| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
៨. សិង្គាលបិតុត្ថេរគាថាវណ្ណនា
8. Siṅgālapituttheragāthāvaṇṇanā
អហុ ពុទ្ធស្ស ទាយាទោតិ សិង្គាលកបិតុត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? សោ កិរ ឥតោ ចតុនវុតេ កប្បេ សតរំសិំ នាម បច្ចេកសម្ពុទ្ធំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ វន្ទិត្វា អត្តនោ ហត្ថគតំ តាលផលំ អទាសិ។ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តោ អបរាបរំ បុញ្ញានិ កត្វា សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ មនុស្សយោនិយំ និព្ពត្តោ សាសនេ បដិលទ្ធសទ្ធោ ហុត្វា បព្ពជិត្វា អដ្ឋិកសញ្ញំ ភាវេសិ។ បុន ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ ទារបរិគ្គហំ កត្វា ឯកំ បុត្តំ លភិត្វា តស្ស ‘‘សិង្គាលកោ’’តិ នាមំ អកាសិ។ តេន នំ សិង្គាលកបិតាតិ វោហរន្តិ។ សោ អបរភាគេ ឃរពន្ធនំ បហាយ សាសនេ បព្ពជិ។ តស្ស ភគវា អជ្ឈាសយំ ឱលោកេន្តោ អដ្ឋិកសញ្ញាកម្មដ្ឋានំ អទាសិ។ សោ តំ គហេត្វា ភគ្គេសុ វិហរតិ សុសុមារគិរេ ភេសកឡាវនេ, អថស្ស តស្មិំ វនេ អធិវត្ថា ទេវតា ឧស្សាហជននត្ថំ ‘‘ភាវនាផលំ នចិរស្សេវ ហត្ថគតំ ករិស្សតី’’តិ ឥមមត្ថំ អញ្ញាបទេសេន វិភាវេន្តី ‘‘អហុ ពុទ្ធស្ស ទាយាទោ’’តិ គាថំ អភាសិ។
Ahu buddhassa dāyādoti siṅgālakapituttherassa gāthā. Kā uppatti? So kira ito catunavute kappe sataraṃsiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā attano hatthagataṃ tālaphalaṃ adāsi. Tena puññakammena devaloke nibbatto aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle manussayoniyaṃ nibbatto sāsane paṭiladdhasaddho hutvā pabbajitvā aṭṭhikasaññaṃ bhāvesi. Puna imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbattitvā vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekaṃ puttaṃ labhitvā tassa ‘‘siṅgālako’’ti nāmaṃ akāsi. Tena naṃ siṅgālakapitāti voharanti. So aparabhāge gharabandhanaṃ pahāya sāsane pabbaji. Tassa bhagavā ajjhāsayaṃ olokento aṭṭhikasaññākammaṭṭhānaṃ adāsi. So taṃ gahetvā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane, athassa tasmiṃ vane adhivatthā devatā ussāhajananatthaṃ ‘‘bhāvanāphalaṃ nacirasseva hatthagataṃ karissatī’’ti imamatthaṃ aññāpadesena vibhāventī ‘‘ahu buddhassa dāyādo’’ti gāthaṃ abhāsi.
១៨. តត្ថ អហូតិ ហោតិ, វត្តមានត្ថេ ហិ ឥទំ អតីតកាលវចនំ។ ពុទ្ធស្សាតិ សព្ពញ្ញុពុទ្ធស្ស។ ទាយាទោតិ ធម្មទាយាទោ នវវិធស្ស លោកុត្តរធម្មទាយស្ស អត្តនោ សម្មាបដិបត្តិយា អាទាយកោ គណ្ហនកោ។ អថ វា អហូតិ អហោសិ។ ឯវំនាមស្ស ពុទ្ធស្ស ទាយាទភាវេ កោចិ វិពន្ធោ ឥទានេវ ភវិស្សតីតិ អធិប្បាយោ។ តេនាហ ‘‘មញ្ញេហំ កាមរាគំ សោ, ខិប្បមេវ វហិស្សតី’’តិ។ ភេសកឡាវនេតិ ភេសកេន នាម យក្ខេន លភិតត្តា បរិគ្គហិតត្តា, ភេសកឡានំ វា កដ្ឋាទីនំ ពហុលតាយ ‘‘ភេសកឡាវន’’ន្តិ លទ្ធនាមេ អរញ្ញេ។ តស្ស ភិក្ខុនោ ពុទ្ធស្ស ទាយាទភាវេ ការណំ វទន្តោ ‘‘កេវលំ អដ្ឋិសញ្ញាយ, អផរី បថវិំ ឥម’’ន្តិ អាហ។ តត្ថ កេវលន្តិ សកលំ អនវសេសំ។ អដ្ឋិសញ្ញាយាតិ អដ្ឋិកភាវនាយ។ អផរីតិ ‘‘អដ្ឋី’’តិ អធិមុច្ចនវសេន បត្ថរិ។ បថវិន្តិ អត្តភាវបថវិំ។ អត្តភាវោ ហិ ឥធ ‘‘បថវី’’តិ វុត្តោ ‘‘កោ ឥមំ បថវិំ វិច្ចេស្សតី’’តិអាទីសុ វិយ។ មញ្ញេហន្តិ មញ្ញេ អហំ។ ‘‘មញ្ញាហ’’ន្តិបិ បាឋោ។ សោតិ សោ ភិក្ខុ។ ខិប្បមេវ នចិរស្សេវ កាមរាគំ បហិស្សតិ បជហិស្សតីតិ មញ្ញេ។ កស្មា? អដ្ឋិកសញ្ញាយ កាមរាគស្ស ឧជុបដិបក្ខភាវតោ។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យោ ឯកស្មិំ បទេសេ លទ្ធាយ អត្ថិកសញ្ញាយ សកលំ អត្តនោ សព្ពេសំ វា អត្តភាវំ ‘‘អដ្ឋី’’ត្វេវ ផរិត្វា ឋិតោ, សោ ភិក្ខុ តំ អដ្ឋិកឈានំ បាទកំ កត្វា វិបស្សន្តោ នចិរេនេវ អនាគាមិមគ្គេន កាមរាគំ , សព្ពំ វា កាមនដ្ឋេន ‘‘កាមោ’’, រញ្ជនដ្ឋេន ‘‘រាគោ’’តិ ច លទ្ធនាមំ តណ្ហំ អគ្គមគ្គេន បជហិស្សតីតិ។ ឥមំ គាថំ សុត្វា សោ ថេរោ ‘‘អយំ ទេវតា មយ្ហំ ឧស្សាហជននត្ថំ ឯវមាហា’’តិ អប្បដិវានវីរិយំ អធិដ្ឋាយ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥១.៨៥-៩០) –
18. Tattha ahūti hoti, vattamānatthe hi idaṃ atītakālavacanaṃ. Buddhassāti sabbaññubuddhassa. Dāyādoti dhammadāyādo navavidhassa lokuttaradhammadāyassa attano sammāpaṭipattiyā ādāyako gaṇhanako. Atha vā ahūti ahosi. Evaṃnāmassa buddhassa dāyādabhāve koci vibandho idāneva bhavissatīti adhippāyo. Tenāha ‘‘maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva vahissatī’’ti. Bhesakaḷāvaneti bhesakena nāma yakkhena labhitattā pariggahitattā, bhesakaḷānaṃ vā kaṭṭhādīnaṃ bahulatāya ‘‘bhesakaḷāvana’’nti laddhanāme araññe. Tassa bhikkhuno buddhassa dāyādabhāve kāraṇaṃ vadanto ‘‘kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ ima’’nti āha. Tattha kevalanti sakalaṃ anavasesaṃ. Aṭṭhisaññāyāti aṭṭhikabhāvanāya. Apharīti ‘‘aṭṭhī’’ti adhimuccanavasena patthari. Pathavinti attabhāvapathaviṃ. Attabhāvo hi idha ‘‘pathavī’’ti vutto ‘‘ko imaṃ pathaviṃ viccessatī’’tiādīsu viya. Maññehanti maññe ahaṃ. ‘‘Maññāha’’ntipi pāṭho. Soti so bhikkhu. Khippameva nacirasseva kāmarāgaṃ pahissati pajahissatīti maññe. Kasmā? Aṭṭhikasaññāya kāmarāgassa ujupaṭipakkhabhāvato. Idaṃ vuttaṃ hoti – yo ekasmiṃ padese laddhāya atthikasaññāya sakalaṃ attano sabbesaṃ vā attabhāvaṃ ‘‘aṭṭhī’’tveva pharitvā ṭhito, so bhikkhu taṃ aṭṭhikajhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanto nacireneva anāgāmimaggena kāmarāgaṃ , sabbaṃ vā kāmanaṭṭhena ‘‘kāmo’’, rañjanaṭṭhena ‘‘rāgo’’ti ca laddhanāmaṃ taṇhaṃ aggamaggena pajahissatīti. Imaṃ gāthaṃ sutvā so thero ‘‘ayaṃ devatā mayhaṃ ussāhajananatthaṃ evamāhā’’ti appaṭivānavīriyaṃ adhiṭṭhāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.51.85-90) –
‘‘សតរំសី នាម ភគវា, សយម្ភូ អបរាជិតោ;
‘‘Sataraṃsī nāma bhagavā, sayambhū aparājito;
វិវេកា ឧដ្ឋហិត្វាន, គោចរាយាភិនិក្ខមិ។
Vivekā uṭṭhahitvāna, gocarāyābhinikkhami.
‘‘ផលហត្ថោ អហំ ទិស្វា, ឧបគច្ឆិំ នរាសភំ;
‘‘Phalahattho ahaṃ disvā, upagacchiṃ narāsabhaṃ;
បសន្នចិត្តោ សុមនោ, តាលផលមទាសហំ។
Pasannacitto sumano, tālaphalamadāsahaṃ.
‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ ផលំ អទទិំ តទា;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, phaladānassidaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា តាយ ទេវតាយ វុត្តវចនំ បតិមានេន្តោ តមេវ គាថំ ឧទានវសេន អភាសិ។ តទេវស្ស ថេរស្ស អញ្ញាព្យាករណំ អហោសីតិ។
Arahattaṃ pana patvā tāya devatāya vuttavacanaṃ patimānento tameva gāthaṃ udānavasena abhāsi. Tadevassa therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti.
សិង្គាលបិតុត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Siṅgālapituttheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៨. សិង្គាលបិតុត្ថេរគាថា • 8. Siṅgālapituttheragāthā
