṃ samāpajjitvā nisīdi.
ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អាយស្មតោ ចូឡបន្ថកស្ស កាយចិត្តានំ សម្មាបណិហិតភាវសង្ខាតំ អត្ថំ ជានិត្វា។ ឥមំ ឧទានន្តិ អញ្ញោបិ យោ បស្សទ្ធកាយោ សព្ពិរិយាបថេសុ ឧបដ្ឋិតស្សតិ សមាហិតោ, តស្ស ភិក្ខុនោ អនុបាទា បរិនិព្ពានបរិយោសានស្ស វិសេសាធិគមស្ស តត្ថ បាតុភាវវិភាវនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ។
Etamatthaṃ viditvāti etaṃ āyasmato cūḷapanthakassa kāyacittānaṃ sammāpaṇihitabhāvasaṅkhātaṃ atthaṃ jānitvā. Imaṃ udānanti aññopi yo passaddhakāyo sabbiriyāpathesu upaṭṭhitassati samāhito, tassa bhikkhuno anupādā parinibbānapariyosānassa visesādhigamassa tattha pātubhāvavibhāvanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi.
តត្ថ ឋិតេន កាយេនាតិ កាយទ្វារិកស្ស អសំវរស្ស បហានេន អករណេន សម្មា ឋបិតេន ចោបនកាយេន, តថា ចក្ខាទីនំ ឥន្ទ្រិយានំ និព្ពិសេវនភាវករណេន សុដ្ឋុ ឋបិតេន បញ្ចទ្វារិកកាយេន, សំយតហត្ថបាទតាយ ហត្ថកុក្កុច្ចាទីនំ អភាវតោ អបរិផន្ទនេន ឋិតេន ករជកាយេន ចាតិ សង្ខេបតោ សព្ពេនបិ កាយេន និព្ពិការតាសង្ខាតេន និច្ចលភាវេន ឋិតេន។ ឯតេនស្ស សីលបារិសុទ្ធិ ទស្សិតា។ ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេ ច ឥទំ ករណវចនំ។ ឋិតេន ចេតសាតិ ចិត្តស្ស ឋិតិបរិទីបនេន សមាធិសម្បទំ ទស្សេតិ។ សមាធិ ហិ ចិត្តស្ស ‘ឋិតី’តិ វុច្ចតិ។ តស្មា សមថវសេន វិបស្សនាវសេនេវ វា ឯកគ្គតាយ សតិ ចិត្តំ អារម្មណេ ឯកោទិភាវូបគមនេន ឋិតំ នាម ហោតិ, ន អញ្ញថា។ ឥទញ្ច យថាវុត្តកាយចិត្តានំ ឋបនំ សមាទហនំ សព្ពស្មិំ កាលេ សព្ពេសុ ច ឥរិយាបថេសុ ឥច្ឆិតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ – ‘‘តិដ្ឋំ និសិន្នោ ឧទ វា សយានោ’’តិ ។ តត្ថ វា-សទ្ទោ អនិយមត្ថោ។ តេន តិដ្ឋន្តោ វា និសិន្នោ វា សយានោ វា តទញ្ញិរិយាបថោ វាតិ អយមត្ថោ ទីបិតោ ហោតីតិ ចង្កមនស្សាបិ ឥធ សង្គហោ វេទិតព្ពោ។
Tattha ṭhitena kāyenāti kāyadvārikassa asaṃvarassa pahānena akaraṇena sammā ṭhapitena copanakāyena, tathā cakkhādīnaṃ indriyānaṃ nibbisevanabhāvakaraṇena suṭṭhu ṭhapitena pañcadvārikakāyena, saṃyatahatthapādatāya hatthakukkuccādīnaṃ abhāvato apariphandanena ṭhitena karajakāyena cāti saṅkhepato sabbenapi kāyena nibbikāratāsaṅkhātena niccalabhāvena ṭhitena. Etenassa sīlapārisuddhi dassitā. Itthambhūtalakkhaṇe ca idaṃ karaṇavacanaṃ. Ṭhitena cetasāti cittassa ṭhitiparidīpanena samādhisampadaṃ dasseti. Samādhi hi cittassa ‘ṭhitī’ti vuccati. Tasmā samathavasena vipassanāvaseneva vā ekaggatāya sati cittaṃ ārammaṇe ekodibhāvūpagamanena ṭhitaṃ nāma hoti, na aññathā. Idañca yathāvuttakāyacittānaṃ ṭhapanaṃ samādahanaṃ sabbasmiṃ kāle sabbesu ca iriyāpathesu icchitabbanti dassento āha – ‘‘tiṭṭhaṃ nisinno uda vā sayāno’’ti . Tattha vā-saddo aniyamattho. Tena tiṭṭhanto vā nisinno vā sayāno vā tadaññiriyāpatho vāti ayamattho dīpito hotīti caṅkamanassāpi idha saṅgaho veditabbo.
ឯតំ សតិំ ភិក្ខុ អធិដ្ឋហានោតិ យាយ បគេវ បរិសុទ្ធសមាចារោ កាយចិត្តទុដ្ឋុល្លភាវូបសមនេន កាយំ ចិត្តញ្ច អសារទ្ធំ កត្វា បដិលទ្ធាយ អនវជ្ជសុខាធិដ្ឋាយ កាយចិត្តបស្សទ្ធិវសេន ចិត្តំ លហុំ មុទុំ កម្មញ្ញញ្ច កត្វា សម្មា ឋបេន្តោ សមាទហន្តោ កម្មដ្ឋានំ បរិព្រូហេតិ មត្ថកញ្ច បាបេតិ, តំ ឯវ កម្មដ្ឋានានុយោគស្ស អាទិមជ្ឈបរិយោសានេសុ ពហូបការំ សតិំ ភិក្ខុ អធិដ្ឋហានោ សីលវិសោធនំ អាទិំ កត្វា យាវ វិសេសាធិគមា តត្ថ តត្ថ អធិដ្ឋហន្តោតិ អត្ថោ។ លភេថ បុព្ពាបរិយំ វិសេសន្តិ សោ ឯវំ សតិអារក្ខេន ចេតសា កម្មដ្ឋានំ ឧបរូបរិ វឌ្ឍេន្តោ ព្រូហេន្តោ ផាតិំ ករោន្តោ បុព្ពាបរិយំ បុព្ពាបរិយវន្តំ បុព្ពាបរភាគេន បវត្តំ ឧឡារុឡារតរាទិភេទវិសេសំ លភេយ្យ។
Etaṃsatiṃ bhikkhu adhiṭṭhahānoti yāya pageva parisuddhasamācāro kāyacittaduṭṭhullabhāvūpasamanena kāyaṃ cittañca asāraddhaṃ katvā paṭiladdhāya anavajjasukhādhiṭṭhāya kāyacittapassaddhivasena cittaṃ lahuṃ muduṃ kammaññañca katvā sammā ṭhapento samādahanto kammaṭṭhānaṃ paribrūheti matthakañca pāpeti, taṃ eva kammaṭṭhānānuyogassa ādimajjhapariyosānesu bahūpakāraṃ satiṃ bhikkhu adhiṭṭhahāno sīlavisodhanaṃ ādiṃ katvā yāva visesādhigamā tattha tattha adhiṭṭhahantoti attho. Labhetha pubbāpariyaṃ visesanti so evaṃ satiārakkhena cetasā kammaṭṭhānaṃ uparūpari vaḍḍhento brūhento phātiṃ karonto pubbāpariyaṃ pubbāpariyavantaṃ pubbāparabhāgena pavattaṃ uḷāruḷāratarādibhedavisesaṃ labheyya.
តត្ថ ទុវិធោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ សមថវសេន វិបស្សនាវសេន ចាតិ។ តេសុ សមថវសេន តាវ និមិត្តុប្បត្តិតោ បដ្ឋាយ យាវ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនវសីភាវោ, តាវ បវត្តោ ភាវនាវិសេសោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ។ វិបស្សនាវសេន បន រូបមុខេន អភិនិវិសន្តស្ស រូបធម្មបរិគ្គហតោ, ឥតរស្ស នាមធម្មបរិគ្គហតោ បដ្ឋាយ យាវ អរហត្តាធិគមោ, តាវ បវត្តោ ភាវនាវិសេសោ បុព្ពាបរិយវិសេសោ។ អយមេវ ច ឥធាធិប្បេតោ។
Tattha duvidho pubbāpariyaviseso samathavasena vipassanāvasena cāti. Tesu samathavasena tāva nimittuppattito paṭṭhāya yāva nevasaññānāsaññāyatanavasībhāvo, tāva pavatto bhāvanāviseso pubbāpariyaviseso. Vipassanāvasena pana rūpamukhena abhinivisantassa rūpadhammapariggahato, itarassa nāmadhammapariggahato paṭṭhāya yāva arahattādhigamo, tāva pavatto bhāvanāviseso pubbāpariyaviseso. Ayameva ca idhādhippeto.
លទ្ធាន បុព្ពាបរិយំ វិសេសន្តិ បុព្ពាបរិយវិសេសំ ឧក្កំសបារមិប្បត្តំ អរហត្តំ លភិត្វា។ អទស្សនំ មច្ចុរាជស្ស គច្ឆេតិ ជីវិតុបច្ឆេទវសេន សព្ពេសំ សត្តានំ អភិភវនតោ មច្ចុរាជសង្ខាតស្ស មរណស្ស វិសយភូតំ ភវត្តយំ សមតិក្កន្តត្តា អទស្សនំ អគោចរំ គច្ឆេយ្យ។ ឥមស្មិំ វគ្គេ យំ អវុត្តំ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវាតិ។
Laddhāna pubbāpariyaṃ visesanti pubbāpariyavisesaṃ ukkaṃsapāramippattaṃ arahattaṃ labhitvā. Adassanaṃ maccurājassa gaccheti jīvitupacchedavasena sabbesaṃ sattānaṃ abhibhavanato maccurājasaṅkhātassa maraṇassa visayabhūtaṃ bhavattayaṃ samatikkantattā adassanaṃ agocaraṃ gaccheyya. Imasmiṃ vagge yaṃ avuttaṃ, taṃ heṭṭhā vuttanayamevāti.
ទសមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dasamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
និដ្ឋិតា ច មហាវគ្គវណ្ណនា។
Niṭṭhitā ca mahāvaggavaṇṇanā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ឧទានបាឡិ • Udānapāḷi / ១០. ចូឡបន្ថកសុត្តំ • 10. Cūḷapanthakasuttaṃ
