| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ទ្វេមាតិកាបាឡិ • Dvemātikāpāḷi |
៥. អចេលកវគ្គោ
5. Acelakavaggo
១. អចេលកសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Acelakasikkhāpadavaṇṇanā
អចេលកវគ្គស្ស បឋមេ ឯតេសំ អចេលកាទីនំ អញ្ញតិត្ថិយានំ យំកិញ្ចិ អាមិសំ ឯកប្បយោគេន ទេន្តស្ស ឯកំ បាចិត្តិយំ, អវច្ឆិន្ទិត្វា អវច្ឆិន្ទិត្វា ទេន្តស្ស បយោគេ បយោគេ បាចិត្តិយំ។
Acelakavaggassa paṭhame etesaṃ acelakādīnaṃ aññatitthiyānaṃ yaṃkiñci āmisaṃ ekappayogena dentassa ekaṃ pācittiyaṃ, avacchinditvā avacchinditvā dentassa payoge payoge pācittiyaṃ.
វេសាលិយំ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អារព្ភ បរិព្ពាជិកាយ ទ្វេ បូវេ ទានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ឧទកទន្តបោនំ ទេន្តស្ស, អតិត្ថិយេ តិត្ថិយសញ្ញិស្ស, វេមតិកស្ស ច ទុក្កដំ។ អតិត្ថិយេ អតិត្ថិយសញ្ញិស្ស, អនុបសម្បន្នេន ទាបេន្តស្ស, តេសំ សន្តិកេ ភាជនំ និក្ខិបិត្វា ‘‘ឥទំ គណ្ហថា’’តិ ភណន្តស្ស, តេសំ វា និក្ខិត្តភាជនេ ទេន្តស្ស, ពាហិរលេបំ ទេន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អញ្ញតិត្ថិយតា, អននុញ្ញាតតា, អជ្ឈោហរណីយំ អជ្ឈោហរណត្ថាយ សហត្ថា អនិក្ខិត្តភាជនេ ទានន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ។
Vesāliyaṃ āyasmantaṃ ānandaṃ ārabbha paribbājikāya dve pūve dānavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, udakadantaponaṃ dentassa, atitthiye titthiyasaññissa, vematikassa ca dukkaṭaṃ. Atitthiye atitthiyasaññissa, anupasampannena dāpentassa, tesaṃ santike bhājanaṃ nikkhipitvā ‘‘idaṃ gaṇhathā’’ti bhaṇantassa, tesaṃ vā nikkhittabhājane dentassa, bāhiralepaṃ dentassa, ummattakādīnañca anāpatti. Aññatitthiyatā, ananuññātatā, ajjhoharaṇīyaṃ ajjhoharaṇatthāya sahatthā anikkhittabhājane dānanti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānīti.
អចេលកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Acelakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
២. ឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Uyyojanasikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ ទាបេត្វា វា អទាបេត្វា វាតិ យំកិញ្ចិ អាមិសំ ទាបេត្វា វា ន ទាបេត្វា វា។ ឧយ្យោជេយ្យាតិ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ហសនកីឡនរហោនិសជ្ជាទីនិ កត្តុកាមោ ‘គច្ឆា’តិអាទីនិ វត្វា ឧយ្យោជេយ្យ។ ឯតទេវាតិ ឯតំ អនាចារមេវ បច្ចយំ ករិត្វា, ន អញ្ញំ បតិរូបំ ការណំ។ បាចិត្តិយន្តិ ឧយ្យោជនមត្តេ តាវ ទុក្កដំ, យទា បនស្ស សោ ទស្សនូបចារំ វា សវនូបចារំ វា ឯកេន បាទេន វិជហតិ, អបរំ ទុក្កដំ, ទុតិយេន វិជហិតេ បាចិត្តិយំ។ ឯត្ថ ច ទស្សនូបចារស្ស អជ្ឈោកាសេ ឋត្វា ទ្វាទសហត្ថប្បមាណំ, តថា សវនូបចារស្ស។ សចេ បន អន្តរា កុដ្ដទ្វារបាការាទយោ ហោន្តិ, តេហិ អន្តរិតភាវោយេវ ឧបចារាតិក្កមោ។
Dutiye dāpetvā vā adāpetvā vāti yaṃkiñci āmisaṃ dāpetvā vā na dāpetvā vā. Uyyojeyyāti mātugāmena saddhiṃ hasanakīḷanarahonisajjādīni kattukāmo ‘gacchā’tiādīni vatvā uyyojeyya. Etadevāti etaṃ anācārameva paccayaṃ karitvā, na aññaṃ patirūpaṃ kāraṇaṃ. Pācittiyanti uyyojanamatte tāva dukkaṭaṃ, yadā panassa so dassanūpacāraṃ vā savanūpacāraṃ vā ekena pādena vijahati, aparaṃ dukkaṭaṃ, dutiyena vijahite pācittiyaṃ. Ettha ca dassanūpacārassa ajjhokāse ṭhatvā dvādasahatthappamāṇaṃ, tathā savanūpacārassa. Sace pana antarā kuṭṭadvārapākārādayo honti, tehi antaritabhāvoyeva upacārātikkamo.
សាវត្ថិយំ ឧបនន្ទំ អារព្ភ ឧយ្យោជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, ឧយ្យោជនាណត្តិកាយ សាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នេ តិកទុក្កដំ, ឧភិន្នម្បិ កលិសាសនារោបនេ ទុក្កដមេវ, ‘‘ឧភោ ឯកតោ ន យាបេស្សាមា’’តិ ឯវមាទីហិ បតិរូបការណេហិ ឧយ្យោជេន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អនាចារំ អាចរិតុកាមតា, តទត្ថមេវ ឧបសម្បន្នស្ស ឧយ្យោជនំ, ឯវំ ឧយ្យោជិតស្ស ឧបចារាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha uyyojanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, uyyojanāṇattikāya sāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, anupasampanne tikadukkaṭaṃ, ubhinnampi kalisāsanāropane dukkaṭameva, ‘‘ubho ekato na yāpessāmā’’ti evamādīhi patirūpakāraṇehi uyyojentassa, ummattakādīnañca anāpatti. Anācāraṃ ācaritukāmatā, tadatthameva upasampannassa uyyojanaṃ, evaṃ uyyojitassa upacārātikkamoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni adinnādānasadisānīti.
ឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uyyojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៣. សភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា
3. Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
តតិយេ សហ ឧភោហិ ជនេហីតិ សភោជនំ, តស្មិំ សភោជនេ។ អថ វា សភោជនេតិ សភោគេ, រាគបរិយុដ្ឋិតបុរិសស្ស ហិ ឥត្ថី ភោគោ, ឥត្ថិយា ច បុរិសោ, តេនេវស្ស បទភាជនេ ‘‘ឥត្ថី ចេវ ហោតិ, បុរិសោ ចា’’តិអាទិ (បាចិ. ២៨១) វុត្តំ។ អនុបខជ្ជ និសជ្ជំ កប្បេយ្យាតិ អនុបវិសិត្វា និសីទេយ្យ, យំ តស្មិំ កុលេ សយនិឃរំ, តស្ស មហាចតុស្សាលាទីសុ កតស្ស មហល្លកស្ស បិដ្ឋសង្ឃាដតោ ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា អន្តោសយនស្ស អាសន្នេ ឋានេ, ខុទ្ទកស្ស វា វេមជ្ឈំ អតិក្កមិត្វា និសីទេយ្យាតិ អត្ថោ, ឯវំ និសិន្នស្ស បាចិត្តិយំ។
Tatiye saha ubhohi janehīti sabhojanaṃ, tasmiṃ sabhojane. Atha vā sabhojaneti sabhoge, rāgapariyuṭṭhitapurisassa hi itthī bhogo, itthiyā ca puriso, tenevassa padabhājane ‘‘itthī ceva hoti, puriso cā’’tiādi (pāci. 281) vuttaṃ. Anupakhajja nisajjaṃ kappeyyāti anupavisitvā nisīdeyya, yaṃ tasmiṃ kule sayanigharaṃ, tassa mahācatussālādīsu katassa mahallakassa piṭṭhasaṅghāṭato hatthapāsaṃ vijahitvā antosayanassa āsanne ṭhāne, khuddakassa vā vemajjhaṃ atikkamitvā nisīdeyyāti attho, evaṃ nisinnassa pācittiyaṃ.
សាវត្ថិយំ ឧបនន្ទំ អារព្ភ អនុបខជ្ជ និសជ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, អសយនិឃរេ សយនិឃរសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ នសយនិឃរសញ្ញិស្ស, វុត្តលក្ខណំ បទេសំ អនតិក្កមិត្វា និសិន្នស្ស, ភិក្ខុស្មិំ ទុតិយកេ សតិ, ឧភោសុ និក្ខន្តេសុ វា, វីតរាគេសុ វា និសីទន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ អវីតរាគជាយម្បតិកានំ សន្និហិតតា, សយនិឃរតា, ទុតិយស្ស ភិក្ខុនោ អភាវោ, អនុបខជ្ជ និសីទនន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមបារាជិកសទិសានីតិ។
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha anupakhajja nisajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, asayanighare sayanigharasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Nasayanigharasaññissa, vuttalakkhaṇaṃ padesaṃ anatikkamitvā nisinnassa, bhikkhusmiṃ dutiyake sati, ubhosu nikkhantesu vā, vītarāgesu vā nisīdantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Avītarāgajāyampatikānaṃ sannihitatā, sayanigharatā, dutiyassa bhikkhuno abhāvo, anupakhajja nisīdananti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānīti.
សភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sabhojanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៤-៥. រហោបដិច្ឆន្ន-រហោនិសជ្ជសិក្ខាបទវណ្ណនា
4-5. Rahopaṭicchanna-rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā
ចតុត្ថបញ្ចមានិ សាវត្ថិយំ ឧបនន្ទំ អារព្ភ បដិច្ឆន្នាសនេ ច, រហោ ច និសជ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តានិ, សាធារណបញ្ញត្តិយោ, ឯតេសម្បិ សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមបារាជិកសទិសានេវ។ សេសោ កថានយោ អនិយតទ្វយេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ។
Catutthapañcamāni sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha paṭicchannāsane ca, raho ca nisajjanavatthusmiṃ paññattāni, sādhāraṇapaññattiyo, etesampi samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisāneva. Seso kathānayo aniyatadvaye vuttanayeneva veditabbo.
រហោបដិច្ឆន្ន-រហោនិសជ្ជសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Rahopaṭicchanna-rahonisajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៦. ចារិត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា
6. Cārittasikkhāpadavaṇṇanā
ឆដ្ឋេ និមន្តិតោតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន និមន្តិតោ។ សភត្តោ សមានោតិ តេនេវ និមន្តនភត្តេន សភត្តោ សមានោ។ សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆាតិ អន្តោឧបចារសីមាយ ទស្សនូបចារេ ភិក្ខុំ ទិស្វា យំ សក្កា ហោតិ បកតិវចនេន អាបុច្ឆិតុំ, តាទិសំ ‘‘អហំ ឥត្ថន្នាមស្ស ឃរំ គច្ឆាមី’’តិ វា ‘‘ចារិត្តំ អាបជ្ជាមី’’តិ វា ឦទិសេន វចនេន អនាបុច្ឆិត្វា។ បុរេភត្តំ វា បច្ឆាភត្តំ វាតិ យេន ភត្តេន និមន្តិតោ, តស្មិំ ភុត្តេ វា អភុត្តេ វា។ កុលេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជេយ្យាតិ យស្មិំ កុលេ និមន្តិតោ, តតោ អញ្ញានិ កុលានិ បវិសេយ្យ។ អញ្ញត្រ សមយា បាចិត្តិយន្តិ សចេ សោ ភិក្ខុ វុត្តលក្ខណំ ទុវិធម្បិ សមយំ ឋបេត្វា អវីតិវត្តេ មជ្ឈន្ហិកេ អញ្ញំ កុលំ បវិសតិ, អថស្ស ឃរូបចារោក្កមនេ ទុក្កដំ, បឋមបាទេន ឧម្មារំ អតិក្កមន្តស្ស អបរម្បិ ទុក្កដំ, ទុតិយបាទេន អតិក្កមេ បាចិត្តិយំ។
Chaṭṭhe nimantitoti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena nimantito. Sabhatto samānoti teneva nimantanabhattena sabhatto samāno. Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchāti antoupacārasīmāya dassanūpacāre bhikkhuṃ disvā yaṃ sakkā hoti pakativacanena āpucchituṃ, tādisaṃ ‘‘ahaṃ itthannāmassa gharaṃ gacchāmī’’ti vā ‘‘cārittaṃ āpajjāmī’’ti vā īdisena vacanena anāpucchitvā. Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vāti yena bhattena nimantito, tasmiṃ bhutte vā abhutte vā. Kulesu cārittaṃ āpajjeyyāti yasmiṃ kule nimantito, tato aññāni kulāni paviseyya. Aññatra samayā pācittiyanti sace so bhikkhu vuttalakkhaṇaṃ duvidhampi samayaṃ ṭhapetvā avītivatte majjhanhike aññaṃ kulaṃ pavisati, athassa gharūpacārokkamane dukkaṭaṃ, paṭhamapādena ummāraṃ atikkamantassa aparampi dukkaṭaṃ, dutiyapādena atikkame pācittiyaṃ.
រាជគហេ ឧបនន្ទំ អារព្ភ ចារិត្តាបជ្ជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘សន្តំ ភិក្ខុំ, អនាបុច្ឆា, បុរេភត្តំ បច្ឆាភត្តំ, អញ្ញត្រ សមយា’’តិ អយមេត្ថ ចតុព្ពិធា អនុបញ្ញត្តិ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនិមន្តិតេ និមន្តិតសញ្ញិស្ស, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ តស្មិំ អនិមន្តិតសញ្ញិស្ស, សមយេ សន្តំ ភិក្ខុំ អាបុច្ឆិត្វា, អសន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆិត្វា បវិសតោ, អញ្ញស្ស ឃរេន វា ឃរូបចារេន វា មគ្គោ ហោតិ, តេន គច្ឆតោ, អន្តរារាមភិក្ខុនុបស្សយតិត្ថិយសេយ្យបដិក្កមនភត្តិយឃរានិ គច្ឆតោ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន និមន្តនសាទិយនំ, សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆនា, ភត្តិយឃរតោ អញ្ញឃរប្បវិសនំ, មជ្ឈន្ហិកានតិក្កមោ, សមយស្ស វា អាបទានំ វា អភាវោតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមកថិនសទិសានេវ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ។
Rājagahe upanandaṃ ārabbha cārittāpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘santaṃ bhikkhuṃ, anāpucchā, purebhattaṃ pacchābhattaṃ, aññatra samayā’’ti ayamettha catubbidhā anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, animantite nimantitasaññissa, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Tasmiṃ animantitasaññissa, samaye santaṃ bhikkhuṃ āpucchitvā, asantaṃ bhikkhuṃ anāpucchitvā pavisato, aññassa gharena vā gharūpacārena vā maggo hoti, tena gacchato, antarārāmabhikkhunupassayatitthiyaseyyapaṭikkamanabhattiyagharāni gacchato, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena nimantanasādiyanaṃ, santaṃ bhikkhuṃ anāpucchanā, bhattiyagharato aññagharappavisanaṃ, majjhanhikānatikkamo, samayassa vā āpadānaṃ vā abhāvoti imānettha pañca aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamakathinasadisāneva, idaṃ pana kiriyākiriyanti.
ចារិត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Cārittasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៧. មហានាមសិក្ខាបទវណ្ណនា
7. Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ ចតុមាសប្បច្ចយបវារណាតិ ចត្តារោ មាសេ គិលានប្បច្ចយបវារណា, សព្ពញ្ចេតំ វត្ថុវសេន វុត្តំ។ អយំ បនេត្ថ អត្ថោ – ចតុមាសបវារណា វា ហោតុ, បុនបវារណា វា, និច្ចបវារណា វា, សព្ពាបិ សាទិតព្ពា, ‘‘ឥទានិ មម រោគោ នត្ថី’’តិ ន បដិក្ខិបិតព្ពា, ‘‘រោគេ បន សតិ វិញ្ញាបេស្សាមី’’តិ អធិវាសេតព្ពាតិ។ តតោ ចេ ឧត្តរិ សាទិយេយ្យាតិ ឯត្ថ សចេ តត្ថ រត្តីហិ វា ភេសជ្ជេហិ វា បរិច្ឆេទោ កតោ ហោតិ ‘‘ឯត្តកាយេវ រត្តិយោ, ឯត្តកានិ វា ភេសជ្ជានិ វិញ្ញាបេតព្ពានី’’តិ, អថ តតោ រត្តិបរិយន្តតោ វា ភេសជ្ជបរិយន្តតោ វា ឧត្តរិ, ន ភេសជ្ជករណីយេន វា ភេសជ្ជំ, អញ្ញភេសជ្ជករណីយេន វា អញ្ញំ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តស្ស បាចិត្តិយំ។
Sattame catumāsappaccayapavāraṇāti cattāro māse gilānappaccayapavāraṇā, sabbañcetaṃ vatthuvasena vuttaṃ. Ayaṃ panettha attho – catumāsapavāraṇā vā hotu, punapavāraṇā vā, niccapavāraṇā vā, sabbāpi sāditabbā, ‘‘idāni mama rogo natthī’’ti na paṭikkhipitabbā, ‘‘roge pana sati viññāpessāmī’’ti adhivāsetabbāti. Tato ce uttari sādiyeyyāti ettha sace tattha rattīhi vā bhesajjehi vā paricchedo kato hoti ‘‘ettakāyeva rattiyo, ettakāni vā bhesajjāni viññāpetabbānī’’ti, atha tato rattipariyantato vā bhesajjapariyantato vā uttari, na bhesajjakaraṇīyena vā bhesajjaṃ, aññabhesajjakaraṇīyena vā aññaṃ bhesajjaṃ viññāpentassa pācittiyaṃ.
សក្កេសុ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ ភេសជ្ជវិញ្ញាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, នតតុត្តរិ តតុត្តរិសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ នតតុត្តរិ នតតុត្តរិសញ្ញិស្ស, យេហិ ភេសជ្ជេហិ បវារិតោ, តតោ អញ្ញេហិ វា អធិកតរេហិ វា អត្ថេ សតិ, យាសុ ច រត្តីសុ បវារិតោ, តា អតិក្កមិត្វាបិ អត្ថេ សតិ យថាភូតំ អាចិក្ខិត្វា វិញ្ញាបេន្តស្ស, យេ ច ញាតកេ វា បុគ្គលិកប្បវារណាយ បវារិតេ វា អបរិយន្តបវារណាយ វា បវារិតេ, អញ្ញស្ស វា អត្ថាយ, អត្តនោ វា ធនេន វិញ្ញាបេន្តិ, តេសំ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ សង្ឃបវារណតា, តតោ ភេសជ្ជវិញ្ញត្តិ, អគិលានតា, បរិយន្តាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ សញ្ចរិត្តសទិសានីតិ។
Sakkesu chabbaggiye ārabbha bhesajjaviññāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, natatuttari tatuttarisaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Natatuttari natatuttarisaññissa, yehi bhesajjehi pavārito, tato aññehi vā adhikatarehi vā atthe sati, yāsu ca rattīsu pavārito, tā atikkamitvāpi atthe sati yathābhūtaṃ ācikkhitvā viññāpentassa, ye ca ñātake vā puggalikappavāraṇāya pavārite vā apariyantapavāraṇāya vā pavārite, aññassa vā atthāya, attano vā dhanena viññāpenti, tesaṃ, ummattakādīnañca anāpatti. Saṅghapavāraṇatā, tato bhesajjaviññatti, agilānatā, pariyantātikkamoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni sañcarittasadisānīti.
មហានាមសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mahānāmasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៨. ឧយ្យុត្តសេនាសិក្ខាបទវណ្ណនា
8. Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋមេ ឧយ្យុត្តន្តិ កតឧយ្យោគំ, គាមតោ និក្ខន្តន្តិ អត្ថោ។ សេនន្តិ ចតុរង្គិនិំ។ អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយាតិ តថារូបេ ការណេ អសតិ កេវលំ សេនំ ទស្សនត្ថាយ គច្ឆតោ បទេ បទេ ទុក្កដំ, ទស្សនូបចារេ ឋត្វា បស្សតោ បាចិត្តិយំ។ ទស្សនូបចារោ នាម យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, តំ បន វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតោ បយោគេ បយោគេ បាចិត្តិយំ។
Aṭṭhame uyyuttanti katauyyogaṃ, gāmato nikkhantanti attho. Senanti caturaṅginiṃ. Aññatra tathārūpappaccayāti tathārūpe kāraṇe asati kevalaṃ senaṃ dassanatthāya gacchato pade pade dukkaṭaṃ, dassanūpacāre ṭhatvā passato pācittiyaṃ. Dassanūpacāro nāma yattha ṭhito passati, taṃ pana vijahitvā punappunaṃ passato payoge payoge pācittiyaṃ.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ សេនាទស្សនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយា’’តិ អយមេត្ថ អនុបញ្ញត្តិ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ហត្ថិអាទីសុ ឯកមេកំ ទស្សនាយ គមនេ វុត្តនយេនេវ ទុក្កដំ, តថា អនុយ្យុត្តេ ឧយ្យុត្តសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស ច ទុក្កដំ។ អនុយ្យុត្តសញ្ញិនោ បន, អារាមេ ឋត្វា អត្តនោ ឋិតោកាសំ អាគតំ, បដិបថំ អាគច្ឆន្តញ្ច បស្សតោ, តថារូបប្បច្ចយេ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ ឧយ្យុត្តសេនំ ទស្សនត្ថាយ គមនំ, អនុញ្ញាតោកាសតោ អញ្ញត្រ ទស្សនំ, តថារូបប្បច្ចយស្ស អាបទាយ វា អភាវោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានិ, ឥទំ បន លោកវជ្ជំ, អកុសលចិត្តំ, តិវេទនន្តិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha senādassanavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘aññatra tathārūpappaccayā’’ti ayamettha anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, hatthiādīsu ekamekaṃ dassanāya gamane vuttanayeneva dukkaṭaṃ, tathā anuyyutte uyyuttasaññino, vematikassa ca dukkaṭaṃ. Anuyyuttasaññino pana, ārāme ṭhatvā attano ṭhitokāsaṃ āgataṃ, paṭipathaṃ āgacchantañca passato, tathārūpappaccaye, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Uyyuttasenaṃ dassanatthāya gamanaṃ, anuññātokāsato aññatra dassanaṃ, tathārūpappaccayassa āpadāya vā abhāvoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisāni, idaṃ pana lokavajjaṃ, akusalacittaṃ, tivedananti.
ឧយ្យុត្តសេនាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uyyuttasenāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៩. សេនាវាសសិក្ខាបទវណ្ណនា
9. Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ តតោ ចេ ឧត្តរីតិ តិរត្តតោ ឧត្តរិ ចតុត្ថទិវសេ អត្ថង្គតេ សូរិយេ សេនាយ តិដ្ឋតុ វា និសីទតុ វា សយតុ វា, សចេបិ អាកាសេ ឥទ្ធិយា កញ្ចិ ឥរិយាបថំ កប្បេតិ, បាចិត្តិយមេវ។
Navame tato ce uttarīti tirattato uttari catutthadivase atthaṅgate sūriye senāya tiṭṭhatu vā nisīdatu vā sayatu vā, sacepi ākāse iddhiyā kañci iriyāpathaṃ kappeti, pācittiyameva.
សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ អតិរេកតិរត្តំ សេនាយ វសនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ឩនកតិរត្តេ អតិរេកសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ។ ឩនកសញ្ញិស្ស, តតិយាយ រត្តិយា បុរារុណា និក្ខមិត្វា បុន វសតោ, គិលានស្ស វា គិលានករណីយេន វា វសតោ, បដិសេនារុទ្ធាយ សេនាយ, កេនចិ បលិពុទ្ធស្ស, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។ តិរត្តាតិក្កមោ, សេនាយ សូរិយស្ស អត្ថង្គមោ, គិលានតាទីនំ អភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានេវាតិ។
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha atirekatirattaṃ senāya vasanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ūnakatiratte atirekasaññino, vematikassa vā dukkaṭaṃ. Ūnakasaññissa, tatiyāya rattiyā purāruṇā nikkhamitvā puna vasato, gilānassa vā gilānakaraṇīyena vā vasato, paṭisenāruddhāya senāya, kenaci palibuddhassa, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti. Tirattātikkamo, senāya sūriyassa atthaṅgamo, gilānatādīnaṃ abhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni eḷakalomasadisānevāti.
សេនាវាសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Senāvāsasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
១០. ឧយ្យោធិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
10. Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā
ទសមេ ឧគ្គន្ត្វា ឧគ្គន្ត្វា ឯត្ថ យុជ្ឈន្តីតិ ឧយ្យោធិកំ, សម្បហារដ្ឋានស្សេតំ នាមំ។ ពលស្ស អគ្គំ ជានន្តិ ឯត្ថាតិ ពលគ្គំ, ពលគណនដ្ឋានន្តិ អត្ថោ។ សេនាយ វិយូហំ សេនាព្យូហំ, សេនានិវេសស្សេតំ នាមំ។ អនីកស្ស ទស្សនំ អនីកទស្សនំ។ អនីកំ នាម ‘‘ទ្វាទសបុរិសោ ហត្ថី, តិបុរិសោ អស្សោ, ចតុប្បុរិសោ រថោ’’តិឥមិនា (បាចិ. ៣១៤) លក្ខណេន តយោ ហត្ថី បច្ឆិមកំ ហត្ថានីកំ, អស្សានីករថានីកេសុបិ ឯសេវ នយោ។ ចត្តារោ បន អាវុធហត្ថា បុរិសា បច្ឆិមកំ បត្តានីកំ។ ឯតេសុ យំកិញ្ចិ ទស្សនាយ គច្ឆតោ បទេ បទេ ទុក្កដំ, ទស្សនូបចារេ ឋត្វា បស្សតោ បាចិត្តិយំ, ឧបចារំ បន វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតោ បយោគេ បយោគេ បាចិត្តិយំ។ សេសំ ឧយ្យុត្តសេនាសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ, អាបត្តិភេទោ បនេត្ថ នត្ថេវាតិ។
Dasame uggantvā uggantvā ettha yujjhantīti uyyodhikaṃ, sampahāraṭṭhānassetaṃ nāmaṃ. Balassa aggaṃ jānanti etthāti balaggaṃ, balagaṇanaṭṭhānanti attho. Senāya viyūhaṃ senābyūhaṃ, senānivesassetaṃ nāmaṃ. Anīkassa dassanaṃ anīkadassanaṃ. Anīkaṃ nāma ‘‘dvādasapuriso hatthī, tipuriso asso, catuppuriso ratho’’tiiminā (pāci. 314) lakkhaṇena tayo hatthī pacchimakaṃ hatthānīkaṃ, assānīkarathānīkesupi eseva nayo. Cattāro pana āvudhahatthā purisā pacchimakaṃ pattānīkaṃ. Etesu yaṃkiñci dassanāya gacchato pade pade dukkaṭaṃ, dassanūpacāre ṭhatvā passato pācittiyaṃ, upacāraṃ pana vijahitvā punappunaṃ passato payoge payoge pācittiyaṃ. Sesaṃ uyyuttasenāsikkhāpade vuttanayeneva veditabbaṃ, āpattibhedo panettha natthevāti.
ឧយ្យោធិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
អចេលកវគ្គោ បញ្ចមោ។
Acelakavaggo pañcamo.
