| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
១០. វិតក្កសណ្ឋានសុត្តវណ្ណនា
10. Vitakkasaṇṭhānasuttavaṇṇanā
២១៦. ឯវំ មេ សុតន្តិ វិតក្កសណ្ឋានសុត្តំ។ តត្ថ អធិចិត្តមនុយុត្តេនាតិ ទសកុសលកម្មបថវសេន ឧប្បន្នំ ចិត្តំ ចិត្តមេវ, វិបស្សនាបាទកអដ្ឋសមាបត្តិចិត្តំ តតោ ចិត្តតោ អធិកំ ចិត្តន្តិ អធិចិត្តំ។ អនុយុត្តេនាតិ តំ អធិចិត្តំ អនុយុត្តេន, តត្ថ យុត្តប្បយុត្តេនាតិ អត្ថោ។
216.Evaṃme sutanti vitakkasaṇṭhānasuttaṃ. Tattha adhicittamanuyuttenāti dasakusalakammapathavasena uppannaṃ cittaṃ cittameva, vipassanāpādakaaṭṭhasamāpatticittaṃ tato cittato adhikaṃ cittanti adhicittaṃ. Anuyuttenāti taṃ adhicittaṃ anuyuttena, tattha yuttappayuttenāti attho.
តត្រាយំ ភិក្ខុ បុរេភត្តំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ និសីទនំ អាទាយ អសុកស្មិំ រុក្ខមូលេ វា វនសណ្ឌេ វា បព្ពតបាទេ វា បព្ភារេ វា សមណធម្មំ ករិស្សាមីតិ និក្ខមន្តោបិ, តត្ថ គន្ត្វា ហត្ថេហិ វា បាទេហិ វា និសជ្ជដ្ឋានតោ តិណបណ្ណានិ អបនេន្តោបិ អធិចិត្តំ អនុយុត្តោយេវ។ និសីទិត្វា បន ហត្ថបាទេ ធោវិត្វា បល្លង្កំ អាភុជិត្វា មូលកម្មដ្ឋានំ គហេត្វា វិហរន្តោបិ អធិចិត្តំ អនុយុត្តោយេវ។
Tatrāyaṃ bhikkhu purebhattaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdanaṃ ādāya asukasmiṃ rukkhamūle vā vanasaṇḍe vā pabbatapāde vā pabbhāre vā samaṇadhammaṃ karissāmīti nikkhamantopi, tattha gantvā hatthehi vā pādehi vā nisajjaṭṭhānato tiṇapaṇṇāni apanentopi adhicittaṃ anuyuttoyeva. Nisīditvā pana hatthapāde dhovitvā pallaṅkaṃ ābhujitvā mūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā viharantopi adhicittaṃ anuyuttoyeva.
និមិត្តានីតិ ការណានិ។ កាលេន កាលន្តិ សមយេ សមយេ។ ន នុ ច កម្មដ្ឋានំ នាម មុហុត្តម្បិ អឆឌ្ឌេត្វា និរន្តរំ មនសិកាតព្ពំ, កស្មា ភគវា ‘‘កាលេន កាល’’ន្តិ អាហាតិ។ បាឡិយញ្ហិ អដ្ឋតិំស កម្មដ្ឋានានិ វិភត្តានិ, តេសុ ភិក្ខុនា អត្តនោ ចិត្តរុចិតំ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា និសិន្នេន យាវ កោចិទេវ ឧបក្កិលេសោ នុប្បជ្ជតិ, តាវ ឥមេសំ និមិត្តានំ មនសិការកិច្ចំ នត្ថិ។ យទា បន ឧប្បជ្ជតិ, តទា ឥមានិ គហេត្វា ចិត្តេ ឧប្បន្នំ អព្ពុទំ នីហរិតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ ឯវមាហ។
Nimittānīti kāraṇāni. Kālena kālanti samaye samaye. Na nu ca kammaṭṭhānaṃ nāma muhuttampi achaḍḍetvā nirantaraṃ manasikātabbaṃ, kasmā bhagavā ‘‘kālena kāla’’nti āhāti. Pāḷiyañhi aṭṭhatiṃsa kammaṭṭhānāni vibhattāni, tesu bhikkhunā attano cittarucitaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā nisinnena yāva kocideva upakkileso nuppajjati, tāva imesaṃ nimittānaṃ manasikārakiccaṃ natthi. Yadā pana uppajjati, tadā imāni gahetvā citte uppannaṃ abbudaṃ nīharitabbanti dassento evamāha.
ឆន្ទូបសំហិតាតិ ឆន្ទសហគតា រាគសម្បយុត្តា។ ឥមេសំ បន តិណ្ណំ វិតក្កានំ ខេត្តញ្ច អារម្មណញ្ច ជានិតព្ពំ។ តត្ថ ឆន្ទូបសញ្ហិតានំ អដ្ឋ លោភសហគតចិត្តានិ ខេត្តំ, ទោសូបសញ្ហិតានំ ទ្វេ ទោមនស្សសហគតានិ, មោហូបសញ្ហិតានំ ទ្វាទសបិ អកុសលចិត្តានិ។ វិចិកិច្ឆាឧទ្ធច្ចសម្បយុត្តចិត្តានិ បន ទ្វេ ឯតេសំ បាដិបុគ្គលិកំ ខេត្តំ។ សព្ពេសម្បិ សត្តា ចេវ សង្ខារា ច អារម្មណំ, ឥដ្ឋានិដ្ឋអសមបេក្ខិតេសុ ហិ សត្តេសុ ច សង្ខារេសុ ច តេ ឧប្បជ្ជន្តិ ។ អញ្ញម្បិ និមិត្តំ មនសិកាតព្ពំ កុសលូបសំហិតន្តិ តតោ និមិត្តតោ អញ្ញំ កុសលនិស្សិតំ និមិត្តំ មនសិកាតព្ពំ។ តត្ថ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ឆន្ទូបសញ្ហិតេ វិតក្កេ សត្តេសុ ឧប្បន្នេ អសុភភាវនា អញ្ញំ និមិត្តំ នាម។ សង្ខារេសុ ឧប្បន្នេ អនិច្ចមនសិការោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម។ ទោសូបសញ្ហិតេ សត្តេសុ ឧប្បន្នេ មេត្តាភាវនា អញ្ញំ និមិត្តំ នាម។ សង្ខារេសុ ឧប្បន្នេ ធាតុមនសិការោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម។ មោហូបសញ្ហិតេ យត្ថ កត្ថចិ ឧប្បន្នេ បញ្ចធម្មូបនិស្សយោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម។
Chandūpasaṃhitāti chandasahagatā rāgasampayuttā. Imesaṃ pana tiṇṇaṃ vitakkānaṃ khettañca ārammaṇañca jānitabbaṃ. Tattha chandūpasañhitānaṃ aṭṭha lobhasahagatacittāni khettaṃ, dosūpasañhitānaṃ dve domanassasahagatāni, mohūpasañhitānaṃ dvādasapi akusalacittāni. Vicikicchāuddhaccasampayuttacittāni pana dve etesaṃ pāṭipuggalikaṃ khettaṃ. Sabbesampi sattā ceva saṅkhārā ca ārammaṇaṃ, iṭṭhāniṭṭhaasamapekkhitesu hi sattesu ca saṅkhāresu ca te uppajjanti . Aññampi nimittaṃ manasikātabbaṃ kusalūpasaṃhitanti tato nimittato aññaṃ kusalanissitaṃ nimittaṃ manasikātabbaṃ. Tattha aññaṃ nimittaṃ nāma chandūpasañhite vitakke sattesu uppanne asubhabhāvanā aññaṃ nimittaṃ nāma. Saṅkhāresu uppanne aniccamanasikāro aññaṃ nimittaṃ nāma. Dosūpasañhite sattesu uppanne mettābhāvanā aññaṃ nimittaṃ nāma. Saṅkhāresu uppanne dhātumanasikāro aññaṃ nimittaṃ nāma. Mohūpasañhite yattha katthaci uppanne pañcadhammūpanissayo aññaṃ nimittaṃ nāma.
ឥមស្ស ហត្ថា វា សោភនា បាទា វាតិអាទិនា នយេន ហិ សត្តេសុ លោភេ ឧប្បន្នេ អសុភតោ ឧបសំហរិតព្ពំ។ កិម្ហិ សារត្តោសិ? កេសេសុ សារត្តោសិ។ លោមេសុ…បេ.… មុត្តេសុ សារត្តោសិ។ អយំ អត្តភាវោ នាម តីហិ អដ្ឋិសតេហិ ឧស្សាបិតោ, នវហិ ន្ហារុសតេហិ អាពទ្ធោ, នវហិ មំសបេសិសតេហិ អនុលិត្តោ, អល្លចម្មេន បរិយោនទ្ធោ, ឆវិរាគេន បដិច្ឆន្នោ, នវហិ វណមុខេហិ នវនវុតិលោមកូបសហស្សេហិ ច អសុចិ បគ្ឃរតិ, កុណបបូរិតោ, ទុគ្គន្ធោ, ជេគុច្ឆោ, បដិកូលោ, ទ្វត្តិំសកុណបសញ្ចយោ, នត្ថេត្ថ សារំ វា វរំ វាតិ ឯវំ អសុភតោ ឧបសំហរន្តស្ស សត្តេសុ ឧប្បន្នោ លោភោ បហីយតិ, តេនស្ស អសុភតោ ឧបសំហរណំ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ហោតិ។
Imassa hatthā vā sobhanā pādā vātiādinā nayena hi sattesu lobhe uppanne asubhato upasaṃharitabbaṃ. Kimhi sārattosi? Kesesu sārattosi. Lomesu…pe… muttesu sārattosi. Ayaṃ attabhāvo nāma tīhi aṭṭhisatehi ussāpito, navahi nhārusatehi ābaddho, navahi maṃsapesisatehi anulitto, allacammena pariyonaddho, chavirāgena paṭicchanno, navahi vaṇamukhehi navanavutilomakūpasahassehi ca asuci paggharati, kuṇapapūrito, duggandho, jeguccho, paṭikūlo, dvattiṃsakuṇapasañcayo, natthettha sāraṃ vā varaṃ vāti evaṃ asubhato upasaṃharantassa sattesu uppanno lobho pahīyati, tenassa asubhato upasaṃharaṇaṃ aññaṃ nimittaṃ nāma hoti.
បត្តចីវរាទីសុ សង្ខារេសុ លោភេ ឧប្បន្នេ ទ្វីហាការេហិ សង្ខារមជ្ឈត្តតំ សមុដ្ឋាបេតីតិ សតិបដ្ឋានវណ្ណនាយំ វុត្តនយេន អស្សាមិកតាវកាលិកភាវវសេន មនសិករោតោ សោ បហីយតិ។ តេនស្ស អនិច្ចតោ មនសិការោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ហោតិ។ សត្តេសុ ទោសេ ឧប្បន្នេ បន អាឃាតវិនយកកចោបមោវាទាទីនំ វសេន មេត្តា ភាវេតព្ពា, តំ ភាវយតោ ទោសោ បហីយតិ, តេនស្ស មេត្តាភាវនា អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ហោតិ។ ខាណុកណ្ដកតិណបណ្ណាទីសុ បន ទោសេ ឧប្បន្នេ ត្វំ កស្ស កុប្បសិ, កិំ បថវីធាតុយា, ឧទាហុ អាបោធាតុយា, កោ វា បនាយំ កុប្បតិ នាម, កិំ បថវីធាតុ ឧទាហុ អាបោធាតូតិអាទិនា នយេន ធាតុមនសិការំ ករោន្តស្ស ទោសោ បហីយតិ។ តេនស្ស ធាតុមនសិការោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ហោតិ។
Pattacīvarādīsu saṅkhāresu lobhe uppanne dvīhākārehi saṅkhāramajjhattataṃ samuṭṭhāpetīti satipaṭṭhānavaṇṇanāyaṃ vuttanayena assāmikatāvakālikabhāvavasena manasikaroto so pahīyati. Tenassa aniccato manasikāro aññaṃ nimittaṃ nāma hoti. Sattesu dose uppanne pana āghātavinayakakacopamovādādīnaṃ vasena mettā bhāvetabbā, taṃ bhāvayato doso pahīyati, tenassa mettābhāvanā aññaṃ nimittaṃ nāma hoti. Khāṇukaṇṭakatiṇapaṇṇādīsu pana dose uppanne tvaṃ kassa kuppasi, kiṃ pathavīdhātuyā, udāhu āpodhātuyā, ko vā panāyaṃ kuppati nāma, kiṃ pathavīdhātu udāhu āpodhātūtiādinā nayena dhātumanasikāraṃ karontassa doso pahīyati. Tenassa dhātumanasikāro aññaṃ nimittaṃ nāma hoti.
មោហេ បន យត្ថ កត្ថចិ ឧប្បន្នេ –
Mohe pana yattha katthaci uppanne –
‘‘គរូសំវាសោ ឧទ្ទេសោ, ឧទ្ទិដ្ឋបរិបុច្ឆនំ;
‘‘Garūsaṃvāso uddeso, uddiṭṭhaparipucchanaṃ;
កាលេន ធម្មស្សវនំ, ឋានាដ្ឋានវិនិច្ឆយោ;
Kālena dhammassavanaṃ, ṭhānāṭṭhānavinicchayo;
បញ្ច ធម្មូបនិស្សាយ, មោហធាតុ បហីយតី’’តិ។ –
Pañca dhammūpanissāya, mohadhātu pahīyatī’’ti. –
ឥមេ បញ្ច ធម្មា ឧបនិស្សិតព្ពា។ គរុំ ឧបនិស្សាយ វិហរន្តោ ហិ ភិក្ខុ – ‘‘អាចរិយោ គាមប្បវេសនំ អនាបុច្ឆន្តស្ស បត្តកាលេ វត្តំ អករោន្តស្ស ឃដសតឧទកាហរណាទិទណ្ឌកម្មំ ករោតី’’តិ យត្តប្បដិយត្តោ ហោតិ, អថស្ស មោហោ បហីយតិ។ ឧទ្ទេសំ គណ្ហន្តោបិ – ‘‘អាចរិយោ ឧទ្ទេសកាលេ ឧទ្ទេសំ អគ្គណ្ហន្តស្ស អសាធុកំ សជ្ឈាយន្តស្ស ច ទណ្ឌកម្មំ ករោតី’’តិ យត្តប្បដិយត្តោ ហោតិ, ឯវម្បិស្ស មោហោ បហីយតិ។ គរុភាវនីយេ ភិក្ខូ ឧបសំកមិត្វា ‘‘ឥទំ ភន្តេ កថំ ឥមស្ស កោ អត្ថោ’’តិ បរិបុច្ឆន្តោ កំខំ វិនោទេតិ, ឯវម្បិស្ស មោហោ បហីយតិ។ កាលេន ធម្មសវនដ្ឋានំ គន្ត្វា សក្កច្ចំ ធម្មំ សុណន្តស្សាបិ តេសុ តេសុ ឋានេសុ អត្ថោ បាកដោ ហោតិ។ ឯវម្បិស្ស មោហោ បហីយតិ។ ឥទមស្ស ការណំ, ឥទំ ន ការណន្តិ ឋានាដ្ឋានវិនិច្ឆយេ ឆេកោ ហោតិ, ឯវម្បិស្ស មោហោ បហីយតិ។ តេនស្ស បញ្ចធម្មូបនិស្សយោ អញ្ញំ និមិត្តំ នាម ហោតិ។
Ime pañca dhammā upanissitabbā. Garuṃ upanissāya viharanto hi bhikkhu – ‘‘ācariyo gāmappavesanaṃ anāpucchantassa pattakāle vattaṃ akarontassa ghaṭasataudakāharaṇādidaṇḍakammaṃ karotī’’ti yattappaṭiyatto hoti, athassa moho pahīyati. Uddesaṃ gaṇhantopi – ‘‘ācariyo uddesakāle uddesaṃ aggaṇhantassa asādhukaṃ sajjhāyantassa ca daṇḍakammaṃ karotī’’ti yattappaṭiyatto hoti, evampissa moho pahīyati. Garubhāvanīye bhikkhū upasaṃkamitvā ‘‘idaṃ bhante kathaṃ imassa ko attho’’ti paripucchanto kaṃkhaṃ vinodeti, evampissa moho pahīyati. Kālena dhammasavanaṭṭhānaṃ gantvā sakkaccaṃ dhammaṃ suṇantassāpi tesu tesu ṭhānesu attho pākaṭo hoti. Evampissa moho pahīyati. Idamassa kāraṇaṃ, idaṃ na kāraṇanti ṭhānāṭṭhānavinicchaye cheko hoti, evampissa moho pahīyati. Tenassa pañcadhammūpanissayo aññaṃ nimittaṃ nāma hoti.
អបិច អដ្ឋតិំសាយ អារម្មណេសុ យំកិញ្ចិ ភាវេន្តស្សាបិ ឥមេ វិតក្កា បហីយន្តិ ឯវ។ ឥមានិ បន និមិត្តានិ ឧជុវិបច្ចនីកានិ បដិបក្ខភូតានិ។ ឥមេហិ បហីនា រាគាទយោ សុប្បហីនា ហោន្តិ។ យថា ហិ អគ្គិំ អល្លកដ្ឋេហិបិ បំសូហិបិ សាខាទីហិបិ បោថេត្វា និព្ពាបេន្តិយេវ, ឧទកំ បន អគ្គិស្ស ឧជុវិបច្ចនីកំ, តេន និព្ពុតោ សុនិព្ពុតោ ហោតិ, ឯវមិមេហិ និមិត្តេហិ បហីនា រាគាទយោ សុប្បហីនា ហោន្តិ។ តស្មា ឯតានិ កថិតានីតិ វេទិតព្ពានិ។
Apica aṭṭhatiṃsāya ārammaṇesu yaṃkiñci bhāventassāpi ime vitakkā pahīyanti eva. Imāni pana nimittāni ujuvipaccanīkāni paṭipakkhabhūtāni. Imehi pahīnā rāgādayo suppahīnā honti. Yathā hi aggiṃ allakaṭṭhehipi paṃsūhipi sākhādīhipi pothetvā nibbāpentiyeva, udakaṃ pana aggissa ujuvipaccanīkaṃ, tena nibbuto sunibbuto hoti, evamimehi nimittehi pahīnā rāgādayo suppahīnā honti. Tasmā etāni kathitānīti veditabbāni.
កុសលូបសំហិតន្តិ កុសលនិស្សិតំ កុសលស្ស បច្ចយភូតំ។ អជ្ឈត្តមេវាតិ គោចរជ្ឈត្តំយេវ។ បលគណ្ឌោតិ វឌ្ឍកី។ សុខុមាយ អាណិយាតិ យំ អាណិំ នីហរិតុកាមោ ហោតិ, តតោ សុខុមតរាយ សារទារុអាណិយា។ ឱឡារិកំ អាណិន្តិ ចន្ទផលកេ វា សារផលកេ វា អាកោដិតំ វិសមាណិំ។ អភិនិហនេយ្យាតិ មុគ្គរេន អាកោដេន្តោ ហនេយ្យ។ អភិនីហរេយ្យាតិ ឯវំ អភិនិហនន្តោ ផលកតោ នីហរេយ្យ។ អភិនិវសេយ្យាតិ ឥទានិ ពហុ និក្ខន្តាតិ ញត្វា ហត្ថេន ចាលេត្វា និក្កឌ្ឍេយ្យ ។ តត្ថ ផលកំ វិយ ចិត្តំ, ផលកេ វិសមាណី វិយ អកុសលវិតក្កា, សុខុមាណី វិយ អញ្ញំ អសុភភាវនាទិកុសលនិមិត្តំ, សុខុមាណិយា ឱឡារិកាណិនីហរណំ វិយ អសុភភាវនាទីហិ កុសលនិមិត្តេហិ តេសំ វិតក្កានំ នីហរណំ។
Kusalūpasaṃhitanti kusalanissitaṃ kusalassa paccayabhūtaṃ. Ajjhattamevāti gocarajjhattaṃyeva. Palagaṇḍoti vaḍḍhakī. Sukhumāya āṇiyāti yaṃ āṇiṃ nīharitukāmo hoti, tato sukhumatarāya sāradāruāṇiyā. Oḷārikaṃ āṇinti candaphalake vā sāraphalake vā ākoṭitaṃ visamāṇiṃ. Abhinihaneyyāti muggarena ākoṭento haneyya. Abhinīhareyyāti evaṃ abhinihananto phalakato nīhareyya. Abhinivaseyyāti idāni bahu nikkhantāti ñatvā hatthena cāletvā nikkaḍḍheyya . Tattha phalakaṃ viya cittaṃ, phalake visamāṇī viya akusalavitakkā, sukhumāṇī viya aññaṃ asubhabhāvanādikusalanimittaṃ, sukhumāṇiyā oḷārikāṇinīharaṇaṃ viya asubhabhāvanādīhi kusalanimittehi tesaṃ vitakkānaṃ nīharaṇaṃ.
២១៧. អហិកុណបេនាតិអាទិ អតិជេគុច្ឆបដិកូលកុណបទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ កណ្ឋេ អាសត្តេនាតិ កេនចិទេវ បច្ចត្ថិកេន អានេត្វា កណ្ឋេ ពទ្ធេន បដិមុក្កេន។ អដ្ដិយេយ្យាតិ អដ្ដោ ទុក្ខិតោ ភវេយ្យ។ ហរាយេយ្យាតិ លជ្ជេយ្យ។ ជិគុច្ឆេយ្យាតិ សញ្ជាតជិគុច្ឆោ ភវេយ្យ។
217.Ahikuṇapenātiādi atijegucchapaṭikūlakuṇapadassanatthaṃ vuttaṃ. Kaṇṭhe āsattenāti kenacideva paccatthikena ānetvā kaṇṭhe baddhena paṭimukkena. Aṭṭiyeyyāti aṭṭo dukkhito bhaveyya. Harāyeyyāti lajjeyya. Jiguccheyyāti sañjātajiguccho bhaveyya.
បហីយន្តីតិ ឯវំ ឥមិនាបិ ការណេន ឯតេ អកុសលា ធម្មា សាវជ្ជា ទុក្ខវិបាកាតិ អត្តនោ បញ្ញាពលេន ឧបបរិក្ខតោ អហិកុណបាទីនិ វិយ ជិគុច្ឆន្តស្ស បហីយន្តិ។ យោ បន អត្តនោ បញ្ញាពលេន ឧបបរិក្ខិតុំ ន សក្កោតិ, តេន អាចរិយំ វា ឧបជ្ឈាយំ វា អញ្ញតរំ វា គរុដ្ឋានិយំ សព្រហ្មចារិំ សង្ឃត្ថេរំ វា ឧបសង្កមិត្វា ឃណ្ឌិំ បហរិត្វា ភិក្ខុសង្ឃមេវ វា សន្និបាតេត្វា អារោចេតព្ពំ, ពហុនញ្ហិ សន្និបាតេ ភវិស្សតេវ ឯកោ បណ្ឌិតមនុស្សោ, ស្វាយំ ឯវំ ឯតេសុ អាទីនវោ ទដ្ឋព្ពោតិ កថេស្សតិ, កាយវិច្ឆិន្ទនីយកថាទីហិ វា បន តេ វិតក្កេ និគ្គណ្ហិស្សតីតិ។
Pahīyantīti evaṃ imināpi kāraṇena ete akusalā dhammā sāvajjā dukkhavipākāti attano paññābalena upaparikkhato ahikuṇapādīni viya jigucchantassa pahīyanti. Yo pana attano paññābalena upaparikkhituṃ na sakkoti, tena ācariyaṃ vā upajjhāyaṃ vā aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ saṅghattheraṃ vā upasaṅkamitvā ghaṇḍiṃ paharitvā bhikkhusaṅghameva vā sannipātetvā ārocetabbaṃ, bahunañhi sannipāte bhavissateva eko paṇḍitamanusso, svāyaṃ evaṃ etesu ādīnavo daṭṭhabboti kathessati, kāyavicchindanīyakathādīhi vā pana te vitakke niggaṇhissatīti.
២១៨. អសតិអមនសិការោ អាបជ្ជិតព្ពោតិ នេវ សោ វិតក្កោ សរិតព្ពោ ន មនសិកាតព្ពោ, អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ យថា ហិ រូបំ អបស្សិតុកាមោ បុរិសោ អក្ខីនិ និមីលេយ្យ, ឯវមេវ មូលកម្មដ្ឋានំ គហេត្វា និសិន្នេន ភិក្ខុនា ចិត្តម្ហិ វិតក្កេ ឧប្បន្នេ អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ ឯវមស្ស សោ វិតក្កោ បហីយតិ, តស្មិំ បហីនេ បុន កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា និសីទិតព្ពំ។
218.Asatiamanasikāro āpajjitabboti neva so vitakko saritabbo na manasikātabbo, aññavihitakena bhavitabbaṃ. Yathā hi rūpaṃ apassitukāmo puriso akkhīni nimīleyya, evameva mūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā nisinnena bhikkhunā cittamhi vitakke uppanne aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evamassa so vitakko pahīyati, tasmiṃ pahīne puna kammaṭṭhānaṃ gahetvā nisīditabbaṃ.
សចេ ន បហីយតិ, ឧគ្គហិតោ ធម្មកថាបពន្ធោ ហោតិ, សោ មហាសទ្ទេន សជ្ឈាយិតព្ពោ។ ឯវម្បិ ចេ អញ្ញវិហិតកស្ស សតោ សោ ន បហីយតិ។ ថវិកាយ មុដ្ឋិបោត្ថកោ ហោតិ, យត្ថ ច ពុទ្ធវណ្ណាបិ ធម្មវណ្ណាបិ លិខិតា ហោន្តិ, តំ នីហរិត្វា វាចេន្តេន អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ ឯវម្បិ ចេ ន បហីយតិ, ថវិកតោ អរណិសហិតានិ នីហរិត្វា ‘‘អយំ ឧត្តរារណី អយំ អធរារណី’’តិ អាវជ្ជេន្តេន អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ ឯវម្បិ ចេ ន បហីយតិ, សិបាដិកំ នីហរិត្វា ‘‘ឥទំ អារកណ្ដកំ នាម, អយំ បិប្ផលកោ នាម, ឥទំ នខច្ឆេទនំ នាម, អយំ សូចិ នាមា’’តិ បរិក្ខារំ សមន្នានេន្តេន អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ ឯវម្បិ ចេ ន បហីយតិ, សូចិំ គហេត្វា ចីវរេ ជិណ្ណដ្ឋានំ សិព្ពន្តេន អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ ឯវំ យាវ ន បហីយតិ, តាវ តំ តំ កុសលកម្មំ ករោន្តេន អញ្ញវិហិតកេន ភវិតព្ពំ។ បហីនេ បុន មូលកម្មដ្ឋានំ គហេត្វា និសីទិតព្ពំ, នវកម្មំ បន ន បដ្ឋបេតព្ពំ។ កស្មា? វិតក្កេ បច្ឆិន្នេ កម្មដ្ឋានមនសិការស្ស ឱកាសោ ន ហោតិ។
Sace na pahīyati, uggahito dhammakathāpabandho hoti, so mahāsaddena sajjhāyitabbo. Evampi ce aññavihitakassa sato so na pahīyati. Thavikāya muṭṭhipotthako hoti, yattha ca buddhavaṇṇāpi dhammavaṇṇāpi likhitā honti, taṃ nīharitvā vācentena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evampi ce na pahīyati, thavikato araṇisahitāni nīharitvā ‘‘ayaṃ uttarāraṇī ayaṃ adharāraṇī’’ti āvajjentena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evampi ce na pahīyati, sipāṭikaṃ nīharitvā ‘‘idaṃ ārakaṇṭakaṃ nāma, ayaṃ pipphalako nāma, idaṃ nakhacchedanaṃ nāma, ayaṃ sūci nāmā’’ti parikkhāraṃ samannānentena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evampi ce na pahīyati, sūciṃ gahetvā cīvare jiṇṇaṭṭhānaṃ sibbantena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evaṃ yāva na pahīyati, tāva taṃ taṃ kusalakammaṃ karontena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Pahīne puna mūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā nisīditabbaṃ, navakammaṃ pana na paṭṭhapetabbaṃ. Kasmā? Vitakke pacchinne kammaṭṭhānamanasikārassa okāso na hoti.
បោរាណកបណ្ឌិតា បន នវកម្មំ កត្វាបិ វិតក្កំ បច្ឆិន្ទិំសុ។ តត្រិទំ វត្ថុ – តិស្សសាមណេរស្ស កិរ ឧបជ្ឈាយោ តិស្សមហាវិហារេ វសតិ។ តិស្សសាមណេរោ ‘‘ភន្តេ ឧក្កណ្ឋិតោម្ហី’’តិ អាហ។ អថ នំ ថេរោ ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ ន្ហានឧទកំ ទុល្លភំ, មំ គហេត្វា ចិត្តលបព្ពតំ គច្ឆាហី’’តិ អាហ។ សោ តថា អកាសិ។ តត្ថ នំ ថេរោ អាហ ‘‘អយំ វិហារោ អច្ចន្តសង្ឃិកោ, ឯកំ បុគ្គលិកដ្ឋានំ ករោហី’’តិ។ សោ សាធុ ភន្តេតិ អាទិតោ បដ្ឋាយ សំយុត្តនិកាយំ បព្ភារសោធនំ តេជោធាតុកសិណបរិកម្មន្តិ តីណីបិ ឯកតោ អារភិត្វា កម្មដ្ឋានំ អប្បនំ បាបេសិ, សំយុត្តនិកាយំ បរិយោសាបេសិ, លេណកម្មំ និដ្ឋាបេសិ, សព្ពំ កត្វា ឧបជ្ឈាយស្ស សញ្ញំ អទាសិ។ ឧបជ្ឈាយោ ‘‘ទុក្ខេន តេ សាមណេរ កតំ, អជ្ជ តាវ ត្វំយេវ វសាហី’’តិ អាហ។ សោ តំ រត្តិំ លេណេ វសន្តោ ឧតុសប្បាយំ លភិត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បត្វា តត្ថេវ បរិនិព្ពាយិ។ តស្ស ធាតុយោ គហេត្វា ចេតិយំ អកំសុ។ អជ្ជាបិ តិស្សត្ថេរចេតិយន្តិ បញ្ញាយតិ។ ឥទំ បព្ពំ អសតិបព្ពំ នាម។
Porāṇakapaṇḍitā pana navakammaṃ katvāpi vitakkaṃ pacchindiṃsu. Tatridaṃ vatthu – tissasāmaṇerassa kira upajjhāyo tissamahāvihāre vasati. Tissasāmaṇero ‘‘bhante ukkaṇṭhitomhī’’ti āha. Atha naṃ thero ‘‘imasmiṃ vihāre nhānaudakaṃ dullabhaṃ, maṃ gahetvā cittalapabbataṃ gacchāhī’’ti āha. So tathā akāsi. Tattha naṃ thero āha ‘‘ayaṃ vihāro accantasaṅghiko, ekaṃ puggalikaṭṭhānaṃ karohī’’ti. So sādhu bhanteti ādito paṭṭhāya saṃyuttanikāyaṃ pabbhārasodhanaṃ tejodhātukasiṇaparikammanti tīṇīpi ekato ārabhitvā kammaṭṭhānaṃ appanaṃ pāpesi, saṃyuttanikāyaṃ pariyosāpesi, leṇakammaṃ niṭṭhāpesi, sabbaṃ katvā upajjhāyassa saññaṃ adāsi. Upajjhāyo ‘‘dukkhena te sāmaṇera kataṃ, ajja tāva tvaṃyeva vasāhī’’ti āha. So taṃ rattiṃ leṇe vasanto utusappāyaṃ labhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā tattheva parinibbāyi. Tassa dhātuyo gahetvā cetiyaṃ akaṃsu. Ajjāpi tissattheracetiyanti paññāyati. Idaṃ pabbaṃ asatipabbaṃ nāma.
២១៩. ឥមស្មិំ ឋត្វា វិតក្កេ និគ្គណ្ហិតុំ អសក្កោន្តោ ឥធ ឋត្វា និគ្គណ្ហិស្សតីតិ វិតក្កមូលភេទំ បព្ពំ ទស្សេន្តោ បុន តស្ស ចេ ភិក្ខវេតិអាទិមាហ។ តត្ថ វិតក្កសង្ខារសណ្ឋានំ មនសិកាតព្ពន្តិ សង្ខរោតីតិ សង្ខារោ, បច្ចយោ, ការណំ មូលន្តិ អត្ថោ។ សន្តិដ្ឋតិ ឯត្ថាតិ សណ្ឋានំ, វិតក្កសង្ខារស្ស សណ្ឋានំ វិតក្កសង្ខារសណ្ឋានំ, តំ មនសិកាតព្ពន្តិ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ, អយំ វិតក្កោ កិំ ហេតុ កិំ បច្ចយា កិំ ការណា ឧប្បន្នោតិ វិតក្កានំ មូលញ្ច មូលមូលញ្ច មនសិកាតព្ពន្តិ។ កិំ នុ ខោ អហំ សីឃំ គច្ឆាមីតិ កេន នុ ខោ ការណេន អហំ សីឃំ គច្ឆាមិ? យំនូនាហំ សណិកំ គច្ឆេយ្យន្តិ កិំ មេ ឥមិនា សីឃគមនេន, សណិកំ គច្ឆិស្សាមីតិ ចិន្តេសិ។ សោ សណិកំ គច្ឆេយ្យាតិ សោ ឯវំ ចិន្តេត្វា សណិកំ គច្ឆេយ្យ។ ឯស នយោ សព្ពត្ថ។
219. Imasmiṃ ṭhatvā vitakke niggaṇhituṃ asakkonto idha ṭhatvā niggaṇhissatīti vitakkamūlabhedaṃ pabbaṃ dassento puna tassa ce bhikkhavetiādimāha. Tattha vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ manasikātabbanti saṅkharotīti saṅkhāro, paccayo, kāraṇaṃ mūlanti attho. Santiṭṭhati etthāti saṇṭhānaṃ, vitakkasaṅkhārassa saṇṭhānaṃ vitakkasaṅkhārasaṇṭhānaṃ, taṃ manasikātabbanti. Idaṃ vuttaṃ hoti, ayaṃ vitakko kiṃ hetu kiṃ paccayā kiṃ kāraṇā uppannoti vitakkānaṃ mūlañca mūlamūlañca manasikātabbanti. Kiṃ nu kho ahaṃ sīghaṃgacchāmīti kena nu kho kāraṇena ahaṃ sīghaṃ gacchāmi? Yaṃnūnāhaṃ saṇikaṃ gaccheyyanti kiṃ me iminā sīghagamanena, saṇikaṃ gacchissāmīti cintesi. So saṇikaṃ gaccheyyāti so evaṃ cintetvā saṇikaṃ gaccheyya. Esa nayo sabbattha.
តត្ថ តស្ស បុរិសស្ស សីឃគមនកាលោ វិយ ឥមស្ស ភិក្ខុនោ វិតក្កសមារុឡ្ហកាលោ។ តស្ស សណិកគមនកាលោ វិយ ឥមស្ស វិតក្កចារបច្ឆេទនកាលោ។ តស្ស ឋិតកាលោ វិយ ឥមស្ស វិតក្កចារេ បច្ឆិន្នេ មូលកម្មដ្ឋានំ ចិត្តោតរណកាលោ។ តស្ស និសិន្នកាលោ វិយ ឥមស្ស វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តប្បត្តកាលោ។ តស្ស និបន្នកាលោ វិយ ឥមស្ស និព្ពានារម្មណាយ ផលសមាបត្តិយា ទិវសំ វីតិវត្តនកាលោ។ តត្ថ ឥមេ វិតក្កា កិំ ហេតុកា កិំ បច្ចយាតិ វិតក្កានំ មូលមូលំ គច្ឆន្តស្ស វិតក្កចារោ សិថិលោ ហោតិ។ តស្មិំ សិថិលីភូតេ មត្ថកំ គច្ឆន្តេ វិតក្កា សព្ពសោ និរុជ្ឈន្តិ។ អយមត្ថោ ទុទ្ទុភជាតកេនបិ ទីបេតព្ពោ –
Tattha tassa purisassa sīghagamanakālo viya imassa bhikkhuno vitakkasamāruḷhakālo. Tassa saṇikagamanakālo viya imassa vitakkacārapacchedanakālo. Tassa ṭhitakālo viya imassa vitakkacāre pacchinne mūlakammaṭṭhānaṃ cittotaraṇakālo. Tassa nisinnakālo viya imassa vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattappattakālo. Tassa nipannakālo viya imassa nibbānārammaṇāya phalasamāpattiyā divasaṃ vītivattanakālo. Tattha ime vitakkā kiṃ hetukā kiṃ paccayāti vitakkānaṃ mūlamūlaṃ gacchantassa vitakkacāro sithilo hoti. Tasmiṃ sithilībhūte matthakaṃ gacchante vitakkā sabbaso nirujjhanti. Ayamattho duddubhajātakenapi dīpetabbo –
សសកស្ស កិរ ពេលុវរុក្ខមូលេ និទ្ទាយន្តស្ស ពេលុវបក្កំ វណ្ដតោ ឆិជ្ជិត្វា កណ្ណមូលេ បតិតំ។ សោ តស្ស សទ្ទេន ‘‘បថវី ភិជ្ជតី’’តិ សញ្ញាយ ឧដ្ឋហិត្វា វេគេន បលាយិ។ តំ ទិស្វា បុរតោ អញ្ញេបិ ចតុប្បទា បលាយិំសុ។ តទា ពោធិសត្តោ សីហោ ហោតិ។ សោ ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ បថវី នាម កប្បវិនាសេ ភិជ្ជតិ, អន្តរា បថវីភេទោ នាម នត្ថិ, យំនូនាហំ មូលមូលំ គន្ត្វា អនុវិជ្ជេយ្យ’’ន្តិ។ សោ ហត្ថិនាគតោ បដ្ឋាយ យាវ សសកំ បុច្ឆិ ‘‘តយា, តាត, បថវី ភិជ្ជមានា ទិដ្ឋា’’តិ។ សសោ ‘‘អាម ទេវា’’តិ អាហ។ សីហោ ‘‘ឯហិ, ភោ, ទស្សេហី’’តិ។ សសោ ‘‘ន សក្កោមិ សាមី’’តិ។ ‘‘ឯហិ, រេ, មា ភាយី’’តិ សណ្ហមុទុកេន គហេត្វា គតោ សសោ រុក្ខស្ស អវិទូរេ ឋត្វា –
Sasakassa kira beluvarukkhamūle niddāyantassa beluvapakkaṃ vaṇṭato chijjitvā kaṇṇamūle patitaṃ. So tassa saddena ‘‘pathavī bhijjatī’’ti saññāya uṭṭhahitvā vegena palāyi. Taṃ disvā purato aññepi catuppadā palāyiṃsu. Tadā bodhisatto sīho hoti. So cintesi – ‘‘ayaṃ pathavī nāma kappavināse bhijjati, antarā pathavībhedo nāma natthi, yaṃnūnāhaṃ mūlamūlaṃ gantvā anuvijjeyya’’nti. So hatthināgato paṭṭhāya yāva sasakaṃ pucchi ‘‘tayā, tāta, pathavī bhijjamānā diṭṭhā’’ti. Saso ‘‘āma devā’’ti āha. Sīho ‘‘ehi, bho, dassehī’’ti. Saso ‘‘na sakkomi sāmī’’ti. ‘‘Ehi, re, mā bhāyī’’ti saṇhamudukena gahetvā gato saso rukkhassa avidūre ṭhatvā –
‘‘ទុទ្ទុភាយតិ ភទ្ទន្តេ, យស្មិំ ទេសេ វសាមហំ;
‘‘Duddubhāyati bhaddante, yasmiṃ dese vasāmahaṃ;
អហម្បេតំ ន ជានាមិ, កិមេតំ ទុទ្ទុភាយតី’’តិ។ (ជា. ១.៤.៨៥) –
Ahampetaṃ na jānāmi, kimetaṃ duddubhāyatī’’ti. (jā. 1.4.85) –
គាថមាហ។ ពោធិសត្តោ ‘‘ត្វំ ឯត្ថេវ តិដ្ឋា’’តិ រុក្ខមូលំ គន្ត្វា សសកស្ស និបន្នដ្ឋានំ អទ្ទស, ពេលុវបក្កំ អទ្ទស, ឧទ្ធំ ឱលេកេត្វា វណ្ដំ អទ្ទស, ទិស្វា ‘‘អយំ សសោ ឯត្ថ និបន្នោ, និទ្ទាយមានោ ឥមស្ស កណ្ណមូលេ បតិតស្ស សទ្ទេន ‘បថវី ភិជ្ជតី’តិ ឯវំសញ្ញី ហុត្វា បលាយី’’តិ ញត្វា តំ ការណំ សសំ បុច្ឆិ។ សសោ ‘‘អាម, ទេវា’’តិ អាហ។ ពោធិសត្តោ ឥមំ គាថមាហ –
Gāthamāha. Bodhisatto ‘‘tvaṃ ettheva tiṭṭhā’’ti rukkhamūlaṃ gantvā sasakassa nipannaṭṭhānaṃ addasa, beluvapakkaṃ addasa, uddhaṃ oleketvā vaṇṭaṃ addasa, disvā ‘‘ayaṃ saso ettha nipanno, niddāyamāno imassa kaṇṇamūle patitassa saddena ‘pathavī bhijjatī’ti evaṃsaññī hutvā palāyī’’ti ñatvā taṃ kāraṇaṃ sasaṃ pucchi. Saso ‘‘āma, devā’’ti āha. Bodhisatto imaṃ gāthamāha –
‘‘ពេលុវ បតិតំ សុត្វា, ទុទ្ទុភន្តិ សសោ ជវិ;
‘‘Beluva patitaṃ sutvā, duddubhanti saso javi;
សសស្ស វចនំ សុត្វា, សន្តត្តា មិគវាហិនី’’តិ។ (ជា. ១.៤.៨៦);
Sasassa vacanaṃ sutvā, santattā migavāhinī’’ti. (jā. 1.4.86);
តតោ ពោធិសត្តោ ‘‘មា ភាយថា’’តិ មិគគណេ អស្សាសេសិ។ ឯវំ វិតក្កានំ មូលមូលំ គច្ឆន្តស្ស វិតក្កា បហីយន្តិ។
Tato bodhisatto ‘‘mā bhāyathā’’ti migagaṇe assāsesi. Evaṃ vitakkānaṃ mūlamūlaṃ gacchantassa vitakkā pahīyanti.
២២០. ឥមស្មិំ វិតក្កមូលភេទបព្ពេ ឋត្វា វិតក្កេ និគ្គណ្ហិតុំ អសក្កោន្តេន បន ឯវំ និគ្គណ្ហិតព្ពាតិ អបរម្បិ ការណំ ទស្សេន្តោ បុន តស្ស ចេ, ភិក្ខវេតិអាទិមាហ។
220. Imasmiṃ vitakkamūlabhedapabbe ṭhatvā vitakke niggaṇhituṃ asakkontena pana evaṃ niggaṇhitabbāti aparampi kāraṇaṃ dassento puna tassa ce, bhikkhavetiādimāha.
ទន្តេភិទន្តមាធាយាតិ ហេដ្ឋាទន្តេ ឧបរិទន្តំ ឋបេត្វា។ ចេតសា ចិត្តន្តិ កុសលចិត្តេន អកុសលចិត្តំ អភិនិគ្គណ្ហិតព្ពំ។ ពលវា បុរិសោតិ យថា ថាមសម្បន្នោ មហាពលោ បុរិសោ ទុព្ពលំ បុរិសំ សីសេ វា គលេ វា ខន្ធេ វា គហេត្វា អភិនិគ្គណ្ហេយ្យ អភិនិប្បីឡេយ្យ អភិសន្តាបេយ្យ សន្តត្តំ កិលន្តំ មុច្ឆាបរេតំ វិយ ករេយ្យ, ឯវមេវ ភិក្ខុនា វិតក្កេហិ សទ្ធិំ បដិមល្លេន ហុត្វា ‘‘កេ ច តុម្ហេ កោ ចាហ’’ន្តិ អភិភវិត្វា – ‘‘កាមំ តចោ ច ន្ហារុ ច អដ្ឋិ ច អវសិស្សតុ សរីរេ ឧបសុស្សតុ មំសលោហិត’’ន្តិ (អ. និ. ២.៥) ឯវំ មហាវីរិយំ បគ្គយ្ហ វិតក្កា និគ្គណ្ហិតព្ពាតិ ទស្សេន្តោ ឥម អត្ថទីបិកំ ឧបមំ អាហរិ។
Dantebhidantamādhāyāti heṭṭhādante uparidantaṃ ṭhapetvā. Cetasā cittanti kusalacittena akusalacittaṃ abhiniggaṇhitabbaṃ. Balavā purisoti yathā thāmasampanno mahābalo puriso dubbalaṃ purisaṃ sīse vā gale vā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya santattaṃ kilantaṃ mucchāparetaṃ viya kareyya, evameva bhikkhunā vitakkehi saddhiṃ paṭimallena hutvā ‘‘ke ca tumhe ko cāha’’nti abhibhavitvā – ‘‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu sarīre upasussatu maṃsalohita’’nti (a. ni. 2.5) evaṃ mahāvīriyaṃ paggayha vitakkā niggaṇhitabbāti dassento ima atthadīpikaṃ upamaṃ āhari.
២២១. យតោ ខោ, ភិក្ខវេតិ ឥទំ បរិយាទានភាជនិយំ នាម, តំ ឧត្តានត្ថមេវ។ យថា បន សត្ថាចរិយោ តិរោរដ្ឋា អាគតំ រាជបុត្តំ បញ្ចាវុធសិប្បំ ឧគ្គណ្ហាបេត្វា ‘‘គច្ឆ, អត្តនោ រដ្ឋេ រជ្ជំ គណ្ហ។ សចេ តេ អន្តរាមគ្គេ ចោរា ឧដ្ឋហន្តិ, ធនុនា កម្មំ កត្វា គច្ឆ។ សចេ តេ ធនុ នស្សតិ វា ភិជ្ជតិ វា សត្តិយា អសិនា’’តិ ឯវំ បញ្ចហិបិ អាវុធេហិ កត្តព្ពំ ទស្សេត្វា ឧយ្យោជេតិ។ សោ តថា កត្វា សករដ្ឋំ គន្ត្វា រជ្ជំ គហេត្វា រជ្ជសិរិំ អនុភោតិ។ ឯវមេវំ ភគវា អធិចិត្តមនុយុត្តំ ភិក្ខុំ អរហត្តគហណត្ថាយ ឧយ្យោជេន្តោ – ‘‘សចស្ស អន្តរា អកុសលវិតក្កា ឧប្បជ្ជន្តិ, អញ្ញនិមិត្តបព្ពេ ឋត្វា តេ និគ្គណ្ហិត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិស្សតិ។ តត្ថ អសក្កោន្តោ អាទីនវបព្ពេ ឋត្វា, តត្រាបិ អសក្កោន្តោ អសតិបព្ពេ ឋត្វា, តត្រាបិ អសក្កោន្តោ វិតក្កមូលភេទបព្ពេ ឋត្វា, តត្រាបិ អសក្កោន្តោ អភិនិគ្គណ្ហនបព្ពេ ឋត្វា វិតក្កេ និគ្គណ្ហិត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិស្សតី’’តិ ឥមានិ បញ្ច បព្ពានិ ទេសេសិ។
221.Yato kho, bhikkhaveti idaṃ pariyādānabhājaniyaṃ nāma, taṃ uttānatthameva. Yathā pana satthācariyo tiroraṭṭhā āgataṃ rājaputtaṃ pañcāvudhasippaṃ uggaṇhāpetvā ‘‘gaccha, attano raṭṭhe rajjaṃ gaṇha. Sace te antarāmagge corā uṭṭhahanti, dhanunā kammaṃ katvā gaccha. Sace te dhanu nassati vā bhijjati vā sattiyā asinā’’ti evaṃ pañcahipi āvudhehi kattabbaṃ dassetvā uyyojeti. So tathā katvā sakaraṭṭhaṃ gantvā rajjaṃ gahetvā rajjasiriṃ anubhoti. Evamevaṃ bhagavā adhicittamanuyuttaṃ bhikkhuṃ arahattagahaṇatthāya uyyojento – ‘‘sacassa antarā akusalavitakkā uppajjanti, aññanimittapabbe ṭhatvā te niggaṇhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇissati. Tattha asakkonto ādīnavapabbe ṭhatvā, tatrāpi asakkonto asatipabbe ṭhatvā, tatrāpi asakkonto vitakkamūlabhedapabbe ṭhatvā, tatrāpi asakkonto abhiniggaṇhanapabbe ṭhatvā vitakke niggaṇhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇissatī’’ti imāni pañca pabbāni desesi.
វសី វិតក្កបរិយាយបថេសូតិ វិតក្កចារបថេសុ ចិណ្ណវសី បគុណវសីតិ វុច្ចតិ។ យំ វិតក្កំ អាកង្ខិស្សតីតិ ឥទំ អស្ស វសីភាវាការទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ អយញ្ហិ បុព្ពេ យំ វិតក្កំ វិតក្កេតុកាមោ ហោតិ, តំ ន វិតក្កេតិ។ យំ ន វិតក្កេតុកាមោ ហោតិ, តំ វិតក្កេតិ។ ឥទានិ បន វសីភូតត្តា យំ វិតក្កំ វិតក្កេតុកាមោ ហោតិ, តំយេវ វិតក្កេតិ។ យំ ន វិតក្កេតុកាមោ, ន តំ វិតក្កេតិ។ តេន វុត្តំ ‘‘យំ វិតក្កំ អាកង្ខិស្សតិ, តំ វិតក្កំ វិតក្កេស្សតិ។ យំ វិតក្កំ នាកង្ខិស្សតិ, ន តំ វិតក្កំ វិតក្ខេស្សតី’’តិ។ អច្ឆេច្ឆិ តណ្ហន្តិអាទិ សព្ពាសវសុត្តេ វុត្តមេវាតិ។
Vasī vitakkapariyāyapathesūti vitakkacārapathesu ciṇṇavasī paguṇavasīti vuccati. Yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhissatīti idaṃ assa vasībhāvākāradassanatthaṃ vuttaṃ. Ayañhi pubbe yaṃ vitakkaṃ vitakketukāmo hoti, taṃ na vitakketi. Yaṃ na vitakketukāmo hoti, taṃ vitakketi. Idāni pana vasībhūtattā yaṃ vitakkaṃ vitakketukāmo hoti, taṃyeva vitakketi. Yaṃ na vitakketukāmo, na taṃ vitakketi. Tena vuttaṃ ‘‘yaṃ vitakkaṃ ākaṅkhissati, taṃ vitakkaṃ vitakkessati. Yaṃ vitakkaṃ nākaṅkhissati, na taṃ vitakkaṃ vitakkhessatī’’ti. Acchecchi taṇhantiādi sabbāsavasutte vuttamevāti.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
វិតក្កសណ្ឋានសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Vitakkasaṇṭhānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
ទុតិយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
មូលបណ្ណាសដ្ឋកថាយ បឋមោ ភាគោ និដ្ឋិតោ។
Mūlapaṇṇāsaṭṭhakathāya paṭhamo bhāgo niṭṭhito.
។ នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
មជ្ឈិមនិកាយេ
Majjhimanikāye
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ១០. វិតក្កសណ្ឋានសុត្តំ • 10. Vitakkasaṇṭhānasuttaṃ
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ១០. វិតក្កសណ្ឋានសុត្តវណ្ណនា • 10. Vitakkasaṇṭhānasuttavaṇṇanā
