| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ឧទានបាឡិ • Udānapāḷi |
៨. វិសាខាសុត្តំ
8. Visākhāsuttaṃ
៧៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ។ តេន ខោ បន សមយេន វិសាខាយ មិគារមាតុយា នត្តា កាលង្កតា ហោតិ បិយា មនាបា។ អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា អល្លវត្ថា អល្លកេសា ទិវា ទិវស្ស យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ វិសាខំ មិគារមាតរំ ភគវា ឯតទវោច –
78. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā nattā kālaṅkatā hoti piyā manāpā. Atha kho visākhā migāramātā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ហន្ទ កុតោ នុ ត្វំ, វិសាខេ, អាគច្ឆសិ អល្លវត្ថា អល្លកេសា ឥធូបសង្កន្តា ទិវា ទិវស្សា’’តិ? ‘‘នត្តា មេ, ភន្តេ, បិយា មនាបា កាលង្កតា។ តេនាហំ អល្លវត្ថា អល្លកេសា ឥធូបសង្កន្តា ទិវា ទិវស្សា’’តិ។ ‘‘ឥច្ឆេយ្យាសិ ត្វំ, វិសាខេ, យាវតិកា 1 សាវត្ថិយា មនុស្សា តាវតិកេ 2 បុត្តេ ច នត្តារោ ចា’’តិ? ‘‘ឥច្ឆេយ្យាហំ, ភគវា 3 យាវតិកា សាវត្ថិយា មនុស្សា តាវតិកេ បុត្តេ ច នត្តារោ ចា’’តិ។
‘‘Handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti? ‘‘Nattā me, bhante, piyā manāpā kālaṅkatā. Tenāhaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti. ‘‘Iccheyyāsi tvaṃ, visākhe, yāvatikā 4 sāvatthiyā manussā tāvatike 5 putte ca nattāro cā’’ti? ‘‘Iccheyyāhaṃ, bhagavā 6 yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā’’ti.
‘‘កីវពហុកា បន, វិសាខេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តី’’តិ? ‘‘ទសបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តិ; នវបិ, ភន្តេ… អដ្ឋបិ, ភន្តេ… សត្តបិ, ភន្តេ… ឆបិ, ភន្តេ… បញ្ចបិ, ភន្តេ… ចត្តារោបិ, ភន្តេ… តីណិបិ, ភន្តេ… ទ្វេបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សា ទេវសិកំ កាលំ ករោន្តិ។ ឯកោបិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា មនុស្សោ ទេវសិកំ កាលំ ករោតិ។ អវិវិត្តា, ភន្តេ, សាវត្ថិ មនុស្សេហិ កាលំ ករោន្តេហី’’តិ។
‘‘Kīvabahukā pana, visākhe, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karontī’’ti? ‘‘Dasapi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti; navapi, bhante… aṭṭhapi, bhante… sattapi, bhante… chapi, bhante… pañcapi, bhante… cattāropi, bhante… tīṇipi, bhante… dvepi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti. Ekopi, bhante, sāvatthiyā manusso devasikaṃ kālaṃ karoti. Avivittā, bhante, sāvatthi manussehi kālaṃ karontehī’’ti.
‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, វិសាខេ, អបិ នុ ត្វំ កទាចិ ករហចិ អនល្លវត្ថា វា ភវេយ្យាសិ អនល្លកេសា វា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ ។ អលំ មេ, ភន្តេ, តាវ ពហុកេហិ បុត្តេហិ ច នត្តារេហិ ចា’’តិ។
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, visākhe, api nu tvaṃ kadāci karahaci anallavatthā vā bhaveyyāsi anallakesā vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante . Alaṃ me, bhante, tāva bahukehi puttehi ca nattārehi cā’’ti.
‘‘យេសំ ខោ, វិសាខេ, សតំ បិយានិ, សតំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ នវុតិ បិយានិ, នវុតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ អសីតិ បិយានិ, អសីតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សត្តតិ បិយានិ, សត្តតិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សដ្ឋិ បិយានិ, សដ្ឋិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ បញ្ញាសំ បិយានិ, បញ្ញាសំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ចត្តារីសំ បិយានិ, ចត្តារីសំ តេសំ ទុក្ខានិ, យេសំ តិំសំ បិយានិ, តិំសំ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ វីសតិ បិយានិ, វីសតិ តេសំ ទុក្ខានិ, យេសំ ទស បិយានិ, ទស តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ នវ បិយានិ, នវ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ អដ្ឋ បិយានិ, អដ្ឋ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ សត្ត បិយានិ, សត្ត តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ឆ បិយានិ, ឆ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ បញ្ច បិយានិ, បញ្ច តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ចត្តារិ បិយានិ, ចត្តារិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ តីណិ បិយានិ, តីណិ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ទ្វេ បិយានិ, ទ្វេ តេសំ ទុក្ខានិ; យេសំ ឯកំ បិយំ, ឯកំ តេសំ ទុក្ខំ; យេសំ នត្ថិ បិយំ, នត្ថិ តេសំ ទុក្ខំ, អសោកា តេ វិរជា អនុបាយាសាតិ វទាមី’’តិ។
‘‘Yesaṃ kho, visākhe, sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ navuti piyāni, navuti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ asīti piyāni, asīti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ sattati piyāni, sattati tesaṃ dukkhāni; yesaṃ saṭṭhi piyāni, saṭṭhi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ paññāsaṃ piyāni, paññāsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattārīsaṃ piyāni, cattārīsaṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ tiṃsaṃ piyāni, tiṃsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ vīsati piyāni, vīsati tesaṃ dukkhāni, yesaṃ dasa piyāni, dasa tesaṃ dukkhāni; yesaṃ nava piyāni, nava tesaṃ dukkhāni; yesaṃ aṭṭha piyāni, aṭṭha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ satta piyāni, satta tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cha piyāni, cha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ pañca piyāni, pañca tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattāri piyāni, cattāri tesaṃ dukkhāni; yesaṃ tīṇi piyāni, tīṇi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ dve piyāni, dve tesaṃ dukkhāni; yesaṃ ekaṃ piyaṃ, ekaṃ tesaṃ dukkhaṃ; yesaṃ natthi piyaṃ, natthi tesaṃ dukkhaṃ, asokā te virajā anupāyāsāti vadāmī’’ti.
អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘យេ កេចិ សោកា បរិទេវិតា វា,
‘‘Ye keci sokā paridevitā vā,
បិយំ បដិច្ចប្បភវន្តិ ឯតេ,
Piyaṃ paṭiccappabhavanti ete,
បិយេ អសន្តេ ន ភវន្តិ ឯតេ។
Piye asante na bhavanti ete.
‘‘តស្មា ហិ តេ សុខិនោ វីតសោកា,
‘‘Tasmā hi te sukhino vītasokā,
យេសំ បិយំ នត្ថិ កុហិញ្ចិ លោកេ;
Yesaṃ piyaṃ natthi kuhiñci loke;
តស្មា អសោកំ វិរជំ បត្ថយានោ,
Tasmā asokaṃ virajaṃ patthayāno,
បិយំ ន កយិរាថ កុហិញ្ចិ លោកេ’’តិ។ អដ្ឋមំ;
Piyaṃ na kayirātha kuhiñci loke’’ti. aṭṭhamaṃ;
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ឧទាន-អដ្ឋកថា • Udāna-aṭṭhakathā / ៨. វិសាខាសុត្តវណ្ណនា • 8. Visākhāsuttavaṇṇanā
