| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / अङ्गुत्तरनिकाय (टीका) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
५. उपोसथवग्गो
5. Uposathavaggo
१-८. संखित्तूपोसथसुत्तादिवण्णना
1-8. Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā
४१-४८. पञ्चमस्स पठमादीसु नत्थि वत्तब्बं। छट्ठे (सं॰ नि॰ टी॰ १.१.१६५) पञ्च अङ्गानि एतस्साति पञ्चङ्गं, पञ्चङ्गमेव पञ्चङ्गिकं, तस्स पञ्चङ्गिकस्स। महती दद्दरी वीणाविसेसोपि आततमेवाति ‘‘चम्मपरियोनद्धेसू’’ति विसेसनं कतं। एकतलतूरियं कुम्भथुनदद्दरिकादि। उभयतलं भेरिमुदिङ्गादि। चम्मपरियोनद्धं हुत्वा विनिबद्धं आततविततं। सब्बसो परियोनद्धं नाम चतुरस्सअम्बणं पणवादि च। गोमुखीआदीनम्पि एत्थेव सङ्गहो दट्ठब्बो। वंसादीति आदि-सद्देन सङ्खादीनं सङ्गहो। सम्मादीति सम्मताळकंसताळसिलासलाकताळादि। तत्थ सम्मताळं नाम दन्तमयताळं। कंसताळं लोहमयं। सिलामयं अयोपत्तेन च वादनताळं सिलासलाकताळं। सुमुच्छितस्साति सुट्ठु पटियत्तस्स। पमाणेति नातिदळ्हनातिसिथिलसङ्खाते मज्झिमे मुच्छनापमाणे। छेकोति पटु पट्ठो। सो चस्स पटुभावो मनोहरोति आह ‘‘सुन्दरो’’ति। रञ्जेतुन्ति रागं उप्पादेतुं। खमतेवाति रोचतेव। न निब्बिन्दतीति न तज्जेति, सोतसुखभावतो पियायितब्बोव होति।
41-48. Pañcamassa paṭhamādīsu natthi vattabbaṃ. Chaṭṭhe (saṃ. ni. ṭī. 1.1.165) pañca aṅgāni etassāti pañcaṅgaṃ, pañcaṅgameva pañcaṅgikaṃ, tassa pañcaṅgikassa. Mahatī daddarī vīṇāvisesopi ātatamevāti ‘‘cammapariyonaddhesū’’ti visesanaṃ kataṃ. Ekatalatūriyaṃ kumbhathunadaddarikādi. Ubhayatalaṃ bherimudiṅgādi. Cammapariyonaddhaṃ hutvā vinibaddhaṃ ātatavitataṃ. Sabbaso pariyonaddhaṃ nāma caturassaambaṇaṃ paṇavādi ca. Gomukhīādīnampi ettheva saṅgaho daṭṭhabbo. Vaṃsādīti ādi-saddena saṅkhādīnaṃ saṅgaho. Sammādīti sammatāḷakaṃsatāḷasilāsalākatāḷādi. Tattha sammatāḷaṃ nāma dantamayatāḷaṃ. Kaṃsatāḷaṃ lohamayaṃ. Silāmayaṃ ayopattena ca vādanatāḷaṃ silāsalākatāḷaṃ. Sumucchitassāti suṭṭhu paṭiyattassa. Pamāṇeti nātidaḷhanātisithilasaṅkhāte majjhime mucchanāpamāṇe. Chekoti paṭu paṭṭho. So cassa paṭubhāvo manoharoti āha ‘‘sundaro’’ti. Rañjetunti rāgaṃ uppādetuṃ. Khamatevāti rocateva. Na nibbindatīti na tajjeti, sotasukhabhāvato piyāyitabbova hoti.
भत्तारं नातिमञ्ञतीति सामिकं मुञ्चित्वा अञ्ञं मनसापि न पत्थेति। उट्ठाहिकाति उट्ठानवीरियसम्पन्ना। अनलसाति निक्कोसज्जा। सङ्गहितपरिज्जनाति सम्माननादीहि चेव छणादीसु पेसेतब्ब-पियभण्डादिपण्णाकारपेसनादीहि च सङ्गहितपरिजना। इध परिजनो नाम सामिकस्स चेव अत्तनो च ञातिजनो। सम्भतन्ति कसिवणिज्जादीनि कत्वा आभतधनं। सत्तमट्ठमानि उत्तानत्थानि।
Bhattāraṃ nātimaññatīti sāmikaṃ muñcitvā aññaṃ manasāpi na pattheti. Uṭṭhāhikāti uṭṭhānavīriyasampannā. Analasāti nikkosajjā. Saṅgahitaparijjanāti sammānanādīhi ceva chaṇādīsu pesetabba-piyabhaṇḍādipaṇṇākārapesanādīhi ca saṅgahitaparijanā. Idha parijano nāma sāmikassa ceva attano ca ñātijano. Sambhatanti kasivaṇijjādīni katvā ābhatadhanaṃ. Sattamaṭṭhamāni uttānatthāni.
संखित्तूपोसथसुत्तादिवण्णना निट्ठिता।
Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / अङ्गुत्तरनिकाय • Aṅguttaranikāya
१. सङ्खित्तूपोसथसुत्तं • 1. Saṅkhittūposathasuttaṃ
२. वित्थतूपोसथसुत्तं • 2. Vitthatūposathasuttaṃ
३. विसाखासुत्तं • 3. Visākhāsuttaṃ
४. वासेट्ठसुत्तं • 4. Vāseṭṭhasuttaṃ
५. बोज्झसुत्तं • 5. Bojjhasuttaṃ
६. अनुरुद्धसुत्तं • 6. Anuruddhasuttaṃ
७. दुतियविसाखासुत्तं • 7. Dutiyavisākhāsuttaṃ
८. नकुलमातासुत्तं • 8. Nakulamātāsuttaṃ
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / अङ्गुत्तरनिकाय (अट्ठकथा) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā)
४. वासेट्ठसुत्तवण्णना • 4. Vāseṭṭhasuttavaṇṇanā
६. अनुरुद्धसुत्तवण्णना • 6. Anuruddhasuttavaṇṇanā
