| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ទ្វេមាតិកាបាឡិ • Dvemātikāpāḷi |
៥. ចិត្តាគារវគ្គោ
5. Cittāgāravaggo
១. រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā
ចិត្តាគារវគ្គស្ស បឋមេ រាជាគារន្តិ រញ្ញោ កីឡនឃរំ។ ចិត្តាគារន្តិ កីឡនចិត្តសាលំ។ អារាមន្តិ កីឡនឧបវនំ។ ឧយ្យានន្តិ កីឡនុយ្យានំ។ បោក្ខរណិន្តិ កីឡនបោក្ខរណិំ។ ទស្សនាយាតិ ‘‘ឯតេសុ យំកិញ្ចិ បស្សិស្សាមី’’តិ គច្ឆន្តិយា បទេ បទេ ទុក្កដំ, យត្ថ ឋត្វា បស្សតិ, តត្ថ បទំ អនុទ្ធរិត្វា បញ្ចាបិ បស្សន្តិយា ឯកាវ អាបត្តិ។ សចេ បន តំ តំ វិលោកេត្វា បស្សតិ, គីវំ បរិវត្តនប្បយោគគណនាយ អាបត្តិយោ, ន ឧម្មីលនគណនាយ។
Cittāgāravaggassa paṭhame rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Uyyānanti kīḷanuyyānaṃ. Pokkharaṇinti kīḷanapokkharaṇiṃ. Dassanāyāti ‘‘etesu yaṃkiñci passissāmī’’ti gacchantiyā pade pade dukkaṭaṃ, yattha ṭhatvā passati, tattha padaṃ anuddharitvā pañcāpi passantiyā ekāva āpatti. Sace pana taṃ taṃ viloketvā passati, gīvaṃ parivattanappayogagaṇanāya āpattiyo, na ummīlanagaṇanāya.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ចិត្តាគារំ ទស្សនាយ គមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ភិក្ខុស្ស សព្ពត្ថ ទុក្កដំ, អវសេសោ វិនិច្ឆយោ នច្ចទស្សនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha cittāgāraṃ dassanāya gamanavatthusmiṃ paññattaṃ, bhikkhussa sabbattha dukkaṭaṃ, avaseso vinicchayo naccadassanasikkhāpade vuttanayeneva veditabboti.
រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Rājāgārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
២. អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ អាសន្ទី នាម អតិក្កន្តប្បមាណា វុច្ចតិ។ បល្លង្កោ នាម សំហារិមេន វាឡេន កតោតិ វុត្តោ។ បរិភុញ្ជេយ្យាតិ ឯត្ថ បន និសីទននិបជ្ជនប្បយោគគណនាយ បាចិត្តិយំ វេទិតព្ពំ។
Dutiye āsandī nāma atikkantappamāṇā vuccati. Pallaṅko nāma saṃhārimena vāḷena katoti vutto. Paribhuñjeyyāti ettha pana nisīdananipajjanappayogagaṇanāya pācittiyaṃ veditabbaṃ.
សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ អាសន្ទិបល្លង្កបរិភោគវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អាសន្ទិយា បាទេ ឆិន្ទិត្វា, បល្លង្កស្ស វាឡេ ភិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អាសន្ទិបល្លង្កតា, និសីទនំ និបជ្ជនំ វាតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha āsandipallaṅkaparibhogavatthusmiṃ paññattaṃ, āsandiyā pāde chinditvā, pallaṅkassa vāḷe bhinditvā paribhuñjantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Āsandipallaṅkatā, nisīdanaṃ nipajjanaṃ vāti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āsandiparibhuñjanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៣. សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា
3. Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā
តតិយេ សុត្តន្តិ ឆន្នំ អញ្ញតរំ។ កន្តេយ្យាតិ ឯត្ថ យត្តកំ ហត្ថេន អញ្ឆិតំ ហោតិ, តស្មិំ តក្កម្ហិ វេឋិតេ ឯកា អាបត្តិ។ ឥទញ្ហិ សន្ធាយ បទភាជនីយេ (បាចិ. ៩៨៨) ‘‘ឧជ្ជវុជ្ជវេ’’តិ វុត្តំ។
Tatiye suttanti channaṃ aññataraṃ. Kanteyyāti ettha yattakaṃ hatthena añchitaṃ hoti, tasmiṃ takkamhi veṭhite ekā āpatti. Idañhi sandhāya padabhājanīye (pāci. 988) ‘‘ujjavujjave’’ti vuttaṃ.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ សុត្តំ កន្តនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, កន្តនតោ បុព្ពេ កប្បាសវិចិននំ អាទិំ កត្វា សព្ពប្បយោគេសុ ហត្ថវារគណនាយ ទុក្កដំ។ កន្តិតសុត្តំ កន្តន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អកន្តិតតា, កន្តនន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiyā bhikkhuniyo ārabbha suttaṃ kantanavatthusmiṃ paññattaṃ, kantanato pubbe kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbappayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭaṃ. Kantitasuttaṃ kantantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Akantitatā, kantananti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suttakantanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៤. គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា
4. Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā
ចតុត្ថេ គិហិវេយ្យាវច្ចន្តិ គិហីនំ វេយ្យាវច្ចំ។ សចេបិ ហិ មាតាបិតរោ អត្តនោ កិញ្ចិ កម្មំ អការាបេត្វា តេសំ យាគុបចនាទីនិ ករោន្តិ, បុព្ពប្បយោគេសុ បយោគគណនាយ ទុក្កដានិ អាបជ្ជិត្វា យាគុអាទីសុ ភាជនគណនាយ, ខាទនីយាទីសុ បូវគណនាយ បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ។
Catutthe gihiveyyāvaccanti gihīnaṃ veyyāvaccaṃ. Sacepi hi mātāpitaro attano kiñci kammaṃ akārāpetvā tesaṃ yāgupacanādīni karonti, pubbappayogesu payogagaṇanāya dukkaṭāni āpajjitvā yāguādīsu bhājanagaṇanāya, khādanīyādīsu pūvagaṇanāya pācittiyaṃ āpajjati.
សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ គិហីនំ វេយ្យាវច្ចករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, មនុស្សេហិ សង្ឃស្ស យាគុបានេ វា ភត្តេ វា ចេតិយបូជាយ វា ករីយមានាយ តេសំ សហាយភាវេន យាគុបចនាទីនិ, អត្តនោ វេយ្យាវច្ចករស្ស ច តានិយេវ ករោន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ គិហិវេយ្យាវច្ចករណំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានេវាតិ។
Sāvatthiyaṃ sambahulā bhikkhuniyo ārabbha gihīnaṃ veyyāvaccakaraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, manussehi saṅghassa yāgupāne vā bhatte vā cetiyapūjāya vā karīyamānāya tesaṃ sahāyabhāvena yāgupacanādīni, attano veyyāvaccakarassa ca tāniyeva karontiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Gihiveyyāvaccakaraṇaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti.
គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Gihiveyyāvaccasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៥. អធិករណសិក្ខាបទវណ្ណនា
5. Adhikaraṇasikkhāpadavaṇṇanā
បញ្ចមេ អធិករណន្តិ ចតុន្នំ អញ្ញតរំ។ បាចិត្តិយន្តិ ឥធ ចីវរសិព្ពនេ វិយ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ បាចិត្តិយំ, ឯកាហម្បិ បរិហារោ នត្ថិ។
Pañcame adhikaraṇanti catunnaṃ aññataraṃ. Pācittiyanti idha cīvarasibbane viya dhuraṃ nikkhittamatte pācittiyaṃ, ekāhampi parihāro natthi.
សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អធិករណំ នវូបសមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ។
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha adhikaraṇaṃ navūpasamanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesamettha cīvarasibbanasikkhāpade vuttanayeneva veditabbanti.
អធិករណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Adhikaraṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៦. ភោជនទានសិក្ខាបទវណ្ណនា
6. Bhojanadānasikkhāpadavaṇṇanā
ឆដ្ឋេ សហត្ថាតិ កាយេន វា កាយប្បដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា ឋបេត្វា បញ្ចសហធម្មិកេ អវសេសានំ អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនា យំកិញ្ចិ អជ្ឈោហរណីយំ ទទន្តិយា បាចិត្តិយំ។
Chaṭṭhe sahatthāti kāyena vā kāyappaṭibaddhena vā nissaggiyena vā ṭhapetvā pañcasahadhammike avasesānaṃ aññatra udakadantaponā yaṃkiñci ajjhoharaṇīyaṃ dadantiyā pācittiyaṃ.
សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អគារិកស្ស ខាទនីយភោជនីយទានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ឧទកទន្តបោនេ ទុក្កដំ។ យា បន ទាបេតិ ន ទេតិ, ឧបនិក្ខិបិត្វា ទេតិ, ពាហិរលេបំ ទេតិ, តស្សា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនា អជ្ឈោហរណិយំ, ឋបេត្វា បញ្ច សហធម្មិកេ អញ្ញស្ស សហត្ថា ទានន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha agārikassa khādanīyabhojanīyadānavatthusmiṃ paññattaṃ, udakadantapone dukkaṭaṃ. Yā pana dāpeti na deti, upanikkhipitvā deti, bāhiralepaṃ deti, tassā, ummattikādīnañca anāpatti. Aññatra udakadantaponā ajjhoharaṇiyaṃ, ṭhapetvā pañca sahadhammike aññassa sahatthā dānanti imānettha dve aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
ភោជនទានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhojanadānasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៧. អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ អាវសថចីវរន្តិ ‘‘ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ ទិន្នចីវរំ។ អនិស្សជ្ជិត្វាតិ ចតុត្ថេ ទិវសេ ធោវិត្វា អញ្ញិស្សា អន្តមសោ សាមណេរិយាបិ ឧតុនិយា អទត្វា។ បាចិត្តិយន្តិ ឯវំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជន្តិយា បាចិត្តិយំ។
Sattame āvasathacīvaranti ‘‘utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantū’’ti dinnacīvaraṃ. Anissajjitvāti catutthe divase dhovitvā aññissā antamaso sāmaṇeriyāpi utuniyā adatvā. Pācittiyanti evaṃ anissajjitvā paribhuñjantiyā pācittiyaṃ.
សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាវសថចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, និស្សជ្ជិតេ ទ្វិកទុក្កដំ។ តស្មិំ បន និស្សជ្ជិតសញ្ញាយ, បុន បរិយាយេន វា, អញ្ញាសំ ឧតុនីនំ អភាវេន វា, អច្ឆិន្ននដ្ឋចីវរិកាយ វា, អាបទាសុ វា បរិភុញ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អាវសថចីវរតា, ចតុត្ថទិវសតា, ធោវិត្វា អនិស្សជ្ជនំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ។
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathacīvaraṃ anissajjitvā paribhuñjanavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, nissajjite dvikadukkaṭaṃ. Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya, puna pariyāyena vā, aññāsaṃ utunīnaṃ abhāvena vā, acchinnanaṭṭhacīvarikāya vā, āpadāsu vā paribhuñjantiyā, ummattikādīnañca anāpatti. Āvasathacīvaratā, catutthadivasatā, dhovitvā anissajjanaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni kathinasadisāni, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āvasathacīvarasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៨. អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា
8. Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋមេ អាវសថន្តិ កវាដពទ្ធវិហារំ។ អនិស្សជ្ជិត្វាតិ រក្ខណត្ថាយ អទត្វា, ‘‘ឥទំ ជគ្គេយ្យាសី’’តិ ឯវំ អនាបុច្ឆិត្វាតិ អត្ថោ។ ចារិកំ បក្កមេយ្យ បាចិត្តិយន្តិ ឯត្ថ សកគាមតោ អញ្ញំ គាមំ ឯករត្តិវាសត្ថាយបិ បក្កមន្តិយា បរិក្ខិត្តស្ស អាវសថស្ស បរិក្ខេបំ, អបរិក្ខិត្តស្ស ឧបចារំ បឋមបាទេន អតិក្កន្តមត្តេ ទុក្កដំ, ទុតិយេន បាចិត្តិយំ។
Aṭṭhame āvasathanti kavāṭabaddhavihāraṃ. Anissajjitvāti rakkhaṇatthāya adatvā, ‘‘idaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvāti attho. Cārikaṃ pakkameyya pācittiyanti ettha sakagāmato aññaṃ gāmaṃ ekarattivāsatthāyapi pakkamantiyā parikkhittassa āvasathassa parikkhepaṃ, aparikkhittassa upacāraṃ paṭhamapādena atikkantamatte dukkaṭaṃ, dutiyena pācittiyaṃ.
សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាវសថំ អនិស្សជ្ជិត្វា ចារិកំ បក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អកវាដពទ្ធេ ទុក្កដំ, និស្សជ្ជិតេ ទ្វិកទុក្កដំ។ តស្មិំ បន និស្សជ្ជិតសញ្ញាយ, សតិ អន្តរាយេ, បដិជគ្គិកំ បរិយេសិត្វា អលភន្តិយា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ សកវាដពទ្ធតា, វុត្តនយេន បក្កមនំ, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានីតិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ។
Sāvatthiyaṃ thullanandaṃ ārabbha āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkamanavatthusmiṃ paññattaṃ, tikapācittiyaṃ, akavāṭabaddhe dukkaṭaṃ, nissajjite dvikadukkaṭaṃ. Tasmiṃ pana nissajjitasaññāya, sati antarāye, paṭijaggikaṃ pariyesitvā alabhantiyā, gilānāya, āpadāsu, ummattikādīnañca anāpatti. Sakavāṭabaddhatā, vuttanayena pakkamanaṃ, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni kathinasadisānīti, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āvasathavihārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៩. តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា
9. Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ តិរច្ឆានវិជ្ជន្តិ យំកិញ្ចិ ពាហិរកំ អនត្ថសំហិតំ ហត្ថិអស្សរថធនុថរុសិប្បអាថព្ពណខិលនវសីករណសោសាបនមន្តាគទប្បយោគាទិភេទំ បរូបឃាតករំ វិជ្ជំ។ បរិយាបុណេយ្យាតិ ឯត្ថ យស្ស កស្សចិ សន្តិកេ តំ បទាទិវសេន បរិយាបុណន្តិយា បទគណនាយ ចេវ អក្ខរគណនាយ ច បាចិត្តិយន្តិ។
Navame tiracchānavijjanti yaṃkiñci bāhirakaṃ anatthasaṃhitaṃ hatthiassarathadhanutharusippaāthabbaṇakhilanavasīkaraṇasosāpanamantāgadappayogādibhedaṃ parūpaghātakaraṃ vijjaṃ. Pariyāpuṇeyyāti ettha yassa kassaci santike taṃ padādivasena pariyāpuṇantiyā padagaṇanāya ceva akkharagaṇanāya ca pācittiyanti.
តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
១០. តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា
10. Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā
ទសមេ វាចេយ្យាតិ បទំ វិសេសោ។ ឧភយម្បិ សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ចេវ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ច អារព្ភ តិរច្ឆានវិជ្ជំ បរិយាបុណនវាចនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ។ លេខេ, ធារណាយ ច, គុត្តត្ថាយ ច យក្ខបរិត្តនាគមណ្ឌលាទិកេ សព្ពបរិត្តេ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ តិរច្ឆានវិជ្ជតា, បរិយាបុណនវាចនា, អនុញ្ញាតការណាភាវោតិ ឥមានេត្ថ ទ្វីសុបិ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ បទសោធម្មសទិសានីតិ។
Dasame vāceyyāti padaṃ viseso. Ubhayampi sāvatthiyaṃ chabbaggiyā ceva sambahulā bhikkhuniyo ca ārabbha tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇanavācanavatthusmiṃ paññattaṃ. Lekhe, dhāraṇāya ca, guttatthāya ca yakkhaparittanāgamaṇḍalādike sabbaparitte, ummattikādīnañca anāpatti. Tiracchānavijjatā, pariyāpuṇanavācanā, anuññātakāraṇābhāvoti imānettha dvīsupi tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni padasodhammasadisānīti.
តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ។
Cittāgāravaggo pañcamo.
