| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಕಥಾವತ್ಥುಪಾಳಿ • Kathāvatthupāḷi |
೧೬. ಸೋಳಸಮವಗ್ಗೋ
16. Soḷasamavaggo
(೧೫೯) ೪. ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾ
(159) 4. Adhigayhamanasikārakathā
೭೪೯. ಅಧಿಗಯ್ಹ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಂ ಚಿತ್ತಂ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
749. Adhigayha manasi karotīti? Āmantā. Tena cittena taṃ cittaṃ pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena cittena taṃ cittaṃ pajānātīti? Āmantā . Tena cittena taṃ cittaṃ ‘‘citta’’nti pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… tena cittena taṃ cittaṃ ‘‘citta’’nti pajānātīti? Āmantā. Taṃ cittaṃ tassa cittassa ārammaṇanti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ತಂ ಚಿತ್ತಂ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಫಸ್ಸೇನ ತಂ ಫಸ್ಸಂ ಫುಸತಿ, ತಾಯ ವೇದನಾಯ…ಪೇ॰… ತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ… ತಾಯ ಚೇತನಾಯ… ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ… ತೇನ ವಿತಕ್ಕೇನ… ತೇನ ವಿಚಾರೇನ… ತಾಯ ಪೀತಿಯಾ… ತಾಯ ಸತಿಯಾ… ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ತಂ ಪಞ್ಞಂ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Taṃ cittaṃ tassa cittassa ārammaṇanti? Āmantā. Tena phassena taṃ phassaṃ phusati, tāya vedanāya…pe… tāya saññāya… tāya cetanāya… tena cittena… tena vitakkena… tena vicārena… tāya pītiyā… tāya satiyā… tāya paññāya taṃ paññaṃ pajānātīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
೭೫೦. ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
750. Atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಿಣ್ಣಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ತಿಣ್ಣಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karoti, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karoti, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Āmantā. Tiṇṇaṃ phassānaṃ…pe… tiṇṇaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
೭೫೧. ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
751. Anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಿಣ್ಣಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ತಿಣ್ಣಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karoti, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karoti, paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasi karotīti? Āmantā. Tiṇṇaṃ phassānaṃ…pe… tiṇṇaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
೭೫೨. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ , ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
752. Paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto , atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Āmantā. Dvinnaṃ phassānaṃ…pe… dvinnaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ಅತೀತಂ ‘‘ಅತೀತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಅನಾಗತಂ ‘‘ಅನಾಗತ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಿಣ್ಣಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ತಿಣ್ಣಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
Paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karoti, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe… paccuppannaṃ ‘‘paccuppanna’’nti manasikaronto, atītaṃ ‘‘atīta’’nti manasi karoti, anāgataṃ ‘‘anāgata’’nti manasi karotīti? Āmantā. Tiṇṇaṃ phassānaṃ…pe… tiṇṇaṃ cittānaṃ samodhānaṃ hotīti? Na hevaṃ vattabbe…pe….
೭೫೩. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಧಿಗಯ್ಹ ಮನಸಿ ಕರೋತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –
753. Na vattabbaṃ – ‘‘adhigayha manasi karotī’’ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā –
‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ।
‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati;
ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ॥
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.
‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ।
‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passati;
ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ॥
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.
‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ।
‘‘Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati;
ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ’’ತಿ 1॥
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā’’ti 2.
ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಅಧಿಗಯ್ಹ ಮನಸಿ ಕರೋತೀತಿ।
Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi adhigayha manasi karotīti.
ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Adhigayhamanasikārakathā niṭṭhitā.
Footnotes:
Related texts:
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಪಞ್ಚಪಕರಣ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / ೪. ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ • 4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
ಟೀಕಾ • Tīkā / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ಪಞ್ಚಪಕರಣ-ಮೂಲಟೀಕಾ • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / ೪. ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ • 4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
ಟೀಕಾ • Tīkā / ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ಪಞ್ಚಪಕರಣ-ಅನುಟೀಕಾ • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / ೪. ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ • 4. Adhigayhamanasikārakathāvaṇṇanā
