| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
२. उदयसुत्तवण्णना
2. Udayasuttavaṇṇanā
१९८. एतं वुत्तन्ति ‘‘ओदनेन पूरेसी’’ति एतं वचनं वुत्तं। ‘‘गहेतुं समत्थो नाम नाहोसीति भगवतो अधिट्ठानबलेना’’ति वदन्ति। तं ब्राह्मणं विनेतुकामताय किर भगवा तथा अकासि।
198.Etaṃ vuttanti ‘‘odanena pūresī’’ti etaṃ vacanaṃ vuttaṃ. ‘‘Gahetuṃ samattho nāma nāhosīti bhagavato adhiṭṭhānabalenā’’ti vadanti. Taṃ brāhmaṇaṃ vinetukāmatāya kira bhagavā tathā akāsi.
उपारम्भभयेनाति परूपवादभयेन। अवत्वाव निवत्तो ‘‘अब्भागतोपि पासण्डो वाचामत्तेनपि न पूजेतब्बो’’ति ब्राह्मणधम्मे वुत्तत्ता। पक्कन्तोति ब्राह्मणस्स धम्मं अवत्वा पक्कन्तो ब्राह्मणस्स न ताव ञाणं परिपक्कन्ति। एतं वचनं…पे॰… मगमासि ‘‘पुनप्पुनञ्चेव वपन्ति बीज’’न्तिआदिना धम्मं कथेतुं अवस्सं आकङ्खन्तो। पकारतो कस्सतीति पकट्ठको, रसतण्हाय पकट्ठोति अत्थो। तेनाह ‘‘रसगिद्धो’’ति।
Upārambhabhayenāti parūpavādabhayena. Avatvāva nivatto ‘‘abbhāgatopi pāsaṇḍo vācāmattenapi na pūjetabbo’’ti brāhmaṇadhamme vuttattā. Pakkantoti brāhmaṇassa dhammaṃ avatvā pakkanto brāhmaṇassa na tāva ñāṇaṃ paripakkanti. Etaṃ vacanaṃ…pe… magamāsi ‘‘punappunañceva vapanti bīja’’ntiādinā dhammaṃ kathetuṃ avassaṃ ākaṅkhanto. Pakārato kassatīti pakaṭṭhako, rasataṇhāya pakaṭṭhoti attho. Tenāha ‘‘rasagiddho’’ti.
‘‘पुनप्पुनञ्चेव वपन्ति बीज’’न्ति इमं देसनं आरभीति सम्बन्धो। बीजन्ति च इति-सद्दो निदस्सनत्थो वा। तेन अवयवेन समुदायं निदस्सेति। ओसक्कसीति सङ्कोचसि। वुत्तन्ति वपनं कतं। तस्मा वुत्तं ‘‘अलमेत्तावता’’ति। ‘‘वस्सित्वा’’ति वुट्ठिं पवत्तेत्वा।
‘‘Punappunañceva vapanti bīja’’nti imaṃ desanaṃ ārabhīti sambandho. Bījanti ca iti-saddo nidassanattho vā. Tena avayavena samudāyaṃ nidasseti. Osakkasīti saṅkocasi. Vuttanti vapanaṃ kataṃ. Tasmā vuttaṃ ‘‘alamettāvatā’’ti. ‘‘Vassitvā’’ti vuṭṭhiṃ pavattetvā.
देसना…पे॰… दस्सेति ब्राह्मणेन वुत्तं अयुत्तवचनं परिवट्टेन्तोपि दिवसे दिवसे भिक्खाचरिया नाम भिक्खूनं कायगता वुत्तीति। खीरं हत्थेन नयन्तीति वा खीरनिका। किलमतीति तंतंकिच्चकरणवसेन खिज्जति। फन्दतीति अनत्थसमायोगवसेन विप्फन्दति। अपुनब्भवायाति आयतिं अनुप्पत्तिया। मग्गो नामाति उपायो नाम निब्बानं, तस्मिं लद्धे पुनब्भवाभावतो। ‘‘पुनप्पुन’’न्ति वचनं उपादाय बीजवपनादयो पुनप्पुनधम्मा नाम जाताति आह ‘‘सोळस पुनप्पुनधम्मे देसेन्तेना’’ति।
Desanā…pe… dasseti brāhmaṇena vuttaṃ ayuttavacanaṃ parivaṭṭentopi divase divase bhikkhācariyā nāma bhikkhūnaṃ kāyagatā vuttīti. Khīraṃ hatthena nayantīti vā khīranikā. Kilamatīti taṃtaṃkiccakaraṇavasena khijjati. Phandatīti anatthasamāyogavasena vipphandati. Apunabbhavāyāti āyatiṃ anuppattiyā. Maggo nāmāti upāyo nāma nibbānaṃ, tasmiṃ laddhe punabbhavābhāvato. ‘‘Punappuna’’nti vacanaṃ upādāya bījavapanādayo punappunadhammā nāma jātāti āha ‘‘soḷasa punappunadhamme desentenā’’ti.
उदयसुत्तवण्णना निट्ठिता।
Udayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya / २. उदयसुत्तं • 2. Udayasuttaṃ
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / २. उदयसुत्तवण्णना • 2. Udayasuttavaṇṇanā
