| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហានិទ្ទេស-អដ្ឋកថា • Mahāniddesa-aṭṭhakathā |
១២. ចូឡព្យូហសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា
12. Cūḷabyūhasuttaniddesavaṇṇanā
ទ្វាទសមេ ចូឡព្យូហសុត្តនិទ្ទេសេ សកំសកំទិដ្ឋិបរិព្ពសានាតិ ឥទម្បិ តស្មិំយេវ មហាសមយេ ‘‘សព្ពេបិមេ ទិដ្ឋិគតិកា ‘សាធុរូបាម្ហា’តិ ភណន្តិ, កិំ នុ ខោ សាធុរូបាវ ឥមេ អត្តនោ ឯវ ទិដ្ឋិយា បតិដ្ឋហន្តិ, ឧទាហុ អញ្ញម្បិ ទិដ្ឋិំ គណ្ហន្តី’’តិ ឧប្បន្នចិត្តានំ ឯកច្ចានំ ទេវតានំ តមត្ថំ បកាសេតុំ បុរិមនយេនេវ និម្មិតពុទ្ធេន អត្តានំ បុច្ឆាបេត្វា វុត្តំ។
Dvādasame cūḷabyūhasuttaniddese sakaṃsakaṃdiṭṭhiparibbasānāti idampi tasmiṃyeva mahāsamaye ‘‘sabbepime diṭṭhigatikā ‘sādhurūpāmhā’ti bhaṇanti, kiṃ nu kho sādhurūpāva ime attano eva diṭṭhiyā patiṭṭhahanti, udāhu aññampi diṭṭhiṃ gaṇhantī’’ti uppannacittānaṃ ekaccānaṃ devatānaṃ tamatthaṃ pakāsetuṃ purimanayeneva nimmitabuddhena attānaṃ pucchāpetvā vuttaṃ.
១១៣. តត្ថ អាទិតោ ទ្វេបិ គាថា បុច្ឆាគាថាយេវ។ តាសុ សកំ សកំ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានាតិ អត្តនោ អត្តនោ ទិដ្ឋិយា វសមានា។ វិគ្គយ្ហ នានា កុសលា វទន្តីតិ តំ ទិដ្ឋិំ ពលវគ្គាហំ គហេត្វា ‘‘តត្ថ កុសលាម្ហា’’តិ បដិជានមានា បុថុ បុថុ វទន្តិ, ឯកំ ន វទន្តិ។ យោ ឯវំ ជានាតិ ស វេទិ ធម្មំ, ឥទំ បដិក្កោសមកេវលី សោតិ តញ្ច ទិដ្ឋិំ សន្ធាយ យោ ឯវំ ជានាតិ, សោ ធម្មំ វេទិយិ។ ឥទំ បន បដិក្កោសន្តោ ហីនោ ហោតីតិ ច វទន្តិ។
113. Tattha ādito dvepi gāthā pucchāgāthāyeva. Tāsu sakaṃ sakaṃ diṭṭhiparibbasānāti attano attano diṭṭhiyā vasamānā. Viggayha nānā kusalā vadantīti taṃ diṭṭhiṃ balavaggāhaṃ gahetvā ‘‘tattha kusalāmhā’’ti paṭijānamānā puthu puthu vadanti, ekaṃ na vadanti. Yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ, idaṃ paṭikkosamakevalī soti tañca diṭṭhiṃ sandhāya yo evaṃ jānāti, so dhammaṃ vediyi. Idaṃ pana paṭikkosanto hīno hotīti ca vadanti.
នានា វទន្តីតិ នានាការណំ ភណន្តិ។ វិវិធំ វទន្តីតិ នានាវិធំ ភណន្តិ។ អញ្ញោញ្ញំ វទន្តីតិ ឯកំ អវត្វា អញ្ញំ អញ្ញំ គហេត្វា វទន្តិ។ អកេវលី សោតិ យោ អកុសលោ អយំ។ អសមត្តោតិ ន បរិបូរោ។ អបរិបុណ្ណោតិ ន សម្បុណ្ណោ។
Nānā vadantīti nānākāraṇaṃ bhaṇanti. Vividhaṃ vadantīti nānāvidhaṃ bhaṇanti. Aññoññaṃ vadantīti ekaṃ avatvā aññaṃ aññaṃ gahetvā vadanti. Akevalī soti yo akusalo ayaṃ. Asamattoti na paripūro. Aparipuṇṇoti na sampuṇṇo.
១១៤. ពាលោតិ ហីនោ។ អក្កុសលោតិ អវិទ្វា។
114.Bāloti hīno. Akkusaloti avidvā.
១១៥. ឥទានិ តិស្សោ វិស្សជ្ជនគាថា ហោន្តីតិ។ តា បុរិមឌ្ឍេន វុត្តមត្ថំ បច្ឆិមឌ្ឍេន បដិព្យូហិត្វា ឋិតា។ តេន ព្យូហេន ឧត្តរសុត្តតោ ច អប្បកត្តា ឥទំ សុត្តំ ‘‘ចូឡព្យូហ’’ន្តិ នាមំ លភិ។ តត្ថ បឋមគាថាយំ តាវ បរស្ស ចេ ធម្មន្តិ បរស្ស ទិដ្ឋិំ។ សព្ពេវិមេ ពាលាតិ ឯវំ សន្តេ សព្ពេវ ឥមេ ពាលា ហោន្តីតិ អធិប្បាយោ។ កិំការណា? សព្ពេវិមេ ទិដ្ឋិបរិព្ពសានាតិ។
115. Idāni tisso vissajjanagāthā hontīti. Tā purimaḍḍhena vuttamatthaṃ pacchimaḍḍhena paṭibyūhitvā ṭhitā. Tena byūhena uttarasuttato ca appakattā idaṃ suttaṃ ‘‘cūḷabyūha’’nti nāmaṃ labhi. Tattha paṭhamagāthāyaṃ tāva parassa ce dhammanti parassa diṭṭhiṃ. Sabbevime bālāti evaṃ sante sabbeva ime bālā hontīti adhippāyo. Kiṃkāraṇā? Sabbevime diṭṭhiparibbasānāti.
១១៦. សន្ទិដ្ឋិយា ចេវ ន វីវទាតា, សំសុទ្ធបញ្ញា កុសលា មុតីមាតិ សកាយ ទិដ្ឋិយា អនវីវទាតា អវោទាតា សំកិលិដ្ឋាវ សមានា សំសុទ្ធបញ្ញា ច កុសលា ច មុតិមន្តោ ច តេ ហោន្តិ ចេ។ អថ វា ‘‘សន្ទិដ្ឋិយា ចេ វទាតា’’តិ បាឋោ, តស្សត្ថោ – សកាយ បន ទិដ្ឋិយា វោទាតា សំសុទ្ធបញ្ញា កុសលា មុតិមន្តោ ហោន្តិ ចេ, ន តេសំ កោចីតិ ឯវំ សន្តេ តេសំ ឯកោបិ និហីនបញ្ញោ ន ហោតិ, កិំការណា? ទិដ្ឋី ហិ តេសម្បិ តថា សមត្តា, យថា ឥតរេសន្តិ។
116.Sandiṭṭhiyāceva na vīvadātā, saṃsuddhapaññā kusalā mutīmāti sakāya diṭṭhiyā anavīvadātā avodātā saṃkiliṭṭhāva samānā saṃsuddhapaññā ca kusalā ca mutimanto ca te honti ce. Atha vā ‘‘sandiṭṭhiyā ce vadātā’’ti pāṭho, tassattho – sakāya pana diṭṭhiyā vodātā saṃsuddhapaññā kusalā mutimanto honti ce, na tesaṃ kocīti evaṃ sante tesaṃ ekopi nihīnapañño na hoti, kiṃkāraṇā? Diṭṭhī hi tesampi tathā samattā, yathā itaresanti.
១១៧. ន វាហមេតន្តិ គាថាយ សង្ខេបត្ថោ – យំ តេ មិថុ ទ្វេ ទ្វេ ជនា អញ្ញមញ្ញំ ‘‘ពាលោ’’តិ អាហុ, អហំ ឯតំ តថិយន្តិ តច្ឆន្តិ នេវ ព្រូមិ។ កិំការណា? យស្មា សព្ពេវ តេ សកំ សកំ ទិដ្ឋិំ ‘‘ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញ’’ន្តិ អកំសុ, តេន ច ការណេន បរំ ‘‘ពាលោ’’តិ ទហន្តិ។ ឯត្ថ ច តថិយំ, តថេវន្តិ (សុ. និ. អដ្ឋ. ២.៨៨៩) ទ្វេបិ បាឋា។
117.Na vāhametanti gāthāya saṅkhepattho – yaṃ te mithu dve dve janā aññamaññaṃ ‘‘bālo’’ti āhu, ahaṃ etaṃ tathiyanti tacchanti neva brūmi. Kiṃkāraṇā? Yasmā sabbeva te sakaṃ sakaṃ diṭṭhiṃ ‘‘idameva saccaṃ moghamañña’’nti akaṃsu, tena ca kāraṇena paraṃ ‘‘bālo’’ti dahanti. Ettha ca tathiyaṃ, tathevanti (su. ni. aṭṭha. 2.889) dvepi pāṭhā.
តច្ឆន្តិ អតុច្ឆំ។ តថន្តិ អវិបរីតំ, ភូតន្តិ សន្តំ។ យាថាវន្តិ សំវិជ្ជមានំ។ អវិបរិតន្តិ ន វិសង្កេតំ។
Tacchanti atucchaṃ. Tathanti aviparītaṃ, bhūtanti santaṃ. Yāthāvanti saṃvijjamānaṃ. Aviparitanti na visaṅketaṃ.
១១៨. យមាហូតិ បុច្ឆាគាថាយ ‘‘យំ ទិដ្ឋិសច្ចំ តថិយ’’ន្តិ ឯកេ អាហុ។
118.Yamāhūti pucchāgāthāya ‘‘yaṃ diṭṭhisaccaṃ tathiya’’nti eke āhu.
១១៩. ឯកញ្ហិ សច្ចន្តិ វិស្សជ្ជនគាថាយ ឯកំ សច្ចំ និរោធោ មគ្គោ វា។ យស្មិំ បជា នោ វិវទេ បជានន្តិ យម្ហិ សច្ចេ បជានន្តោ បជា នោ វិវទេយ្យុំ។ សយំ ថុនន្តីតិ អត្តនា វទន្តិ។
119.Ekañhi saccanti vissajjanagāthāya ekaṃ saccaṃ nirodho maggo vā. Yasmiṃ pajā no vivade pajānanti yamhi sacce pajānanto pajā no vivadeyyuṃ. Sayaṃ thunantīti attanā vadanti.
១២០. កស្មា នូតិ បុច្ឆាគាថាយ បវាទិយាសេតិ វាទិនោ។ ឧទាហុ តេ តក្កមនុស្សរន្តីតិ តេ វាទិនោ ឧទាហុ អត្តនោ តក្កមត្តំ អនុគច្ឆន្តិ។
120.Kasmā nūti pucchāgāthāya pavādiyāseti vādino. Udāhu te takkamanussarantīti te vādino udāhu attano takkamattaṃ anugacchanti.
តក្កបរិយាហតន្តិ វិតក្កេន សមន្តតោ អាហតំ។ វីមំសានុចរិតន្តិ អត្តនោ ឧបដ្ឋិតបញ្ញាយ វិចរិតំ។ សយំបដិភានន្តិ អត្តនោ បដិភានំ។
Takkapariyāhatanti vitakkena samantato āhataṃ. Vīmaṃsānucaritanti attano upaṭṭhitapaññāya vicaritaṃ. Sayaṃpaṭibhānanti attano paṭibhānaṃ.
១២១. ន ហេវាតិ វិស្សជ្ជនគាថាយ អញ្ញត្រ សញ្ញាយ និច្ចានីតិ ឋបេត្វា សញ្ញាមត្តេន និច្ចន្តិ គហិតគ្គហណានិ។ តក្កញ្ច ទិដ្ឋីសុ បកប្បយិត្វាតិ អត្តនោ និច្ចសង្កប្បមត្តំ ទិដ្ឋីសុ ជនេត្វា។
121.Nahevāti vissajjanagāthāya aññatra saññāya niccānīti ṭhapetvā saññāmattena niccanti gahitaggahaṇāni. Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvāti attano niccasaṅkappamattaṃ diṭṭhīsu janetvā.
យស្មា បន ទិដ្ឋីសុ វិតក្កំ ជនេន្តា ទិដ្ឋិយោ សញ្ជនេន្តិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘ទិដ្ឋិគតានិ ជនេន្តិ សញ្ជនេន្តី’’តិអាទិ។ ជនេន្តីតិ ឧបរូបរិ ទិដ្ឋិំ ឧប្បាទេន្តា ជនេន្តិ។ សញ្ជនេន្តីតិអាទីនិ ឧបសគ្គវសេន បទំ វឌ្ឍេត្វា វុត្តានិ។ មយ្ហំ សច្ចន្តិ មម វចនំ តច្ឆំ។
Yasmā pana diṭṭhīsu vitakkaṃ janentā diṭṭhiyo sañjanenti, tasmā vuttaṃ ‘‘diṭṭhigatāni janenti sañjanentī’’tiādi. Janentīti uparūpari diṭṭhiṃ uppādentā janenti. Sañjanentītiādīni upasaggavasena padaṃ vaḍḍhetvā vuttāni. Mayhaṃ saccanti mama vacanaṃ tacchaṃ.
១២២. ឥទានិ ឯវំ នានាសច្ចេសុ អសន្តេសុ តក្កមត្តំ អនុស្សរន្តានំ ទិដ្ឋិគតិកានំ វិប្បដិបត្តិំ ទស្សេតុំ ‘‘ទិដ្ឋេ សុតេ’’តិអាទិកា គាថាយោ អភាសិ។ តត្ថ ទិដ្ឋេតិ ទិដ្ឋំ, ទិដ្ឋសុទ្ធិន្តិ អធិប្បាយោ។ ឯស នយោ សុតាទីសុ។ ឯតេ ច និស្សាយ វិមានទស្សីតិ ឯតេ ទិដ្ឋិធម្មេ និស្សយិត្វា សុទ្ធិភាវសង្ខាតំ វិមានំ អសម្មានំ បស្សន្តោបិ។ វិនិច្ឆយេ ឋត្វា បហស្សមានោ, ពាលោ បរោ អក្កុសលោតិ ចាហាតិ ឯវំ វិមានទស្សីបិ តស្មិំ ទិដ្ឋិវិនិច្ឆយេ ឋត្វា តុដ្ឋិជាតោ ហាសជាតោ ហុត្វា បរោ ‘‘ហីនោ ច អវិទ្វា ចា’’តិ ឯវំ វទតិយេវ។
122. Idāni evaṃ nānāsaccesu asantesu takkamattaṃ anussarantānaṃ diṭṭhigatikānaṃ vippaṭipattiṃ dassetuṃ ‘‘diṭṭhe sute’’tiādikā gāthāyo abhāsi. Tattha diṭṭheti diṭṭhaṃ, diṭṭhasuddhinti adhippāyo. Esa nayo sutādīsu. Ete ca nissāya vimānadassīti ete diṭṭhidhamme nissayitvā suddhibhāvasaṅkhātaṃ vimānaṃ asammānaṃ passantopi. Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, bālo paro akkusaloti cāhāti evaṃ vimānadassīpi tasmiṃ diṭṭhivinicchaye ṭhatvā tuṭṭhijāto hāsajāto hutvā paro ‘‘hīno ca avidvā cā’’ti evaṃ vadatiyeva.
ន សម្មានេតីតិបិ វិមានទស្សីតិ ន ពហុមានំ ករោតីតិ ឯវម្បិ វិមានទស្សី ន ពហុមានទស្សី។ ទោមនស្សំ ជនេតីតិ បឋមំ ទិដ្ឋិនិស្សយំ អល្លីយិត្វា ទោមនស្សំ បត្វា បច្ឆា ទិដ្ឋិវិនិច្ឆយេ ឋិតកាលេ សោមនស្សំ ឧប្បាទេតីតិ អត្ថោ។
Na sammānetītipi vimānadassīti na bahumānaṃ karotīti evampi vimānadassī na bahumānadassī. Domanassaṃ janetīti paṭhamaṃ diṭṭhinissayaṃ allīyitvā domanassaṃ patvā pacchā diṭṭhivinicchaye ṭhitakāle somanassaṃ uppādetīti attho.
វិនិច្ឆយទិដ្ឋិយា ឋត្វាតិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា គហិតទិដ្ឋិយា ឋត្វា។
Vinicchayadiṭṭhiyā ṭhatvāti sanniṭṭhānaṃ katvā gahitadiṭṭhiyā ṭhatvā.
១២៣. ឯវំ សន្តេ យេនេវាតិ គាថា។ តត្ថ សយមត្តនាតិ សយមេវ អត្តានំ។ វិមានេតីតិ គរហតិ។ តទេវ បាវាតិ តទេវ វចនំ ទិដ្ឋិំ វទតិ, តំ វា បុគ្គលំ។
123. Evaṃ sante yenevāti gāthā. Tattha sayamattanāti sayameva attānaṃ. Vimānetīti garahati. Tadeva pāvāti tadeva vacanaṃ diṭṭhiṃ vadati, taṃ vā puggalaṃ.
១២៤. អតិសារទិដ្ឋិយាតិ គាថាយត្ថោ – សោ ឯវំ តាយ លក្ខណាតិសារិនិយា អតិសារទិដ្ឋិយា សមត្តោ បរិបុណ្ណោ ឧទ្ធុមាតោ, តេន ច ទិដ្ឋិមានេន មត្តោ ‘‘បរិបុណ្ណោ អហំ កេវលី’’តិ ឯវំ បរិបុណ្ណមានី។ សយមេវ អត្តានំ មនសា ‘‘អហំ បណ្ឌិតោ’’តិ អភិសិញ្ចតិ។ កិំការណា? ទិដ្ឋី ហិ សា តស្ស តថា សមត្តាតិ។
124.Atisāradiṭṭhiyāti gāthāyattho – so evaṃ tāya lakkhaṇātisāriniyā atisāradiṭṭhiyā samatto paripuṇṇo uddhumāto, tena ca diṭṭhimānena matto ‘‘paripuṇṇo ahaṃ kevalī’’ti evaṃ paripuṇṇamānī. Sayameva attānaṃ manasā ‘‘ahaṃ paṇḍito’’ti abhisiñcati. Kiṃkāraṇā? Diṭṭhī hi sā tassa tathā samattāti.
សព្ពា តា ទិដ្ឋិយោ លក្ខណាតិក្កន្តាតិ តា សព្ពា ទ្វាសដ្ឋិទិដ្ឋិយោ លក្ខណំ អតីតា អតិសរន្តីតិ អតិក្កន្តា។ អនោមោតិ អនូនោ។
Sabbā tā diṭṭhiyo lakkhaṇātikkantāti tā sabbā dvāsaṭṭhidiṭṭhiyo lakkhaṇaṃ atītā atisarantīti atikkantā. Anomoti anūno.
១២៥. បរស្ស ចេតិ គាថាយ សម្ពន្ធោ អត្ថោ ច – កិញ្ច ភិយ្យោ? យោ សោ វិនិច្ឆយេ ឋត្វា បហស្សមានោ ‘‘ពាលោ បរោ អក្កុសលោ’’តិ ចាហ, តស្ស បរស្ស ចេ ហិ វចសា សោ តេន វុច្ចមានោ និហីនោ ហោតិ, តុមោ សហា ហោតិ និហីនបញ្ញោ, សោបិ តេនេវ សហ និហីនបញ្ញោ ហោតិ។ សោបិ ហិ តំ ‘‘ពាលោ’’តិ វទតិ។ អថ តស្ស វចនំ អប្បមាណំ, សោ បន សយមេវ វេទគូ ច ធីរោ ច ហោតិ។ ឯវំ សន្តេ ន កោចិ ពាលោ សមណេសុ អត្ថិ។ សព្ពេបិ ហិ តេ អត្តនោ ឥច្ឆាយ បណ្ឌិតា។
125.Parassa ceti gāthāya sambandho attho ca – kiñca bhiyyo? Yo so vinicchaye ṭhatvā pahassamāno ‘‘bālo paro akkusalo’’ti cāha, tassa parassa ce hi vacasā so tena vuccamāno nihīno hoti, tumo sahā hoti nihīnapañño, sopi teneva saha nihīnapañño hoti. Sopi hi taṃ ‘‘bālo’’ti vadati. Atha tassa vacanaṃ appamāṇaṃ, so pana sayameva vedagū ca dhīro ca hoti. Evaṃ sante na koci bālo samaṇesu atthi. Sabbepi hi te attano icchāya paṇḍitā.
វាចាយាតិ កថនេន។ វចនេនាតិ ភាសិតេន។ និន្ទិតការណាតិ គរហហេតុនា។ គរហិតការណាតិ អវញ្ញាតហេតុនា។ ឧបវទិតការណាតិ ឧបវាទហេតុនា។
Vācāyāti kathanena. Vacanenāti bhāsitena. Ninditakāraṇāti garahahetunā. Garahitakāraṇāti avaññātahetunā. Upavaditakāraṇāti upavādahetunā.
១២៦. អញ្ញំ ឥតោតិ គាថាយ សម្ពន្ធោ អត្ថោ ច – ‘‘អថ ចេ សយំ វេទគូ ហោតិ ធីរោ។ ន កោចិ ពាលោ សមណេសុ អត្ថី’’តិ ឯវញ្ហិ វុត្តេបិ សិយា កស្សចិ ‘‘កស្មា’’តិ។ តត្ថ វុច្ចតេ – យស្មា អញ្ញំ ឥតោ យាភិវទន្តិ ធម្មំ, អបរទ្ធា សុទ្ធិមកេវលី តេ។ ឯវម្បិ តិត្ថ្យា បុថុសោ វទន្តិ, យេ ឥតោ អញ្ញំ ទិដ្ឋិំ អភិវទន្តិ, តេ អបរទ្ធា វិរទ្ធា សុទ្ធិមគ្គំ, អកេវលិនោ ច តេតិ ឯវំ បុថុតិត្ថិយា យស្មា វទន្តីតិ វុត្តំ ហោតិ។ កស្មា បនេវំ វទន្តីតិ ចេ? សន្ទិដ្ឋិរាគេន ហិ តេភិរត្តា, យស្មា សកេន ទិដ្ឋិរាគេន តេ អភិរត្តាតិ វុត្តំ ហោតិ។
126.Aññaṃ itoti gāthāya sambandho attho ca – ‘‘atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīro. Na koci bālo samaṇesu atthī’’ti evañhi vuttepi siyā kassaci ‘‘kasmā’’ti. Tattha vuccate – yasmā aññaṃ ito yābhivadanti dhammaṃ, aparaddhā suddhimakevalī te. Evampi titthyā puthuso vadanti, ye ito aññaṃ diṭṭhiṃ abhivadanti, te aparaddhā viraddhā suddhimaggaṃ, akevalino ca teti evaṃ puthutitthiyā yasmā vadantīti vuttaṃ hoti. Kasmā panevaṃ vadantīti ce? Sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā, yasmā sakena diṭṭhirāgena te abhirattāti vuttaṃ hoti.
តេ សុទ្ធិមគ្គន្តិ តេ អញ្ញតិត្ថិយា អកិលិដ្ឋមគ្គំ។ វិសុទ្ធិមគ្គន្តិ និទ្ទោសមគ្គំ។ បរិសុទ្ធិមគ្គន្តិ សុក្កមគ្គំ។ វោទាតមគ្គន្តិ បណ្ឌរមគ្គំ។ បរិយោទាតមគ្គន្តិ បភាវន្តមគ្គំ។ វិរទ្ធាតិ វុត្តវិធិនា មគ្គេន វិរជ្ឈិត្វា ឋិតា។ អបរទ្ធាតិ អបរជ្ឈិត្វា ឋិតា។ ខលិតាតិ បរិហីនា។ គលិតាតិ តតោ ភដ្ឋា។ អញ្ញាយាតិ អញ្ញាណេន។ អបរទ្ធាតិ បរាជយមាបន្នា។ អថ វា ‘‘ញាយាបរទ្ធា’’តិបិ បាឋោ។ ញាយេន មគ្គេន វិរទ្ធាតិ អត្ថោ។
Te suddhimagganti te aññatitthiyā akiliṭṭhamaggaṃ. Visuddhimagganti niddosamaggaṃ. Parisuddhimagganti sukkamaggaṃ. Vodātamagganti paṇḍaramaggaṃ. Pariyodātamagganti pabhāvantamaggaṃ. Viraddhāti vuttavidhinā maggena virajjhitvā ṭhitā. Aparaddhāti aparajjhitvā ṭhitā. Khalitāti parihīnā. Galitāti tato bhaṭṭhā. Aññāyāti aññāṇena. Aparaddhāti parājayamāpannā. Atha vā ‘‘ñāyāparaddhā’’tipi pāṭho. Ñāyena maggena viraddhāti attho.
១២៧. ឯវំ អភិរត្តា ច – ឥធេវ សុទ្ធិន្តិ គាថា។ តត្ថ សកាយនេតិ សកមគ្គេ។ ទឡ្ហំ វទានាតិ ទឡ្ហវាទា។
127. Evaṃ abhirattā ca – idheva suddhinti gāthā. Tattha sakāyaneti sakamagge. Daḷhaṃ vadānāti daḷhavādā.
ថិរវាទាតិ សន្និដ្ឋានវាទា។ ពលិកវាទាតិ ពលវន្តវាទា។ អវដ្ឋិតវាទាតិ បតិដ្ឋហិត្វា កថិតវាទា។
Thiravādāti sanniṭṭhānavādā. Balikavādāti balavantavādā. Avaṭṭhitavādāti patiṭṭhahitvā kathitavādā.
១២៨. យេ ឯវញ្ច ទឡ្ហវាទា, តេសុ យោ កោចិ តិត្ថិយោ សកាយនេ វាបិ ទឡ្ហំ វទានោ កមេត្ថ ពាលោតិ បរំ ទហេយ្យ, សង្ខេបតោ តត្ថ សស្សតុច្ឆេទសង្ខាតេ វិត្ថារតោ នត្ថិកឥស្សរការកនិយតិអាទិភេទេ សកេ អយនេ ‘‘ឥទមេវ សច្ច’’ន្តិ ទឡ្ហំ វទានោ កំ បរំ ឯត្ថ ទិដ្ឋិគតេ ‘‘ពាលោ’’តិ សហ ធម្មេន បស្សេយ្យ, ននុ សព្ពោបិ តស្ស មតេន បណ្ឌិតោ ឯវ សុប្បដិបន្នោ ឯវ ច។ ឯវំ សន្តេ សយមេវ សោ មេធគមាវហេយ្យ, បរំ វទំ ពាលមសុទ្ធិធម្មំ។ សោបិ បរំ ‘‘ពាលោ ច អសុទ្ធិធម្មោ ច អយ’’ន្តិ វទន្តោ អត្តនាវ កលហំ អាវហេយ្យ។ កស្មា? យស្មា សព្ពោបិ តស្ស មតេន បណ្ឌិតោយេវ សុប្បដិបន្នោយេវ ច។
128. Ye evañca daḷhavādā, tesu yo koci titthiyo sakāyane vāpi daḷhaṃ vadāno kamettha bāloti paraṃ daheyya, saṅkhepato tattha sassatucchedasaṅkhāte vitthārato natthikaissarakārakaniyatiādibhede sake ayane ‘‘idameva sacca’’nti daḷhaṃ vadāno kaṃ paraṃ ettha diṭṭhigate ‘‘bālo’’ti saha dhammena passeyya, nanu sabbopi tassa matena paṇḍito eva suppaṭipanno eva ca. Evaṃ sante sayameva so medhagamāvaheyya, paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhammaṃ. Sopi paraṃ ‘‘bālo ca asuddhidhammo ca aya’’nti vadanto attanāva kalahaṃ āvaheyya. Kasmā? Yasmā sabbopi tassa matena paṇḍitoyeva suppaṭipannoyeva ca.
១២៩. ឯវំ សព្ពថាបិ វិនិច្ឆយេ ឋត្វា សយំ បមាយ, ឧទ្ធំ ស លោកស្មិំ វិវាទមេតីតិ ទិដ្ឋិយា ឋត្វា សយញ្ច សត្ថារាទិំ មិនិត្វា សោ ភិយ្យោ វិវាទមេតីតិ។ ឯវំ បន វិនិច្ឆយេសុ អាទីនវំ ញត្វា អរិយមគ្គេន ហិត្វាន សព្ពានិ វិនិច្ឆយានិ, ន មេធគំ កុព្ពតិ ជន្តុ លោកេតិ អរហត្តនិកូដេន ទេសនំ និដ្ឋាបេសិ។
129. Evaṃ sabbathāpi vinicchaye ṭhatvā sayaṃ pamāya, uddhaṃ sa lokasmiṃ vivādametīti diṭṭhiyā ṭhatvā sayañca satthārādiṃ minitvā so bhiyyo vivādametīti. Evaṃ pana vinicchayesu ādīnavaṃ ñatvā ariyamaggena hitvāna sabbāni vinicchayāni, na medhagaṃ kubbati jantu loketi arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi.
សយំ បមាយាតិ អត្តនា មិនិត្វា។ បមិនិត្វាតិ បមាណំ កត្វា។ ‘‘បវិនេត្វា’’តិបិ បាឋោ, តំ ន សុន្ទរំ។ ឧទ្ធំ វាទេន សទ្ធិន្តិ អត្តនោ ឧបរិ កថេន្តេន សហ។ ទេសនាបរិយោសានេ បុរាភេទសុត្តេ (មហានិ. ៨៣) វុត្តសទិសោ ឯវ អភិសមយោ អហោសីតិ។
Sayaṃ pamāyāti attanā minitvā. Paminitvāti pamāṇaṃ katvā. ‘‘Pavinetvā’’tipi pāṭho, taṃ na sundaraṃ. Uddhaṃ vādena saddhinti attano upari kathentena saha. Desanāpariyosāne purābhedasutte (mahāni. 83) vuttasadiso eva abhisamayo ahosīti.
សទ្ធម្មប្បជ្ជោតិកាយ មហានិទ្ទេសដ្ឋកថាយ
Saddhammappajjotikāya mahāniddesaṭṭhakathāya
ចូឡព្យូហសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cūḷabyūhasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / មហានិទ្ទេសបាឡិ • Mahāniddesapāḷi / ១២. ចូឡវិយូហសុត្តនិទ្ទេសោ • 12. Cūḷaviyūhasuttaniddeso
