| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / เถรคาถาปาฬิ • Theragāthāpāḷi |
๒. อุทายิเตฺถรคาถา
2. Udāyittheragāthā
๖๘๙.
689.
อิริยมานํ พฺรหฺมปเถ, จิตฺตสฺสูปสเม รตํฯ
Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.
๖๙๐.
690.
‘‘ยํ มนุสฺสา นมสฺสนฺติ, สพฺพธมฺมาน ปารคุํ;
‘‘Yaṃ manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ;
เทวาปิ ตํ นมสฺสนฺติ, อิติ เม อรหโต สุตํฯ
Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.
๖๙๑.
691.
‘‘สพฺพสํโยชนาตีตํ , วนา นิพฺพนมาคตํ;
‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ , vanā nibbanamāgataṃ;
๖๙๒.
692.
‘‘ส เว อจฺจรุจิ นาโค, หิมวาวเญฺญ สิลุจฺจเย;
‘‘Sa ve accaruci nāgo, himavāvaññe siluccaye;
สเพฺพสํ นาคนามานํ, สจฺจนาโม อนุตฺตโรฯ
Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.
๖๙๓.
693.
‘‘นาคํ โว กิตฺตยิสฺสามิ, น หิ อาคุํ กโรติ โส;
‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so;
โสรจฺจํ อวิหิํสา จ, ปาทา นาคสฺส เต ทุเวฯ
Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.
๖๙๔.
694.
‘‘สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ, จรณา นาคสฺส เตปเร;
‘‘Sati ca sampajaññañca, caraṇā nāgassa tepare;
สทฺธาหโตฺถ มหานาโค, อุเปกฺขาเสตทนฺตวาฯ
Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.
๖๙๕.
695.
‘‘สติ คีวา สิโร ปญฺญา, วีมํสา ธมฺมจินฺตนา;
‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā;
ธมฺมกุจฺฉิสมาวาโส, วิเวโก ตสฺส วาลธิฯ
Dhammakucchisamāvāso, viveko tassa vāladhi.
๖๙๖.
696.
‘‘โส ฌายี อสฺสาสรโต, อชฺฌตฺตํ สุสมาหิโต;
‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito;
คจฺฉํ สมาหิโต นาโค, ฐิโต นาโค สมาหิโตฯ
Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.
๖๙๗.
697.
‘‘สยํ สมาหิโต นาโค, นิสิโนฺนปิ สมาหิโต;
‘‘Sayaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito;
สพฺพตฺถ สํวุโต นาโค, เอสา นาคสฺส สมฺปทาฯ
Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.
๖๙๘.
698.
‘‘ภุญฺชติ อนวชฺชานิ, สาวชฺชานิ น ภุญฺชติ;
‘‘Bhuñjati anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati;
ฆาสมจฺฉาทนํ ลทฺธา, สนฺนิธิํ ปริวชฺชยํฯ
Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.
๖๙๙.
699.
‘‘สํโยชนํ อณุํ ถูลํ, สพฺพํ เฉตฺวาน พนฺธนํ;
‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ;
เยน เยเนว คจฺฉติ, อนปโกฺขว คจฺฉติฯ
Yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati.
๗๐๐.
700.
‘‘ยถาปิ อุทเก ชาตํ, ปุณฺฑรีกํ ปวฑฺฒติ;
‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati;
โนปลิปฺปติ โตเยน, สุจิคนฺธํ มโนรมํฯ
Nopalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.
๗๐๑.
701.
‘‘ตเถว จ โลเก ชาโต, พุโทฺธ โลเก วิหรติ;
‘‘Tatheva ca loke jāto, buddho loke viharati;
โนปลิปฺปติ โลเกน, โตเยน ปทุมํ ยถาฯ
Nopalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.
๗๐๒.
702.
‘‘มหาคินิ ปชฺชลิโต, อนาหาโรปสมฺมติ;
‘‘Mahāgini pajjalito, anāhāropasammati;
องฺคาเรสุ จ สเนฺตสุ, นิพฺพุโตติ ปวุจฺจติฯ
Aṅgāresu ca santesu, nibbutoti pavuccati.
๗๐๓.
703.
‘‘อตฺถสฺสายํ วิญฺญาปนี, อุปมา วิญฺญูหิ เทสิตา;
‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā;
วิญฺญิสฺสนฺติ มหานาคา, นาคํ นาเคน เทสิตํฯ
Viññissanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.
๗๐๔.
704.
‘‘วีตราโค วีตโทโส, วีตโมโห อนาสโว;
‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo;
สรีรํ วิชหํ นาโค, ปรินิพฺพิสฺสตฺยนาสโว’’ติฯ
Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissatyanāsavo’’ti.
… อุทายี เถโร…ฯ
… Udāyī thero….
โสฬสกนิปาโต นิฎฺฐิโตฯ
Soḷasakanipāto niṭṭhito.
ตตฺรุทฺทานํ –
Tatruddānaṃ –
โกณฺฑโญฺญ จ อุทายี จ, เถรา เทฺว เต มหิทฺธิกา;
Koṇḍañño ca udāyī ca, therā dve te mahiddhikā;
โสฬสมฺหิ นิปาตมฺหิ, คาถาโย เทฺว จ ติํส จาติฯ
Soḷasamhi nipātamhi, gāthāyo dve ca tiṃsa cāti.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / เถรคาถา-อฎฺฐกถา • Theragāthā-aṭṭhakathā / ๒. อุทายิเตฺถรคาถาวณฺณนา • 2. Udāyittheragāthāvaṇṇanā
