| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
អាបត្តានាបត្តិវារវណ្ណនា
Āpattānāpattivāravaṇṇanā
៦៦. បដិញ្ញាករណំ នត្ថីតិ បុច្ឆិតព្ពាភាវតោ។ ន ហិ ទូសកោ ‘‘កេន ចិត្តេន វីតិក្កមំ អកាសិ, ជានិត្វា អកាសិ, ឧទាហុ អជានិត្វា’’តិ ឯវំ បុច្ឆាយ អរហតិ។ តត្ថេវាតិ វេសាលិយំ មហាវនេ ឯវ។ សព្ពង្គគតន្តិ ឋបេត្វា កេសលោមទន្តនខានំ មំសវិនិមុត្តដ្ឋានញ្ចេវ ថទ្ធសុក្ខចម្មញ្ច ឧទកមិវ តេលពិន្ទុ អវសេសសព្ពសរីរំ ព្យាបេត្វា ឋិតំ។ សរីរកម្បាទីនីតិ អាទិ-សទ្ទេន អក្ខីនំ បីតវណ្ណាទិំ សង្គណ្ហាតិ។ បិត្តកោសកេ ឋិតន្តិ ហទយបប្ផាសានំ អន្តរេ យកនមំសំ និស្សាយ បតិដ្ឋិតេ មហាកោសាតកីកោសសទិសេ បិត្តកោសេ ឋិតំ។ កុបិតេតិ បិត្តកោសតោ ចលិត្វា ពហិ និក្ខន្តេ។
66.Paṭiññākaraṇaṃnatthīti pucchitabbābhāvato. Na hi dūsako ‘‘kena cittena vītikkamaṃ akāsi, jānitvā akāsi, udāhu ajānitvā’’ti evaṃ pucchāya arahati. Tatthevāti vesāliyaṃ mahāvane eva. Sabbaṅgagatanti ṭhapetvā kesalomadantanakhānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānañceva thaddhasukkhacammañca udakamiva telabindu avasesasabbasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ. Sarīrakampādīnīti ādi-saddena akkhīnaṃ pītavaṇṇādiṃ saṅgaṇhāti. Pittakosake ṭhitanti hadayapapphāsānaṃ antare yakanamaṃsaṃ nissāya patiṭṭhite mahākosātakīkosasadise pittakose ṭhitaṃ. Kupiteti pittakosato calitvā bahi nikkhante.
វិស្សដ្ឋចិត្តោតិ វិស្សដ្ឋបកតិចិត្តោ។ យក្ខុម្មត្តកោតិ យក្ខា កិរ យស្ស ចិត្តំ ខិបិតុកាមា ហោន្តិ, តស្ស សេតមុខំ នីលោទរំ សុរត្តហត្ថបាទំ មហាសីសំ បជ្ជលិតនេត្តំ ភេរវំ វា អត្តភាវំ និម្មិនិត្វា ទស្សេន្តិ, ភេរវំ វា សទ្ទំ សាវេន្តិ, កថេន្តស្សេវ វា មុខេន ហត្ថំ បក្ខិបិត្វា ហទយមំសំ មទ្ទន្តិ, តេន សោ សត្តោ ឧម្មត្តកោ ហោតិ ខិត្តចិត្តោ។ តេនេវាហ ‘‘ភេរវានិ វា អារម្មណានិ ទស្សេត្វា’’តិអាទិ។ តត្ថ ភេរវានីតិ ទស្សនមត្តេនេវ សត្តានំ ភយំ ឆម្ភិតត្តំ លោមហំសំ ឧប្បាទេតុំ សមត្ថានិ។ និច្ចមេវ ឧម្មត្តកោ ហោតីតិ យស្ស បិត្តកោសតោ បិត្តំ ចលិត្វា ពហិ និក្ខន្តំ ហោតិ, តំ សន្ធាយ វុត្តំ។ យស្ស បន បិត្តំ ចលិត្វា បិត្តកោសេយេវ ឋិតំ ហោតិ ពហិ អនិក្ខន្តំ, សោ អន្តរន្តរា សញ្ញំ បដិលភតិ, ន និច្ចមេវ ឧម្មត្តកោ ហោតីតិ វេទិតព្ពំ។ ញត្វាតិ សញ្ញាបដិលាភេន ជានិត្វា។ អធិមត្តាយាតិ អធិកប្បមាណាយ។
Vissaṭṭhacittoti vissaṭṭhapakaticitto. Yakkhummattakoti yakkhā kira yassa cittaṃ khipitukāmā honti, tassa setamukhaṃ nīlodaraṃ surattahatthapādaṃ mahāsīsaṃ pajjalitanettaṃ bheravaṃ vā attabhāvaṃ nimminitvā dassenti, bheravaṃ vā saddaṃ sāventi, kathentasseva vā mukhena hatthaṃ pakkhipitvā hadayamaṃsaṃ maddanti, tena so satto ummattako hoti khittacitto. Tenevāha ‘‘bheravāni vā ārammaṇāni dassetvā’’tiādi. Tattha bheravānīti dassanamatteneva sattānaṃ bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetuṃ samatthāni. Niccameva ummattako hotīti yassa pittakosato pittaṃ calitvā bahi nikkhantaṃ hoti, taṃ sandhāya vuttaṃ. Yassa pana pittaṃ calitvā pittakoseyeva ṭhitaṃ hoti bahi anikkhantaṃ, so antarantarā saññaṃ paṭilabhati, na niccameva ummattako hotīti veditabbaṃ. Ñatvāti saññāpaṭilābhena jānitvā. Adhimattāyāti adhikappamāṇāya.
អាបត្តានាបត្តិវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Āpattānāpattivāravaṇṇanā niṭṭhitā.
បទភាជនីយវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Padabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. បឋមបារាជិកំ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / អាបត្តានាបត្តិវារវណ្ណនា • Āpattānāpattivāravaṇṇanā
