| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
អន្តរាយេអនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថាវណ្ណនា
Antarāyeanāpattivassacchedakathāvaṇṇanā
២០០. បាឡិយំ គណ្ហិំសូតិ គហេត្វា ខាទិំសុ។ បរិបាតិំសូតិ បលាបេសុំ, អនុពន្ធិំសូតិ អត្ថោ។
200. Pāḷiyaṃ gaṇhiṃsūti gahetvā khādiṃsu. Paripātiṃsūti palāpesuṃ, anubandhiṃsūti attho.
២០១. សត្តាហវារេន អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោតិ ឯត្ថ ឆទិវសានិ ពហិទ្ធា វីតិនាមេត្វា សត្តមេ ទិវសេ បុរារុណា ឯវ អន្តោឧបចារសីមាយ បវិសិត្វា អរុណំ ឧដ្ឋាបេត្វា បុនទិវសេ សត្តាហំ អធិដ្ឋាយ គន្តព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។ កេចិ បន ‘‘សត្តមេ ទិវសេ អាគន្ត្វា អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា តទហេវ ទិវសភាគេបិ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ, តំ ន គហេតព្ពំ ‘‘អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ វុត្តត្តា។ សត្តមេ ទិវសេ តត្ថ អរុណុដ្ឋាបនមេវ ហិ សន្ធាយ បាឡិយម្បិ ‘‘សត្តាហំ សន្និវត្តោ កាតព្ពោ’’តិ វុត្តំ។ អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា គច្ឆន្តោ អន្តោ អប្បវិសិត្វា ពហិទ្ធាវ សត្តាហំ វីតិនាមេន្តេន សមុច្ឆិន្នវស្សោ ឯវ ភវិស្សតិ អរុណស្ស ពហិ ឯវ ឧដ្ឋាបិតត្តា។ ឥតរថា ‘‘អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ វចនំ និរត្ថកំ សិយា ‘‘សត្តាហវារេន អន្តោវិហារេ បវិសិត្វា អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វាបិ គន្តព្ព’’ន្តិ វត្តព្ពតោ។ អញ្ញេសុ ច ឋានេសុ អរុណុដ្ឋាបនមេវ វុច្ចតិ។ វក្ខតិ ហិ ចីវរក្ខន្ធកេ ‘‘ឯកស្មិំ វិហារេ វសន្តោ ឥតរស្មិំ សត្តាហវារេន អរុណមេវ ឧដ្ឋាបេតី’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ៣៦៤)។
201.Sattāhavārena aruṇo uṭṭhāpetabboti ettha chadivasāni bahiddhā vītināmetvā sattame divase purāruṇā eva antoupacārasīmāya pavisitvā aruṇaṃ uṭṭhāpetvā punadivase sattāhaṃ adhiṭṭhāya gantabbanti adhippāyo. Keci pana ‘‘sattame divase āgantvā aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā tadaheva divasabhāgepi gantuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti, taṃ na gahetabbaṃ ‘‘aruṇo uṭṭhāpetabbo’’ti vuttattā. Sattame divase tattha aruṇuṭṭhāpanameva hi sandhāya pāḷiyampi ‘‘sattāhaṃ sannivatto kātabbo’’ti vuttaṃ. Aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā gacchanto anto appavisitvā bahiddhāva sattāhaṃ vītināmentena samucchinnavasso eva bhavissati aruṇassa bahi eva uṭṭhāpitattā. Itarathā ‘‘aruṇo uṭṭhāpetabbo’’ti vacanaṃ niratthakaṃ siyā ‘‘sattāhavārena antovihāre pavisitvā aruṇaṃ anuṭṭhāpetvāpi gantabba’’nti vattabbato. Aññesu ca ṭhānesu aruṇuṭṭhāpanameva vuccati. Vakkhati hi cīvarakkhandhake ‘‘ekasmiṃ vihāre vasanto itarasmiṃ sattāhavārena aruṇameva uṭṭhāpetī’’ti (mahāva. aṭṭha. 364).
អថាបិ យំ តេ វទេយ្យុំ ‘‘សត្តមេ ទិវសេ យទា កទាចិ បវិដ្ឋេន តំទិវសនិស្សិតោ អតីតអរុណោ ឧដ្ឋាបិតោ នាម ហោតីតិ ឥមមត្ថំ សន្ធាយ អដ្ឋកថាយំ វុត្ត’’ន្តិ, តំ សទ្ទគតិយាបិ ន សមេតិ។ ន ហិ ឧដ្ឋិតេ អរុណេ បច្ឆា បវិដ្ឋោ តស្ស បយោជកោ ឧដ្ឋាបកោ ភវិតុមរហតិ។ យទិ ភវេយ្យ, វស្សំ ឧបគន្ត្វា បនស្ស អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា តទហេវ សត្តាហករណីយេន បក្កន្តស្សាបីតិ ឯត្ថ ‘‘អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា’’តិ វចនំ វិរុជ្ឈេយ្យ, តេនបិ តំទិវសសន្និស្សិតស្ស អរុណស្ស ឧដ្ឋាបិតត្តា។ អារញ្ញកស្សាបិ ហិ ភិក្ខុនោ សាយន្ហសមយេ អង្គយុត្តំ អរញ្ញដ្ឋានំ គន្ត្វា តទា ឯវ និវត្តន្តស្ស អរុណោ ឧដ្ឋាបិតោ ធុតង្គញ្ច វិសោធិតំ សិយា, ន ចេតំ យុត្តំ អរុណុគ្គមនកាលេ ឯវ អរុណុដ្ឋាបនស្ស វុត្តត្តា។ វុត្តញ្ហិ ‘‘កាលស្សេវ បន និក្ខមិត្វា អង្គយុត្តេ ឋានេ អរុណំ ឧដ្ឋាបេតព្ពំ។ សចេ អរុណុដ្ឋានវេលាយំ តេសំ អាពាធោ វឌ្ឍតិ, តេសំ ឯវ កិច្ចំ កាតព្ពំ, ន ធុតង្គវិសុទ្ធិកេន ភវិតព្ព’’ន្តិ (វិសុទ្ធិ. ១.៣១)។ តថា បារិវាសិកាទីនម្បិ អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា វត្តំ និក្ខិបន្តានំ រត្តិច្ឆេទោ វុត្តោ។ ‘‘ឧគ្គតេ អរុណេ និក្ខិបិតព្ព’’ន្តិ (ចូឡវ. ៩៧) ហិ វុត្តំ។ សហសេយ្យសិក្ខាបទេបិ អនុបសម្បន្នេហិ សហ និវុត្ថភាវបរិមោចនត្ថំ ‘‘បុរារុណា និក្ខមិត្វា’’តិអាទិ វុត្តំ។ ឯវំ ចីវរវិប្បវាសាទីសុ ច សព្ពត្ថ រត្តិបរិយោសានេ អាគាមិអរុណវសេនេវ អរុណុដ្ឋាបនំ ទស្សិតំ, ន អតីតារុណវសេន។ តស្មា វុត្តនយេនេវេត្ថ អរុណុដ្ឋាបនំ វេទិតព្ពំ អញ្ញថា វស្សច្ឆេទត្តា។
Athāpi yaṃ te vadeyyuṃ ‘‘sattame divase yadā kadāci paviṭṭhena taṃdivasanissito atītaaruṇo uṭṭhāpito nāma hotīti imamatthaṃ sandhāya aṭṭhakathāyaṃ vutta’’nti, taṃ saddagatiyāpi na sameti. Na hi uṭṭhite aruṇe pacchā paviṭṭho tassa payojako uṭṭhāpako bhavitumarahati. Yadi bhaveyya, vassaṃ upagantvā panassa aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā tadaheva sattāhakaraṇīyena pakkantassāpīti ettha ‘‘aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā’’ti vacanaṃ virujjheyya, tenapi taṃdivasasannissitassa aruṇassa uṭṭhāpitattā. Āraññakassāpi hi bhikkhuno sāyanhasamaye aṅgayuttaṃ araññaṭṭhānaṃ gantvā tadā eva nivattantassa aruṇo uṭṭhāpito dhutaṅgañca visodhitaṃ siyā, na cetaṃ yuttaṃ aruṇuggamanakāle eva aruṇuṭṭhāpanassa vuttattā. Vuttañhi ‘‘kālasseva pana nikkhamitvā aṅgayutte ṭhāne aruṇaṃ uṭṭhāpetabbaṃ. Sace aruṇuṭṭhānavelāyaṃ tesaṃ ābādho vaḍḍhati, tesaṃ eva kiccaṃ kātabbaṃ, na dhutaṅgavisuddhikena bhavitabba’’nti (visuddhi. 1.31). Tathā pārivāsikādīnampi aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā vattaṃ nikkhipantānaṃ ratticchedo vutto. ‘‘Uggate aruṇe nikkhipitabba’’nti (cūḷava. 97) hi vuttaṃ. Sahaseyyasikkhāpadepi anupasampannehi saha nivutthabhāvaparimocanatthaṃ ‘‘purāruṇā nikkhamitvā’’tiādi vuttaṃ. Evaṃ cīvaravippavāsādīsu ca sabbattha rattipariyosāne āgāmiaruṇavaseneva aruṇuṭṭhāpanaṃ dassitaṃ, na atītāruṇavasena. Tasmā vuttanayenevettha aruṇuṭṭhāpanaṃ veditabbaṃ aññathā vassacchedattā.
យំ បន វស្សំ ឧបគតស្ស តទហេវ អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា សករណីយស្ស បក្កមនវចនំ, តំ វស្សំ ឧបគតកាលតោ បដ្ឋាយ យទា កទាចិ និមិត្តេ សតិ គមនស្ស អនុញ្ញាតត្តា យុត្តំ, ន បន សត្តាហវារេន គតស្ស អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា តទហេវ គមនំ ‘‘អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ វុត្តត្តា ឯវ។ យថា វា ‘‘សត្តាហំ អនាគតាយ បវារណាយ សករណីយោ បក្កមតិ, អាគច្ឆេយ្យ វា សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តំ អាវាសំ, ន វា អាគច្ឆេយ្យា’’តិអាទិនា (មហាវ. ២០៧) បច្ឆិមសត្តាហេ អនាគមនេ អនុញ្ញាតេបិ អញ្ញសត្តាហេសុ ន វដ្ដតិ។ ឯវំ បឋមសត្តាហេ អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា គមនេ អនុញ្ញាតេបិ តតោ បរេសុ សត្តាហេសុ អាគតស្ស អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា គមនំ ន វដ្ដតីតិ និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ។ ឥធ អាហដន្តិ វិហារតោ ពហិ អាគតដ្ឋានេ អានីតំ។
Yaṃ pana vassaṃ upagatassa tadaheva aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā sakaraṇīyassa pakkamanavacanaṃ, taṃ vassaṃ upagatakālato paṭṭhāya yadā kadāci nimitte sati gamanassa anuññātattā yuttaṃ, na pana sattāhavārena gatassa aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā tadaheva gamanaṃ ‘‘aruṇo uṭṭhāpetabbo’’ti vuttattā eva. Yathā vā ‘‘sattāhaṃ anāgatāya pavāraṇāya sakaraṇīyo pakkamati, āgaccheyya vā so, bhikkhave, bhikkhu taṃ āvāsaṃ, na vā āgaccheyyā’’tiādinā (mahāva. 207) pacchimasattāhe anāgamane anuññātepi aññasattāhesu na vaṭṭati. Evaṃ paṭhamasattāhe aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā gamane anuññātepi tato paresu sattāhesu āgatassa aruṇaṃ anuṭṭhāpetvā gamanaṃ na vaṭṭatīti niṭṭhamettha gantabbaṃ. Idha āhaṭanti vihārato bahi āgataṭṭhāne ānītaṃ.
អន្តរាយេអនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Antarāyeanāpattivassacchedakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ១១៣. អន្តរាយេ អនាបត្តិវស្សច្ឆេទវារោ • 113. Antarāye anāpattivassacchedavāro
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / អន្តរាយេអនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថា • Antarāyeanāpattivassacchedakathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / អន្តរាយេ អនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថាវណ្ណនា • Antarāye anāpattivassacchedakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / អន្តរាយេអនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថាវណ្ណនា • Antarāyeanāpattivassacchedakathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១១៣. អន្តរាយេ អនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថា • 113. Antarāye anāpattivassacchedakathā
