| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ទ្វេមាតិកាបាឡិ • Dvemātikāpāḷi |
សេខិយកណ្ឌោ
Sekhiyakaṇḍo
១. បរិមណ្ឌលសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Parimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
សេខិយេសុ បឋមេ បរិមណ្ឌលន្តិ សមន្តតោ មណ្ឌលំ។ សិក្ខា ករណីយាតិ ‘‘ឯវំ និវាសេស្សាមី’’តិ អារាមេបិ អន្តរឃរេបិ សព្ពត្ថ សិក្ខា កាតព្ពា, ឯត្ថ ច យស្មា វត្តក្ខន្ធកេ វុត្តវត្តានិបិ សិក្ខិតព្ពត្តា សេខិយានេវ ហោន្តិ, តស្មា បារាជិកាទីសុ វិយ បរិច្ឆេទោ ន កតោ។ ចារិត្តវិនយទស្សនត្ថញ្ច ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱលម្ពេន្តោ និវាសេយ្យ, ទុក្កដ’’ន្តិ ឯវំ អាបត្តិនាមេន អវត្វា ‘‘សិក្ខា ករណីយា’’តិ ឯវំ សព្ពសិក្ខាបទេសុ បាឡិ អារោបិតា, បទភាជនេ (បាចិ. ៥៧៦) បន ‘‘អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វុត្តត្តា សព្ពត្ថ អនាទរិយករណេ ទុក្កដំ វេទិតព្ពំ។
Sekhiyesu paṭhame parimaṇḍalanti samantato maṇḍalaṃ. Sikkhā karaṇīyāti ‘‘evaṃ nivāsessāmī’’ti ārāmepi antaragharepi sabbattha sikkhā kātabbā, ettha ca yasmā vattakkhandhake vuttavattānipi sikkhitabbattā sekhiyāneva honti, tasmā pārājikādīsu viya paricchedo na kato. Cārittavinayadassanatthañca ‘‘yo pana bhikkhu olambento nivāseyya, dukkaṭa’’nti evaṃ āpattināmena avatvā ‘‘sikkhā karaṇīyā’’ti evaṃ sabbasikkhāpadesu pāḷi āropitā, padabhājane (pāci. 576) pana ‘‘āpatti dukkaṭassā’’ti vuttattā sabbattha anādariyakaraṇe dukkaṭaṃ veditabbaṃ.
ឥទានិ បរិមណ្ឌលន្តិ ឯត្ថ នាភិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេត្វា ជាណុមណ្ឌលស្ស ហេដ្ឋា ជង្ឃដ្ឋិកតោ បដ្ឋាយ អដ្ឋង្គុលមត្តំ និវាសនំ ឱតារេត្វា និវាសេន្តេន បរិមណ្ឌលំ និវត្ថំ នាម ហោតិ, ឯវំ អនិវាសេត្វា អនាទរិយេន បុរតោ វា បច្ឆតោ វា ឱលម្ពេត្វា និវាសេន្តស្ស ទុក្កដំ។ ន កេវលញ្ច តស្សេវ, យេ ចញ្ញេ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា គិហិនិវត្ថំ និវាសេន្តិ, ហត្ថិសោណ្ឌកំ មច្ឆវាលកំ ចតុក្កណ្ណកំ តាលវណ្ដកំ សតវលិកំ និវាសេន្តិ, សំវល្លិយំ និវាសេន្តី’’តិ ខន្ធកេ (ចូឡវ. ២៨០) និវាសនទោសា វុត្តា, តថា និវាសេន្តស្សបិ ទុក្កដមេវ។
Idāni parimaṇḍalanti ettha nābhimaṇḍalaṃ paṭicchādetvā jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsentena parimaṇḍalaṃ nivatthaṃ nāma hoti, evaṃ anivāsetvā anādariyena purato vā pacchato vā olambetvā nivāsentassa dukkaṭaṃ. Na kevalañca tasseva, ye caññe ‘‘tena kho pana samayena chabbaggiyā gihinivatthaṃ nivāsenti, hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsenti, saṃvalliyaṃ nivāsentī’’ti khandhake (cūḷava. 280) nivāsanadosā vuttā, tathā nivāsentassapi dukkaṭameva.
តត្ថ ហត្ថិសោណ្ឌកំ នាម នាភិមូលតោ ហត្ថិសោណ្ឌសណ្ឋានំ ឱលម្ពកំ កត្វា និវត្ថំ ចោឡិកឥត្ថីនំ និវាសនំ វិយ។ មច្ឆវាលកំ នាម ឯកតោទសន្តំ ឯកតោ បាសន្តំ ឱលម្ពេត្វា និវត្ថំ។ ចតុក្កណ្ណកំ នាម ឧបរិ ទ្វេ, ហេដ្ឋតោ ទ្វេតិ ឯវំ ចត្តារោ កណ្ណេ ទស្សេត្វា និវត្ថំ។ តាលវណ្ដកំ នាម តាលវណ្ដាការេន សាដកំ ឱលម្ពេត្វា និវត្ថំ។ សតវលិកំ នាម ទីឃសាដកំ អនេកក្ខត្តុំ ឱភុជិត្វា ឱវដ្ដិកំ ករោន្តេន និវត្ថំ, វាមទក្ខិណបស្សេសុ វា និរន្តរំ វលិយោ ទស្សេត្វា និវត្ថំ។ សចេ បន ជាណុតោ បដ្ឋាយ ឯកា វា ទ្វេ វា វលិយោ បញ្ញាយន្តិ, វដ្ដតិ។ សំវល្លិយន្តិ មល្លកម្មការាទីហិ វិយ កច្ឆំ ពន្ធិត្វា និវត្ថំ។ ឯវំ និវាសេតុំ គិលានស្សាបិ មគ្គប្បដិបន្នស្សាបិ ន វដ្ដតិ។ យម្បិ មគ្គំ គច្ឆន្តា ឯកំ វា ទ្វេ វា កណ្ណេ ឧក្ខិបិត្វា អន្តរវាសកស្ស ឧបរិ លគ្គន្តិ, អន្តោ វា ឯកំ កាសាវំ តថា និវាសេត្វា ពហិ អបរំ និវាសេន្តិ, សព្ពំ ន វដ្ដតិ។
Tattha hatthisoṇḍakaṃ nāma nābhimūlato hatthisoṇḍasaṇṭhānaṃ olambakaṃ katvā nivatthaṃ coḷikaitthīnaṃ nivāsanaṃ viya. Macchavālakaṃ nāma ekatodasantaṃ ekato pāsantaṃ olambetvā nivatthaṃ. Catukkaṇṇakaṃ nāma upari dve, heṭṭhato dveti evaṃ cattāro kaṇṇe dassetvā nivatthaṃ. Tālavaṇṭakaṃ nāma tālavaṇṭākārena sāṭakaṃ olambetvā nivatthaṃ. Satavalikaṃ nāma dīghasāṭakaṃ anekakkhattuṃ obhujitvā ovaṭṭikaṃ karontena nivatthaṃ, vāmadakkhiṇapassesu vā nirantaraṃ valiyo dassetvā nivatthaṃ. Sace pana jāṇuto paṭṭhāya ekā vā dve vā valiyo paññāyanti, vaṭṭati. Saṃvalliyanti mallakammakārādīhi viya kacchaṃ bandhitvā nivatthaṃ. Evaṃ nivāsetuṃ gilānassāpi maggappaṭipannassāpi na vaṭṭati. Yampi maggaṃ gacchantā ekaṃ vā dve vā kaṇṇe ukkhipitvā antaravāsakassa upari lagganti, anto vā ekaṃ kāsāvaṃ tathā nivāsetvā bahi aparaṃ nivāsenti, sabbaṃ na vaṭṭati.
គិលានោ បន អន្តោកាសាវស្ស ឱវដ្ដិកំ ទស្សេត្វា អបរំ ឧបរិ និវាសេតុំ លភតិ, អគិលានេន ទ្វេ និវាសេន្តេន សគុណំ កត្វា និវាសេតព្ពានិ។ ឥតិ ឥមំ ខន្ធកេ បដិក្ខិត្តញ្ច ឱលម្ពកញ្ច សព្ពំ វិវជ្ជេត្វា វុត្តលក្ខណសម្បន្នំ និព្ពិការំ បរិមណ្ឌលំ និវាសេតព្ពំ, តថា អនិវាសេត្វា យំកិញ្ចិ វិការំ ករោន្តស្ស ទុក្កដំ។
Gilāno pana antokāsāvassa ovaṭṭikaṃ dassetvā aparaṃ upari nivāsetuṃ labhati, agilānena dve nivāsentena saguṇaṃ katvā nivāsetabbāni. Iti imaṃ khandhake paṭikkhittañca olambakañca sabbaṃ vivajjetvā vuttalakkhaṇasampannaṃ nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ nivāsetabbaṃ, tathā anivāsetvā yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ.
‘‘និទានំ បុគ្គលំ វត្ថុ’’ន្តិអាទិកេ (កង្ខា. អដ្ឋ. បឋមបារាជិកវណ្ណនា ) បន វិនិច្ឆយេ សុរុសុរុការកំ កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តំ, សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកសសិត្ថកបត្តធោវនបដិសំយុត្តទ្វយំ ភគ្គេសុ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ, សេសានិ សព្ពានេវ សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ អារព្ភ ឱលម្ពេត្វា និវាសនាទិវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តានិ។ សូបោទនវិញ្ញត្តិយំ ធម្មទេសនាទីសុ ច គិលានវសេន ឯកា អនុបញ្ញត្តិ, សព្ពានិ សាធារណបញ្ញត្តិយោ, អនាណត្តិកានិ, សព្ពេសុ ទុក្កដមេវ, អញ្ញោ អាបត្តិភេទោ នត្ថិ, វិបត្តិវិចារណា វុត្តាយេវ, សមុដ្ឋានាទីនិ សព្ពេសំ អវសានេ ទស្សយិស្សាម។ អនាបត្តិមត្តំ បន អង្គញ្ច សព្ពត្ថ វត្តព្ពំ, តយិទំ វុច្ចតិ។ ឥមស្មិំ តាវ សិក្ខាបទេ អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តស្ស, គិលានស្ស, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ។
‘‘Nidānaṃ puggalaṃ vatthu’’ntiādike (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā ) pana vinicchaye surusurukārakaṃ kosambiyaṃ paññattaṃ, sāmisena hatthena pānīyathālakasasitthakapattadhovanapaṭisaṃyuttadvayaṃ bhaggesu sambahule bhikkhū ārabbha, sesāni sabbāneva sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha olambetvā nivāsanādivatthusmiṃ paññattāni. Sūpodanaviññattiyaṃ dhammadesanādīsu ca gilānavasena ekā anupaññatti, sabbāni sādhāraṇapaññattiyo, anāṇattikāni, sabbesu dukkaṭameva, añño āpattibhedo natthi, vipattivicāraṇā vuttāyeva, samuṭṭhānādīni sabbesaṃ avasāne dassayissāma. Anāpattimattaṃ pana aṅgañca sabbattha vattabbaṃ, tayidaṃ vuccati. Imasmiṃ tāva sikkhāpade asañcicca, assatiyā, ajānantassa, gilānassa, āpadāsu, ummattakādīnañca anāpatti.
តត្ថ អសញ្ចិច្ចាតិ ‘‘អបរិមណ្ឌលំ និវាសេស្សាមី’’តិ ឯវំ អសញ្ចិច្ច, អថ ខោ ‘‘បរិមណ្ឌលំយេវ និវាសេស្សាមី’’តិ វិរជ្ឈិត្វា អបរិមណ្ឌលំ និវាសេន្តស្ស អនាបត្តិ។ អស្សតិយាតិ អញ្ញាវិហិតស្សាបិ តថា និវាសេន្តស្ស អនាបត្តិ។ អជានន្តស្សាតិ បរិមណ្ឌលំ និវាសេតុំ អជានន្តស្ស អនាបត្តិ, អបិច និវាសនវត្តំ ឧគ្គហេតព្ពំ។ យោ បន សុក្ខជង្ឃោ វា ហោតិ មហាបិណ្ឌិកមំសោ វា, តស្ស សារុប្បត្ថាយ អដ្ឋង្គុលាធិកម្បិ ឱតារេត្វា និវាសេតុំ វដ្ដតិ។ គិលានស្សាតិ យស្ស ជង្ឃាយ វា បាទេ វា វណោ ហោតិ, តស្ស ឧក្ខិបិត្វា វា ឱតារេត្វា វា និវាសេតុំ វដ្ដតិ។ អាបទាសូតិ វាឡា វា ចោរា វា អនុពន្ធន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ អនាបត្តិ ។ ឧម្មត្តកាទយោ វុត្តនយា ឯវ។ អនាទរិយំ, អនាបត្តិការណាភាវោ, អបរិមណ្ឌលនិវាសនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។ យថា ចេត្ថ, ឯវំ សព្ពត្ថ បុរិមានិ ទ្វេ តត្ថ តត្ថ វុត្តប្បដិបក្ខករណញ្ចាតិ តីណិយេវ ហោន្តិ, តស្មា ឥតោ បរំ តានិបិ អវត្វា អនាបត្តិមត្តមេវ វក្ខាមាតិ។
Tattha asañciccāti ‘‘aparimaṇḍalaṃ nivāsessāmī’’ti evaṃ asañcicca, atha kho ‘‘parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmī’’ti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti. Assatiyāti aññāvihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti. Ajānantassāti parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpatti, apica nivāsanavattaṃ uggahetabbaṃ. Yo pana sukkhajaṅgho vā hoti mahāpiṇḍikamaṃso vā, tassa sāruppatthāya aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati. Gilānassāti yassa jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti, tassa ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati. Āpadāsūti vāḷā vā corā vā anubandhanti, evarūpāsu āpadāsu anāpatti . Ummattakādayo vuttanayā eva. Anādariyaṃ, anāpattikāraṇābhāvo, aparimaṇḍalanivāsananti imānettha tīṇi aṅgāni. Yathā cettha, evaṃ sabbattha purimāni dve tattha tattha vuttappaṭipakkhakaraṇañcāti tīṇiyeva honti, tasmā ito paraṃ tānipi avatvā anāpattimattameva vakkhāmāti.
២. ទុតិយបរិមណ្ឌលសិក្ខាបទវណ្ណនា
2. Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គិហិបារុតំ បារុបិតព្ព’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៨០) ឯវំ បដិក្ខិត្តំ គិហិបារុតំ អបារុបិត្វា ឧភោ កណ្ណេ សមំ កត្វា បារុបនំ បរិមណ្ឌលបារុបនំ នាម, តត្ថ យំកិញ្ចិ សេតបដបារុតំ បរិព្ពាជកបារុតំ ឯកសាដកបារុតំ សុរាសោណ្ឌបារុតំ អន្តេបុរិកបារុតំ មហាជេដ្ឋបារុតំ កុដិប្បវេសកបារុតំ ព្រាហ្មណបារុតំ បាឡិការកបារុតន្តិ ឯវមាទិ បរិមណ្ឌលលក្ខណតោ អញ្ញថា បារុតំ, សព្ពមេតំ គិហិបារុតំ នាម។ តស្មា យថា សេតបដា អឌ្ឍបាលកនិគណ្ឋា បារុបន្តិ, យថា ច ឯកច្ចេ បរិព្ពាជកា ឧរំ វិវរិត្វា ទ្វីសុ អំសកូដេសុ បាវុរណំ ឋបេន្តិ, យថា ច ឯកសាដកា មនុស្សា និវត្ថសាដកស្ស ឯកេន អន្តេន បិដ្ឋិំ បារុបិត្វា ឧភោ កណ្ណេ ឧភោសុ អំសកូដេសុ ឋបេន្តិ, យថា ច សុរាសោណ្ឌាទយោ សាដកេន គីវំ បរិក្ខិបិត្វា ឧភោ អន្តេ ឧរេ វា ឱលម្ពេន្តិ, បិដ្ឋិយំ វា ខិបន្តិ, យថា ច អន្តេបុរិកាយោ អក្ខិតារកមត្តំ ទស្សេត្វា ឱគុណ្ឋិតំ បារុបន្តិ, យថា ច មហាជេដ្ឋា ទីឃសាដកំ និវាសេត្វា តស្សេវ ឯកេនន្តេន សកលសរីរំ បារុបន្តិ, យថា ច កស្សកា ខេត្តកុដិំ បវិសន្តា សាដកំ បលិវេឋេត្វា ឧបកច្ឆកេ បក្ខិបិត្វា តស្សេវ ឯកេនន្តេន សរីរំ បារុបន្តិ, យថា ច ព្រាហ្មណា ឧភិន្នំ ឧបកច្ឆកានំ អន្តរេ សាដកំ បវេសេត្វា អំសកូដេសុ បក្ខិបន្តិ, យថា ច បាឡិការកោ ភិក្ខុ ឯកំសបារុបនេន បារុតំ វាមពាហុំ វិវរិត្វា ចីវរំ អំសកូដេ អារោបេតិ, ឯវំ អបារុបិត្វា សព្ពេបិ ឯតេ, អញ្ញេ ច ឯវរូបេ បារុបនទោសេ វជ្ជេត្វា និព្ពិការំ បរិមណ្ឌលំ បារុបិតព្ពំ។ តថា អបារុបិត្វា អារាមេ វា អន្តរឃរេ វា អនាទរេន យំកិញ្ចិ វិការំ ករោន្តស្ស ទុក្កដំ, អនាបត្តិ បុរិមសទិសាយេវ, យថា ចេត្ថ, ឯវំ សព្ពត្ថ។ យត្ថ បន វិសេសោ ភវិស្សតិ, តត្ថ វក្ខាមាតិ។
Dutiye ‘‘na, bhikkhave, gihipārutaṃ pārupitabba’’nti (cūḷava. 280) evaṃ paṭikkhittaṃ gihipārutaṃ apārupitvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanaṃ parimaṇḍalapārupanaṃ nāma, tattha yaṃkiñci setapaṭapārutaṃ paribbājakapārutaṃ ekasāṭakapārutaṃ surāsoṇḍapārutaṃ antepurikapārutaṃ mahājeṭṭhapārutaṃ kuṭippavesakapārutaṃ brāhmaṇapārutaṃ pāḷikārakapārutanti evamādi parimaṇḍalalakkhaṇato aññathā pārutaṃ, sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma. Tasmā yathā setapaṭā aḍḍhapālakanigaṇṭhā pārupanti, yathā ca ekacce paribbājakā uraṃ vivaritvā dvīsu aṃsakūṭesu pāvuraṇaṃ ṭhapenti, yathā ca ekasāṭakā manussā nivatthasāṭakassa ekena antena piṭṭhiṃ pārupitvā ubho kaṇṇe ubhosu aṃsakūṭesu ṭhapenti, yathā ca surāsoṇḍādayo sāṭakena gīvaṃ parikkhipitvā ubho ante ure vā olambenti, piṭṭhiyaṃ vā khipanti, yathā ca antepurikāyo akkhitārakamattaṃ dassetvā oguṇṭhitaṃ pārupanti, yathā ca mahājeṭṭhā dīghasāṭakaṃ nivāsetvā tasseva ekenantena sakalasarīraṃ pārupanti, yathā ca kassakā khettakuṭiṃ pavisantā sāṭakaṃ paliveṭhetvā upakacchake pakkhipitvā tasseva ekenantena sarīraṃ pārupanti, yathā ca brāhmaṇā ubhinnaṃ upakacchakānaṃ antare sāṭakaṃ pavesetvā aṃsakūṭesu pakkhipanti, yathā ca pāḷikārako bhikkhu ekaṃsapārupanena pārutaṃ vāmabāhuṃ vivaritvā cīvaraṃ aṃsakūṭe āropeti, evaṃ apārupitvā sabbepi ete, aññe ca evarūpe pārupanadose vajjetvā nibbikāraṃ parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ. Tathā apārupitvā ārāme vā antaraghare vā anādarena yaṃkiñci vikāraṃ karontassa dukkaṭaṃ, anāpatti purimasadisāyeva, yathā cettha, evaṃ sabbattha. Yattha pana viseso bhavissati, tattha vakkhāmāti.
៣-៤. សុប្បដិច្ឆន្នសិក្ខាបទវណ្ណនា
3-4. Suppaṭicchannasikkhāpadavaṇṇanā
តតិយេ សុប្បដិច្ឆន្នោតិ សុដ្ឋុ បដិច្ឆន្នោ, គណ្ឋិកំ បដិមុញ្ចិត្វា អនុវាតន្តេន គីវំ បដិច្ឆាទេត្វា ឧភោ កណ្ណេ សមំ កត្វា បដិសង្ឃរិត្វា យាវ មណិពន្ធំ បដិច្ឆាទេត្វា អន្តរឃរេ គមិស្សាមីតិ អត្ថោ, តថា អកត្វា បន ជាណុំ វា ឧរំ វា វិវរិត្វា គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ។
Tatiye suppaṭicchannoti suṭṭhu paṭicchanno, gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā anuvātantena gīvaṃ paṭicchādetvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā paṭisaṅgharitvā yāva maṇibandhaṃ paṭicchādetvā antaraghare gamissāmīti attho, tathā akatvā pana jāṇuṃ vā uraṃ vā vivaritvā gacchantassa dukkaṭaṃ.
ចតុត្ថេ គលវាដកតោ បដ្ឋាយ សីសំ, មណិពន្ធតោ បដ្ឋាយ ហត្ថេ, បិណ្ឌិកមំសតោ បដ្ឋាយ បាទេ វិវរិត្វា សេសំ ឆាទេត្វា និសិន្នោ សុប្បដិច្ឆន្នោ នាម ហោតិ, ឯត្ថ បន វាសូបគតស្ស អនាបត្តិ។
Catutthe galavāṭakato paṭṭhāya sīsaṃ, maṇibandhato paṭṭhāya hatthe, piṇḍikamaṃsato paṭṭhāya pāde vivaritvā sesaṃ chādetvā nisinno suppaṭicchanno nāma hoti, ettha pana vāsūpagatassa anāpatti.
៥-៦. សុសំវុតសិក្ខាបទវណ្ណនា
5-6. Susaṃvutasikkhāpadavaṇṇanā
បញ្ចមេ សុសំវុតោតិ ហត្ថំ វា បាទំ វា អកីឡាបេន្តោ សុវិនីតោតិ អត្ថោ។ ឆដ្ឋេបិ ឯសេវ នយោ។
Pañcame susaṃvutoti hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento suvinītoti attho. Chaṭṭhepi eseva nayo.
៧-៨. ឱក្ខិត្តចក្ខុសិក្ខាបទវណ្ណនា
7-8. Okkhittacakkhusikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ ឱក្ខិត្តចក្ខូតិ ហេដ្ឋា ខិត្តចក្ខុ ហុត្វា បុរតោ យុគមត្តំ ភូមិភាគំ បេក្ខមានោ, ឯកស្មិំ បន ឋានេ ឋត្វា ហត្ថិអស្សាទិបរិស្សយាភាវំ ឱលោកេតុំ វដ្ដតិ។ អដ្ឋមេបិ ឯសេវ នយោ។
Sattame okkhittacakkhūti heṭṭhā khittacakkhu hutvā purato yugamattaṃ bhūmibhāgaṃ pekkhamāno, ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā hatthiassādiparissayābhāvaṃ oloketuṃ vaṭṭati. Aṭṭhamepi eseva nayo.
៩-១០. ឧក្ខិត្តកសិក្ខាបទវណ្ណនា
9-10. Ukkhittakasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ ឧក្ខិត្តកាយាតិ ឧក្ខេបេន, ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេ ករណវចនំ, ឯកតោ វា ឧភតោ វា ឧក្ខិត្តចីវរោ ហុត្វាតិ អត្ថោ, អន្តោ ឥន្ទខីលតោ បដ្ឋាយ ឯវំ ន គន្តព្ពំ។
Navame ukkhittakāyāti ukkhepena, itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ, ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvāti attho, anto indakhīlato paṭṭhāya evaṃ na gantabbaṃ.
ទសមេ និសិន្នកាលេ ធមករណំ នីហរន្តេនាបិ ចីវរំ អនុក្ខិបិត្វាវ នីហរិតព្ពំ, វាសូបគតស្ស បន អនាបត្តិ។
Dasame nisinnakāle dhamakaraṇaṃ nīharantenāpi cīvaraṃ anukkhipitvāva nīharitabbaṃ, vāsūpagatassa pana anāpatti.
១១-១២. ឧជ្ជគ្ឃិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
11-12. Ujjagghikasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកាទសមេ ឧជ្ជគ្ឃិកាយាតិ មហាហសិតំ ហសន្តោតិ អត្ថោ។ ឥធាបិ ហិ ឥត្ថម្ភូតលក្ខណេយេវ ករណវចនំ។
Ekādasame ujjagghikāyāti mahāhasitaṃ hasantoti attho. Idhāpi hi itthambhūtalakkhaṇeyeva karaṇavacanaṃ.
ទ្វាទសមេបិ ឯសេវ នយោ។ ឧភយត្ថ ហសនីយស្មិំ វត្ថុស្មិំ មិហិតមត្តំ ករោន្តស្ស អនាបត្តិ។
Dvādasamepi eseva nayo. Ubhayattha hasanīyasmiṃ vatthusmiṃ mihitamattaṃ karontassa anāpatti.
១៣-១៤. ឧច្ចសទ្ទសិក្ខាបទវណ្ណនា
13-14. Uccasaddasikkhāpadavaṇṇanā
តេរសមេ អប្បសទ្ទោតិ ន ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទោ ហុត្វា។ ចុទ្ទសមេបិ ឯសេវ នយោ។ អយំ បនេត្ថ អប្បសទ្ទតាបរិច្ឆេទោ – សចេ ទ្វាទសហត្ថេ គេហេ អាទិម្ហិ សង្ឃត្ថេរោ, មជ្ឈេ ទុតិយត្ថេរោ , អន្តេ តតិយត្ថេរោតិ ឯវំ និសិន្នេសុ យំ សង្ឃត្ថេរោ ទុតិយត្ថេរេន សទ្ធិំ មន្តេតិ, ទុតិយត្ថេរោ ច តស្ស សទ្ទំ សុណាតិ, កថញ្ច វវត្ថបេតិ។ តតិយត្ថេរោ បន សទ្ទមេវ សុណាតិ, កថំ ន វវត្ថបេតិ, ឯត្តាវតា អប្បសទ្ទោ ហោតិ។ សចេ បន តតិយត្ថេរោ កថញ្ច វវត្ថបេតិ, មហាសទ្ទោ នាម ហោតិ។
Terasame appasaddoti na uccāsaddamahāsaddo hutvā. Cuddasamepi eseva nayo. Ayaṃ panettha appasaddatāparicchedo – sace dvādasahatthe gehe ādimhi saṅghatthero, majjhe dutiyatthero , ante tatiyattheroti evaṃ nisinnesu yaṃ saṅghatthero dutiyattherena saddhiṃ manteti, dutiyatthero ca tassa saddaṃ suṇāti, kathañca vavatthapeti. Tatiyatthero pana saddameva suṇāti, kathaṃ na vavatthapeti, ettāvatā appasaddo hoti. Sace pana tatiyatthero kathañca vavatthapeti, mahāsaddo nāma hoti.
១៥…បេ.…២០. កាយប្បចាលកាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា
15…Pe…20. kāyappacālakādisikkhāpadavaṇṇanā
ឥតោ បរេសុ ឆសុ កាយប្បចាលកន្តិ កាយំ ចាលេត្វា ចាលេត្វា, ឯស នយោ សព្ពត្ថ។ តស្មា កាយាទីនិ បគ្គហេត្វា និច្ចលានិ ឧជុកានិ ឋបេត្វា គន្តព្ពញ្ចេវ និសីទិតព្ពញ្ច, និសីទនប្បដិសំយុត្តេសុ តីសុ វាសូបគតស្ស អនាបត្តិ។
Ito paresu chasu kāyappacālakanti kāyaṃ cāletvā cāletvā, esa nayo sabbattha. Tasmā kāyādīni paggahetvā niccalāni ujukāni ṭhapetvā gantabbañceva nisīditabbañca, nisīdanappaṭisaṃyuttesu tīsu vāsūpagatassa anāpatti.
២១-២២. ខម្ភកតសិក្ខាបទវណ្ណនា
21-22. Khambhakatasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកវីសទ្វាវីសេសុ ខម្ភកតោតិ កដិយំ ហត្ថំ ឋបេត្វា កតខម្ភោ។
Ekavīsadvāvīsesu khambhakatoti kaṭiyaṃ hatthaṃ ṭhapetvā katakhambho.
២៣-២៤. ឱគុណ្ឋិតសិក្ខាបទវណ្ណនា
23-24. Oguṇṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
តេវីសចតុវីសេសុ ឱគុណ្ឋិតោតិ សសីសំ បារុតោ។
Tevīsacatuvīsesu oguṇṭhitoti sasīsaṃ pāruto.
២៥. ឧក្កុដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
25. Ukkuṭikasikkhāpadavaṇṇanā
បញ្ចវីសេ ឧក្កុដិកា វុច្ចតិ បណ្ហិយោ ឧក្ខិបិត្វា អគ្គបាទេហេវ, អគ្គបាទេ វា ឧក្ខិបិត្វា បណ្ហីហិយេវ ភូមិយំ ផុសន្តស្ស គមនំ, ករណវចនំ បនេត្ថ វុត្តលក្ខណមេវ។
Pañcavīse ukkuṭikā vuccati paṇhiyo ukkhipitvā aggapādeheva, aggapāde vā ukkhipitvā paṇhīhiyeva bhūmiyaṃ phusantassa gamanaṃ, karaṇavacanaṃ panettha vuttalakkhaṇameva.
២៦. បល្លត្ថិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
26. Pallatthikasikkhāpadavaṇṇanā
ឆព្ពីសេ ន បល្លត្ថិកាយាតិ ហត្ថបល្លត្ថិកាយ វា ទុស្សបល្លត្ថិកាយ វា ន និសីទិតព្ពំ។ អនាទរេន និសីទន្តស្ស ទុក្កដំ, វាសូបគតស្ស បន ឥធាបិ បុរិមេសុ ច ទ្វាវីសចតុវីសេសុ អនាបត្តិ។
Chabbīse na pallatthikāyāti hatthapallatthikāya vā dussapallatthikāya vā na nisīditabbaṃ. Anādarena nisīdantassa dukkaṭaṃ, vāsūpagatassa pana idhāpi purimesu ca dvāvīsacatuvīsesu anāpatti.
ឆព្ពីសតិសារុប្បសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Chabbīsatisāruppasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
២៧. សក្កច្ចបដិគ្គហណសិក្ខាបទវណ្ណនា
27. Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
ភោជនប្បដិសំយុត្តេសុ បឋមេ សក្កច្ចន្តិ សតិំ ឧបដ្ឋាបេត្វា។
Bhojanappaṭisaṃyuttesu paṭhame sakkaccanti satiṃ upaṭṭhāpetvā.
២៨. បត្តសញ្ញីបដិគ្គហណសិក្ខាបទវណ្ណនា
28. Pattasaññīpaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ បត្តេ សញ្ញា បត្តសញ្ញា, សា អស្ស អត្ថីតិ បត្តសញ្ញី, អត្តនោ ភាជនេ ឧបនិពទ្ធសញ្ញី ហុត្វាតិ អត្ថោ។
Dutiye patte saññā pattasaññā, sā assa atthīti pattasaññī, attano bhājane upanibaddhasaññī hutvāti attho.
២៩. សមសូបកបដិគ្គហណសិក្ខាបទវណ្ណនា
29. Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
តតិយេ សមសូបកោ នាម យត្ថ មុគ្គមាសេហិ វា កុលត្ថាទីហិ វា កតោ ហត្ថហារិយោ សូបោ ភត្តស្ស ចតុត្ថភាគប្បមាណោ ហោតិ, តតោ ហិ អធិកំ គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ។ ឋបេត្វា បន សូបំ អវសេសា សព្ពាបិ សូបេយ្យព្យញ្ជនវិកតិ រសរសោ នាម ហោតិ, តស្មិំ រសរសេ, ញាតកានំ វា បវារិតានំ វា អញ្ញស្សត្ថាយ វា អត្តនោ ធនេន វា ឥធ អនាបត្តិ។
Tatiye samasūpako nāma yattha muggamāsehi vā kulatthādīhi vā kato hatthahāriyo sūpo bhattassa catutthabhāgappamāṇo hoti, tato hi adhikaṃ gaṇhantassa dukkaṭaṃ. Ṭhapetvā pana sūpaṃ avasesā sabbāpi sūpeyyabyañjanavikati rasaraso nāma hoti, tasmiṃ rasarase, ñātakānaṃ vā pavāritānaṃ vā aññassatthāya vā attano dhanena vā idha anāpatti.
៣០…បេ.…៣២. សមតិត្តិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
30…Pe…32. samatittikasikkhāpadavaṇṇanā
ចតុត្ថេ សមតិត្តិកន្តិ សមបុណ្ណំ សមភរិតំ អធិដ្ឋានុបគបត្តស្ស អន្តោមុខវដ្ដិលេខំ អនតិក្កមិត្វា រចិតំ។ បិណ្ឌបាតន្តិ យំកិញ្ចិ យាវកាលិកំ។ អនធិដ្ឋានុបគេ បន យាវកាលិកំ យាមកាលិកាទីនិ ច យត្ថកត្ថចិ ថូបីកតានិបិ វដ្ដន្តិ, យំ បន ទ្វីសុ បត្តេសុ គហេត្វា ឯកំ បូរេត្វា វិហារំ ហរតិ, យំ វា បក្ខិបិយមានំ បូវឧច្ឆុក្ខណ្ឌផលាផលាទិ ហេដ្ឋា ឱរោហតិ , តក្កោលវដំសកាទយោ វា ឧបរិ ឋបេត្វា ទិយ្យន្តិ, យញ្ច បណ្ណេ វា ថាលកេ វា បក្ខិបិត្វា បត្តមត្ថកេ ឋបិតំ ហោតិ, ន តំ ថូបីកតំ នាម, តស្មា តំ សព្ពំ វដ្ដតិ។ ឥធ បន គិលានស្សាបិ អនាបត្តិ នត្ថិ, តស្មា តេនបិ សមតិត្តិកោយេវ គហេតព្ពោ។ សព្ពត្ថ បន បដិគ្គហេតុមេវ ន វដ្ដតិ, បដិគ្គហិតំ បន សុប្បដិគ្គហិតំ បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ។ បញ្ចមឆដ្ឋានិ វុត្តនយានេវ។
Catutthe samatittikanti samapuṇṇaṃ samabharitaṃ adhiṭṭhānupagapattassa antomukhavaṭṭilekhaṃ anatikkamitvā racitaṃ. Piṇḍapātanti yaṃkiñci yāvakālikaṃ. Anadhiṭṭhānupage pana yāvakālikaṃ yāmakālikādīni ca yatthakatthaci thūpīkatānipi vaṭṭanti, yaṃ pana dvīsu pattesu gahetvā ekaṃ pūretvā vihāraṃ harati, yaṃ vā pakkhipiyamānaṃ pūvaucchukkhaṇḍaphalāphalādi heṭṭhā orohati , takkolavaṭaṃsakādayo vā upari ṭhapetvā diyyanti, yañca paṇṇe vā thālake vā pakkhipitvā pattamatthake ṭhapitaṃ hoti, na taṃ thūpīkataṃ nāma, tasmā taṃ sabbaṃ vaṭṭati. Idha pana gilānassāpi anāpatti natthi, tasmā tenapi samatittikoyeva gahetabbo. Sabbattha pana paṭiggahetumeva na vaṭṭati, paṭiggahitaṃ pana suppaṭiggahitaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Pañcamachaṭṭhāni vuttanayāneva.
៣៣-៣៤. សបទានសិក្ខាបទវណ្ណនា
33-34. Sapadānasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ សបទានន្តិ តត្ថ តត្ថ ឱធិំ អកត្វា អនុបដិបាដិយា។ យោ បន អញ្ញេសំ វា ទេន្តោ, អញ្ញភាជនេ វា អាកិរន្តោ តតោ តតោ ឱមសតិ, តស្ស, ឧត្តរិភង្គញ្ច ឧប្បដិបាដិយា គណ្ហន្តស្សាបិ ឥធ អនាបត្តិ។ អដ្ឋមំ វុត្តនយមេវ។
Sattame sapadānanti tattha tattha odhiṃ akatvā anupaṭipāṭiyā. Yo pana aññesaṃ vā dento, aññabhājane vā ākiranto tato tato omasati, tassa, uttaribhaṅgañca uppaṭipāṭiyā gaṇhantassāpi idha anāpatti. Aṭṭhamaṃ vuttanayameva.
៣៥. ថូបកតសិក្ខាបទវណ្ណនា
35. Thūpakatasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ ថូបកតោតិ មត្ថកតោ វេមជ្ឈតោតិ អត្ថោ។ យោ បន បរិត្តកេ សេសេ ឯកតោ សង្កឌ្ឍិត្វា ឱមទ្ទិត្វា ភុញ្ជតិ, តស្សាបិ អនាបត្តិ។
Navame thūpakatoti matthakato vemajjhatoti attho. Yo pana parittake sese ekato saṅkaḍḍhitvā omadditvā bhuñjati, tassāpi anāpatti.
៣៦. ឱទនប្បដិច្ឆាទនសិក្ខាបទវណ្ណនា
36. Odanappaṭicchādanasikkhāpadavaṇṇanā
ទសមេ យស្ស ភត្តសាមិកា មាឃាតសមយាទីសុ ព្យញ្ជនំ បដិច្ឆាទេត្វា ទេន្តិ, យោ ច ន ភិយ្យោកម្យតាយ បដិច្ឆាទេតិ, តេសំ អនាបត្តិ, គិលានស្ស បន អនាគតត្តា អាបត្តិយេវ។
Dasame yassa bhattasāmikā māghātasamayādīsu byañjanaṃ paṭicchādetvā denti, yo ca na bhiyyokamyatāya paṭicchādeti, tesaṃ anāpatti, gilānassa pana anāgatattā āpattiyeva.
៣៧. សូបោទនវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទវណ្ណនា
37. Sūpodanaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
ឯកាទសមេ ញាតកានំ វា បវារិតានំ វា អញ្ញស្សត្ថាយ អត្តនោ ធនេនាតិ ឥទំ អនាបត្តិយំ អធិកំ។
Ekādasame ñātakānaṃ vā pavāritānaṃ vā aññassatthāya attano dhanenāti idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ.
៣៨. ឧជ្ឈានសញ្ញីសិក្ខាបទវណ្ណនា
38. Ujjhānasaññīsikkhāpadavaṇṇanā
ទ្វាទសមេ ឧជ្ឈានេ សញ្ញា ឧជ្ឈានសញ្ញា, សា អស្ស អត្ថីតិ ឧជ្ឈានសញ្ញី។ ឥធាបិ គិលានោ ន មុច្ចតិ, ‘‘ទស្សាមី’’តិ វា, ‘‘ទាបេស្សាមី’’តិ វា ឱលោកេន្តស្ស បន, ន ឧជ្ឈានសញ្ញិស្ស ច អនាបត្តិ។
Dvādasame ujjhāne saññā ujjhānasaññā, sā assa atthīti ujjhānasaññī. Idhāpi gilāno na muccati, ‘‘dassāmī’’ti vā, ‘‘dāpessāmī’’ti vā olokentassa pana, na ujjhānasaññissa ca anāpatti.
៣៩. កពឡសិក្ខាបទវណ្ណនា
39. Kabaḷasikkhāpadavaṇṇanā
តេរសមេ នាតិមហន្តន្តិ មយូរណ្ឌំ អតិមហន្តំ, កុក្កុដណ្ឌំ អតិខុទ្ទកំ, តេសំ វេមជ្ឈប្បមាណំ។ មូលខាទនីយាទិភេទេ បន សព្ពខជ្ជកេ ផលាផលេ ច អនាបត្តិ។
Terasame nātimahantanti mayūraṇḍaṃ atimahantaṃ, kukkuṭaṇḍaṃ atikhuddakaṃ, tesaṃ vemajjhappamāṇaṃ. Mūlakhādanīyādibhede pana sabbakhajjake phalāphale ca anāpatti.
៤០. អាលោបសិក្ខាបទវណ្ណនា
40. Ālopasikkhāpadavaṇṇanā
ចុទ្ទសមេ បរិមណ្ឌលន្តិ អទីឃំ។ ឥធ បន ខជ្ជកផលាផលេហិ សទ្ធិំ ឧត្តរិភង្គេបិ អនាបត្តិ។
Cuddasame parimaṇḍalanti adīghaṃ. Idha pana khajjakaphalāphalehi saddhiṃ uttaribhaṅgepi anāpatti.
៤១-៤២. អនាហដសិក្ខាបទវណ្ណនា
41-42. Anāhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
បន្នរសមេ អនាហដេតិ អនាហរិតេ, មុខទ្វារំ អសម្បត្តេតិ អត្ថោ។ សោឡសមេ សព្ពហត្ថន្តិ សកលំ ហត្ថំ។
Pannarasame anāhaṭeti anāharite, mukhadvāraṃ asampatteti attho. Soḷasame sabbahatthanti sakalaṃ hatthaṃ.
៤៣. សកពឡសិក្ខាបទវណ្ណនា
43. Sakabaḷasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តរសមេ សកពឡេនាតិ ឯត្ថ យត្តកេន វចនំ អបរិបុណ្ណំ ហោតិ, តត្តកេ សតិ កថេន្តស្ស អាបត្តិ។ យោ បន ធម្មំ កថេន្តោ ហរិដកាទីនិ មុខេ បក្ខិបិត្វា កថេតិ, យត្តកេន វចនំ អបរិបុណ្ណំ ន ហោតិ, តត្តកេ មុខម្ហិ សតិ វដ្ដតិ។
Sattarasame sakabaḷenāti ettha yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ hoti, tattake sati kathentassa āpatti. Yo pana dhammaṃ kathento hariṭakādīni mukhe pakkhipitvā katheti, yattakena vacanaṃ aparipuṇṇaṃ na hoti, tattake mukhamhi sati vaṭṭati.
៤៤. បិណ្ឌុក្ខេបកសិក្ខាបទវណ្ណនា
44. Piṇḍukkhepakasikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋារសមេ បិណ្ឌុក្ខេបកន្តិ បិណ្ឌំ ឧក្ខិបិត្វា ឧក្ខិបិត្វា, ឥធាបិ ខជ្ជកផលាផលេសុ អនាបត្តិ។
Aṭṭhārasame piṇḍukkhepakanti piṇḍaṃ ukkhipitvā ukkhipitvā, idhāpi khajjakaphalāphalesu anāpatti.
៤៥. កពឡាវច្ឆេទកសិក្ខាបទវណ្ណនា
45. Kabaḷāvacchedakasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកូនវីសតិមេ កពឡាវច្ឆេទកន្តិ កពឡំ អវច្ឆិន្ទិត្វា អវច្ឆិន្ទិត្វា, ឥធ ខជ្ជកផលាផលេហិ សទ្ធិំ ឧត្តរិភង្គេបិ អនាបត្តិ។
Ekūnavīsatime kabaḷāvacchedakanti kabaḷaṃ avacchinditvā avacchinditvā, idha khajjakaphalāphalehi saddhiṃ uttaribhaṅgepi anāpatti.
៤៦. អវគណ្ឌការកសិក្ខាបទវណ្ណនា
46. Avagaṇḍakārakasikkhāpadavaṇṇanā
វីសតិមេ អវគណ្ឌការកន្តិ មក្កដោ វិយ គណ្ឌេ កត្វា កត្វា, ឥធ ផលាផលមត្តកេ អនាបត្តិ។
Vīsatime avagaṇḍakārakanti makkaṭo viya gaṇḍe katvā katvā, idha phalāphalamattake anāpatti.
៤៧. ហត្ថនិទ្ធុនកសិក្ខាបទវណ្ណនា
47. Hatthaniddhunakasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកវីសតិមេ ហត្ថនិទ្ធុនកន្តិ ហត្ថំ និទ្ធុនិត្វា និទ្ធុនិត្វា, អនាបត្តិយំ បនេត្ថ ‘‘កចវរំ ឆឌ្ឌេន្តោ ហត្ថំ និទ្ធុនាតី’’តិ (បាចិ. ៦២៣) ឥទំ អធិកំ។
Ekavīsatime hatthaniddhunakanti hatthaṃ niddhunitvā niddhunitvā, anāpattiyaṃ panettha ‘‘kacavaraṃ chaḍḍento hatthaṃ niddhunātī’’ti (pāci. 623) idaṃ adhikaṃ.
៤៨. សិត្ថាវការកសិក្ខាបទវណ្ណនា
48. Sitthāvakārakasikkhāpadavaṇṇanā
ទ្វាវីសតិមេ សិត្ថាវការកន្តិ សិត្ថានិ អវកិរិត្វា អវកិរិត្វា, ឥធាបិ ‘‘កចវរំ ឆឌ្ឌេន្តោ សិត្ថំ ឆឌ្ឌយតី’’តិ (បាចិ. ៦២៣) ឥទំ អនាបត្តិយំ អធិកំ។
Dvāvīsatime sitthāvakārakanti sitthāni avakiritvā avakiritvā, idhāpi ‘‘kacavaraṃ chaḍḍento sitthaṃ chaḍḍayatī’’ti (pāci. 623) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ.
៤៩. ជិវ្ហានិច្ឆារកសិក្ខាបទវណ្ណនា
49. Jivhānicchārakasikkhāpadavaṇṇanā
តេវីសតិមេ ជិវ្ហានិច្ឆារកន្តិ ជិវ្ហំ និច្ឆារេត្វា និច្ឆារេត្វា។
Tevīsatime jivhānicchārakanti jivhaṃ nicchāretvā nicchāretvā.
៥០-៥១. ចបុចបុការកសិក្ខាបទវណ្ណនា
50-51. Capucapukārakasikkhāpadavaṇṇanā
ចតុវីសតិមេ ចបុចបុការកន្តិ ចបុ ចបូតិ ឯវំ សទ្ទំ កត្វា កត្វា។ បញ្ចវីសតិមេបិ ឯសេវ នយោ។
Catuvīsatime capucapukārakanti capu capūti evaṃ saddaṃ katvā katvā. Pañcavīsatimepi eseva nayo.
៥២…បេ.…៥៤. ហត្ថនិល្លេហកាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា
52…Pe…54. hatthanillehakādisikkhāpadavaṇṇanā
ឆព្ពីសតិមេ ហត្ថនិល្លេហកន្តិ ហត្ថំ និល្លេហិត្វា និល្លេហិត្វា។ ភុញ្ជន្តេន ហិ អង្គុលិមត្តម្បិ និល្លេហិតុំ ន វដ្ដតិ។ ឃនយាគុផាណិតបាយាសាទិកេ បន អង្គុលីហិ គហេត្វា អង្គុលិយោ មុខេ បវេសេត្វា ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ, សត្តវីសតិមអដ្ឋវីសតិមេសុបិ ឯសេវ នយោ។ តស្មា ឯកង្គុលិយាបិ បត្តោ ន និល្លេហិតព្ពោ, ឯកឱដ្ឋោបិ ច ជិវ្ហាយ ន និល្លេហិតព្ពោ, ឱដ្ឋមំសេហិ ឯវ បន គហេត្វា អន្តោ បវេសេតុំ វដ្ដតិ។
Chabbīsatime hatthanillehakanti hatthaṃ nillehitvā nillehitvā. Bhuñjantena hi aṅgulimattampi nillehituṃ na vaṭṭati. Ghanayāguphāṇitapāyāsādike pana aṅgulīhi gahetvā aṅguliyo mukhe pavesetvā bhuñjituṃ vaṭṭati, sattavīsatimaaṭṭhavīsatimesupi eseva nayo. Tasmā ekaṅguliyāpi patto na nillehitabbo, ekaoṭṭhopi ca jivhāya na nillehitabbo, oṭṭhamaṃsehi eva pana gahetvā anto pavesetuṃ vaṭṭati.
៥៥. សាមិសសិក្ខាបទវណ្ណនា
55. Sāmisasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកូនតិំសតិមេ ន សាមិសេនាតិ ឯតំ បដិកូលវសេន បដិក្ខិត្តំ, តស្មា សង្ឃិកម្បិ បុគ្គលិកម្បិ គិហិសន្តកម្បិ អត្តនោ សន្តកម្បិ សង្ខោបិ សរាវកម្បិ ថាលកម្បិ ន គហេតព្ពមេវ, គណ្ហន្តស្ស ទុក្កដំ។ សចេ បន ហត្ថស្ស ឯកទេសោ អាមិសមក្ខិតោ ន ហោតិ, តេន បទេសេន គហេតុំ វដ្ដតិ, ឥធ ‘‘ធោវិស្សាមីតិ វា, ធោវាបេស្សាមីតិ វា បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ (បាចិ. ៦៣១) ឥទំ អនាបត្តិយំ អធិកំ។
Ekūnatiṃsatime na sāmisenāti etaṃ paṭikūlavasena paṭikkhittaṃ, tasmā saṅghikampi puggalikampi gihisantakampi attano santakampi saṅkhopi sarāvakampi thālakampi na gahetabbameva, gaṇhantassa dukkaṭaṃ. Sace pana hatthassa ekadeso āmisamakkhito na hoti, tena padesena gahetuṃ vaṭṭati, idha ‘‘dhovissāmīti vā, dhovāpessāmīti vā paṭiggaṇhātī’’ti (pāci. 631) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ.
៥៦. សសិត្ថកសិក្ខាបទវណ្ណនា
56. Sasitthakasikkhāpadavaṇṇanā
តិំសតិមេ ‘‘ឧទ្ធរិត្វា វា ភិន្ទិត្វា វា បដិគ្គហេ វា នីហរិត្វា វា ឆឌ្ឌេតី’’តិ ឥទំ អនាបត្តិយំ អធិកំ។ តត្ថ ឧទ្ធរិត្វា វាតិ សិត្ថានិ ឧទកតោ ឧទ្ធរិត្វា, ឯកស្មិំ ឋានេ រាសិំ កត្វា ឧទកំ ឆឌ្ឌេតិ។ ភិន្ទិត្វា វាតិ សិត្ថានិ ភិន្ទិត្វា ឧទកគតិកានិ កត្វា ឆឌ្ឌេតិ។ បដិគ្គហេ វាតិ បដិគ្គហេន បដិច្ឆន្តានំ បដិគ្គហេ ឆឌ្ឌេតិ។ នីហរិត្វាតិ ពហិ នីហរិត្វា ឆឌ្ឌេតិ, ឯវំ ឆឌ្ឌេន្តស្ស អនាបត្តិ។
Tiṃsatime ‘‘uddharitvā vā bhinditvā vā paṭiggahe vā nīharitvā vā chaḍḍetī’’ti idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ. Tattha uddharitvā vāti sitthāni udakato uddharitvā, ekasmiṃ ṭhāne rāsiṃ katvā udakaṃ chaḍḍeti. Bhinditvā vāti sitthāni bhinditvā udakagatikāni katvā chaḍḍeti. Paṭiggahe vāti paṭiggahena paṭicchantānaṃ paṭiggahe chaḍḍeti. Nīharitvāti bahi nīharitvā chaḍḍeti, evaṃ chaḍḍentassa anāpatti.
តិំសភោជនប្បដិសំយុត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Tiṃsabhojanappaṭisaṃyuttasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
៥៧. ឆត្តបាណិសិក្ខាបទវណ្ណនា
57. Chattapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
ធម្មទេសនាបដិសំយុត្តេសុ បឋមេ យំកិញ្ចិ ឆត្តំ បាណិម្ហិ អស្សាតិ ឆត្តបាណិ។ សោ តំ ឆត្តំ យត្ថកត្ថចិ សរីរាវយវេ ឋបេត្វាបិ យាវ ហត្ថេន ន មុញ្ចតិ, តាវស្ស ធម្មំ ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។ សចេ បនស្ស អញ្ញោ ឆត្តំ ធារេតិ, បស្សេ វា ឋិតំ ហោតិ, ហត្ថតោ អបគតមត្តេ ឆត្តបាណិ នាម ន ហោតិ, តស្ស ទេសេតុំ វដ្ដតិ។ ធម្មបរិច្ឆេទោ ចេត្ថ បទសោធម្មេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ។
Dhammadesanāpaṭisaṃyuttesu paṭhame yaṃkiñci chattaṃ pāṇimhi assāti chattapāṇi. So taṃ chattaṃ yatthakatthaci sarīrāvayave ṭhapetvāpi yāva hatthena na muñcati, tāvassa dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati. Sace panassa añño chattaṃ dhāreti, passe vā ṭhitaṃ hoti, hatthato apagatamatte chattapāṇi nāma na hoti, tassa desetuṃ vaṭṭati. Dhammaparicchedo cettha padasodhamme vuttanayeneva veditabbo.
៥៨-៥៩. ទណ្ឌបាណិសិក្ខាបទវណ្ណនា
58-59. Daṇḍapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
ទុតិយេ ទណ្ឌោ នាម មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស ចតុហត្ថប្បមាណោ, ទណ្ឌបាណិភាវោ បនស្ស ឆត្តបាណិម្ហិ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ។ តតិយេបិ ឯសេវ នយោ។ អសិំ សន្នហិត្វា ឋិតោបិ ហិ សត្ថបាណិសង្ខ្យំ ន គច្ឆតិ។
Dutiye daṇḍo nāma majjhimassa purisassa catuhatthappamāṇo, daṇḍapāṇibhāvo panassa chattapāṇimhi vuttanayeneva veditabbo. Tatiyepi eseva nayo. Asiṃ sannahitvā ṭhitopi hi satthapāṇisaṅkhyaṃ na gacchati.
៦០. អាវុធបាណិសិក្ខាបទវណ្ណនា
60. Āvudhapāṇisikkhāpadavaṇṇanā
ចតុត្ថេ សព្ពាបិ ធនុវិកតិ សទ្ធិំ សរវិកតិយា អាវុធន្តិ វេទិតព្ពា, តស្មា សទ្ធិំ វា សរេន ធនុំ គហេត្វា, សុទ្ធធនុំ វា សុទ្ធសរំ វា សជិយធនុំ វា និជ្ជិយធនុំ វា គហេត្វា ឋិតស្ស វា និសិន្នស្ស វា ធម្មំ ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។ សចេ បនស្ស ធនុ ខន្ធេបិ បដិមុក្កំ ហោតិ, យាវ ន គណ្ហាតិ, តាវ វដ្ដតិ។
Catutthe sabbāpi dhanuvikati saddhiṃ saravikatiyā āvudhanti veditabbā, tasmā saddhiṃ vā sarena dhanuṃ gahetvā, suddhadhanuṃ vā suddhasaraṃ vā sajiyadhanuṃ vā nijjiyadhanuṃ vā gahetvā ṭhitassa vā nisinnassa vā dhammaṃ desetuṃ na vaṭṭati. Sace panassa dhanu khandhepi paṭimukkaṃ hoti, yāva na gaṇhāti, tāva vaṭṭati.
៦១-៦២. បាទុកសិក្ខាបទវណ្ណនា
61-62. Pādukasikkhāpadavaṇṇanā
បញ្ចមេ បាទុការុឡ្ហស្សាតិ ឆត្តទណ្ឌកេ អង្គុលន្តរិកំ អប្បវេសេត្វា កេវលំ អក្កន្តស្ស វា, បវេសេត្វា ឋានវសេន បដិមុក្កស្ស វា។ ឆដ្ឋេបិ ឯសេវ នយោ។ ឥធ បន យ្វាយំ បណ្ហិកពន្ធំ ឱមុញ្ចិត្វា ឋានវសេន ‘‘ឱមុក្កោ’’តិ វុច្ចតិ, តស្សាបិ ន វដ្ដតិ។
Pañcame pādukāruḷhassāti chattadaṇḍake aṅgulantarikaṃ appavesetvā kevalaṃ akkantassa vā, pavesetvā ṭhānavasena paṭimukkassa vā. Chaṭṭhepi eseva nayo. Idha pana yvāyaṃ paṇhikabandhaṃ omuñcitvā ṭhānavasena ‘‘omukko’’ti vuccati, tassāpi na vaṭṭati.
៦៣. យានសិក្ខាបទវណ្ណនា
63. Yānasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តមេ សចេបិ ទ្វីហិ ជនេហិ ហត្ថសង្ឃាដេន គហិតោ, សាដកេ វា ឋបេត្វា វំសេន វយ្ហតិ, អយុត្តេ វា វយ្ហាទិកេ យានេ វិសង្ខរិត្វា វា ឋបិតេ ចក្កមត្តេបិ និសិន្នោ ហោតិ, យានគតោត្វេវ សង្ខំ គច្ឆតិ។ សចេ បន ទ្វេបិ ឯកយានេ និសិន្នា ហោន្តិ, វដ្ដតិ។ វិសុំ និសិន្នេសុបិ ឧច្ចេ យានេ និសិន្នេន នីចេ និសិន្នស្ស ទេសេតុំ វដ្ដតិ, សមប្បមាណេបិ វដ្ដតិ, តថា បុរិមេ និសិន្នេន បច្ឆិមេ និសិន្នស្ស។ បច្ឆិមេ បន ឧច្ចតរេបិ និសិន្នេន ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។
Sattame sacepi dvīhi janehi hatthasaṅghāṭena gahito, sāṭake vā ṭhapetvā vaṃsena vayhati, ayutte vā vayhādike yāne visaṅkharitvā vā ṭhapite cakkamattepi nisinno hoti, yānagatotveva saṅkhaṃ gacchati. Sace pana dvepi ekayāne nisinnā honti, vaṭṭati. Visuṃ nisinnesupi ucce yāne nisinnena nīce nisinnassa desetuṃ vaṭṭati, samappamāṇepi vaṭṭati, tathā purime nisinnena pacchime nisinnassa. Pacchime pana uccatarepi nisinnena desetuṃ na vaṭṭati.
៦៤. សយនសិក្ខាបទវណ្ណនា
64. Sayanasikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋមេ សយនគតស្សាតិ អន្តមសោ កដសារកេបិ បកតិភូមិយម្បិ និបន្នស្ស ឧច្ចេបិ មញ្ចេ វា បីឋេ វា ភូមិប្បទេសេ វា ឋិតេន និសិន្នេន វា ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។ សយនគតេន បន សយនគតស្ស ឧច្ចតរេ វា សមប្បមាណេ វា និបន្នេន ទេសេតុំ វដ្ដតិ។ និបន្នេន បន ឋិតស្ស វា និសិន្នស្ស វា និបន្នស្ស វា, និសិន្នេន ច ឋិតស្ស វា និសិន្នស្ស វា, ឋិតេន ឋិតស្សេវ វដ្ដតិ។
Aṭṭhame sayanagatassāti antamaso kaṭasārakepi pakatibhūmiyampi nipannassa uccepi mañce vā pīṭhe vā bhūmippadese vā ṭhitena nisinnena vā desetuṃ na vaṭṭati. Sayanagatena pana sayanagatassa uccatare vā samappamāṇe vā nipannena desetuṃ vaṭṭati. Nipannena pana ṭhitassa vā nisinnassa vā nipannassa vā, nisinnena ca ṭhitassa vā nisinnassa vā, ṭhitena ṭhitasseva vaṭṭati.
៦៥. បល្លត្ថិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
65. Pallatthikasikkhāpadavaṇṇanā
នវមេ ហត្ថបល្លត្ថិកាទីសុ យាយ កាយចិ និសិន្នស្ស ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ។
Navame hatthapallatthikādīsu yāya kāyaci nisinnassa desetuṃ na vaṭṭati.
៦៦. វេឋិតសិក្ខាបទវណ្ណនា
66. Veṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
ទសមេ វេឋិតសីសស្សាតិ ទុស្សវេឋេន វា មោឡិអាទីហិ វា យថា កេសន្តោ ន ទិស្សតិ, ឯវំ វេឋិតសីសស្ស, តេនេវស្ស អនាបត្តិយំ ‘‘កេសន្តំ វិវរាបេត្វា ទេសេតី’’តិ (បាចិ. ៦៤៣) វុត្តំ។
Dasame veṭhitasīsassāti dussaveṭhena vā moḷiādīhi vā yathā kesanto na dissati, evaṃ veṭhitasīsassa, tenevassa anāpattiyaṃ ‘‘kesantaṃ vivarāpetvā desetī’’ti (pāci. 643) vuttaṃ.
៦៧. ឱគុណ្ឋិតសិក្ខាបទវណ្ណនា
67. Oguṇṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកាទសមេ ឱគុណ្ឋិតសីសស្សាតិ សសីសំ បារុតស្ស, អនាបត្តិយំ បនេត្ថ ‘‘សីសំ វិវរាបេត្វា ទេសេតី’’តិ (បាចិ. ៦៤៤) អធិកំ។
Ekādasame oguṇṭhitasīsassāti sasīsaṃ pārutassa, anāpattiyaṃ panettha ‘‘sīsaṃ vivarāpetvā desetī’’ti (pāci. 644) adhikaṃ.
៦៨. ឆមាសិក្ខាបទវណ្ណនា
68. Chamāsikkhāpadavaṇṇanā
ទ្វាទសមេ ឆមាយំ និសីទិត្វាតិ ភូមិយំ និសីទិត្វា។ អាសនេតិ អន្តមសោ វត្ថម្បិ តិណានិបិ សន្ថរិត្វា និសិន្នស្ស។
Dvādasame chamāyaṃ nisīditvāti bhūmiyaṃ nisīditvā. Āsaneti antamaso vatthampi tiṇānipi santharitvā nisinnassa.
៦៩. នីចាសនសិក្ខាបទវណ្ណនា
69. Nīcāsanasikkhāpadavaṇṇanā
តេរសមេ ឧច្ចេ អាសនេតិ អន្តមសោ ភូមិប្បទេសេបិ ឧន្នតប្បទេសេ និសិន្នស្ស។
Terasame ucce āsaneti antamaso bhūmippadesepi unnatappadese nisinnassa.
៧០. ឋិតសិក្ខាបទវណ្ណនា
70. Ṭhitasikkhāpadavaṇṇanā
ចុទ្ទសមេ ន ឋិតោ និសិន្នស្សាតិ សចេ ថេរស្ស ឧបដ្ឋានំ គន្ត្វា ឋិតំ ទហរំ អាសនេ និសិន្នោ មហាថេរោ បញ្ហំ បុច្ឆតិ, ន កថេតព្ពំ។ គារវេន បន ថេរំ ‘‘ឧដ្ឋហិត្វា បុច្ឆា’’តិ វត្តុំ ន សក្កា, តស្មា ‘‘បស្សេ ឋិតស្ស ភិក្ខុនោ កថេស្សាមី’’តិ កថេតុំ វដ្ដតិ។
Cuddasame na ṭhito nisinnassāti sace therassa upaṭṭhānaṃ gantvā ṭhitaṃ daharaṃ āsane nisinno mahāthero pañhaṃ pucchati, na kathetabbaṃ. Gāravena pana theraṃ ‘‘uṭṭhahitvā pucchā’’ti vattuṃ na sakkā, tasmā ‘‘passe ṭhitassa bhikkhuno kathessāmī’’ti kathetuṃ vaṭṭati.
៧១. បច្ឆតោគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា
71. Pacchatogamanasikkhāpadavaṇṇanā
បន្នរសមេ សចេ បុរតោ គច្ឆន្តោ បញ្ហំ បុច្ឆតិ, តស្ស តំ អកថេត្វា ‘‘បច្ឆិមស្ស ភិក្ខុនោ កថេស្សាមី’’តិ កថេតព្ពំ។ សទ្ធិំ ឧគ្គហិតធម្មំ បន សជ្ឈាយិតុំ, សមធុរេន វា គច្ឆន្តស្ស កថេតុំ វដ្ដតិ។
Pannarasame sace purato gacchanto pañhaṃ pucchati, tassa taṃ akathetvā ‘‘pacchimassa bhikkhuno kathessāmī’’ti kathetabbaṃ. Saddhiṃ uggahitadhammaṃ pana sajjhāyituṃ, samadhurena vā gacchantassa kathetuṃ vaṭṭati.
៧២. ឧប្បថេនគមនសិក្ខាបទវណ្ណនា
72. Uppathenagamanasikkhāpadavaṇṇanā
សោឡសមេ ន ឧប្បថេនាតិ ឯត្ថ សចេ ទ្វេបិ សកដមគ្គស្មិំ ឯកេកចក្កបថេន វា ឧប្បថេន វា សមធុរំ គច្ឆន្តិ, វដ្ដតិ។
Soḷasame na uppathenāti ettha sace dvepi sakaṭamaggasmiṃ ekekacakkapathena vā uppathena vā samadhuraṃ gacchanti, vaṭṭati.
៧៣. ឋិតោឧច្ចារសិក្ខាបទវណ្ណនា
73. Ṭhitouccārasikkhāpadavaṇṇanā
សត្តរសមេ ‘‘អសញ្ចិច្ចា’’តិ អនាបត្តិយំ សចេ បដិច្ឆន្នដ្ឋានំ គច្ឆន្តស្ស សហសា ឧច្ចារោ វា បស្សាវោ វា និក្ខមតិ, អសញ្ចិច្ច កតោ នាម ហោតិ។
Sattarasame ‘‘asañciccā’’ti anāpattiyaṃ sace paṭicchannaṭṭhānaṃ gacchantassa sahasā uccāro vā passāvo vā nikkhamati, asañcicca kato nāma hoti.
៧៤. ហរិតេឧច្ចារសិក្ខាបទវណ្ណនា
74. Hariteuccārasikkhāpadavaṇṇanā
អដ្ឋារសមេ យម្បិ ជីវមានរុក្ខស្ស មូលំ បថវិយំ ទិស្សមានំ គច្ឆតិ, សាខា វា ភូមិលគ្គា គច្ឆតិ, សព្ពំ ហរិតសង្ខាតមេវ។ ខន្ធេ និសីទិត្វា បន អប្បហរិតដ្ឋានេ បាតេតុំ វដ្ដតិ។ សចេ អប្បហរិតដ្ឋានំ ឱលោកេន្តស្សេវ សហសា និក្ខមតិ, គិលានដ្ឋានេ ឋិតោ ហោតិ, ‘‘អប្បហរិតេ កតោ ហរិតំ ឱត្ថរតី’’តិ (បាចិ. ៦៥២) ឥទមេត្ថ អនាបត្តិយំ អធិកំ។ តត្ថ សចេបិ អប្បហរិតំ អលភន្តេន តិណណ្ឌុបកំ វា បលលណ្ឌុបកំ វា ឋបេត្វា កតោ បច្ឆា ហរិតំ ឱត្ថរតិ, វដ្ដតិយេវ។ ខេឡេន ចេត្ថ សិង្ឃាណិកាបិ សង្គហិតា។
Aṭṭhārasame yampi jīvamānarukkhassa mūlaṃ pathaviyaṃ dissamānaṃ gacchati, sākhā vā bhūmilaggā gacchati, sabbaṃ haritasaṅkhātameva. Khandhe nisīditvā pana appaharitaṭṭhāne pātetuṃ vaṭṭati. Sace appaharitaṭṭhānaṃ olokentasseva sahasā nikkhamati, gilānaṭṭhāne ṭhito hoti, ‘‘appaharite kato haritaṃ ottharatī’’ti (pāci. 652) idamettha anāpattiyaṃ adhikaṃ. Tattha sacepi appaharitaṃ alabhantena tiṇaṇḍupakaṃ vā palalaṇḍupakaṃ vā ṭhapetvā kato pacchā haritaṃ ottharati, vaṭṭatiyeva. Kheḷena cettha siṅghāṇikāpi saṅgahitā.
៧៥. ឧទកេឧច្ចារសិក្ខាបទវណ្ណនា
75. Udakeuccārasikkhāpadavaṇṇanā
ឯកូនវីសតិមេ ន ឧទកេតិ ឯតំ បរិភោគឧទកមេវ សន្ធាយ វុត្តំ, វច្ចកុដិសមុទ្ទាទិឧទកេសុ បន អបរិភោគេសុ អនាបត្តិ។ ទេវេ វស្សន្តេ សមន្តតោ ឧទកោឃេ ជាតេ អនុទកដ្ឋានំ អលភន្តេន ឧទកេ កាតុំ វដ្ដតិ, ឥធាបិ ‘‘ថលេ កតោ ឧទកំ ឱត្ថរតី’’តិ (បាចិ. ៦៥៤) ឥទំ អនាបត្តិយំ អធិកំ, សេសំ សព្ពសិក្ខាបទេសុ ឧត្តានមេវ។
Ekūnavīsatime na udaketi etaṃ paribhogaudakameva sandhāya vuttaṃ, vaccakuṭisamuddādiudakesu pana aparibhogesu anāpatti. Deve vassante samantato udakoghe jāte anudakaṭṭhānaṃ alabhantena udake kātuṃ vaṭṭati, idhāpi ‘‘thale kato udakaṃ ottharatī’’ti (pāci. 654) idaṃ anāpattiyaṃ adhikaṃ, sesaṃ sabbasikkhāpadesu uttānameva.
សមុដ្ឋានាទិទីបនត្ថាយ បនេត្ថ ឥទំ បកិណ្ណកំ – ឧជ្ជគ្ឃិកឧច្ចាសទ្ទប្បដិសំយុត្តានិ ចត្តារិ, សកពឡេន មុខេន ព្យាហរណំ ឯកំ, ឆមានីចាសននិសិន្នឋិតបច្ឆតោគមនឧប្បថគមនប្បដិសំយុត្តានិ បញ្ចាតិ ឥមានិ ទស សិក្ខាបទានិ សមនុភាសនសមុដ្ឋានានិ, ឯកេកមេត្ថ កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនំ។ សូបោទនវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទំ ថេយ្យសត្ថសមុដ្ឋានំ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, ទុក្ខវេទនំ។ ឆត្តបាណិទណ្ឌបាណិសត្ថបាណិអាវុធបាណិបាទុកាឧបាហនយានសយនបល្លត្ថិកវេឋិតឱគុណ្ឋិតនាមកានិ ឯកាទស ធម្មទេសនាសមុដ្ឋានានិ, កិរិយាកិរិយានិ, សញ្ញាវិមោក្ខានិ, សចិត្តកានិ, លោកវជ្ជានិ, វចីកម្មានិ, អកុសលចិត្តានិ, ទុក្ខវេទនានិ។ សេសានិ តេបណ្ណាស បឋមបារាជិកសមឧដ្ឋានាទិភេទានីតិ។
Samuṭṭhānādidīpanatthāya panettha idaṃ pakiṇṇakaṃ – ujjagghikauccāsaddappaṭisaṃyuttāni cattāri, sakabaḷena mukhena byāharaṇaṃ ekaṃ, chamānīcāsananisinnaṭhitapacchatogamanauppathagamanappaṭisaṃyuttāni pañcāti imāni dasa sikkhāpadāni samanubhāsanasamuṭṭhānāni, ekekamettha kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedanaṃ. Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ theyyasatthasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, saññāvimokkhaṃ, sacittakaṃ, lokavajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, akusalacittaṃ, dukkhavedanaṃ. Chattapāṇidaṇḍapāṇisatthapāṇiāvudhapāṇipādukāupāhanayānasayanapallatthikaveṭhitaoguṇṭhitanāmakāni ekādasa dhammadesanāsamuṭṭhānāni, kiriyākiriyāni, saññāvimokkhāni, sacittakāni, lokavajjāni, vacīkammāni, akusalacittāni, dukkhavedanāni. Sesāni tepaṇṇāsa paṭhamapārājikasamauṭṭhānādibhedānīti.
ឯកូនវីសតិធម្មទេសនាបដិសំយុត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ekūnavīsatidhammadesanāpaṭisaṃyuttasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
កង្ខាវិតរណិយា បាតិមោក្ខវណ្ណនាយ
Kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
សេខិយវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Sekhiyavaṇṇanā niṭṭhitā.
អធិករណសមថវណ្ណនា
Adhikaraṇasamathavaṇṇanā
អធិករណសមថេសុ សត្តាតិ តេសំ គណនបរិច្ឆេទោ។ អធិករណានិ សមេន្តិ វូបសមេន្តីតិ អធិករណសមថា។ ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តីតិ អាបត្តាធិករណសង្ខាតាសុ ច អវសេសាធិករណត្តយបច្ចយាសុ ច អាបត្តីសុ បរិសុទ្ធភាវំ បុច្ឆនត្ថំ ឧទ្ទិសិតព្ពតំ អាគច្ឆន្តិ។ ឧប្បន្នុប្បន្នានន្តិ ឧប្បន្នានំ ឧប្បន្នានំ។ អធិករណានន្តិ វិវាទាធិករណំ អនុវាទាធិករណំ អាបត្តាធិករណំ កិច្ចាធិករណន្តិ ឥមេសំ ចតុន្នំ។ សមថាយ វូបសមាយាតិ សមនត្ថញ្ចេវ វូបសមនត្ថញ្ច សម្មុខាវិនយោ ទាតព្ពោ…បេ.… តិណវត្ថារកោតិ ឥមេ សត្ត សមថា ទាតព្ពា។ តត្រាយំ វិនិច្ឆយោ – អធិករណេសុ តាវ ‘‘ធម្មោ’’តិ វា, ‘‘អធម្មោ’’តិ វា អដ្ឋារសហិ វត្ថូហិ វិវទន្តានំ ភិក្ខូនំ យោ វិវាទោ, ឥទំ វិវាទាធិករណំ នាម។ សីលវិបត្តិយា វា អាចារទិដ្ឋិអាជីវវិបត្តិយា វា អនុវទន្តានំ យោ អនុវាទោ ឧបវទនា ចេវ ចោទនា ច, ឥទំ អនុវាទាធិករណំ នាម។ មាតិកាយ អាគតា បញ្ច, វិភង្គេ ទ្វេតិ សត្តបិ អាបត្តិក្ខន្ធា អាបត្តាធិករណំ , នាម។ យំ សង្ឃស្ស អបលោកនាទីនំ ចតុន្នំ កម្មានំ ករណំ, ឥទំ កិច្ចាធិករណំ នាម។
Adhikaraṇasamathesu sattāti tesaṃ gaṇanaparicchedo. Adhikaraṇāni samenti vūpasamentīti adhikaraṇasamathā. Uddesaṃ āgacchantīti āpattādhikaraṇasaṅkhātāsu ca avasesādhikaraṇattayapaccayāsu ca āpattīsu parisuddhabhāvaṃ pucchanatthaṃ uddisitabbataṃ āgacchanti. Uppannuppannānanti uppannānaṃ uppannānaṃ. Adhikaraṇānanti vivādādhikaraṇaṃ anuvādādhikaraṇaṃ āpattādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇanti imesaṃ catunnaṃ. Samathāya vūpasamāyāti samanatthañceva vūpasamanatthañca sammukhāvinayo dātabbo…pe… tiṇavatthārakoti ime satta samathā dātabbā. Tatrāyaṃ vinicchayo – adhikaraṇesu tāva ‘‘dhammo’’ti vā, ‘‘adhammo’’ti vā aṭṭhārasahi vatthūhi vivadantānaṃ bhikkhūnaṃ yo vivādo, idaṃ vivādādhikaraṇaṃ nāma. Sīlavipattiyā vā ācāradiṭṭhiājīvavipattiyā vā anuvadantānaṃ yo anuvādo upavadanā ceva codanā ca, idaṃ anuvādādhikaraṇaṃ nāma. Mātikāya āgatā pañca, vibhaṅge dveti sattapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇaṃ, nāma. Yaṃ saṅghassa apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ karaṇaṃ, idaṃ kiccādhikaraṇaṃ nāma.
តត្ថ វិវាទាធិករណំ (ចូឡវ. ២២៨) ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ សម្មុខាវិនយេន ច យេភុយ្យសិកាយ ច, សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មមានំ យស្មិំ វិហារេ ឧប្បន្នំ, តស្មិំយេវ វា, អញ្ញត្ថ វូបសមេតុំ គច្ឆន្តានំ អន្តរាមគ្គេ វា, យត្ថ គន្ត្វា សង្ឃស្ស និយ្យាតិតំ, តត្ថ សង្ឃេន វា វូបសមេតុំ អសក្កោន្តេ តត្ថេវ ឧព្ពាហិកាយ សម្មតបុគ្គលេហិ វា វិនិច្ឆិតំ សម្មតិ, ឯវំ សម្មមានេ ច បន តស្មិំ យា សង្ឃសម្មុខតា ធម្មសម្មុខតា វិនយសម្មុខតា បុគ្គលសម្មុខតា អយំ សម្មុខាវិនយោ នាម។ តត្ថ ច ការកសង្ឃស្ស សង្ឃសាមគ្គិវសេន សម្មុខីភាវោ សង្ឃសម្មុខតា, សមេតព្ពស្ស វត្ថុនោ ភូតតា ធម្មសម្មុខតា, យថា តំ សមេតព្ពំ, តថេវស្ស សមនំ វិនយសម្មុខតា, យោ ច វិវទតិ, យេន ច វិវទតិ, តេសំ ឧភិន្នំ អត្ថបច្ចត្ថិកានំ សម្មុខីភាវោ បុគ្គលសម្មុខតា។ ឧព្ពាហិកាយ វូបសមនេ បនេត្ថ សង្ឃសម្មុខតា បរិហាយតិ, ឯវំ តាវ សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មតិ។
Tattha vivādādhikaraṇaṃ (cūḷava. 228) dvīhi samathehi sammati sammukhāvinayena ca yebhuyyasikāya ca, sammukhāvinayeneva sammamānaṃ yasmiṃ vihāre uppannaṃ, tasmiṃyeva vā, aññattha vūpasametuṃ gacchantānaṃ antarāmagge vā, yattha gantvā saṅghassa niyyātitaṃ, tattha saṅghena vā vūpasametuṃ asakkonte tattheva ubbāhikāya sammatapuggalehi vā vinicchitaṃ sammati, evaṃ sammamāne ca pana tasmiṃ yā saṅghasammukhatā dhammasammukhatā vinayasammukhatā puggalasammukhatā ayaṃ sammukhāvinayo nāma. Tattha ca kārakasaṅghassa saṅghasāmaggivasena sammukhībhāvo saṅghasammukhatā, sametabbassa vatthuno bhūtatā dhammasammukhatā, yathā taṃ sametabbaṃ, tathevassa samanaṃ vinayasammukhatā, yo ca vivadati, yena ca vivadati, tesaṃ ubhinnaṃ atthapaccatthikānaṃ sammukhībhāvo puggalasammukhatā. Ubbāhikāya vūpasamane panettha saṅghasammukhatā parihāyati, evaṃ tāva sammukhāvinayeneva sammati.
សចេ បនេវម្បិ ន សម្មតិ, អថ នំ ឧព្ពាហិកាយ សម្មតា ភិក្ខូ ‘‘ន មយំ សក្កោម វូបសមេតុ’’ន្តិ សង្ឃស្សេវ និយ្យាតេន្តិ, តតោ សង្ឃោ បញ្ចង្គសមន្នាគតំ ភិក្ខុំ សលាកគ្គាហាបកំ សម្មន្និត្វា តេន គុឡ្ហកវិវដ្ដកសកណ្ណជប្បកេសុ តីសុ សលាកគ្គាហេសុ អញ្ញតរវសេន សលាកំ គាហេត្វា សន្និបតិតបរិសាយ ធម្មវាទីនំ យេភុយ្យតាយ យថា តេ ធម្មវាទិនោ វទន្តិ, ឯវំ វូបសន្តំ អធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច យេភុយ្យសិកាយ ច វូបសន្តំ ហោតិ។ តត្ថ សម្មុខាវិនយោ វុត្តនយោ ឯវ, យំ បន យេភុយ្យសិកកម្មស្ស ករណំ។ អយំ យេភុយ្យសិកា នាម, ឯវំ វិវាទាធិករណំ ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ។
Sace panevampi na sammati, atha naṃ ubbāhikāya sammatā bhikkhū ‘‘na mayaṃ sakkoma vūpasametu’’nti saṅghasseva niyyātenti, tato saṅgho pañcaṅgasamannāgataṃ bhikkhuṃ salākaggāhāpakaṃ sammannitvā tena guḷhakavivaṭṭakasakaṇṇajappakesu tīsu salākaggāhesu aññataravasena salākaṃ gāhetvā sannipatitaparisāya dhammavādīnaṃ yebhuyyatāya yathā te dhammavādino vadanti, evaṃ vūpasantaṃ adhikaraṇaṃ sammukhāvinayena ca yebhuyyasikāya ca vūpasantaṃ hoti. Tattha sammukhāvinayo vuttanayo eva, yaṃ pana yebhuyyasikakammassa karaṇaṃ. Ayaṃ yebhuyyasikā nāma, evaṃ vivādādhikaraṇaṃ dvīhi samathehi sammati.
អនុវាទាធិករណំ (ចូឡវ. ២៣៦) ចតូហិ សមថេហិ សម្មតិ សម្មុខាវិនយេន ច សតិវិនយេន ច អមូឡ្ហវិនយេន ច តស្សបាបិយសិកាយ ច។ សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មមានំ យោ ច អនុវទតិ, យញ្ច អនុវទតិ, តេសំ វចនំ សុត្វា សចេ កាចិ អាបត្តិ នត្ថិ, ឧភោ ខមាបេត្វា, សចេ អត្ថិ, ‘‘អយំ នាមេត្ថ អាបត្តី’’តិ ឯវំ វិនិច្ឆិតំ វូបសម្មតិ, តត្ថ សម្មុខាវិនយលក្ខណំ វុត្តនយមេវ។ យទា បន ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសិតស្ស សតិវិនយំ យាចមានស្ស សង្ឃោ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន សតិវិនយំ ទេតិ, តទា សម្មុខាវិនយេន ច សតិវិនយេន ច វូបសន្តំ ហោតិ, ទិន្នេ បន សតិវិនយេ បុន តស្មិំ បុគ្គលេ កស្សចិ អនុវាទោ ន រុហតិ។ យទា ឧម្មត្តកោ ភិក្ខុ ឧម្មាទវសេន គតេ អស្សាមណកេ អជ្ឈាចារេ ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិ’’ន្តិ ភិក្ខូហិ ចោទិយមានោ ‘‘ឧម្មត្តកេន មេ, អាវុសោ, ឯតំ កតំ, នាហំ តំ សរាមី’’តិ ភណន្តោបិ ភិក្ខូហិ ចោទិយមានោវ បុន អចោទនត្ថាយ អមូឡ្ហវិនយំ យាចតិ, សង្ឃោ ចស្ស ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ។ តទា សម្មុខាវិនយេន ច អមូឡ្ហវិនយេន ច វូបសន្តំ ហោតិ, ទិន្នេ បន អមូឡ្ហវិនយេ បុន តស្មិំ បុគ្គលេ កស្សចិ តប្បច្ចយា អនុវាទោ ន រុហតិ។
Anuvādādhikaraṇaṃ (cūḷava. 236) catūhi samathehi sammati sammukhāvinayena ca sativinayena ca amūḷhavinayena ca tassapāpiyasikāya ca. Sammukhāvinayeneva sammamānaṃ yo ca anuvadati, yañca anuvadati, tesaṃ vacanaṃ sutvā sace kāci āpatti natthi, ubho khamāpetvā, sace atthi, ‘‘ayaṃ nāmettha āpattī’’ti evaṃ vinicchitaṃ vūpasammati, tattha sammukhāvinayalakkhaṇaṃ vuttanayameva. Yadā pana khīṇāsavassa bhikkhuno amūlikāya sīlavipattiyā anuddhaṃsitassa sativinayaṃ yācamānassa saṅgho ñatticatutthena kammena sativinayaṃ deti, tadā sammukhāvinayena ca sativinayena ca vūpasantaṃ hoti, dinne pana sativinaye puna tasmiṃ puggale kassaci anuvādo na ruhati. Yadā ummattako bhikkhu ummādavasena gate assāmaṇake ajjhācāre ‘‘saratāyasmā evarūpiṃ āpatti’’nti bhikkhūhi codiyamāno ‘‘ummattakena me, āvuso, etaṃ kataṃ, nāhaṃ taṃ sarāmī’’ti bhaṇantopi bhikkhūhi codiyamānova puna acodanatthāya amūḷhavinayaṃ yācati, saṅgho cassa ñatticatutthena kammena amūḷhavinayaṃ deti. Tadā sammukhāvinayena ca amūḷhavinayena ca vūpasantaṃ hoti, dinne pana amūḷhavinaye puna tasmiṃ puggale kassaci tappaccayā anuvādo na ruhati.
យទា បន បារាជិកេន វា បារាជិកសាមន្តេន វា ចោទិយមានស្ស អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតោ បាបុស្សន្នតាយ បាបិយស្ស បុគ្គលស្ស ‘‘សចាយំ អច្ឆិន្នមូលោ ភវិស្សតិ, សម្មា វត្តិត្វា ឱសារណំ លភិស្សតិ, សចេ ឆិន្នមូលោ, សយមេវស្ស នាសនា ភវិស្សតី’’តិ មញ្ញមានោ សង្ឃោ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន តស្សបាបិយសិកំ កម្មំ ករោតិ, តទា សម្មុខាវិនយេន ច តស្សបាបិយសិកាយ ច វូបសន្តំ ហោតិ, ឯវំ អនុវាទាធិករណំ ចតូហិ សមថេហិ សម្មតិ។
Yadā pana pārājikena vā pārājikasāmantena vā codiyamānassa aññenaññaṃ paṭicarato pāpussannatāya pāpiyassa puggalassa ‘‘sacāyaṃ acchinnamūlo bhavissati, sammā vattitvā osāraṇaṃ labhissati, sace chinnamūlo, sayamevassa nāsanā bhavissatī’’ti maññamāno saṅgho ñatticatutthena kammena tassapāpiyasikaṃ kammaṃ karoti, tadā sammukhāvinayena ca tassapāpiyasikāya ca vūpasantaṃ hoti, evaṃ anuvādādhikaraṇaṃ catūhi samathehi sammati.
អាបត្តាធិករណំ (ចូឡវ. ២៣៩) តីហិ សមថេហិ សម្មតិ សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច តិណវត្ថារកេន ច។ តស្ស សម្មុខាវិនយេនេវ វូបសមោ នត្ថិ, យទា បន ឯកស្ស វា ភិក្ខុនោ, និស្សគ្គិយវណ្ណនាយំ វុត្តនយេន សង្ឃគណមជ្ឈេសុ វា ភិក្ខុ លហុកំ អាបត្តិំ ទេសេតិ, តទា អាបត្តាធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច វូបសម្មតិ។ តត្ថ សម្មុខាវិនយេ តាវ យោ ច ទេសេតិ, យស្ស ច ទេសេតិ, តេសំ សម្មុខីភាវោ បុគ្គលសម្មុខតា, សេសំ វុត្តនយមេវ។ បុគ្គលស្ស ច គណស្ស ច ទេសនាកាលេ សង្ឃសម្មុខតា បរិហាយតិ។
Āpattādhikaraṇaṃ (cūḷava. 239) tīhi samathehi sammati sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca tiṇavatthārakena ca. Tassa sammukhāvinayeneva vūpasamo natthi, yadā pana ekassa vā bhikkhuno, nissaggiyavaṇṇanāyaṃ vuttanayena saṅghagaṇamajjhesu vā bhikkhu lahukaṃ āpattiṃ deseti, tadā āpattādhikaraṇaṃ sammukhāvinayena ca paṭiññātakaraṇena ca vūpasammati. Tattha sammukhāvinaye tāva yo ca deseti, yassa ca deseti, tesaṃ sammukhībhāvo puggalasammukhatā, sesaṃ vuttanayameva. Puggalassa ca gaṇassa ca desanākāle saṅghasammukhatā parihāyati.
យា បនេត្ថ ‘‘អហំ, ភន្តេ, ឥត្ថន្នាមំ អាបត្តិំ អាបន្នោ’’តិ ច, ‘‘បស្សសី’’តិ, ‘‘អាម បស្សាមី’’តិ ច បដិញ្ញា, តាយ ‘‘អាយតិំ សំវរេយ្យាសី’’តិ ករណំ បដិញ្ញាតករណំ នាម។ សង្ឃាទិសេសេ បរិវាសាទិយាចនា បដិញ្ញា, បរិវាសាទីនំ ទានំ បដិញ្ញាតករណំ នាម។ ទ្វេបក្ខជាតា បន ភណ្ឌនការកា ភិក្ខូ ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចារំ ចរិត្វា បុន លជ្ជិធម្មេ ឧប្បន្នេ ‘‘សចេ មយំ ឥមាហិ អាបត្តីហិ អញ្ញមញ្ញំ ករិស្សាម, សិយាបិ តំ អធិករណំ កក្ខឡត្ថាយ វាឡត្ថាយ សំវត្តេយ្យា’’តិ អញ្ញមញ្ញំ អាបត្តិយា ការាបនេ ទោសំ ទិស្វា យទា តិណវត្ថារកកម្មំ ករោន្តិ, តទា អាបត្តាធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច សម្មតិ។ តត្រ ហិ យត្តកា ហត្ថបាសូបគតា ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ ឯវំ ទិដ្ឋាវិកម្មំ អកត្វា និទ្ទម្បិ ឱក្កមន្តា ហោន្តិ, សព្ពេសំ ឋបេត្វា ថុល្លវជ្ជញ្ច គិហិប្បដិសំយុត្តញ្ច សព្ពាបត្តិយោ វុដ្ឋហន្តិ, ឯវំ អាបត្តាធិករណំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ។
Yā panettha ‘‘ahaṃ, bhante, itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno’’ti ca, ‘‘passasī’’ti, ‘‘āma passāmī’’ti ca paṭiññā, tāya ‘‘āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti karaṇaṃ paṭiññātakaraṇaṃ nāma. Saṅghādisese parivāsādiyācanā paṭiññā, parivāsādīnaṃ dānaṃ paṭiññātakaraṇaṃ nāma. Dvepakkhajātā pana bhaṇḍanakārakā bhikkhū bahuṃ assāmaṇakaṃ ajjhācāraṃ caritvā puna lajjidhamme uppanne ‘‘sace mayaṃ imāhi āpattīhi aññamaññaṃ karissāma, siyāpi taṃ adhikaraṇaṃ kakkhaḷatthāya vāḷatthāya saṃvatteyyā’’ti aññamaññaṃ āpattiyā kārāpane dosaṃ disvā yadā tiṇavatthārakakammaṃ karonti, tadā āpattādhikaraṇaṃ sammukhāvinayena ca tiṇavatthārakena ca sammati. Tatra hi yattakā hatthapāsūpagatā ‘‘na metaṃ khamatī’’ti evaṃ diṭṭhāvikammaṃ akatvā niddampi okkamantā honti, sabbesaṃ ṭhapetvā thullavajjañca gihippaṭisaṃyuttañca sabbāpattiyo vuṭṭhahanti, evaṃ āpattādhikaraṇaṃ tīhi samathehi sammati.
កិច្ចាធិករណំ (ចូឡវ. ២៤២) ឯកេន សមថេន សម្មតិ សម្មុខាវិនយេនេវ។ ឥតិ ឥមានិ ចត្តារិ អធិករណានិ យថានុរូបំ ឥមេហិ សត្តហិ សមថេហិ សម្មន្តិ, តេន វុត្តំ ‘‘ឧប្បន្នុប្បន្នានំ អធិករណានំ សមថាយ វូបសមាយ សម្មុខាវិនយោ ទាតព្ពោ…បេ.… តិណវត្ថារកោ’’តិ។ អយមេត្ថ វិនិច្ឆយនយោ, វិត្ថារោ បន សមថក្ខន្ធកេ អាគតោយេវ, វិនិច្ឆយោបិស្ស សមន្តបាសាទិកាយំ វុត្តោ។
Kiccādhikaraṇaṃ (cūḷava. 242) ekena samathena sammati sammukhāvinayeneva. Iti imāni cattāri adhikaraṇāni yathānurūpaṃ imehi sattahi samathehi sammanti, tena vuttaṃ ‘‘uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya sammukhāvinayo dātabbo…pe… tiṇavatthārako’’ti. Ayamettha vinicchayanayo, vitthāro pana samathakkhandhake āgatoyeva, vinicchayopissa samantapāsādikāyaṃ vutto.
តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ, កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធាតិ តេសុ សត្តសុ អធិករណសមថេសុ កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា, នត្ថិ វោ កិញ្ចិ សមថេហិ វូបសមេតព្ពន្តិ បុច្ឆាមិ, ឯតេន សព្ពាបត្តីហិ បរិសុទ្ធភាវោ បុច្ឆិតោ ហោតិ។
Tatthāyasmante pucchāmi, kaccittha parisuddhāti tesu sattasu adhikaraṇasamathesu kaccittha parisuddhā, natthi vo kiñci samathehi vūpasametabbanti pucchāmi, etena sabbāpattīhi parisuddhabhāvo pucchito hoti.
ឧទ្ទិដ្ឋំ ខោ អាយស្មន្តោ និទានន្តិអាទិ និគមនវចនំ។ តត្ថ ឯត្តកន្តិ ឯត្តកំ សិក្ខាបទំ។ សុត្តាគតន្តិ សុត្តេ បាតិមោក្ខេ អាគតំ។ សុត្តបរិយាបន្នន្តិ តត្ថេវ អន្តោគធំ។ អន្វទ្ធមាសំ ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ អទ្ធមាសេ អទ្ធមាសេ ឧបោសថវសេន ឧទ្ទិសិតព្ពតំ អាគច្ឆតិ។ សមគ្គេហីតិ កាយសាមគ្គិវសេន សមគ្គេហិ។ សម្មោទមានេហីតិ ចិត្តសាមគ្គិវសេន ឯកជ្ឈាសយតាយ សុដ្ឋុ មោទមានេហិ។ អវិវទមានេហីតិ អដ្ឋារសសុ វិវាទវត្ថូសុ អញ្ញតរវសេនាបិ អវិវទមានេហិ។ សិក្ខិតព្ពន្តិ តំ តំ សិក្ខាបទំ អវីតិក្កមន្តេហិ អធិសីលសិក្ខា សម្បាទេតព្ពា។ អន្តរន្តរា បន យំ ន វុត្តំ, តំ សព្ពំ បុរិមេ បុរិមេ សិក្ខាបទេ វុត្តត្តា ចេវ ឧត្តានត្ថត្តា ចាតិ។
Uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānantiādi nigamanavacanaṃ. Tattha ettakanti ettakaṃ sikkhāpadaṃ. Suttāgatanti sutte pātimokkhe āgataṃ. Suttapariyāpannanti tattheva antogadhaṃ. Anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchatīti addhamāse addhamāse uposathavasena uddisitabbataṃ āgacchati. Samaggehīti kāyasāmaggivasena samaggehi. Sammodamānehīti cittasāmaggivasena ekajjhāsayatāya suṭṭhu modamānehi. Avivadamānehīti aṭṭhārasasu vivādavatthūsu aññataravasenāpi avivadamānehi. Sikkhitabbanti taṃ taṃ sikkhāpadaṃ avītikkamantehi adhisīlasikkhā sampādetabbā. Antarantarā pana yaṃ na vuttaṃ, taṃ sabbaṃ purime purime sikkhāpade vuttattā ceva uttānatthattā cāti.
អធិករណសមថវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Adhikaraṇasamathavaṇṇanā niṭṭhitā.
កង្ខាវិតរណិយា បាតិមោក្ខវណ្ណនាយ
Kaṅkhāvitaraṇiyā pātimokkhavaṇṇanāya
ភិក្ខុបាតិមោក្ខវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhikkhupātimokkhavaṇṇanā niṭṭhitā.
