| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៤. ពាកុលសុត្តវណ្ណនា
4. Bākulasuttavaṇṇanā
២០៩. យថា ‘‘ទ្វត្តិំសា’’តិ វត្តព្ពេ ទ្វិ-សទ្ទស្ស ពា-អាទេសំ កត្វា ពាត្តិំសាតិ វុច្ចតិ, ឯវំ ឯត្ថ ពា-ការាទេសំ កត្វា ពាកុលោតិ សមញ្ញា អហោសិ, សាយំ តស្ស អន្វត្ថសញ្ញាតិ ទស្សេតុំ, ‘‘តស្ស ហី’’តិអាទិ វុត្តំ។ សីសំ ន្ហាបេត្វាតិ មង្គលត្ថំ មហាគង្គាយ សីសំ ន្ហាបេត្វា។ និមុជ្ជនវសេនាតិ ជណ្ណុបមាណេ ឧទកេ ថោកំយេវ និមុជ្ជនវសេន។ ឆឌ្ឌេត្វា បលាតា មរណភយតជ្ជិតា។ បហរិយមានា មរន្តិ, ន ជាលេន ពន្ធិតមត្តេន។ ទារកស្ស តេជេនាតិ ទារកស្ស បុញ្ញតេជេន។ នីហដមត្តោវ មតោ, តស្ស មរណត្ថំ ឧបក្កមោ ន កតោ, យេន ឧបក្កមេន ទារកស្ស ពាធោ សិយា។ តន្តិ មច្ឆំ។ សកលមេវាតិ បរិបុណ្ណាវយវមេវ។
209. Yathā ‘‘dvattiṃsā’’ti vattabbe dvi-saddassa bā-ādesaṃ katvā bāttiṃsāti vuccati, evaṃ ettha bā-kārādesaṃ katvā bākuloti samaññā ahosi, sāyaṃ tassa anvatthasaññāti dassetuṃ, ‘‘tassa hī’’tiādi vuttaṃ. Sīsaṃ nhāpetvāti maṅgalatthaṃ mahāgaṅgāya sīsaṃ nhāpetvā. Nimujjanavasenāti jaṇṇupamāṇe udake thokaṃyeva nimujjanavasena. Chaḍḍetvā palātā maraṇabhayatajjitā. Pahariyamānā maranti, na jālena bandhitamattena. Dārakassa tejenāti dārakassa puññatejena. Nīhaṭamattova mato, tassa maraṇatthaṃ upakkamo na kato, yena upakkamena dārakassa bādho siyā. Tanti macchaṃ. Sakalamevāti paripuṇṇāvayavameva.
ន កេលាយតីតិ ន មមាយតិ កិស្មិញ្ចិ ន មញ្ញតិ។ ទារកស្ស បុញ្ញតេជេន បិដ្ឋិតោ ផាលេន្តី។ ទារកំ លភតីតិ ឧគ្ឃោសនវសេន ភេរិំ ចរាបេត្វា។ បវត្តិំ អាចិក្ខិ, អត្តនោ បុត្តភាវំ កថេសិ។ កុច្ឆិយា ធារិតត្តា អមាតា កាតុំ ន សក្កា ជននីភាវតោ។ មច្ឆំ គណ្ហន្តាបីតិ មច្ឆំ កិណិត្វា គណ្ហន្តាបិ។ តថា គណ្ហន្តា ច តប្បរិយាបន្នំ សព្ពំ គណ្ហាតិ នាមាតិ អាហ – ‘‘វក្កយកនាទីនិ ពហិ កត្វា គណ្ហន្តា នាម នត្ថី’’តិ។ អយម្បិ អមាតា កាតុំ ន សក្កា សាមិកភាវតោ។ ទារកោ ឧភិន្នម្បិ កុលានំ ទាយាទោ ហោតុ ទ្វិន្នំ បុត្តភាវតោ។
Na kelāyatīti na mamāyati kismiñci na maññati. Dārakassa puññatejena piṭṭhito phālentī. Dārakaṃ labhatīti ugghosanavasena bheriṃ carāpetvā. Pavattiṃ ācikkhi, attano puttabhāvaṃ kathesi. Kucchiyā dhāritattā amātā kātuṃ na sakkā jananībhāvato. Macchaṃ gaṇhantāpīti macchaṃ kiṇitvā gaṇhantāpi. Tathā gaṇhantā ca tappariyāpannaṃ sabbaṃ gaṇhāti nāmāti āha – ‘‘vakkayakanādīni bahi katvā gaṇhantā nāma natthī’’ti. Ayampi amātā kātuṃ na sakkā sāmikabhāvato. Dārako ubhinnampi kulānaṃ dāyādo hotu dvinnaṃ puttabhāvato.
អសីតិមេតិ ជាតិយា អសីតិមេ វស្សេ។ បព្ពជ្ជាមត្តេន កិលេសានំ អសមុច្ឆិជ្ជនតោ វីតិក្កមិតុំ កាមសញ្ញា ឧប្បន្នបុព្ពាតិ បុច្ឆា បន បុច្ឆិតព្ពា។ តេនាហ – ‘‘ឯវញ្ច ខោ មំ, អាវុសោ កស្សប, បុច្ឆិតព្ព’’ន្តិ។
Asītimeti jātiyā asītime vasse. Pabbajjāmattena kilesānaṃ asamucchijjanato vītikkamituṃ kāmasaññā uppannapubbāti pucchā pana pucchitabbā. Tenāha – ‘‘evañca kho maṃ, āvuso kassapa, pucchitabba’’nti.
២១០. និយមេត្វាតិ តំ តំវារេ សេសវារេន និយមេត្វា។ កម្មបថភេទកោតិ កម្មបថវិសេសករោ។ តត្ថ កាមវិតក្កោ យថា កាយវចីទ្វារេសុ ចោបនប្បត្តោ កម្មបថប្បត្តោ នាម ហោតិ; មនោទ្វារេ បរភណ្ឌស្ស អត្តនោ បរិណាមនវសេន បវត្តអភិជ្ឈាសហគតោ; ឯវំ កាមសញ្ញាតិ, តថា ព្យាបាទវិហិំសាវិតក្កសញ្ញាតិ ថេរោ, ‘‘ឧភយម្បេតំ កម្មបថភេទកមេវា’’តិ អាហ។ កម្មបថំ អប្បត្តំ សញ្ញំ សន្ធាយ, ‘‘សញ្ញា ឧប្បន្នមត្តាវា’’តិ វុច្ចមានេ វិតក្កិតម្បិ សមានំ កម្មបថំ អប្បត្តមេវ, ឧភយស្ស បន វសេន សុត្តបទំ បវត្តន្តិ ថេរស្ស អធិប្បាយោ។
210.Niyametvāti taṃ taṃvāre sesavārena niyametvā. Kammapathabhedakoti kammapathavisesakaro. Tattha kāmavitakko yathā kāyavacīdvāresu copanappatto kammapathappatto nāma hoti; manodvāre parabhaṇḍassa attano pariṇāmanavasena pavattaabhijjhāsahagato; evaṃ kāmasaññāti, tathā byāpādavihiṃsāvitakkasaññāti thero, ‘‘ubhayampetaṃ kammapathabhedakamevā’’ti āha. Kammapathaṃ appattaṃ saññaṃ sandhāya, ‘‘saññā uppannamattāvā’’ti vuccamāne vitakkitampi samānaṃ kammapathaṃ appattameva, ubhayassa pana vasena suttapadaṃ pavattanti therassa adhippāyo.
២១១. អាយូហនកម្មន្តិ អត្តនា អាយូហិតព្ពកម្មំ។ លោមកិលិដ្ឋានីតិ កិលិដ្ឋលោមានិ, កិលិដ្ឋំសូនីតិ អត្ថោ។ កិមេវំ ភោគេសុ បរនិម្មិតភវេ វសវត្តិទេវានំ វិយ សព្ពសោ អាយូហនកម្មេន វិនា អញ្ញស្សបិ បព្ពជិតស្ស បច្ចយលាភោ ទិដ្ឋបុព្ពោ សុតបុព្ពោតិ អាហ ‘‘អនច្ឆរិយញ្ចេត’’ន្តិ។ កុលូបកថេរានមេតំ កម្មំ, ថេរោ បន កទាចិបិ កុលូបកោ នាហោសិ។
211.Āyūhanakammanti attanā āyūhitabbakammaṃ. Lomakiliṭṭhānīti kiliṭṭhalomāni, kiliṭṭhaṃsūnīti attho. Kimevaṃ bhogesu paranimmitabhave vasavattidevānaṃ viya sabbaso āyūhanakammena vinā aññassapi pabbajitassa paccayalābho diṭṭhapubbo sutapubboti āha ‘‘anacchariyañceta’’nti. Kulūpakatherānametaṃ kammaṃ, thero pana kadācipi kulūpako nāhosi.
គទ្ទុហនមត្តន្តិ គោទុហនមត្តកាលំ។ ឥធ បន សកលោ គោទុហនោ អធិប្បេតោតិ ទស្សេន្តោ, ‘‘គាវិំ…បេ.… កាលមត្តម្បី’’តិ អាហ។ និពន្ធីតិ និពទ្ធទាតព្ពំ កត្វា ឋបេសិ។
Gadduhanamattanti goduhanamattakālaṃ. Idha pana sakalo goduhano adhippetoti dassento, ‘‘gāviṃ…pe… kālamattampī’’ti āha. Nibandhīti nibaddhadātabbaṃ katvā ṭhapesi.
សកិលេសបុគ្គលស្ស អសេរិភាវករណេន រណេន សទិសតាយ រណោ, សំកិលេសោ។ អញ្ញា ឧទបាទីតិ បនាហ, តស្មា អរហត្តំ ន បដិញ្ញាតន្តិ ទស្សេតិ។ ននុ តថា វចនំ បដិជាននំ វិយ ហោតីតិ អាហ ‘‘អបិចា’’តិអាទិ។
Sakilesapuggalassa aseribhāvakaraṇena raṇena sadisatāya raṇo, saṃkileso. Aññā udapādīti panāha, tasmā arahattaṃ na paṭiññātanti dasseti. Nanu tathā vacanaṃ paṭijānanaṃ viya hotīti āha ‘‘apicā’’tiādi.
២១២. អវាបុរតិ ទ្វារំ ឯតេនាតិ អវាបុរណំ។ បឋមសង្គហតោ បច្ឆា ទេសិតត្តា ទុតិយសង្គហេ សង្គិតំ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
212. Avāpurati dvāraṃ etenāti avāpuraṇaṃ. Paṭhamasaṅgahato pacchā desitattā dutiyasaṅgahe saṅgitaṃ. Sesaṃ suviññeyyameva.
ពាកុលសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Bākulasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៤. ពាកុលសុត្តំ • 4. Bākulasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៤. ពាកុលសុត្តវណ្ណនា • 4. Bākulasuttavaṇṇanā
