| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
៤. វិភង្គវគ្គោ
4. Vibhaṅgavaggo
១. ភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនា
1. Bhaddekarattasuttavaṇṇanā
២៧២. ឯវំ មេ សុតន្តិ ភទ្ទេករត្តសុត្តំ។ តត្ថ ភទ្ទេករត្តស្សាតិ វិបស្សនានុយោគសមន្នាគតត្តា ភទ្ទកស្ស ឯករត្តស្ស។ ឧទ្ទេសន្តិ មាតិកំ។ វិភង្គន្តិ វិត្ថារភាជនីយំ។
272.Evaṃme sutanti bhaddekarattasuttaṃ. Tattha bhaddekarattassāti vipassanānuyogasamannāgatattā bhaddakassa ekarattassa. Uddesanti mātikaṃ. Vibhaṅganti vitthārabhājanīyaṃ.
អតីតន្តិ អតីតេ បញ្ចក្ខន្ធេ។ នាន្វាគមេយ្យាតិ តណ្ហាទិដ្ឋីហិ នានុគច្ឆេយ្យ។ នប្បដិកង្ខេតិ តណ្ហាទិដ្ឋីហិ ន បត្ថេយ្យ។ យទតីតន្តិ ឥទមេត្ថ ការណវចនំ។ យស្មា យំ អតីតំ, តំ បហីនំ និរុទ្ធំ អត្ថង្គតំ, តស្មា តំ បុន នានុគច្ឆេយ្យ។ យស្មា ច យំ អនាគតំ, តំ អប្បត្តំ អជាតំ អនិព្ពត្តំ, តស្មា តម្បិ ន បត្ថេយ្យ។
Atītanti atīte pañcakkhandhe. Nānvāgameyyāti taṇhādiṭṭhīhi nānugaccheyya. Nappaṭikaṅkheti taṇhādiṭṭhīhi na pattheyya. Yadatītanti idamettha kāraṇavacanaṃ. Yasmā yaṃ atītaṃ, taṃ pahīnaṃ niruddhaṃ atthaṅgataṃ, tasmā taṃ puna nānugaccheyya. Yasmā ca yaṃ anāgataṃ, taṃ appattaṃ ajātaṃ anibbattaṃ, tasmā tampi na pattheyya.
តត្ថ តត្ថាតិ បច្ចុប្បន្នម្បិ ធម្មំ យត្ថ យត្ថេវ ឧប្បន្នោ, តត្ថ តត្ថេវ ច នំ អនិច្ចានុបស្សនាទីហិ សត្តហិ អនុបស្សនាហិ យោ វិបស្សតិ អរញ្ញាទីសុ វា តត្ថ តត្ថេវ វិបស្សតិ។ អសំហីរំ អសំកុប្បន្តិ ឥទំ វិបស្សនាបដិវិបស្សនាទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ វិបស្សនា ហិ រាគាទីហិ ន សំហីរតិ ន សំកុប្បតីតិ អសំហីរំ អសំកុប្បំ, តំ អនុព្រូហយេ វឌ្ឍេយ្យ, បដិវិបស្សេយ្យាតិ វុត្តំ ហោតិ។ អថ វា និព្ពានំ រាគាទីហិ ន សំហីរតិ ន សំកុប្បតីតិ អសំហីរំ អសំកុប្បំ។ តំ វិទ្វា បណ្ឌិតោ ភិក្ខុ អនុព្រូហយេ, បុនប្បុនំ តទារម្មណំ តំ តំ ផលសមាបត្តិំ អប្បេន្តោ វឌ្ឍេយ្យាតិ អត្ថោ។
Tattha tatthāti paccuppannampi dhammaṃ yattha yattheva uppanno, tattha tattheva ca naṃ aniccānupassanādīhi sattahi anupassanāhi yo vipassati araññādīsu vā tattha tattheva vipassati. Asaṃhīraṃasaṃkuppanti idaṃ vipassanāpaṭivipassanādassanatthaṃ vuttaṃ. Vipassanā hi rāgādīhi na saṃhīrati na saṃkuppatīti asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ anubrūhaye vaḍḍheyya, paṭivipasseyyāti vuttaṃ hoti. Atha vā nibbānaṃ rāgādīhi na saṃhīrati na saṃkuppatīti asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ. Taṃ vidvā paṇḍito bhikkhu anubrūhaye, punappunaṃ tadārammaṇaṃ taṃ taṃ phalasamāpattiṃ appento vaḍḍheyyāti attho.
តស្ស បន អនុព្រូហន្តស្ស អត្ថាយ – អជ្ជេវ កិច្ចមាតប្បន្តិ កិលេសានំ អាតាបនបរិតាបនេន អាតប្បន្តិ លទ្ធនាមំ វីរិយំ អជ្ជេវ កាតព្ពំ។ កោ ជញ្ញា មរណំ សុវេតិ ស្វេ ជីវិតំ វា មរណំ វា កោ ជានាតិ។ អជ្ជេវ ទានំ វា ទស្សាមិ, សីលំ វា រក្ខិស្សាមិ, អញ្ញតរំ វា បន កុសលំ ករិស្សាមីតិ ហិ ‘‘អជ្ជ តាវ បបញ្ចោ អត្ថិ, ស្វេ វា បុនទិវសេ វា ករិស្សាមី’’តិ ចិត្តំ អនុប្បាទេត្វា អជ្ជេវ ករិស្សាមីតិ ឯវំ វីរិយំ កាតព្ពន្តិ ទស្សេតិ។ មហាសេនេនាតិ អគ្គិវិសសត្ថាទីនិ អនេកានិ មរណការណានិ តស្ស សេនា, តាយ មហតិយា សេនាយ វសេន មហាសេនេន ឯវរូបេន មច្ចុនា សទ្ធិំ ‘‘កតិបាហំ តាវ អាគមេហិ យាវាហំ ពុទ្ធបូជាទិំ អត្តនោ អវស្សយកម្មំ ករោមី’’តិ ។ ឯវំ មិត្តសន្ថវាការសង្ខាតោ វា, ‘‘ឥទំ សតំ វា សហស្សំ វា គហេត្វា កតិបាហំ អាគមេហី’’តិ ឯវំ លញ្ជានុប្បទានសង្ខាតោ វា, ‘‘ឥមិនាហំ ពលរាសិនា បដិពាហិស្សាមី’’តិ ឯវំ ពលរាសិសង្ខាតោ វា សង្គរោ នត្ថិ។ សង្គរោតិ ហិ មិត្តសន្ថវាការលញ្ជានុប្បទានពលរាសីនំ នាមំ, តស្មា អយមត្ថោ វុត្តោ។
Tassa pana anubrūhantassa atthāya – ajjeva kiccamātappanti kilesānaṃ ātāpanaparitāpanena ātappanti laddhanāmaṃ vīriyaṃ ajjeva kātabbaṃ. Ko jaññā maraṇaṃ suveti sve jīvitaṃ vā maraṇaṃ vā ko jānāti. Ajjeva dānaṃ vā dassāmi, sīlaṃ vā rakkhissāmi, aññataraṃ vā pana kusalaṃ karissāmīti hi ‘‘ajja tāva papañco atthi, sve vā punadivase vā karissāmī’’ti cittaṃ anuppādetvā ajjeva karissāmīti evaṃ vīriyaṃ kātabbanti dasseti. Mahāsenenāti aggivisasatthādīni anekāni maraṇakāraṇāni tassa senā, tāya mahatiyā senāya vasena mahāsenena evarūpena maccunā saddhiṃ ‘‘katipāhaṃ tāva āgamehi yāvāhaṃ buddhapūjādiṃ attano avassayakammaṃ karomī’’ti . Evaṃ mittasanthavākārasaṅkhāto vā, ‘‘idaṃ sataṃ vā sahassaṃ vā gahetvā katipāhaṃ āgamehī’’ti evaṃ lañjānuppadānasaṅkhāto vā, ‘‘imināhaṃ balarāsinā paṭibāhissāmī’’ti evaṃ balarāsisaṅkhāto vā saṅgaro natthi. Saṅgaroti hi mittasanthavākāralañjānuppadānabalarāsīnaṃ nāmaṃ, tasmā ayamattho vutto.
អតន្ទិតន្តិ អនលសំ ឧដ្ឋាហកំ។ ឯវំ បដិបន្នត្តា ភទ្ទោ ឯករត្តោ អស្សាតិ ភទ្ទេករត្តោ។ ឥតិ តំ ឯវំ បដិបន្នបុគ្គលំ ‘‘ភទ្ទេករត្តោ អយ’’ន្តិ។ រាគាទីនំ សន្តតាយ សន្តោ ពុទ្ធមុនិ អាចិក្ខតិ។
Atanditanti analasaṃ uṭṭhāhakaṃ. Evaṃ paṭipannattā bhaddo ekaratto assāti bhaddekaratto. Iti taṃ evaṃ paṭipannapuggalaṃ ‘‘bhaddekaratto aya’’nti. Rāgādīnaṃ santatāya santo buddhamuni ācikkhati.
២៧៣. ឯវំរូបោតិអាទីសុ កាឡោបិ សមានោ ឥន្ទនីលមណិវណ្ណោ អហោសិន្តិ ឯវំ មនុញ្ញរូបវសេនេវ ឯវំរូបោ អហោសិំ។ កុសលសុខសោមនស្សវេទនាវសេនេវ ឯវំវេទនោ។ តំសម្បយុត្តានំយេវ សញ្ញាទីនំ វសេន ឯវំសញ្ញោ ឯវំសង្ខារោ ឯវំវិញ្ញាណោ អហោសិំ អតីតមទ្ធានន្តិ។
273.Evaṃrūpotiādīsu kāḷopi samāno indanīlamaṇivaṇṇo ahosinti evaṃ manuññarūpavaseneva evaṃrūpo ahosiṃ. Kusalasukhasomanassavedanāvaseneva evaṃvedano. Taṃsampayuttānaṃyeva saññādīnaṃ vasena evaṃsañño evaṃsaṅkhāro evaṃviññāṇo ahosiṃ atītamaddhānanti.
តត្ថ នន្ទិំ សមន្វានេតីតិ តេសុ រូបាទីសុ តណ្ហំ សមន្វានេតិ អនុបវត្តេតិ។ ហីនរូបាទិវសេន បន ឯវំរូបោ អហោសិំ…បេ.… ឯវំវិញ្ញាណោ អហោសិន្តិ ន មញ្ញតិ។
Tattha nandiṃ samanvānetīti tesu rūpādīsu taṇhaṃ samanvāneti anupavatteti. Hīnarūpādivasena pana evaṃrūpo ahosiṃ…pe… evaṃviññāṇo ahosinti na maññati.
នន្ទិំ ន សមន្វានេតីតិ តណ្ហំ វា តណ្ហាសម្បយុត្តទិដ្ឋិំ វា នានុបវត្តយតិ។
Nandiṃ na samanvānetīti taṇhaṃ vā taṇhāsampayuttadiṭṭhiṃ vā nānupavattayati.
២៧៤. ឯវំរូបោ សិយន្តិអាទីសុបិ តំមនុញ្ញរូបាទិវសេនេវ តណ្ហាទិដ្ឋិបវត្តសង្ខាតា នន្ទិសមន្វានយនាវ វេទិតព្ពា។
274.Evaṃrūpo siyantiādīsupi taṃmanuññarūpādivaseneva taṇhādiṭṭhipavattasaṅkhātā nandisamanvānayanāva veditabbā.
២៧៥. កថញ្ច , ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ សំហីរតីតិ ឥទំ ‘‘បច្ចុប្បន្នញ្ច យោ ធម្មំ, តត្ថ តត្ថ វិបស្សតិ។ អសំហីរំ អសំកុប្ប’’ន្តិ ឧទ្ទេសស្ស និទ្ទេសត្ថំ វុត្តំ។ កាមញ្ចេត្ថ ‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ ធម្មំ ន វិបស្សតី’’តិអាទិ វត្តព្ពំ សិយា, យស្មា បន អសំហីរាតិ ច អសំកុប្បាតិ ច វិបស្សនា វុត្តា, តស្មា តស្សា ឯវ អភាវញ្ច ភាវញ្ច ទស្សេតុំ សំហីរតីតិ មាតិកំ ឧទ្ធរិត្វា វិត្ថារោ វុត្តោ។ តត្ថ សំហីរតីតិ វិបស្សនាយ អភាវតោ តណ្ហាទិដ្ឋីហិ អាកឌ្ឍិយតិ។ ន សំហីរតីតិ វិបស្សនាយ ភាវេន តណ្ហាទិដ្ឋីហិ នាកឌ្ឍិយតិ។ សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ។
275.Kathañca, bhikkhave, paccuppannesu dhammesu saṃhīratīti idaṃ ‘‘paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati. Asaṃhīraṃ asaṃkuppa’’nti uddesassa niddesatthaṃ vuttaṃ. Kāmañcettha ‘‘kathañca, bhikkhave, paccuppannaṃ dhammaṃ na vipassatī’’tiādi vattabbaṃ siyā, yasmā pana asaṃhīrāti ca asaṃkuppāti ca vipassanā vuttā, tasmā tassā eva abhāvañca bhāvañca dassetuṃ saṃhīratīti mātikaṃ uddharitvā vitthāro vutto. Tattha saṃhīratīti vipassanāya abhāvato taṇhādiṭṭhīhi ākaḍḍhiyati. Na saṃhīratīti vipassanāya bhāvena taṇhādiṭṭhīhi nākaḍḍhiyati. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhaddekarattasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ១. ភទ្ទេករត្តសុត្តំ • 1. Bhaddekarattasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ១. ភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនា • 1. Bhaddekarattasuttavaṇṇanā
