| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / इतिवुत्तकपाळि • Itivuttakapāḷi |
३. सङ्घाटिकण्णसुत्तं
3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ
९२. वुत्तञ्हेतं भगवता, वुत्तमरहताति मे सुतं –
92. Vuttañhetaṃ bhagavatā, vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘सङ्घाटिकण्णे चेपि, भिक्खवे , भिक्खु गहेत्वा पिट्ठितो पिट्ठितो अनुबन्धो अस्स पादे पादं निक्खिपन्तो, सो च होति अभिज्झालु कामेसु तिब्बसारागो ब्यापन्नचित्तो पदुट्ठमनसङ्कप्पो मुट्ठस्सति असम्पजानो असमाहितो विब्भन्तचित्तो पाकतिन्द्रियो; अथ खो सो आरकाव मय्हं, अहञ्च तस्स। तं किस्स हेतु? धम्मञ्हि सो, भिक्खवे, भिक्खु न पस्सति। धम्मं अपस्सन्तो न मं पस्सति 1।
‘‘Saṅghāṭikaṇṇe cepi, bhikkhave , bhikkhu gahetvā piṭṭhito piṭṭhito anubandho assa pāde pādaṃ nikkhipanto, so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo; atha kho so ārakāva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati. Dhammaṃ apassanto na maṃ passati 2.
‘‘योजनसते चेपि सो, भिक्खवे, भिक्खु विहरेय्य। सो च होति अनभिज्झालु कामेसु न तिब्बसारागो अब्यापन्नचित्तो अपदुट्ठमनसङ्कप्पो उपट्ठितस्सति सम्पजानो समाहितो एकग्गचित्तो संवुतिन्द्रियो; अथ खो सो सन्तिकेव मय्हं, अहञ्च तस्स। तं किस्स हेतु? धम्मं हि सो, भिक्खवे, भिक्खु पस्सति; धम्मं पस्सन्तो मं पस्सती’’ति। एतमत्थं भगवा अवोच। तत्थेतं इति वुच्चति –
‘‘Yojanasate cepi so, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. So ca hoti anabhijjhālu kāmesu na tibbasārāgo abyāpannacitto apaduṭṭhamanasaṅkappo upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo; atha kho so santikeva mayhaṃ, ahañca tassa. Taṃ kissa hetu? Dhammaṃ hi so, bhikkhave, bhikkhu passati; dhammaṃ passanto maṃ passatī’’ti. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘अनुबन्धोपि चे अस्स, महिच्छो च विघातवा।
‘‘Anubandhopi ce assa, mahiccho ca vighātavā;
एजानुगो अनेजस्स, निब्बुतस्स अनिब्बुतो।
Ejānugo anejassa, nibbutassa anibbuto;
गिद्धो सो वीतगेधस्स, पस्स यावञ्च आरका॥
Giddho so vītagedhassa, passa yāvañca ārakā.
‘‘यो च धम्ममभिञ्ञाय, धम्ममञ्ञाय पण्डितो।
‘‘Yo ca dhammamabhiññāya, dhammamaññāya paṇḍito;
रहदोव निवाते च, अनेजो वूपसम्मति॥
Rahadova nivāte ca, anejo vūpasammati.
‘‘अनेजो सो अनेजस्स, निब्बुतस्स च निब्बुतो।
‘‘Anejo so anejassa, nibbutassa ca nibbuto;
अगिद्धो वीतगेधस्स, पस्स यावञ्च सन्तिके’’ति॥
Agiddho vītagedhassa, passa yāvañca santike’’ti.
अयम्पि अत्थो वुत्तो भगवता, इति मे सुतन्ति। ततियं।
Ayampi attho vutto bhagavatā, iti me sutanti. Tatiyaṃ.
Footnotes:
Related texts:
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / इतिवुत्तक-अट्ठकथा • Itivuttaka-aṭṭhakathā / ३. सङ्घाटिकण्णसुत्तवण्णना • 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttavaṇṇanā
