Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (адтагат̇аа) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā)

намо д̇асса бхаг̇авад̇о арахад̇о саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ан̇г̇уд̇д̇аранигааяз

Aṅguttaranikāye

згаганибаад̇а-адтагат̇аа

Ekakanipāta-aṭṭhakathā

г̇ант̇аарамбхагат̇аа

Ganthārambhakathā

‘‘гарун̣аасийд̇алахад̣̇аяам̣ , бан̃н̃аабаж̇ж̇од̇авихад̇амохад̇амам̣;

‘‘Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ;

санараамаралогаг̇арум̣, ванд̣̇з суг̇ад̇ам̣ г̇ад̇ивимуд̇д̇ам̣.

Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ.

‘‘б̣уд̣̇д̇хоби б̣уд̣̇д̇хабхаавам̣, бхаавзд̇ваа жзва сажчигад̇ваа жа;

‘‘Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvā ca;

яам̣ убаг̇ад̇о г̇ад̇амалам̣, ванд̣̇з д̇амануд̇д̇арам̣ д̇хаммам̣.

Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ.

‘‘суг̇ад̇асса орасаанам̣, буд̇д̇аанам̣ маарасзнамат̇анаанам̣;

‘‘Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ;

адтаннамби самуухам̣, сирасаа ванд̣̇з арияасан̇гхам̣.

Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ.

‘‘ид̇и мз басаннамад̇ино, рад̇анад̇д̇аяаванд̣̇анаамаяам̣ бун̃н̃ам̣;

‘‘Iti me pasannamatino, ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ;

яам̣ сувихад̇анд̇арааяо, худ̇ваа д̇ассаанубхаавзна.

Yaṃ suvihatantarāyo, hutvā tassānubhāvena.

‘‘згагад̣̇угаад̣̇ибадиман̣д̣ид̇асса ан̇г̇уд̇д̇арааг̇амаварасса;

‘‘Ekakadukādipaṭimaṇḍitassa aṅguttarāgamavarassa;

д̇хаммагат̇игабун̇г̇аваанам̣, вижид̇д̇абадибхаанаж̇ананасса.

Dhammakathikapuṅgavānaṃ, vicittapaṭibhānajananassa.

‘‘ад̇т̇аббагаасанад̇т̇ам̣, адтагат̇аа аад̣̇ид̇о васисад̇зхи;

‘‘Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi;

бан̃жахи яаа сан̇г̇ийд̇аа, анусан̇г̇ийд̇аа жа бажчааби.

Pañcahi yā saṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi.

‘‘сийхал̣ад̣̇ийбам̣ бана аабхад̇аат̇а васинаа махаамахинд̣̇зна;

‘‘Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha vasinā mahāmahindena;

табид̇аа сийхал̣абхаасааяа, д̣̇ийбаваасийнамад̇т̇ааяа.

Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya, dīpavāsīnamatthāya.

‘‘абанзд̇ваана д̇ад̇охам̣, сийхал̣абхаасам̣ манорамам̣ бхаасам̣;

‘‘Apanetvāna tatohaṃ, sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ;

д̇анд̇инаяаанужчавигам̣, ааробзнд̇о виг̇ад̇ад̣̇осам̣.

Tantinayānucchavikaṃ, āropento vigatadosaṃ.

‘‘самаяам̣ авиломзнд̇о, т̇зраанам̣ т̇зравам̣сад̣̇ийбаанам̣;

‘‘Samayaṃ avilomento, therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ;

сунибун̣авинижчаяаанам̣, махаавихаарз ниваасийнам̣.

Sunipuṇavinicchayānaṃ, mahāvihāre nivāsīnaṃ.

‘‘хид̇ваа бунаббунааг̇ад̇амад̇т̇ам̣, ад̇т̇ам̣ багаасаяиссаами;

‘‘Hitvā punappunāgatamatthaṃ, atthaṃ pakāsayissāmi;

суж̇анасса жа д̇удтад̇т̇ам̣, жирадтид̇ад̇т̇ан̃жа д̇хаммасса.

Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ, ciraṭṭhitatthañca dhammassa.

‘‘саавад̇т̇ибабхууд̇ийнам̣, наг̇араанам̣ ван̣н̣анаа гад̇аа хздтаа;

‘‘Sāvatthipabhūtīnaṃ, nagarānaṃ vaṇṇanā katā heṭṭhā;

д̣̇ийгхасса маж̇жхимасса жа, яаа мз ад̇т̇ам̣ вад̣̇анд̇зна.

Dīghassa majjhimassa ca, yā me atthaṃ vadantena.

‘‘вид̇т̇ааравасзна суд̣̇ам̣, вад̇т̇ууни жа д̇ад̇т̇а яаани вуд̇д̇аани;

‘‘Vitthāravasena sudaṃ, vatthūni ca tattha yāni vuttāni;

д̇зсамби на ид̇ха бхияяо, вид̇т̇аарагат̇ам̣ гариссаами.

Tesampi na idha bhiyyo, vitthārakathaṃ karissāmi.

‘‘суд̇д̇аанам̣ бана ад̇т̇аа, на винаа вад̇т̇уухи яз багаасанд̇и;

‘‘Suttānaṃ pana atthā, na vinā vatthūhi ye pakāsanti;

д̇зсам̣ багаасанад̇т̇ам̣, вад̇т̇ууниби д̣̇ассаяиссаами.

Tesaṃ pakāsanatthaṃ, vatthūnipi dassayissāmi.

‘‘сийлагат̇аа д̇худ̇ад̇хаммаа, гаммадтаанаани жзва саб̣б̣аани;

‘‘Sīlakathā dhutadhammā, kammaṭṭhānāni ceva sabbāni;

жарияаавид̇хаанасахид̇о, жхаанасамаабад̇д̇ивид̇т̇ааро.

Cariyāvidhānasahito, jhānasamāpattivitthāro.

‘‘саб̣б̣аа жа абхин̃н̃ааяо, бан̃н̃аасан̇галананижчаяо жзва;

‘‘Sabbā ca abhiññāyo, paññāsaṅkalananicchayo ceva;

канд̇хаад̇хаад̇ааяад̇анинд̣̇рияаани, арияаани жзва жад̇д̇аари.

Khandhādhātāyatanindriyāni, ariyāni ceva cattāri.

‘‘сажжаани бажжаяаагаарад̣̇зсанаа субарисуд̣̇д̇ханибун̣анаяаа;

‘‘Saccāni paccayākāradesanā suparisuddhanipuṇanayā;

авимуд̇д̇ад̇анд̇имаг̇г̇аа, вибассанаабхааванаа жзва.

Avimuttatantimaggā, vipassanābhāvanā ceva.

‘‘ид̇и бана саб̣б̣ам̣ яасмаа, висуд̣̇д̇химаг̇г̇з маяаа субарисуд̣̇д̇хам̣;

‘‘Iti pana sabbaṃ yasmā, visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ;

вуд̇д̇ам̣ д̇асмаа бхияяо, на д̇ам̣ ид̇ха вижаараяиссаами.

Vuttaṃ tasmā bhiyyo, na taṃ idha vicārayissāmi.

‘‘маж̇жхз висуд̣̇д̇химаг̇г̇о, зса жад̇уннамби ааг̇амаанан̃хи;

‘‘Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi āgamānañhi;

тад̇ваа багаасаяиссад̇и, д̇ад̇т̇а яат̇аабхаасид̇амад̇т̇ам̣.

Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathābhāsitamatthaṃ.

‘‘ижжзва гад̇о д̇асмаа, д̇амби г̇ахзд̇ваана сад̣̇д̇химзд̇ааяа;

‘‘Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya;

адтагат̇ааяа виж̇аанат̇а, ан̇г̇уд̇д̇араниссид̇ам̣ ад̇т̇а’’нд̇и.

Aṭṭhakathāya vijānatha, aṅguttaranissitaṃ attha’’nti.

сам̣кзбагат̇аа

Saṃkhepakathā

1. руубаад̣̇иваг̇г̇аван̣н̣анаа

1. Rūpādivaggavaṇṇanā

д̇ад̇т̇а ан̇г̇уд̇д̇арааг̇амо наама згаганибаад̇о д̣̇уганибаад̇о д̇иганибаад̇о жад̇угганибаад̇о бан̃жаганибаад̇о чагганибаад̇о сад̇д̇аганибаад̇о адтаганибаад̇о наваганибаад̇о д̣̇асаганибаад̇о згаад̣̇асаганибаад̇од̇и згаад̣̇аса нибаад̇аа хонд̇и. суд̇д̇ад̇о –

Tattha aṅguttarāgamo nāma ekakanipāto dukanipāto tikanipāto catukkanipāto pañcakanipāto chakkanipāto sattakanipāto aṭṭhakanipāto navakanipāto dasakanipāto ekādasakanipātoti ekādasa nipātā honti. Suttato –

‘‘нава суд̇д̇асахассаани, бан̃жа суд̇д̇асад̇аани жа;

‘‘Nava suttasahassāni, pañca suttasatāni ca;

сад̇д̇абан̃н̃ааса суд̇д̇аани, хонд̇и ан̇г̇уд̇д̇арааг̇амз’’.

Sattapaññāsa suttāni, honti aṅguttarāgame’’.

д̇асса нибаад̇зсу згаганибаад̇о аад̣̇и, суд̇д̇зсу жид̇д̇абарияаад̣̇аанасуд̇д̇ам̣. д̇ассааби ‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇иаад̣̇игам̣ ааяасмад̇аа аананд̣̇зна батамамахаасан̇г̇ийд̇игаалз вуд̇д̇ам̣ нид̣̇аанамаад̣̇и. саа банзсаа батамамахаасан̇г̇ийд̇и суман̇г̇алавилаасинияаа д̣̇ийгханигааяадтагат̇ааяа аад̣̇имхи вид̇т̇аарид̇аа, д̇асмаа саа д̇ад̇т̇а вид̇т̇аарид̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Tassa nipātesu ekakanipāto ādi, suttesu cittapariyādānasuttaṃ. Tassāpi ‘‘evaṃ me suta’’ntiādikaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttaṃ nidānamādi. Sā panesā paṭhamamahāsaṅgīti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya ādimhi vitthāritā, tasmā sā tattha vitthāritanayeneva veditabbā.

нид̣̇аанаван̣н̣анаа

Nidānavaṇṇanā

1. яам̣ банзд̇ам̣ ‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇иаад̣̇игам̣ нид̣̇аанам̣, д̇ад̇т̇а званд̇и нибаад̇абад̣̇ам̣, мзд̇иаад̣̇ийни наамабад̣̇аани. саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇ийд̇и зд̇т̇а вийд̇и убасаг̇г̇абад̣̇ам̣, харад̇ийд̇и аакяаад̇абад̣̇анд̇и иминаа д̇аава наязна бад̣̇авибхааг̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

1. Yaṃ panetaṃ ‘‘evaṃ me suta’’ntiādikaṃ nidānaṃ, tattha evanti nipātapadaṃ, metiādīni nāmapadāni. Sāvatthiyaṃ viharatīti ettha ti upasaggapadaṃ, haratīti ākhyātapadanti iminā tāva nayena padavibhāgo veditabbo.

ад̇т̇ад̇о бана звам̣сад̣̇д̣̇о д̇аава убамуубад̣̇зса-самбахам̣сана-г̇арахан̣аважана-самбадиг̇г̇ахаагааранид̣̇ассанаавад̇хааран̣аад̣̇и-анзгад̇т̇аббабхзд̣̇о. д̇ат̇аа хзса ‘‘звам̣ ж̇аад̇зна мажжзна, гад̇д̇аб̣б̣ам̣ гусалам̣ б̣аху’’нд̇и звамаад̣̇ийсу (д̇ха. ба. 53) убамааяам̣ ааг̇ад̇о. ‘‘звам̣ д̇з абхиггамид̇аб̣б̣ам̣, звам̣ д̇з бадиггамид̇аб̣б̣а’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.122) убад̣̇зсз. ‘‘звамзд̇ам̣ бхаг̇аваа, звамзд̇ам̣ суг̇ад̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 3.66) самбахам̣санз. ‘‘звамзвам̣ банааяам̣ васалий яасмим̣ ваа д̇асмим̣ ваа д̇асса мун̣д̣агасса саман̣агасса ван̣н̣ам̣ бхаасад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.187) г̇арахан̣з. ‘‘звам̣, бханд̇зд̇и ко д̇з бхигкуу бхаг̇авад̇о бажжассосу’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.1) важанасамбадиг̇г̇ахз. ‘‘звам̣ б̣яаако ахам̣, бханд̇з, бхаг̇авад̇аа д̇хаммам̣ д̣̇зсид̇ам̣ ааж̇аанаамий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.398) аагаарз. ‘‘зхи д̇вам̣, маан̣авага, язна саман̣о аананд̣̇о д̇знубасан̇гама; убасан̇гамид̇ваа мама важанзна саман̣ам̣ аананд̣̇ам̣ аббааб̣аад̇хам̣ аббаад̇ан̇гам̣ лахудтаанам̣ б̣алам̣ паасувихаарам̣ бужча – ‘субхо маан̣аво д̇од̣̇зяяабуд̇д̇о бхаванд̇ам̣ аананд̣̇ам̣ аббааб̣аад̇хам̣…бз… паасувихаарам̣ бужчад̇ий’д̇и, зван̃жа вад̣̇зхи ‘‘саад̇ху гира бхавам̣ аананд̣̇о язна субхасса маан̣авасса д̇од̣̇зяяабуд̇д̇асса нивзсанам̣, д̇знубасан̇гамад̇у анугамбам̣ убаад̣̇ааяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.445) нид̣̇ассанз. ‘‘д̇ам̣ гим̣ ман̃н̃ат̇а, гаалаамаа, имз д̇хаммаа гусалаа ваа агусалаа ваад̇и? агусалаа, бханд̇з. сааваж̇ж̇аа ваа анаваж̇ж̇аа ваад̇и? сааваж̇ж̇аа, бханд̇з. вин̃н̃уг̇арахид̇аа ваа вин̃н̃уббасад̇т̇аа ваад̇и? вин̃н̃уг̇арахид̇аа, бханд̇з. самад̇д̇аа самаад̣̇иннаа ахид̇ааяа д̣̇угкааяа сам̣вад̇д̇анд̇и но ваа, гат̇ам̣ во зд̇т̇а ход̇ийд̇и? самад̇д̇аа, бханд̇з, самаад̣̇иннаа ахид̇ааяа д̣̇угкааяа сам̣вад̇д̇анд̇и, звам̣ но зд̇т̇а ход̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 3.66) авад̇хааран̣з. свааяамид̇ха аагааранид̣̇ассанаавад̇хааран̣зсу д̣̇адтаб̣б̣о.

Atthato pana evaṃsaddo tāva upamūpadesa-sampahaṃsana-garahaṇavacana-sampaṭiggahākāranidassanāvadhāraṇādi-anekatthappabhedo. Tathā hesa ‘‘evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahu’’nti evamādīsu (dha. pa. 53) upamāyaṃ āgato. ‘‘Evaṃ te abhikkamitabbaṃ, evaṃ te paṭikkamitabba’’ntiādīsu (a. ni. 4.122) upadese. ‘‘Evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugatā’’tiādīsu (a. ni. 3.66) sampahaṃsane. ‘‘Evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsatī’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.187) garahaṇe. ‘‘Evaṃ, bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosu’’ntiādīsu (ma. ni. 1.1) vacanasampaṭiggahe. ‘‘Evaṃ byākho ahaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmī’’tiādīsu (ma. ni. 1.398) ākāre. ‘‘Ehi tvaṃ, māṇavaka, yena samaṇo ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena samaṇaṃ ānandaṃ appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘subho māṇavo todeyyaputto bhavantaṃ ānandaṃ appābādhaṃ…pe… phāsuvihāraṃ pucchatī’ti, evañca vadehi ‘‘sādhu kira bhavaṃ ānando yena subhassa māṇavassa todeyyaputtassa nivesanaṃ, tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’tiādīsu (dī. ni. 1.445) nidassane. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, kālāmā, ime dhammā kusalā vā akusalā vāti? Akusalā, bhante. Sāvajjā vā anavajjā vāti? Sāvajjā, bhante. Viññugarahitā vā viññuppasatthā vāti? Viññugarahitā, bhante. Samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti no vā, kathaṃ vo ettha hotīti? Samattā, bhante, samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattanti, evaṃ no ettha hotī’’tiādīsu (a. ni. 3.66) avadhāraṇe. Svāyamidha ākāranidassanāvadhāraṇesu daṭṭhabbo.

д̇ад̇т̇а аагаарад̇т̇зна звам̣сад̣̇д̣̇зна зд̇амад̇т̇ам̣ д̣̇ийбзд̇и – наанаанаяанибун̣ам̣ анзгаж̇жхаасаяасамудтаанам̣ ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбаннам̣ вивид̇хабаадихаарияам̣ д̇хаммад̇т̇ад̣̇зсанаабадивзд̇хаг̇амбхийрам̣ саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ сагасагабхаасаануруубад̇о сод̇абат̇амааг̇ажчанд̇ам̣ д̇асса бхаг̇авад̇о важанам̣ саб̣б̣аббагаарзна го самад̇т̇о вин̃н̃аад̇ум̣, саб̣б̣ат̇аамзна бана сод̇угаамад̇ам̣ ж̇анзд̇вааби звам̣ мз суд̇ам̣, маяааби згзнаагаарзна суд̇анд̇и.

Tattha ākāratthena evaṃsaddena etamatthaṃ dīpeti – nānānayanipuṇaṃ anekajjhāsayasamuṭṭhānaṃ atthabyañjanasampannaṃ vividhapāṭihāriyaṃ dhammatthadesanāpaṭivedhagambhīraṃ sabbasattānaṃ sakasakabhāsānurūpato sotapathamāgacchantaṃ tassa bhagavato vacanaṃ sabbappakārena ko samattho viññātuṃ, sabbathāmena pana sotukāmataṃ janetvāpi evaṃ me sutaṃ, mayāpi ekenākārena sutanti.

нид̣̇ассанад̇т̇зна ‘‘наахам̣ саяамбхуу, на маяаа ид̣̇ам̣ сажчигад̇а’’нд̇и ад̇д̇аанам̣ бариможзнд̇о ‘‘звам̣ мз суд̇ам̣, маяааби звам̣ суд̇а’’нд̇и ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сагалам̣ суд̇д̇ам̣ нид̣̇ассзд̇и.

Nidassanatthena ‘‘nāhaṃ sayambhū, na mayā idaṃ sacchikata’’nti attānaṃ parimocento ‘‘evaṃ me sutaṃ, mayāpi evaṃ suta’’nti idāni vattabbaṃ sakalaṃ suttaṃ nidasseti.

авад̇хааран̣ад̇т̇зна ‘‘зд̇ад̣̇аг̇г̇ам̣, бхигкавз, мама саавагаанам̣ бхигкуунам̣ б̣ахуссуд̇аанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ аананд̣̇о, сад̇иманд̇аанам̣, г̇ад̇иманд̇аанам̣, д̇хид̇иманд̇аанам̣, убадтаагаанам̣ яад̣̇ид̣̇ам̣ аананд̣̇о’’д̇и (а. ни. 1.219, 223) звам̣ бхаг̇авад̇аа , ‘‘ааяасмаа аананд̣̇о ад̇т̇агусало д̇хаммагусало б̣яан̃ж̇анагусало нируд̇д̇игусало буб̣б̣аабарагусало’’д̇и (а. ни. 5.169) звам̣ д̇хаммасзнаабад̇инаа жа басад̇т̇абхааваануруубам̣ ад̇д̇ано д̇хааран̣аб̣алам̣ д̣̇ассзнд̇о сад̇д̇аанам̣ сод̇угаамад̇ам̣ ж̇анзд̇и ‘‘звам̣ мз суд̇ам̣, д̇ан̃жа ко ад̇т̇ад̇о ваа б̣яан̃ж̇анад̇о ваа ануунаманад̇хигам̣, звамзва, на ан̃н̃ат̇аа д̣̇адтаб̣б̣а’’нд̇и.

Avadhāraṇatthena ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ ānando, satimantānaṃ, gatimantānaṃ, dhitimantānaṃ, upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ti (a. ni. 1.219, 223) evaṃ bhagavatā , ‘‘āyasmā ānando atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo’’ti (a. ni. 5.169) evaṃ dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti ‘‘evaṃ me sutaṃ, tañca kho atthato vā byañjanato vā anūnamanadhikaṃ, evameva, na aññathā daṭṭhabba’’nti.

мзсад̣̇д̣̇о д̇ийсу ад̇т̇зсу д̣̇иссад̇и. д̇ат̇аа хисса ‘‘г̇аат̇аабхиг̇ийд̇ам̣ мз абхож̇анзяяа’’нд̇иаад̣̇ийсу (су. ни. 81; сам̣. ни. 1.194) маяаад̇и ад̇т̇о. ‘‘саад̇ху мз, бханд̇з, бхаг̇аваа сам̣кид̇д̇зна д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇уу’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 4.88) маяханд̇и ад̇т̇о. ‘‘д̇хаммад̣̇ааяаад̣̇аа мз, бхигкавз, бхават̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.29) мамаад̇и ад̇т̇о. ид̇ха бана ‘‘маяаа суд̇а’’нд̇и жа, ‘‘мама суд̇а’’нд̇и жа ад̇т̇ад̣̇ваяз яуж̇ж̇ад̇и.

Mesaddo tīsu atthesu dissati. Tathā hissa ‘‘gāthābhigītaṃ me abhojaneyya’’ntiādīsu (su. ni. 81; saṃ. ni. 1.194) mayāti attho. ‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetū’’tiādīsu (saṃ. ni. 4.88) mayhanti attho. ‘‘Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavathā’’tiādīsu (ma. ni. 1.29) mamāti attho. Idha pana ‘‘mayā suta’’nti ca, ‘‘mama suta’’nti ca atthadvaye yujjati.

суд̇анд̇и аяам̣ суд̇асад̣̇д̣̇о саубасаг̇г̇о жа анубасаг̇г̇о жа г̇амана-виссуд̇а-гилиннаубажид̇аануяог̇а-сод̇авин̃н̃зяяа-сод̇ад̣̇ваараанусааравин̃н̃аад̇аад̣̇ианзгад̇т̇аббабхзд̣̇о. д̇ат̇аа хисса – ‘‘сзнааяа басуд̇о’’д̇иаад̣̇ийсу г̇ажчанд̇од̇и ад̇т̇о. ‘‘суд̇ад̇хаммасса бассад̇о’’д̇иаад̣̇ийсу (уд̣̇аа. 11) виссуд̇ад̇хаммассаад̇и ад̇т̇о. ‘‘авассуд̇аа авассуд̇ассаа’’д̇иаад̣̇ийсу (баажи. 657) гилиннаагилиннассаад̇и ад̇т̇о. ‘‘д̇умхзхи бун̃н̃ам̣ басуд̇ам̣ анаббага’’нд̇иаад̣̇ийсу (ку. баа. 7-12) убажид̇анд̇и ад̇т̇о. ‘‘яз жхаанаббасуд̇аа д̇хийраа’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. ба. 181) жхаанаануяуд̇д̇аад̇и ад̇т̇о. ‘‘д̣̇идтам̣ суд̇ам̣ муд̇а’’нд̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.241) сод̇авин̃н̃зяяанд̇и ад̇т̇о. ‘‘суд̇ад̇харо суд̇асаннижаяо’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.339) сод̇ад̣̇ваараанусааравин̃н̃аад̇ад̇харод̇и ад̇т̇о. ид̇ха банасса сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хаарид̇анд̇и ваа убад̇хааран̣анд̇и ваад̇и ад̇т̇о. мз-сад̣̇д̣̇асса хи маяаад̇и ад̇т̇з сад̇и ‘‘звам̣ маяаа суд̇ам̣ сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хаарид̇а’’нд̇и яуж̇ж̇ад̇и. мамаад̇и ад̇т̇з сад̇и ‘‘звам̣ мама суд̇ам̣ сод̇ад̣̇ваараанусаарзна убад̇хааран̣а’’нд̇и яуж̇ж̇ад̇и.

Sutanti ayaṃ sutasaddo saupasaggo ca anupasaggo ca gamana-vissuta-kilinnaupacitānuyoga-sotaviññeyya-sotadvārānusāraviññātādianekatthappabhedo. Tathā hissa – ‘‘senāya pasuto’’tiādīsu gacchantoti attho. ‘‘Sutadhammassa passato’’tiādīsu (udā. 11) vissutadhammassāti attho. ‘‘Avassutā avassutassā’’tiādīsu (pāci. 657) kilinnākilinnassāti attho. ‘‘Tumhehi puññaṃ pasutaṃ anappaka’’ntiādīsu (khu. pā. 7-12) upacitanti attho. ‘‘Ye jhānappasutā dhīrā’’tiādīsu (dha. pa. 181) jhānānuyuttāti attho. ‘‘Diṭṭhaṃ sutaṃ muta’’ntiādīsu (ma. ni. 1.241) sotaviññeyyanti attho. ‘‘Sutadharo sutasannicayo’’tiādīsu (ma. ni. 1.339) sotadvārānusāraviññātadharoti attho. Idha panassa sotadvārānusārena upadhāritanti vā upadhāraṇanti vāti attho. Me-saddassa hi mayāti atthe sati ‘‘evaṃ mayā sutaṃ sotadvārānusārena upadhārita’’nti yujjati. Mamāti atthe sati ‘‘evaṃ mama sutaṃ sotadvārānusārena upadhāraṇa’’nti yujjati.

звамзд̇зсу д̇ийсу бад̣̇зсу званд̇и сод̇авин̃н̃аан̣аад̣̇ивин̃н̃аан̣агижжанид̣̇ассанам̣. мзд̇и вуд̇д̇авин̃н̃аан̣асаман̇г̇ибуг̇г̇аланид̣̇ассанам̣. суд̇анд̇и ассаванабхаавабадигкзбад̇о ануунаад̇хигаавибарийд̇аг̇г̇ахан̣анид̣̇ассанам̣. д̇ат̇аа званд̇и д̇ассаа сод̇ад̣̇ваараанусаарзна бавад̇д̇ааяа вин̃н̃аан̣авийт̇ияаа наанаббагаарзна аарамман̣з бавад̇д̇абхааваббагаасанам̣. мзд̇и ад̇д̇аббагаасанам̣. суд̇анд̇и д̇хаммаббагаасанам̣. аяан̃хзд̇т̇а сан̇кзбо – ‘‘наанаббагаарзна аарамман̣з бавад̇д̇ааяа вин̃н̃аан̣авийт̇ияаа маяаа на ан̃н̃ам̣ гад̇ам̣, ид̣̇ам̣ бана гад̇ам̣, аяам̣ д̇хаммо суд̇о’’д̇и.

Evametesu tīsu padesu evanti sotaviññāṇādiviññāṇakiccanidassanaṃ. Meti vuttaviññāṇasamaṅgipuggalanidassanaṃ. Sutanti assavanabhāvapaṭikkhepato anūnādhikāviparītaggahaṇanidassanaṃ. Tathā evanti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattabhāvappakāsanaṃ. Meti attappakāsanaṃ. Sutanti dhammappakāsanaṃ. Ayañhettha saṅkhepo – ‘‘nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto’’ti.

д̇ат̇аа званд̇и нид̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣аббагаасанам̣. мзд̇и буг̇г̇алаббагаасанам̣. суд̇анд̇и буг̇г̇алагижжаббагаасанам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – яам̣ суд̇д̇ам̣ нид̣̇д̣̇исиссаами, д̇ам̣ маяаа звам̣ суд̇анд̇и.

Tathā evanti niddisitabbappakāsanaṃ. Meti puggalappakāsanaṃ. Sutanti puggalakiccappakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ sutanti.

д̇ат̇аа званд̇и яасса жид̇д̇асанд̇аанасса наанаагаараббавад̇д̇ияаа наанад̇т̇аб̣яан̃ж̇анаг̇г̇ахан̣ам̣ ход̇и, д̇асса наанаагааранид̣̇д̣̇зсо. званд̇и хи аяам̣ аагаарабан̃н̃ад̇д̇и. мзд̇и гад̇д̇унид̣̇д̣̇зсо. суд̇анд̇и висаяанид̣̇д̣̇зсо. зд̇д̇аавад̇аа наанаагаараббавад̇д̇зна жид̇д̇асанд̇аанзна д̇ам̣саман̇г̇ино гад̇д̇у висаяз г̇ахан̣асаннидтаанам̣ гад̇ам̣ ход̇и.

Tathā evanti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddeso. Evanti hi ayaṃ ākārapaññatti. Meti kattuniddeso. Sutanti visayaniddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃsamaṅgino kattu visaye gahaṇasanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.

ат̇а ваа званд̇и буг̇г̇алагижжанид̣̇д̣̇зсо. суд̇анд̇и вин̃н̃аан̣агижжанид̣̇д̣̇зсо. мзд̇и убхаяагижжаяуд̇д̇абуг̇г̇аланид̣̇д̣̇зсо. аяам̣ банзд̇т̇а сан̇кзбо – маяаа саванагижжавин̃н̃аан̣асаман̇г̇инаа буг̇г̇алзна вин̃н̃аан̣авасзна лад̣̇д̇хасаванагижжавохаарзна суд̇анд̇и.

Atha vā evanti puggalakiccaniddeso. Sutanti viññāṇakiccaniddeso. Meti ubhayakiccayuttapuggalaniddeso. Ayaṃ panettha saṅkhepo – mayā savanakiccaviññāṇasamaṅginā puggalena viññāṇavasena laddhasavanakiccavohārena sutanti.

д̇ад̇т̇а званд̇и жа мзд̇и жа сажжигадтабарамад̇т̇авасзна авиж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇и. гин̃хзд̇т̇а д̇ам̣ барамад̇т̇ад̇о ад̇т̇и, яам̣ званд̇и ваа мзд̇и ваа нид̣̇д̣̇зсам̣ лабхзт̇а. суд̇анд̇и виж̇ж̇амаанабан̃н̃ад̇д̇и. яан̃хи д̇ам̣ зд̇т̇а сод̇зна убалад̣̇д̇хам̣, д̇ам̣ барамад̇т̇ад̇о виж̇ж̇амаананд̇и. д̇ат̇аа званд̇и жа мзд̇и жа д̇ам̣ д̇ам̣ убаад̣̇ааяа вад̇д̇аб̣б̣ад̇о убаад̣̇аабан̃н̃ад̇д̇и. суд̇анд̇и д̣̇идтаад̣̇ийни убанид̇хааяа вад̇д̇аб̣б̣ад̇о убанид̇хаабан̃н̃ад̇д̇и.

Tattha evanti ca meti ca saccikaṭṭhaparamatthavasena avijjamānapaññatti. Kiñhettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ evanti vā meti vā niddesaṃ labhetha. Sutanti vijjamānapaññatti. Yañhi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānanti. Tathā evanti ca meti ca taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. Sutanti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti.

зд̇т̇а жа званд̇и важанзна асаммохам̣ д̣̇ийбзд̇и. на хи саммуул̣хо наанаббагаарабадивзд̇хасамад̇т̇о ход̇и. суд̇анд̇и важанзна суд̇асса асаммосам̣ д̣̇ийбзд̇и. яасса хи суд̇ам̣ саммудтам̣ ход̇и, на со гааланд̇арзна маяаа суд̇анд̇и бадиж̇аанаад̇и. ижжасса асаммохзна бан̃н̃аасид̣̇д̇хи, асаммосзна бана сад̇исид̣̇д̇хи. д̇ад̇т̇а бан̃н̃аабуб̣б̣ан̇г̇амааяа сад̇ияаа б̣яан̃ж̇анаавад̇хааран̣асамад̇т̇ад̇аа, сад̇ибуб̣б̣ан̇г̇амааяа бан̃н̃ааяа ад̇т̇абадивзд̇хасамад̇т̇ад̇аа. д̇ад̣̇убхаяасамад̇т̇ад̇ааяог̇зна ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анасамбаннасса д̇хаммагосасса анубааланасамад̇т̇ад̇о д̇хаммабхан̣д̣ааг̇ааригад̇д̇асид̣̇д̇хи.

Ettha ca evanti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. Sutanti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhammabhaṇḍāgārikattasiddhi.

абаро наяо – званд̇и важанзна яонисо манасигаарам̣ д̣̇ийбзд̇и, аяонисо манасигарод̇о хи наанаббагаарабадивзд̇хаабхаавад̇о. суд̇анд̇и важанзна авигкзбам̣ д̣̇ийбзд̇и, вигкид̇д̇ажид̇д̇асса саванаабхаавад̇о. д̇ат̇аа хи вигкид̇д̇ажид̇д̇о буг̇г̇ало саб̣б̣асамбад̇д̇ияаа вужжамааноби ‘‘на маяаа суд̇ам̣ , буна бхан̣ат̇аа’’д̇и бхан̣ад̇и. яонисо манасигаарзна жзд̇т̇а ад̇д̇асаммаабан̣ид̇хим̣ буб̣б̣з жа гад̇абун̃н̃ад̇ам̣ саад̇хзд̇и саммаа аббан̣ихид̇ад̇д̇асса буб̣б̣з агад̇абун̃н̃асса ваа д̇ад̣̇абхаавад̇о. д̇ат̇аа авигкзбзна сад̣̇д̇хаммассаванам̣ саббурисуубаниссаяан̃жа саад̇хзд̇и. на хи вигкид̇д̇ажид̇д̇о сод̇ум̣ саггод̇и, на жа саббурисз анубассаяамаанасса саванам̣ ад̇т̇ийд̇и.

Aparo nayo – evanti vacanena yoniso manasikāraṃ dīpeti, ayoniso manasikaroto hi nānappakārapaṭivedhābhāvato. Sutanti vacanena avikkhepaṃ dīpeti, vikkhittacittassa savanābhāvato. Tathā hi vikkhittacitto puggalo sabbasampattiyā vuccamānopi ‘‘na mayā sutaṃ , puna bhaṇathā’’ti bhaṇati. Yoniso manasikārena cettha attasammāpaṇidhiṃ pubbe ca katapuññataṃ sādheti sammā appaṇihitattassa pubbe akatapuññassa vā tadabhāvato. Tathā avikkhepena saddhammassavanaṃ sappurisūpanissayañca sādheti. Na hi vikkhittacitto sotuṃ sakkoti, na ca sappurise anupassayamānassa savanaṃ atthīti.

абаро наяо – яасмаа ‘‘званд̇и яасса жид̇д̇асанд̇аанасса наанаагаараббавад̇д̇ияаа наанад̇т̇аб̣яан̃ж̇анаг̇г̇ахан̣ам̣ ход̇и, д̇асса наанаагааранид̣̇д̣̇зсо’’д̇и вуд̇д̇ам̣. со жа звам̣ бхад̣̇д̣̇аго аагааро на саммаа аббан̣ихид̇ад̇д̇ано буб̣б̣з агад̇абун̃н̃асса ваа ход̇и, д̇асмаа званд̇и иминаа бхад̣̇д̣̇агзнаагаарзна бажчимажаггад̣̇ваяасамбад̇д̇имад̇д̇ано д̣̇ийбзд̇и. суд̇анд̇и саванаяог̇зна буримажаггад̣̇ваяасамбад̇д̇им̣. на хи аббад̇ируубад̣̇зсз васад̇о саббурисуубаниссаяавирахид̇асса ваа саванам̣ ад̇т̇и. ижжасса бажчимажаггад̣̇ваяасид̣̇д̇хияаа аасаяасуд̣̇д̇хи сид̣̇д̇хаа ход̇и, буримажаггад̣̇ваяасид̣̇д̇хияаа баяог̇асуд̣̇д̇хи. д̇ааяа жа аасаяасуд̣̇д̇хияаа ад̇хиг̇амаб̣яад̇д̇исид̣̇д̇хи, баяог̇асуд̣̇д̇хияаа ааг̇амаб̣яад̇д̇исид̣̇д̇хи. ид̇и баяог̇аасаяасуд̣̇д̇хасса ааг̇амаад̇хиг̇амасамбаннасса важанам̣ арун̣уг̇г̇ам̣ вияа суурияасса уд̣̇аяад̇о, яонисо манасигааро вияа жа гусалагаммасса, арахад̇и бхаг̇авад̇о важанасса буб̣б̣ан̇г̇амам̣ бхавид̇унд̇и таанз нид̣̇аанам̣ табзнд̇о звам̣ мз суд̇анд̇иаад̣̇имааха.

Aparo nayo – yasmā ‘‘evanti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddeso’’ti vuttaṃ. So ca evaṃ bhaddako ākāro na sammā appaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evanti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhi siddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi. Tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato, yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa, arahati bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento evaṃ me sutantiādimāha.

абаро наяо – званд̇и иминаа наанаббагаарабадивзд̇хад̣̇ийбагзна важанзна ад̇д̇ано ад̇т̇абадибхаанабадисамбхид̣̇аасамбад̇д̇исаб̣бхаавам̣ д̣̇ийбзд̇и. суд̇анд̇и иминаа сод̇аб̣б̣абхзд̣̇абадивзд̇хад̣̇ийбагзна важанзна д̇хамманируд̇д̇ибадисамбхид̣̇аасамбад̇д̇исаб̣бхаавам̣. званд̇и жа ид̣̇ам̣ яонисо манасигаарад̣̇ийбагаважанам̣ бхаасамаано ‘‘зд̇з маяаа д̇хаммаа манасаа анубзгкид̇аа д̣̇идтияаа суббадивид̣̇д̇хаа’’д̇и д̣̇ийбзд̇и. суд̇анд̇и ид̣̇ам̣ саванаяог̇ад̣̇ийбагаважанам̣ бхаасамаано ‘‘б̣ахуу маяаа д̇хаммаа суд̇аа д̇хаад̇аа важасаа барижид̇аа’’д̇и д̣̇ийбзд̇и. д̇ад̣̇убхаязнаби ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабаарибуурим̣ д̣̇ийбзнд̇о саванз аад̣̇арам̣ ж̇анзд̇и. ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабарибун̣н̣ам̣ хи д̇хаммам̣ аад̣̇арзна ассун̣анд̇о махад̇аа хид̇аа бариб̣аахиро ход̇ийд̇и аад̣̇арам̣ ж̇анзд̇ваа саггажжам̣ д̇хаммо сод̇аб̣б̣од̇и.

Aparo nayo – evanti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. Sutanti iminā sotabbabhedapaṭivedhadīpakena vacanena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. Evanti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakavacanaṃ bhāsamāno ‘‘ete mayā dhammā manasā anupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā’’ti dīpeti. Sutanti idaṃ savanayogadīpakavacanaṃ bhāsamāno ‘‘bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā’’ti dīpeti. Tadubhayenapi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇaṃ hi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotīti ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ dhammo sotabboti.

звам̣ мз суд̇анд̇и иминаа бана сагалзна важанзна ааяасмаа аананд̣̇о д̇ат̇ааг̇ад̇аббавзд̣̇ид̇ам̣ д̇хаммам̣ ад̇д̇ано ад̣̇аханд̇о асаббурисабхуумим̣ ад̇иггамад̇и, саавагад̇д̇ам̣ бадиж̇аананд̇о саббурисабхуумим̣ оггамад̇и. д̇ат̇аа асад̣̇д̇хаммаа жид̇д̇ам̣ вудтаабзд̇и, сад̣̇д̇хаммз жид̇д̇ам̣ бад̇идтаабзд̇и. ‘‘гзвалам̣ суд̇амзвзд̇ам̣ маяаа , д̇ассзва бана бхаг̇авад̇о важана’’нд̇и д̣̇ийбзнд̇о ад̇д̇аанам̣ бариможзд̇и , сад̇т̇аарам̣ абад̣̇исад̇и, ж̇инаважанам̣ аббзд̇и, д̇хамманзд̇д̇им̣ бад̇идтаабзд̇и.

Evaṃ me sutanti iminā pana sakalena vacanena āyasmā ānando tathāgatappaveditaṃ dhammaṃ attano adahanto asappurisabhūmiṃ atikkamati, sāvakattaṃ paṭijānanto sappurisabhūmiṃ okkamati. Tathā asaddhammā cittaṃ vuṭṭhāpeti, saddhamme cittaṃ patiṭṭhāpeti. ‘‘Kevalaṃ sutamevetaṃ mayā , tasseva pana bhagavato vacana’’nti dīpento attānaṃ parimoceti , satthāraṃ apadisati, jinavacanaṃ appeti, dhammanettiṃ patiṭṭhāpeti.

абижа ‘‘звам̣ мз суд̇а’’нд̇и ад̇д̇анаа уббаад̣̇ид̇абхаавам̣ аббадиж̇аананд̇о буримаважанам̣ виваранд̇о ‘‘саммукаа бадиг̇г̇ахид̇амид̣̇ам̣ маяаа д̇асса бхаг̇авад̇о жад̇увзсаараж̇ж̇ависаарад̣̇асса д̣̇асаб̣алад̇харасса аасабхадтаанадтааяино сийханаад̣̇анаад̣̇ино саб̣б̣асад̇д̇уд̇д̇амасса д̇хаммиссарасса д̇хаммарааж̇асса д̇хаммаад̇хибад̇ино д̇хаммад̣̇ийбасса д̇хаммасаран̣асса сад̣̇д̇хаммаваражаггавад̇д̇ино саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса важанам̣, на зд̇т̇а ад̇т̇з ваа д̇хаммз ваа бад̣̇з ваа б̣яан̃ж̇анз ваа ган̇каа ваа вимад̇и ваа гад̇д̇аб̣б̣аа’’д̇и саб̣б̣ад̣̇звамануссаанам̣ имасмим̣ д̇хаммз ассад̣̇д̇хияам̣ винаасзд̇и, сад̣̇д̇хаасамбад̣̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и. д̇знзд̇ам̣ вужжад̇и –

Apica ‘‘evaṃ me suta’’nti attanā uppāditabhāvaṃ appaṭijānanto purimavacanaṃ vivaranto ‘‘sammukhā paṭiggahitamidaṃ mayā tassa bhagavato catuvesārajjavisāradassa dasabaladharassa āsabhaṭṭhānaṭṭhāyino sīhanādanādino sabbasattuttamassa dhammissarassa dhammarājassa dhammādhipatino dhammadīpassa dhammasaraṇassa saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa vacanaṃ, na ettha atthe vā dhamme vā pade vā byañjane vā kaṅkhā vā vimati vā kattabbā’’ti sabbadevamanussānaṃ imasmiṃ dhamme assaddhiyaṃ vināseti, saddhāsampadaṃ uppādeti. Tenetaṃ vuccati –

‘‘винаасаяад̇и ассад̣̇д̇хам̣, сад̣̇д̇хам̣ вад̣дхзд̇и саасанз;

‘‘Vināsayati assaddhaṃ, saddhaṃ vaḍḍheti sāsane;

звам̣ мз суд̇амижжзвам̣, вад̣̇ам̣ г̇од̇амасааваго’’д̇и.

Evaṃ me sutamiccevaṃ, vadaṃ gotamasāvako’’ti.

зганд̇и г̇ан̣анабарижчзд̣̇анид̣̇д̣̇зсо. самаяанд̇и барижчиннанид̣̇д̣̇зсо. згам̣ самаяанд̇и анияамид̇абарид̣̇ийбанам̣. д̇ад̇т̇а самаяасад̣̇д̣̇о –

Ekanti gaṇanaparicchedaniddeso. Samayanti paricchinnaniddeso. Ekaṃ samayanti aniyamitaparidīpanaṃ. Tattha samayasaddo –

‘‘самавааяз кан̣з гаалз, самуухз хзд̇уд̣̇идтису;

‘‘Samavāye khaṇe kāle, samūhe hetudiṭṭhisu;

бадилаабхз бахаанз жа, бадивзд̇хз жа д̣̇иссад̇и’’.

Paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissati’’.

д̇ат̇аа хисса ‘‘аббзва наама свзби убасан̇гамзяяаама гаалан̃жа самаяан̃жа убаад̣̇ааяаа’’д̇и звамаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.447) самавааяо ад̇т̇о. ‘‘згова ко, бхигкавз, кан̣о жа самаяо жа б̣рахмажарияаваасааяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 8.29) кан̣о. ‘‘ун̣хасамаяо барил̣аахасамаяо’’д̇иаад̣̇ийсу (баажи. 358) гаало. ‘‘махаасамаяо баванасми’’нд̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 2.332) самуухо. ‘‘самаяоби ко д̇з бхад̣̇д̣̇аали аббадивид̣̇д̇хо ахоси, бхаг̇аваа ко саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇и, бхаг̇авааби мам̣ ж̇ааниссад̇и ‘бхад̣̇д̣̇аали наама бхигку сад̇т̇у саасанз сигкааяа абарибуурагаарий’д̇и, аяамби ко д̇з, бхад̣̇д̣̇аали, самаяо аббадивид̣̇д̇хо ахосий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.135) хзд̇у. ‘‘д̇зна ко бана самаязна уг̇г̇аахамаано бариб̣б̣ааж̇аго саман̣амун̣д̣игаабуд̇д̇о самаяаббаваад̣̇агз д̇инд̣̇угаажийрз згасаалагз маллигааяа аараамз бадивасад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 2.260) д̣̇идти.

Tathā hissa ‘‘appeva nāma svepi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā’’ti evamādīsu (dī. ni. 1.447) samavāyo attho. ‘‘Ekova kho, bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā’’tiādīsu (a. ni. 8.29) khaṇo. ‘‘Uṇhasamayo pariḷāhasamayo’’tiādīsu (pāci. 358) kālo. ‘‘Mahāsamayo pavanasmi’’ntiādīsu (dī. ni. 2.332) samūho. ‘‘Samayopi kho te bhaddāli appaṭividdho ahosi, bhagavā kho sāvatthiyaṃ viharati, bhagavāpi maṃ jānissati ‘bhaddāli nāma bhikkhu satthu sāsane sikkhāya aparipūrakārī’ti, ayampi kho te, bhaddāli, samayo appaṭividdho ahosī’’tiādīsu (ma. ni. 2.135) hetu. ‘‘Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasatī’’tiādīsu (ma. ni. 2.260) diṭṭhi.

‘‘д̣̇идтз д̇хаммз жа яо ад̇т̇о, яо жад̇т̇о самбарааяиго;

‘‘Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

ад̇т̇аабхисамаяаа д̇хийро, бан̣д̣ид̇од̇и бавужжад̇ий’’д̇и. –

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti. –

аад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.129) бадилаабхо. ‘‘саммаа маанаабхисамаяаа анд̇амагааси д̣̇угкассаа’’д̇иаад̣̇ийсу (ма. ни. 1.28) бахаанам̣. ‘‘д̣̇угкасса бийл̣анадто сан̇кад̇адто санд̇аабадто вибарин̣аамадто абхисамаяадто’’д̇иаад̣̇ийсу (бади. ма. 2.8) бадивзд̇хо. ид̇ха банасса гаало ад̇т̇о. д̇зна сам̣важчара-уд̇у-мааса-ад̣дхамааса-рад̇д̇и-д̣̇ива-буб̣б̣ан̣ха-маж̇жханхига-сааяанха-батама-маж̇жхима- бажчимаяаама-мухуд̇д̇аад̣̇ийсу гаалаббабхзд̣̇абхууд̇зсу самаязсу згам̣ самаяанд̇и д̣̇ийбзд̇и.

Ādīsu (saṃ. ni. 1.129) paṭilābho. ‘‘Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’tiādīsu (ma. ni. 1.28) pahānaṃ. ‘‘Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho abhisamayaṭṭho’’tiādīsu (paṭi. ma. 2.8) paṭivedho. Idha panassa kālo attho. Tena saṃvacchara-utu-māsa-aḍḍhamāsa-ratti-diva-pubbaṇha-majjhanhika-sāyanha-paṭhama-majjhima- pacchimayāma-muhuttādīsu kālappabhedabhūtesu samayesu ekaṃ samayanti dīpeti.

д̇ад̇т̇а гин̃жааби зд̇зсу сам̣важчараад̣̇ийсу яам̣ яам̣ суд̇д̇ам̣ яамхи яамхи сам̣важчарз уд̇умхи маасз багкз рад̇д̇ибхааг̇з д̣̇ивасабхааг̇з ваа вуд̇д̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ т̇зрасса сувид̣̇ид̇ам̣ сувавад̇т̇аабид̇ам̣ бан̃н̃ааяа. яасмаа бана ‘‘звам̣ мз суд̇ам̣ асугасам̣важчарз асугауд̇умхи асугамаасз асугабагкз асугарад̇д̇ибхааг̇з асугад̣̇ивасабхааг̇з ваа’’д̇и звам̣ вуд̇д̇з на саггаа сукзна д̇хаарзд̇ум̣ ваа уд̣̇д̣̇исид̇ум̣ ваа уд̣̇д̣̇исаабзд̇ум̣ ваа, б̣аху жа вад̇д̇аб̣б̣ам̣ ход̇и, д̇асмаа згзнзва бад̣̇зна д̇амад̇т̇ам̣ самод̇хаанзд̇ваа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ааха.

Tattha kiñcāpi etesu saṃvaccharādīsu yaṃ yaṃ suttaṃ yamhi yamhi saṃvacchare utumhi māse pakkhe rattibhāge divasabhāge vā vuttaṃ, sabbaṃ taṃ therassa suviditaṃ suvavatthāpitaṃ paññāya. Yasmā pana ‘‘evaṃ me sutaṃ asukasaṃvacchare asukautumhi asukamāse asukapakkhe asukarattibhāge asukadivasabhāge vā’’ti evaṃ vutte na sakkā sukhena dhāretuṃ vā uddisituṃ vā uddisāpetuṃ vā, bahu ca vattabbaṃ hoti, tasmā ekeneva padena tamatthaṃ samodhānetvā ‘‘ekaṃ samaya’’nti āha.

яз ваа имз г̇аб̣бхогганд̇исамаяо ж̇аад̇исамаяо сам̣взг̇асамаяо абхинигкаманасамаяо д̣̇уггарагааригасамаяо мааравиж̇аяасамаяо абхисамб̣од̇хисамаяо д̣̇идтад̇хаммасукавихаарасамаяо д̣̇зсанаасамаяо бариниб̣б̣аанасамаяод̇и звамаад̣̇аяо бхаг̇авад̇о д̣̇звамануссзсу ад̇ивияа суббагаасаа анзгагаалаббабхзд̣̇аа зва самаяаа, д̇зсу самаязсу д̣̇зсанаасамаяасан̇каад̇ам̣ згам̣ самаяанд̇и д̣̇ийбзд̇и. яо жааяам̣ н̃аан̣агарун̣аагижжасамаязсу гарун̣аагижжасамаяо, ад̇д̇ахид̇абарахид̇а-бадибад̇д̇исамаязсу барахид̇а-бадибад̇д̇исамаяо, саннибад̇ид̇аанам̣ гаран̣ийяад̣̇ваяасамаязсу д̇хаммигат̇аасамаяо, д̣̇зсанаабадибад̇д̇исамаязсу д̣̇зсанаасамаяо, д̇зсуби самаязсу ан̃н̃ад̇арам̣ санд̇хааяа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ааха.

Ye vā ime gabbhokkantisamayo jātisamayo saṃvegasamayo abhinikkhamanasamayo dukkarakārikasamayo māravijayasamayo abhisambodhisamayo diṭṭhadhammasukhavihārasamayo desanāsamayo parinibbānasamayoti evamādayo bhagavato devamanussesu ativiya suppakāsā anekakālappabhedā eva samayā, tesu samayesu desanāsamayasaṅkhātaṃ ekaṃ samayanti dīpeti. Yo cāyaṃ ñāṇakaruṇākiccasamayesu karuṇākiccasamayo, attahitaparahita-paṭipattisamayesu parahita-paṭipattisamayo, sannipatitānaṃ karaṇīyadvayasamayesu dhammikathāsamayo, desanāpaṭipattisamayesu desanāsamayo, tesupi samayesu aññataraṃ sandhāya ‘‘ekaṃ samaya’’nti āha.

гасмаа банзд̇т̇а яат̇аа абхид̇хаммз ‘‘яасмим̣ самаяз гаамааважара’’нд̇и жа, ид̇о ан̃н̃зсу жа суд̇д̇абад̣̇зсу ‘‘яасмим̣ самаяз, бхигкавз, бхигку вивижжзва гаамзхий’’д̇и жа бхуммаважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇о, винаяз жа ‘‘д̇зна самаязна б̣уд̣̇д̇хо бхаг̇аваа’’д̇и гаран̣аважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇о, д̇ат̇аа агад̇ваа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и убаяог̇аважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и. д̇ад̇т̇а д̇ат̇аа, ид̇ха жа ан̃н̃ат̇аа ад̇т̇асамбхавад̇о. д̇ад̇т̇а хи абхид̇хаммз ид̇о ан̃н̃зсу суд̇д̇абад̣̇зсу жа ад̇хигаран̣ад̇т̇о бхаавзнабхаавалагкан̣ад̇т̇о жа самбхавад̇и. ад̇хигаран̣ам̣ хи гаалад̇т̇о самуухад̇т̇о жа самаяо, д̇ад̇т̇а вуд̇д̇аанам̣ пассаад̣̇ид̇хаммаанам̣ кан̣асамавааяахзд̇усан̇каад̇асса жа самаяасса бхаавзна д̇зсам̣ бхааво лагкийяад̇и, д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ д̇ад̇т̇а бхуммаважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇о.

Kasmā panettha yathā abhidhamme ‘‘yasmiṃ samaye kāmāvacara’’nti ca, ito aññesu ca suttapadesu ‘‘yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehī’’ti ca bhummavacanena niddeso kato, vinaye ca ‘‘tena samayena buddho bhagavā’’ti karaṇavacanena niddeso kato, tathā akatvā ‘‘ekaṃ samaya’’nti upayogavacanena niddeso katoti. Tattha tathā, idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvenabhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇaṃ hi kālattho samūhattho ca samayo, tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacanena niddeso kato.

винаяз жа хзд̇уад̇т̇о гаран̣ад̇т̇о жа самбхавад̇и. яо хи со сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇исамаяо саарибуд̇д̇аад̣̇ийхиби д̣̇уб̣б̣ин̃н̃зяяо, д̇зна самаязна хзд̇убхууд̇зна гаран̣абхууд̇зна жа сигкаабад̣̇аани бан̃н̃аабаяанд̇о сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇ихзд̇ун̃жа абзгкамаано бхаг̇аваа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а вихааси. д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ д̇ад̇т̇а гаран̣аважанзна нид̣̇д̣̇зсо гад̇о.

Vinaye ca hetuattho karaṇattho ca sambhavati. Yo hi so sikkhāpadapaññattisamayo sāriputtādīhipi dubbiññeyyo, tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññāpayanto sikkhāpadapaññattihetuñca apekkhamāno bhagavā tattha tattha vihāsi. Tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha karaṇavacanena niddeso kato.

ид̇ха бана ан̃н̃асмин̃жа звам̣ж̇аад̇игз ажжанд̇асам̣яог̇ад̇т̇о самбхавад̇и. яан̃хи самаяам̣ бхаг̇аваа имам̣ ан̃н̃ам̣ ваа суд̇д̇анд̇ам̣ д̣̇зсзси, ажжанд̇амзва д̇ам̣ самаяам̣ гарун̣аавихаарзна вихааси. д̇асмаа д̇ад̣̇ад̇т̇аж̇од̇анад̇т̇ам̣ ид̇ха убаяог̇аважананид̣̇д̣̇зсо гад̇од̇и. д̇знзд̇ам̣ вужжад̇и –

Idha pana aññasmiñca evaṃjātike accantasaṃyogattho sambhavati. Yañhi samayaṃ bhagavā imaṃ aññaṃ vā suttantaṃ desesi, accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi. Tasmā tadatthajotanatthaṃ idha upayogavacananiddeso katoti. Tenetaṃ vuccati –

‘‘д̇ам̣ д̇ам̣ ад̇т̇амабзгкид̇ваа, бхуммзна гаран̣зна жа;

‘‘Taṃ taṃ atthamapekkhitvā, bhummena karaṇena ca;

ан̃н̃ад̇ра самаяо вуд̇д̇о, убаяог̇зна со ид̇хаа’’д̇и.

Aññatra samayo vutto, upayogena so idhā’’ti.

бораан̣аа бана ван̣н̣аяанд̇и – ‘‘д̇асмим̣ самаяз’’д̇и ваа ‘‘д̇зна самаязнаа’’д̇и ваа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и ваа абхилаабамад̇д̇абхзд̣̇о зса, саб̣б̣ад̇т̇а бхуммамзвад̇т̇од̇и. д̇асмаа ‘‘згам̣ самаяа’’нд̇и вуд̇д̇зби ‘‘згасмим̣ самаяз’’д̇и ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Porāṇā pana vaṇṇayanti – ‘‘tasmiṃ samaye’’ti vā ‘‘tena samayenā’’ti vā ‘‘ekaṃ samaya’’nti vā abhilāpamattabhedo esa, sabbattha bhummamevatthoti. Tasmā ‘‘ekaṃ samaya’’nti vuttepi ‘‘ekasmiṃ samaye’’ti attho veditabbo.

бхаг̇аваад̇и г̇ару. г̇арун̃хи логз ‘‘бхаг̇аваа’’д̇и вад̣̇анд̇и. аяан̃жа саб̣б̣аг̇ун̣ависидтад̇ааяа саб̣б̣асад̇д̇аанам̣ г̇ару, д̇асмаа ‘‘бхаг̇аваа’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. бораан̣зхиби вуд̇д̇ам̣ –

Bhagavāti garu. Garuñhi loke ‘‘bhagavā’’ti vadanti. Ayañca sabbaguṇavisiṭṭhatāya sabbasattānaṃ garu, tasmā ‘‘bhagavā’’ti veditabbo. Porāṇehipi vuttaṃ –

‘‘бхаг̇аваад̇и важанам̣ сздтам̣, бхаг̇аваад̇и важанамуд̇д̇амам̣;

‘‘Bhagavāti vacanaṃ seṭṭhaṃ, bhagavāti vacanamuttamaṃ;

г̇ару г̇аараваяуд̇д̇о со, бхаг̇аваа д̇зна вужжад̇ий’’д̇и.

Garu gāravayutto so, bhagavā tena vuccatī’’ti.

абижа –

Apica –

‘‘бхааг̇яаваа бхаг̇г̇аваа яуд̇д̇о, бхаг̇зхи жа вибхад̇д̇аваа;

‘‘Bhāgyavā bhaggavā yutto, bhagehi ca vibhattavā;

бхад̇д̇аваа ванд̇аг̇амано, бхавзсу бхаг̇аваа д̇ад̇о’’д̇и. –

Bhattavā vantagamano, bhavesu bhagavā tato’’ti. –

имиссааби г̇аат̇ааяа васзнасса бад̣̇асса вид̇т̇аарад̇о ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. со жа висуд̣̇д̇химаг̇г̇з (висуд̣̇д̇хи. 1.142, 144) б̣уд̣̇д̇хаануссад̇инид̣̇д̣̇зсз вуд̇д̇оязва.

Imissāpi gāthāya vasenassa padassa vitthārato attho veditabbo. So ca visuddhimagge (visuddhi. 1.142, 144) buddhānussatiniddese vuttoyeva.

зд̇д̇аавад̇аа жзд̇т̇а звам̣ мз суд̇анд̇и важанзна яат̇аасуд̇ам̣ д̇хаммам̣ д̣̇ассзнд̇о бхаг̇авад̇о д̇хаммасарийрам̣ бажжагкам̣ гарод̇и. д̇зна ‘‘на ид̣̇ам̣ ад̇игганд̇асад̇т̇угам̣ бааважанам̣, аяам̣ во сад̇т̇аа’’д̇и сад̇т̇у ад̣̇ассанзна угган̣тид̇ам̣ ж̇анам̣ самассаасзд̇и. згам̣ самаяам̣ бхаг̇аваад̇и важанзна д̇асмим̣ самаяз бхаг̇авад̇о авиж̇ж̇амаанабхаавам̣ д̣̇ассзнд̇о руубагааяабариниб̣б̣аанам̣ саад̇хзд̇и. д̇зна ‘‘звам̣вид̇хасса наама арияад̇хаммасса д̣̇зсаго д̣̇асаб̣алад̇харо важ̇ирасан̇гхаад̇асамаанагааяо соби бхаг̇аваа бариниб̣б̣уд̇о, гзна ан̃н̃зна ж̇ийвид̇з аасаа ж̇анзд̇аб̣б̣аа’’д̇и ж̇ийвид̇амад̣̇амад̇д̇ам̣ ж̇анам̣ сам̣взж̇зд̇и, сад̣̇д̇хаммз жасса уссаахам̣ ж̇анзд̇и. званд̇и жа бхан̣анд̇о д̣̇зсанаасамбад̇д̇им̣ нид̣̇д̣̇исад̇и. мз суд̇анд̇и саавагасамбад̇д̇им̣. згам̣ самаяанд̇и гааласамбад̇д̇им̣. бхаг̇аваад̇и д̣̇зсагасамбад̇д̇им̣.

Ettāvatā cettha evaṃ me sutanti vacanena yathāsutaṃ dhammaṃ dassento bhagavato dhammasarīraṃ paccakkhaṃ karoti. Tena ‘‘na idaṃ atikkantasatthukaṃ pāvacanaṃ, ayaṃ vo satthā’’ti satthu adassanena ukkaṇṭhitaṃ janaṃ samassāseti. Ekaṃ samayaṃ bhagavāti vacanena tasmiṃ samaye bhagavato avijjamānabhāvaṃ dassento rūpakāyaparinibbānaṃ sādheti. Tena ‘‘evaṃvidhassa nāma ariyadhammassa desako dasabaladharo vajirasaṅghātasamānakāyo sopi bhagavā parinibbuto, kena aññena jīvite āsā janetabbā’’ti jīvitamadamattaṃ janaṃ saṃvejeti, saddhamme cassa ussāhaṃ janeti. Evanti ca bhaṇanto desanāsampattiṃ niddisati. Me sutanti sāvakasampattiṃ. Ekaṃ samayanti kālasampattiṃ. Bhagavāti desakasampattiṃ.

саавад̇т̇ияанд̇и звам̣наамагз наг̇арз. самийбад̇т̇з жзд̇ам̣ бхуммаважанам̣. вихарад̇ийд̇и ависзсзна ирияаабат̇ад̣̇иб̣б̣аб̣рахмаарияавихаарзсу ан̃н̃ад̇аравихаарасаман̇г̇ибарид̣̇ийбанамзд̇ам̣. ид̇ха бана таанаг̇амананисаж̇ж̇аасаяанаббабхзд̣̇зсу ирияаабат̇зсу ан̃н̃ад̇араирияаабат̇асамааяог̇абарид̣̇ийбанам̣, д̇зна тид̇оби г̇ажчанд̇оби нисинноби саяааноби бхаг̇аваа вихарад̇ижжзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. со хи згам̣ ирияаабат̇аб̣аад̇ханам̣ ан̃н̃зна ирияаабат̇зна вижчинд̣̇ид̇ваа абарибад̇анд̇ам̣ ад̇д̇абхаавам̣ харад̇и бавад̇д̇зд̇и, д̇асмаа ‘‘вихарад̇ий’’д̇и вужжад̇и.

Sāvatthiyanti evaṃnāmake nagare. Samīpatthe cetaṃ bhummavacanaṃ. Viharatīti avisesena iriyāpathadibbabrahmaariyavihāresu aññataravihārasamaṅgiparidīpanametaṃ. Idha pana ṭhānagamananisajjāsayanappabhedesu iriyāpathesu aññatarairiyāpathasamāyogaparidīpanaṃ, tena ṭhitopi gacchantopi nisinnopi sayānopi bhagavā viharaticceva veditabbo. So hi ekaṃ iriyāpathabādhanaṃ aññena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harati pavatteti, tasmā ‘‘viharatī’’ti vuccati.

ж̇зд̇аванзд̇и ж̇зд̇асса рааж̇агумаарасса ванз. д̇ан̃хи д̇зна робид̇ам̣ сам̣вад̣дхид̇ам̣ барибаалид̇ам̣, со жасса саамий ахоси, д̇асмаа ж̇зд̇авананд̇и сан̇кам̣ г̇ад̇ам̣, д̇асмим̣ ж̇зд̇аванз. анаат̇абин̣д̣игасса аараамзд̇и анаат̇абин̣д̣игзна г̇ахабад̇инаа жад̇убан̃н̃аасахиран̃н̃агодибарижжааг̇зна б̣уд̣̇д̇хаббамукасса бхигкусан̇гхасса нияяаад̇ид̇ад̇д̇аа анаат̇абин̣д̣игассаад̇и сан̇кам̣ г̇ад̇з аараамз . аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇ааро бана бабан̃жасууд̣̇анияаа маж̇жхимадтагат̇ааяа саб̣б̣аасавасуд̇д̇аван̣н̣анааяам̣ (ма. ни. адта. 1.14 аад̣̇аяо) вуд̇д̇о.

Jetavaneti jetassa rājakumārassa vane. Tañhi tena ropitaṃ saṃvaḍḍhitaṃ paripālitaṃ, so cassa sāmī ahosi, tasmā jetavananti saṅkhaṃ gataṃ, tasmiṃ jetavane. Anāthapiṇḍikassa ārāmeti anāthapiṇḍikena gahapatinā catupaññāsahiraññakoṭipariccāgena buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niyyātitattā anāthapiṇḍikassāti saṅkhaṃ gate ārāme . Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana papañcasūdaniyā majjhimaṭṭhakathāya sabbāsavasuttavaṇṇanāyaṃ (ma. ni. aṭṭha. 1.14 ādayo) vutto.

д̇ад̇т̇а сияаа – яад̣̇и д̇аава бхаг̇аваа саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇и, ‘‘ж̇зд̇аванз’’д̇и на вад̇д̇аб̣б̣ам̣. ат̇а д̇ад̇т̇а вихарад̇и, ‘‘саавад̇т̇ияа’’нд̇и на вад̇д̇аб̣б̣ам̣. на хи саггаа убхаяад̇т̇а згам̣ самаяам̣ вихарид̇унд̇и. на ко банзд̇ам̣ звам̣ д̣̇адтаб̣б̣ам̣. нану авожумха ‘‘самийбад̇т̇з бхуммаважана’’нд̇и. д̇асмаа яат̇аа г̇ан̇г̇ааяамунаад̣̇ийнам̣ самийбз г̇ояуут̇аани жаранд̇аани ‘‘г̇ан̇г̇ааяа жаранд̇и, яамунааяа жаранд̇ий’’д̇и вужжанд̇и, звамид̇хааби яад̣̇ид̣̇ам̣ саавад̇т̇ияаа самийбз ж̇зд̇аванам̣, д̇ад̇т̇а вихаранд̇о вужжад̇и ‘‘саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇и ж̇зд̇аванз’’д̇и. г̇ожараг̇ааманид̣̇ассанад̇т̇ам̣ хисса саавад̇т̇иважанам̣, баб̣б̣аж̇ид̇аануруубаниваасанадтаананид̣̇ассанад̇т̇ам̣ сзсаважанам̣.

Tattha siyā – yadi tāva bhagavā sāvatthiyaṃ viharati, ‘‘jetavane’’ti na vattabbaṃ. Atha tattha viharati, ‘‘sāvatthiya’’nti na vattabbaṃ. Na hi sakkā ubhayattha ekaṃ samayaṃ viharitunti. Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ. Nanu avocumha ‘‘samīpatthe bhummavacana’’nti. Tasmā yathā gaṅgāyamunādīnaṃ samīpe goyūthāni carantāni ‘‘gaṅgāya caranti, yamunāya carantī’’ti vuccanti, evamidhāpi yadidaṃ sāvatthiyā samīpe jetavanaṃ, tattha viharanto vuccati ‘‘sāvatthiyaṃ viharati jetavane’’ti. Gocaragāmanidassanatthaṃ hissa sāvatthivacanaṃ, pabbajitānurūpanivāsanaṭṭhānanidassanatthaṃ sesavacanaṃ.

д̇ад̇т̇а саавад̇т̇иважанзна ааяасмаа аананд̣̇о бхаг̇авад̇о г̇ахадтаануг̇г̇ахагаран̣ам̣ д̣̇ассзд̇и, ж̇зд̇аванаад̣̇игид̇д̇анзна баб̣б̣аж̇ид̇аануг̇г̇ахагаран̣ам̣. д̇ат̇аа буримзна бажжаяаг̇г̇ахан̣ад̇о ад̇д̇агиламат̇аануяог̇авиваж̇ж̇анам̣, бажчимзна вад̇т̇угаамаббахаанад̇о гаамасукаллигаануяог̇авиваж̇ж̇ануубааяад̣̇ассанам̣. буримзна жа д̇хаммад̣̇зсанаабхияог̇ам̣, бажчимзна вивзгаад̇химуд̇д̇им̣. буримзна гарун̣ааяа убаг̇аманам̣, бажчимзна бан̃н̃ааяа абаг̇аманам̣. буримзна сад̇д̇аанам̣ хид̇асуканибпаад̣̇анаад̇химуд̇д̇ид̇ам̣, бажчимзна барахид̇асукагаран̣з нирубалзбад̇ам̣. буримзна д̇хаммигасукаабарижжааг̇анимид̇д̇апаасувихаарам̣, бажчимзна уд̇д̇аримануссад̇хаммаануяог̇анимид̇д̇ам̣. буримзна мануссаанам̣ убагаараб̣ахулад̇ам̣, бажчимзна д̣̇звад̇аанам̣. буримзна логз ж̇аад̇асса логз сам̣вад̣дхабхаавам̣, бажчимзна логзна анубалид̇д̇ад̇ам̣. буримзна ‘‘згабуг̇г̇ало, бхигкавз, логз уббаж̇ж̇амаано уббаж̇ж̇ад̇и б̣ахуж̇анахид̇ааяа б̣ахуж̇анасукааяа логаанугамбааяа ад̇т̇ааяа хид̇ааяа сукааяа д̣̇звамануссаанам̣. гад̇амо згабуг̇г̇ало? д̇ат̇ааг̇ад̇о арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо’’д̇и (а. ни. 1.170) важанад̇о яад̣̇ад̇т̇ам̣ бхаг̇аваа уббанно, д̇ад̣̇ад̇т̇абаринибпаад̣̇анам̣, бажчимзна яад̇т̇а уббанно, д̇ад̣̇ануруубавихаарам̣. бхаг̇аваа хи батамам̣ лумб̣иниванз, д̣̇уд̇ияам̣ б̣од̇химан̣д̣зд̇и логияалогуд̇д̇арааяа уббад̇д̇ияаа ванзязва уббанно. д̇знасса ванзязва вихаарам̣ д̣̇ассзд̇ийд̇и звамаад̣̇инаа наязнзд̇т̇а ад̇т̇аяож̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Tattha sāvatthivacanena āyasmā ānando bhagavato gahaṭṭhānuggahakaraṇaṃ dasseti, jetavanādikittanena pabbajitānuggahakaraṇaṃ. Tathā purimena paccayaggahaṇato attakilamathānuyogavivajjanaṃ, pacchimena vatthukāmappahānato kāmasukhallikānuyogavivajjanūpāyadassanaṃ. Purimena ca dhammadesanābhiyogaṃ, pacchimena vivekādhimuttiṃ. Purimena karuṇāya upagamanaṃ, pacchimena paññāya apagamanaṃ. Purimena sattānaṃ hitasukhanipphādanādhimuttitaṃ, pacchimena parahitasukhakaraṇe nirupalepataṃ. Purimena dhammikasukhāpariccāganimittaphāsuvihāraṃ, pacchimena uttarimanussadhammānuyoganimittaṃ. Purimena manussānaṃ upakārabahulataṃ, pacchimena devatānaṃ. Purimena loke jātassa loke saṃvaḍḍhabhāvaṃ, pacchimena lokena anupalittataṃ. Purimena ‘‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo ekapuggalo? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho’’ti (a. ni. 1.170) vacanato yadatthaṃ bhagavā uppanno, tadatthaparinipphādanaṃ, pacchimena yattha uppanno, tadanurūpavihāraṃ. Bhagavā hi paṭhamaṃ lumbinivane, dutiyaṃ bodhimaṇḍeti lokiyalokuttarāya uppattiyā vaneyeva uppanno. Tenassa vaneyeva vihāraṃ dassetīti evamādinā nayenettha atthayojanā veditabbā.

д̇ад̇раад̇и д̣̇зсагаалабарид̣̇ийбанам̣. д̇ан̃хи яам̣ самаяам̣ вихарад̇и, д̇ад̇ра самаяз. яасмин̃жа аараамз вихарад̇и, д̇ад̇ра аараамзд̇и д̣̇ийбзд̇и. бхаасид̇аб̣б̣аяуд̇д̇з ваа д̣̇зсагаалз д̣̇ийбзд̇и. на хи бхаг̇аваа аяуд̇д̇з д̣̇зсз ваа гаалз ваа д̇хаммам̣ бхаасад̇и. ‘‘агаало ко д̇аава, б̣аахияаа’’д̇иаад̣̇и (уд̣̇аа. 10) жзд̇т̇а саад̇хагам̣. код̇и бад̣̇абууран̣амад̇д̇з авад̇хааран̣з аад̣̇игаалад̇т̇з ваа нибаад̇о. бхаг̇аваад̇и логаг̇аруд̣̇ийбанам̣. бхигкууд̇и гат̇аасаванаяуд̇д̇абуг̇г̇алаважанам̣. аби жзд̇т̇а ‘‘бхигкагод̇и бхигку, бхигкаажарияам̣ аж̇жхубаг̇ад̇од̇и бхигкуу’’д̇иаад̣̇инаа (баараа. 45; вибха. 511) наязна важанад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ааманд̇зсийд̇и аалаби абхааси самб̣од̇хзсийд̇и аяамзд̇т̇а ад̇т̇о. ан̃н̃ад̇ра бана н̃аабанзби ход̇и. яат̇ааха – ‘‘ааманд̇аяаами во, бхигкавз, бадивзд̣̇аяаами во, бхигкавз’’д̇и. баггосанзби. яат̇ааха – ‘‘зхи д̇вам̣, бхигку, мама важанзна саарибуд̇д̇ам̣ ааманд̇зхий’’д̇и (а. ни. 9.11; сам̣. ни. 2.32).

Tatrāti desakālaparidīpanaṃ. Tañhi yaṃ samayaṃ viharati, tatra samaye. Yasmiñca ārāme viharati, tatra ārāmeti dīpeti. Bhāsitabbayutte vā desakāle dīpeti. Na hi bhagavā ayutte dese vā kāle vā dhammaṃ bhāsati. ‘‘Akālo kho tāva, bāhiyā’’tiādi (udā. 10) cettha sādhakaṃ. Khoti padapūraṇamatte avadhāraṇe ādikālatthe vā nipāto. Bhagavāti lokagarudīpanaṃ. Bhikkhūti kathāsavanayuttapuggalavacanaṃ. Api cettha ‘‘bhikkhakoti bhikkhu, bhikkhācariyaṃ ajjhupagatoti bhikkhū’’tiādinā (pārā. 45; vibha. 511) nayena vacanattho veditabbo. Āmantesīti ālapi abhāsi sambodhesīti ayamettha attho. Aññatra pana ñāpanepi hoti. Yathāha – ‘‘āmantayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave’’ti. Pakkosanepi. Yathāha – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṃ āmantehī’’ti (a. ni. 9.11; saṃ. ni. 2.32).

бхигкавод̇и ааманд̇анаагаарабарид̣̇ийбанам̣. д̇ан̃жа бхигканасийлад̇аад̣̇иг̇ун̣аяог̇асид̣̇д̇хад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣. бхигканасийлад̇ааг̇ун̣аяуд̇д̇оби хи бхигку, бхигканад̇хаммад̇ааг̇ун̣аяуд̇д̇оби бхигку, бхигканз саад̇хугаарид̇ааг̇ун̣аяуд̇д̇обийд̇и сад̣̇д̣̇авид̣̇уу ман̃н̃анд̇и. д̇зна жа нзсам̣ бхигканасийлад̇аад̣̇иг̇ун̣аяог̇асид̣̇д̇хзна важанзна хийнаад̇хигаж̇анасзвид̇ам̣ вуд̇д̇им̣ багаасзнд̇о уд̣̇д̇хад̇ад̣̇ийнабхааваниг̇г̇ахам̣ гарод̇и. бхигкавод̇и иминаа гарун̣аавибпаарасоммахад̣̇аяанаяананибаад̇абуб̣б̣ан̇г̇амзна важанзна д̇з ад̇д̇ано мукаабхимукз гарод̇и. д̇знзва жа гат̇зд̇угамяад̇аад̣̇ийбагзна важанзна д̇зсам̣ сод̇угамяад̇ам̣ ж̇анзд̇и. д̇знзва жа самб̣од̇ханад̇т̇зна саад̇хугам̣ саванаманасигаарзби д̇з нияож̇зд̇и. саад̇хугам̣ саванаманасигаарааяад̇д̇аа хи саасанасамбад̇д̇и.

Bhikkhavoti āmantanākāraparidīpanaṃ. Tañca bhikkhanasīlatādiguṇayogasiddhattā vuttaṃ. Bhikkhanasīlatāguṇayuttopi hi bhikkhu, bhikkhanadhammatāguṇayuttopi bhikkhu, bhikkhane sādhukāritāguṇayuttopīti saddavidū maññanti. Tena ca nesaṃ bhikkhanasīlatādiguṇayogasiddhena vacanena hīnādhikajanasevitaṃ vuttiṃ pakāsento uddhatadīnabhāvaniggahaṃ karoti. Bhikkhavoti iminā karuṇāvipphārasommahadayanayananipātapubbaṅgamena vacanena te attano mukhābhimukhe karoti. Teneva ca kathetukamyatādīpakena vacanena tesaṃ sotukamyataṃ janeti. Teneva ca sambodhanatthena sādhukaṃ savanamanasikārepi te niyojeti. Sādhukaṃ savanamanasikārāyattā hi sāsanasampatti.

абарзсуби д̣̇звамануссзсу виж̇ж̇амаанзсу гасмаа бхигкууязва ааманд̇зсийд̇и жз? ж̇здтасздтаасаннасад̣̇аасаннихид̇абхаавад̇о. саб̣б̣абарисасаад̇хааран̣аа хи бхаг̇авад̇о д̇хаммад̣̇зсанаа. барисааяа жа ж̇здтаа бхигкуу батамуббаннад̇д̇аа, сздтаа анаг̇аарияабхаавам̣ аад̣̇им̣ гад̇ваа сад̇т̇ужарияаанувид̇хааяагад̇д̇аа сагаласаасанабадиг̇г̇аахагад̇д̇аа жа. аасаннаа д̇з д̇ад̇т̇а нисиннзсу сад̇т̇усанд̇игад̇д̇аа. сад̣̇аасаннихид̇аа сад̇т̇усанд̇игааважарад̇д̇аад̇и. абижа д̇з д̇хаммад̣̇зсанааяа бхааж̇анам̣ яат̇аанусидтам̣ бадибад̇д̇исаб̣бхаавад̇од̇иби д̇з зва ааманд̇зси.

Aparesupi devamanussesu vijjamānesu kasmā bhikkhūyeva āmantesīti ce? Jeṭṭhaseṭṭhāsannasadāsannihitabhāvato. Sabbaparisasādhāraṇā hi bhagavato dhammadesanā. Parisāya ca jeṭṭhā bhikkhū paṭhamuppannattā, seṭṭhā anagāriyabhāvaṃ ādiṃ katvā satthucariyānuvidhāyakattā sakalasāsanapaṭiggāhakattā ca. Āsannā te tattha nisinnesu satthusantikattā. Sadāsannihitā satthusantikāvacarattāti. Apica te dhammadesanāya bhājanaṃ yathānusiṭṭhaṃ paṭipattisabbhāvatotipi te eva āmantesi.

гимад̇т̇ам̣ бана бхаг̇аваа д̇хаммам̣ д̣̇зсзнд̇о батамам̣ бхигкуу ааманд̇зси, на д̇хаммамзва д̣̇зсзсийд̇и? сад̇иж̇ананад̇т̇ам̣. бхигкуу хи ан̃н̃ам̣ жинд̇знд̇ааби вигкид̇д̇ажид̇д̇ааби д̇хаммам̣ бажжавзгканд̇ааби гаммадтаанам̣ манасигаронд̇ааби нисиннаа хонд̇и, д̇з анааманд̇зд̇ваа д̇хаммз д̣̇зсияамаанз ‘‘аяам̣ д̣̇зсанаа гим̣нид̣̇аанаа гим̣бажжаяаа гад̇амааяа адтуббад̇д̇ияаа д̣̇зсид̇аа’’д̇и саллагкзд̇ум̣ асаггонд̇аа д̣̇уг̇г̇ахид̇ам̣ ваа г̇ан̣хзяяум̣, на ваа г̇ан̣хзяяум̣. д̇зна нзсам̣ сад̇иж̇ананад̇т̇ам̣ бхаг̇аваа батамам̣ ааманд̇зд̇ваа бажчаа д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇и.

Kimatthaṃ pana bhagavā dhammaṃ desento paṭhamaṃ bhikkhū āmantesi, na dhammameva desesīti? Satijananatthaṃ. Bhikkhū hi aññaṃ cintentāpi vikkhittacittāpi dhammaṃ paccavekkhantāpi kammaṭṭhānaṃ manasikarontāpi nisinnā honti, te anāmantetvā dhamme desiyamāne ‘‘ayaṃ desanā kiṃnidānā kiṃpaccayā katamāya aṭṭhuppattiyā desitā’’ti sallakkhetuṃ asakkontā duggahitaṃ vā gaṇheyyuṃ, na vā gaṇheyyuṃ. Tena nesaṃ satijananatthaṃ bhagavā paṭhamaṃ āmantetvā pacchā dhammaṃ deseti.

бхад̣̇анд̇зд̇и г̇аарававажанамзд̇ам̣, сад̇т̇у бадиважанад̣̇аанам̣ ваа. аби жзд̇т̇а ‘‘бхигкаво’’д̇и вад̣̇амаано бхаг̇аваа д̇з бхигкуу аалабад̇и. ‘‘бхад̣̇анд̇з’’д̇и вад̣̇амаанаа д̇з бхаг̇аванд̇ам̣ бажжаалабанд̇и. д̇ат̇аа ‘‘бхигкаво’’д̇и бхаг̇аваа аад̣̇имхи бхаасад̇и, ‘‘бхад̣̇анд̇з’’д̇и д̇з бажжаабхаасанд̇и. ‘‘бхигкаво’’д̇и бадиважанам̣ д̣̇аабзд̇и, ‘‘бхад̣̇анд̇з’’д̇и бадиважанам̣ д̣̇знд̇и. д̇з бхигкууд̇и яз бхаг̇аваа ааманд̇зси, д̇з. бхаг̇авад̇о бажжассосунд̇и бхаг̇авад̇о ааманд̇анам̣ бадиассосум̣, абхимукаа худ̇ваа сун̣им̣су самбадижчим̣су бадиг̇г̇ахзсунд̇и ад̇т̇о. бхаг̇аваа зд̇ад̣̇авожаад̇и бхаг̇аваа зд̇ам̣ ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сагалам̣ суд̇д̇ам̣ авожа. зд̇д̇аавад̇аа жа яам̣ ааяасмад̇аа аананд̣̇зна имасса суд̇д̇асса сукааваг̇аахан̣ад̇т̇ам̣ гаалад̣̇зсад̣̇зсагабарисаабад̣̇зсабадиман̣д̣ид̇ам̣ нид̣̇аанам̣ бхаасид̇ам̣, д̇асса ад̇т̇аван̣н̣анаа самад̇д̇аад̇и.

Bhadanteti gāravavacanametaṃ, satthu paṭivacanadānaṃ vā. Api cettha ‘‘bhikkhavo’’ti vadamāno bhagavā te bhikkhū ālapati. ‘‘Bhadante’’ti vadamānā te bhagavantaṃ paccālapanti. Tathā ‘‘bhikkhavo’’ti bhagavā ādimhi bhāsati, ‘‘bhadante’’ti te paccābhāsanti. ‘‘Bhikkhavo’’ti paṭivacanaṃ dāpeti, ‘‘bhadante’’ti paṭivacanaṃ denti. Te bhikkhūti ye bhagavā āmantesi, te. Bhagavato paccassosunti bhagavato āmantanaṃ paṭiassosuṃ, abhimukhā hutvā suṇiṃsu sampaṭicchiṃsu paṭiggahesunti attho. Bhagavāetadavocāti bhagavā etaṃ idāni vattabbaṃ sakalaṃ suttaṃ avoca. Ettāvatā ca yaṃ āyasmatā ānandena imassa suttassa sukhāvagāhaṇatthaṃ kāladesadesakaparisāpadesapaṭimaṇḍitaṃ nidānaṃ bhāsitaṃ, tassa atthavaṇṇanā samattāti.

руубаад̣̇иван̣н̣анаа

Rūpādivaṇṇanā

ид̣̇аани наахам̣, бхигкавз, ан̃н̃ам̣ згаруубамби саманубассаамийд̇иаад̣̇инаа наязна бхаг̇авад̇аа нигкид̇д̇асса суд̇д̇асса ван̣н̣анааяа огаасо ануббад̇д̇о, саа банзсаа суд̇д̇аван̣н̣анаа яасмаа суд̇д̇анигкзбам̣ вижаарзд̇ваава вужжамаанаа баагадаа ход̇и, д̇асмаа суд̇д̇анигкзбавижааран̣аа д̇аава взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. жад̇д̇ааро хи суд̇д̇анигкзбаа ад̇д̇аж̇жхаасаяо бараж̇жхаасаяо бужчаавасиго адтуббад̇д̇игод̇и. д̇ад̇т̇а яаани суд̇д̇аани бхаг̇аваа барзхи анаж̇жхидто гзвалам̣ ад̇д̇ано аж̇жхаасаязнзва гат̇зси, сзяяат̇ид̣̇ам̣ – ааган̇кзяяасуд̇д̇ам̣ вад̇т̇асуд̇д̇анд̇и звамаад̣̇ийни, д̇зсам̣ ад̇д̇аж̇жхаасаяо нигкзбо. яаани бана ‘‘барибаггаа ко раахуласса вимуд̇д̇ибарибаажанийяаа д̇хаммаа, яам̣нуунаахам̣ раахулам̣ уд̇д̇ари аасаваанам̣ каяз винзяяа’’нд̇и (сам̣. ни. 4.121; ма. ни. 3.416) звам̣ барзсам̣ аж̇жхаасаяам̣ канд̇им̣ манам̣ абхинийхаарам̣ б̣уж̇жханабхааван̃жа ологзд̇ваа бараж̇жхаасаяавасзна гат̇ид̇аани, сзяяат̇ид̣̇ам̣ – раахуловаад̣̇асуд̇д̇ам̣ д̇хаммажаггаббавад̇д̇ананд̇и звамаад̣̇ийни, д̇зсам̣ бараж̇жхаасаяо нигкзбо. бхаг̇аванд̇ам̣ бана убасан̇гамид̇ваа д̇з д̇з д̣̇звамануссаа д̇ат̇аа д̇ат̇аа бан̃хам̣ бужчанд̇и. звам̣ будтзна бхаг̇авад̇аа яаани гат̇ид̇аани д̣̇звад̇аасам̣яуд̇д̇аб̣ож̇жхан̇г̇асам̣яуд̇д̇аад̣̇ийни, д̇зсам̣ бужчаавасиго нигкзбо. яаани бана уббаннам̣ гааран̣ам̣ бадижжа гат̇ид̇аани д̇хаммад̣̇ааяаад̣̇асуд̇д̇абуд̇д̇амам̣суубамаад̣̇ийни, д̇зсам̣ адтуббад̇д̇иго нигкзбо. звамимзсу жад̇уусу нигкзбзсу имасса суд̇д̇асса бараж̇жхаасаяо нигкзбо. бараж̇жхаасаяавасзна хзд̇ам̣ нигкид̇д̇ам̣. гзсам̣ аж̇жхаасаязнаад̇и? руубаг̇аругаанам̣ бурисаанам̣.

Idāni nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekarūpampi samanupassāmītiādinā nayena bhagavatā nikkhittassa suttassa vaṇṇanāya okāso anuppatto, sā panesā suttavaṇṇanā yasmā suttanikkhepaṃ vicāretvāva vuccamānā pākaṭā hoti, tasmā suttanikkhepavicāraṇā tāva veditabbā. Cattāro hi suttanikkhepā attajjhāsayo parajjhāsayo pucchāvasiko aṭṭhuppattikoti. Tattha yāni suttāni bhagavā parehi anajjhiṭṭho kevalaṃ attano ajjhāsayeneva kathesi, seyyathidaṃ – ākaṅkheyyasuttaṃ vatthasuttanti evamādīni, tesaṃ attajjhāsayo nikkhepo. Yāni pana ‘‘paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācanīyā dhammā, yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttari āsavānaṃ khaye vineyya’’nti (saṃ. ni. 4.121; ma. ni. 3.416) evaṃ paresaṃ ajjhāsayaṃ khantiṃ manaṃ abhinīhāraṃ bujjhanabhāvañca oloketvā parajjhāsayavasena kathitāni, seyyathidaṃ – rāhulovādasuttaṃ dhammacakkappavattananti evamādīni, tesaṃ parajjhāsayo nikkhepo. Bhagavantaṃ pana upasaṅkamitvā te te devamanussā tathā tathā pañhaṃ pucchanti. Evaṃ puṭṭhena bhagavatā yāni kathitāni devatāsaṃyuttabojjhaṅgasaṃyuttādīni, tesaṃ pucchāvasiko nikkhepo. Yāni pana uppannaṃ kāraṇaṃ paṭicca kathitāni dhammadāyādasuttaputtamaṃsūpamādīni, tesaṃ aṭṭhuppattiko nikkhepo. Evamimesu catūsu nikkhepesu imassa suttassa parajjhāsayo nikkhepo. Parajjhāsayavasena hetaṃ nikkhittaṃ. Kesaṃ ajjhāsayenāti? Rūpagarukānaṃ purisānaṃ.

д̇ад̇т̇а наахам̣, бхигкавзд̇иаад̣̇ийсу нагааро бадисзд̇хад̇т̇о. аханд̇и ад̇д̇аанам̣ нид̣̇д̣̇исад̇и. бхигкавзд̇и бхигкуу аалабад̇и. ан̃н̃анд̇и ид̣̇аани вад̇д̇аб̣б̣аа ид̇т̇ируубад̇о ан̃н̃ам̣. згаруубамбийд̇и згамби руубам̣. саманубассаамийд̇и д̣̇вз саманубассанаа н̃аан̣асаманубассанаа жа д̣̇идтисаманубассанаа жа. д̇ад̇т̇а ‘‘анижжад̇о саманубассад̇и, но нижжад̇о’’д̇и (бади. ма. 3.35) аяам̣ н̃аан̣асаманубассанаа наама. ‘‘руубам̣ ад̇д̇ад̇о саманубассад̇ий’’д̇иаад̣̇игаа (бади. ма. 1.130) бана д̣̇идтисаманубассанаа наама. д̇аасу ид̇ха н̃аан̣асаманубассанаа ад̇хиббзд̇аа. имасса бана бад̣̇асса нагаарзна самб̣анд̇хо взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ид̣̇ам̣ хи вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ахам̣, бхигкавз, саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна ологзнд̇оби ан̃н̃ам̣ згаруубамби на саманубассаамийд̇и. яам̣ звам̣ бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇ийд̇и яам̣ руубам̣ руубаг̇аругасса бурисасса жад̇убхуумагагусалажид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ияид̇ваа г̇ан̣хид̇ваа кзбзд̇ваа д̇идтад̇и. ‘‘саб̣б̣ам̣ хад̇т̇игааяам̣ барияаад̣̇ияид̇ваа’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 1.126) хи г̇ахан̣ам̣ барияаад̣̇аанам̣ наама. ‘‘анижжасан̃н̃аа, бхигкавз, бхаавид̇аа б̣ахулийгад̇аа саб̣б̣ам̣ гаамарааг̇ам̣ барияаад̣̇ияад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (сам̣. ни. 3.102) кзбанам̣. ид̇ха убхаяамби ваддад̇и. д̇ад̇т̇а ид̣̇ам̣ руубам̣ жад̇убхуумагагусалажид̇д̇ам̣ г̇ан̣ханд̇ам̣ на нийлуббалагалаабам̣ бурисо вияа хад̇т̇зна г̇ан̣хаад̇и, нааби кзбаяамаанам̣ аг̇г̇и вияа уд̣̇д̇ханз уд̣̇агам̣ санд̇аабзд̇ваа кзбзд̇и. уббад̇д̇ин̃жасса ниваараяамаанамзва жад̇убхуумагамби гусалажид̇д̇ам̣ г̇ан̣хаад̇и жзва кзбзд̇и жаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇зна вуд̇д̇ам̣ – ‘‘бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇ий’’д̇и.

Tattha nāhaṃ, bhikkhavetiādīsu nakāro paṭisedhattho. Ahanti attānaṃ niddisati. Bhikkhaveti bhikkhū ālapati. Aññanti idāni vattabbā itthirūpato aññaṃ. Ekarūpampīti ekampi rūpaṃ. Samanupassāmīti dve samanupassanā ñāṇasamanupassanā ca diṭṭhisamanupassanā ca. Tattha ‘‘aniccato samanupassati, no niccato’’ti (paṭi. ma. 3.35) ayaṃ ñāṇasamanupassanā nāma. ‘‘Rūpaṃ attato samanupassatī’’tiādikā (paṭi. ma. 1.130) pana diṭṭhisamanupassanā nāma. Tāsu idha ñāṇasamanupassanā adhippetā. Imassa pana padassa nakārena sambandho veditabbo. Idaṃ hi vuttaṃ hoti – ahaṃ, bhikkhave, sabbaññutaññāṇena olokentopi aññaṃ ekarūpampi na samanupassāmīti. Yaṃ evaṃ purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatīti yaṃ rūpaṃ rūpagarukassa purisassa catubhūmakakusalacittaṃ pariyādiyitvā gaṇhitvā khepetvā tiṭṭhati. ‘‘Sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.126) hi gahaṇaṃ pariyādānaṃ nāma. ‘‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyatī’’tiādīsu (saṃ. ni. 3.102) khepanaṃ. Idha ubhayampi vaṭṭati. Tattha idaṃ rūpaṃ catubhūmakakusalacittaṃ gaṇhantaṃ na nīluppalakalāpaṃ puriso viya hatthena gaṇhāti, nāpi khepayamānaṃ aggi viya uddhane udakaṃ santāpetvā khepeti. Uppattiñcassa nivārayamānameva catubhūmakampi kusalacittaṃ gaṇhāti ceva khepeti cāti veditabbaṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’’ti.

яат̇аяид̣̇анд̇и яат̇аа ид̣̇ам̣. ид̇т̇ируубанд̇и ид̇т̇ияаа руубам̣. д̇ад̇т̇а ‘‘гин̃жа, бхигкавз, руубам̣ вад̣̇зт̇а? руббад̇ийд̇и ко, бхигкавз, д̇асмаа руубанд̇и вужжад̇и. гзна руббад̇и? сийд̇знаби руббад̇и ун̣хзнаби руббад̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 3.79) суд̇д̇аанусаарзна руубасса важанад̇т̇о жзва сааман̃н̃алагкан̣ан̃жа взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяам̣ бана руубасад̣̇д̣̇о канд̇хабхаванимид̇д̇абажжаяасарийраван̣н̣асан̣таанаад̣̇ийсу анзгзсу ад̇т̇зсу вад̇д̇ад̇и. аяан̃хи ‘‘яам̣ гин̃жи руубам̣ ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббанна’’нд̇и (вибха. 2; махаава. 22) зд̇т̇а руубагканд̇хз вад̇д̇ад̇и. ‘‘руубуубабад̇д̇ияаа маг̇г̇ам̣ бхаавзд̇ий’’д̇и (д̇ха. са. 161; вибха. 624) зд̇т̇а руубабхавз. ‘‘аж̇жхад̇д̇ам̣ аруубасан̃н̃ий б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇ий’’д̇и (д̇ха. са. 204-232 аад̣̇аяо) зд̇т̇а гасин̣анимид̇д̇з. ‘‘саруубаа, бхигкавз, уббаж̇ж̇анд̇и баабагаа агусалаа д̇хаммаа но аруубаа’’д̇и (а. ни. 2.83) зд̇т̇а бажжаяз. ‘‘аагаасо бариваарид̇о руубанд̇зва сан̇кам̣ г̇ажчад̇ий’’д̇и (ма. ни. 1.306) зд̇т̇а сарийрз. ‘‘жагкун̃жа бадижжа руубз жа уббаж̇ж̇ад̇и жагкувин̃н̃аан̣а’’нд̇и (ма. ни. 1.400; 3.421) зд̇т̇а ван̣н̣з. ‘‘руубаббамаан̣о руубаббасанно’’д̇и (а. ни. 4.65) зд̇т̇а сан̣таанз. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна ‘‘бияаруубам̣ саад̇аруубам̣, арасаруубо’’д̇иаад̣̇ийниби сан̇г̇ан̣хид̇аб̣б̣аани. ид̇ха банзса ид̇т̇ияаа жад̇усамудтаанз руубааяад̇анасан̇каад̇з ван̣н̣з вад̇д̇ад̇и. абижа яо гожи ид̇т̇ияаа нивад̇т̇аниваасанасса ваа алан̇гаарасса ваа г̇анд̇хаван̣н̣агаад̣̇ийнам̣ ваа бил̣анд̇ханамаалаад̣̇ийнам̣ ваад̇и гааяаббадиб̣ад̣̇д̇хо жа ван̣н̣о бурисасса жагкувин̃н̃аан̣асса аарамман̣ам̣ худ̇ваа убагаббад̇и, саб̣б̣амзд̇ам̣ ид̇т̇ируубанд̇зва взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̇т̇ируубам̣, бхигкавз, бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇ийд̇и ид̣̇ам̣ буримассзва д̣̇ал̣хийгаран̣ад̇т̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. буримам̣ ваа ‘‘яат̇аяид̣̇ам̣, бхигкавз, ид̇т̇ирууба’’нд̇и звам̣ обаммавасзна вуд̇д̇ам̣, ид̣̇ам̣ барияаад̣̇аанаанубхаавад̣̇ассанавасзна.

Yathayidanti yathā idaṃ. Itthirūpanti itthiyā rūpaṃ. Tattha ‘‘kiñca, bhikkhave, rūpaṃ vadetha? Ruppatīti kho, bhikkhave, tasmā rūpanti vuccati. Kena ruppati? Sītenapi ruppati uṇhenapi ruppatī’’ti (saṃ. ni. 3.79) suttānusārena rūpassa vacanattho ceva sāmaññalakkhaṇañca veditabbaṃ. Ayaṃ pana rūpasaddo khandhabhavanimittapaccayasarīravaṇṇasaṇṭhānādīsu anekesu atthesu vattati. Ayañhi ‘‘yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppanna’’nti (vibha. 2; mahāva. 22) ettha rūpakkhandhe vattati. ‘‘Rūpūpapattiyā maggaṃ bhāvetī’’ti (dha. sa. 161; vibha. 624) ettha rūpabhave. ‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatī’’ti (dha. sa. 204-232 ādayo) ettha kasiṇanimitte. ‘‘Sarūpā, bhikkhave, uppajjanti pāpakā akusalā dhammā no arūpā’’ti (a. ni. 2.83) ettha paccaye. ‘‘Ākāso parivārito rūpanteva saṅkhaṃ gacchatī’’ti (ma. ni. 1.306) ettha sarīre. ‘‘Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇa’’nti (ma. ni. 1.400; 3.421) ettha vaṇṇe. ‘‘Rūpappamāṇo rūpappasanno’’ti (a. ni. 4.65) ettha saṇṭhāne. Ādisaddena ‘‘piyarūpaṃ sātarūpaṃ, arasarūpo’’tiādīnipi saṅgaṇhitabbāni. Idha panesa itthiyā catusamuṭṭhāne rūpāyatanasaṅkhāte vaṇṇe vattati. Apica yo koci itthiyā nivatthanivāsanassa vā alaṅkārassa vā gandhavaṇṇakādīnaṃ vā piḷandhanamālādīnaṃ vāti kāyappaṭibaddho ca vaṇṇo purisassa cakkhuviññāṇassa ārammaṇaṃ hutvā upakappati, sabbametaṃ itthirūpanteva veditabbaṃ. Itthirūpaṃ, bhikkhave, purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatīti idaṃ purimasseva daḷhīkaraṇatthaṃ vuttaṃ. Purimaṃ vā ‘‘yathayidaṃ, bhikkhave, itthirūpa’’nti evaṃ opammavasena vuttaṃ, idaṃ pariyādānānubhāvadassanavasena.

д̇ад̇рид̣̇ам̣ ид̇т̇ируубасса барияаад̣̇аанаанубхаавз вад̇т̇у – махаад̣̇аатиганааг̇арааж̇аа гира жзд̇ияаг̇иримхи амб̣ад̇т̇алз махаат̇уубам̣ гаараабзд̇ваа г̇ирибхан̣д̣абууж̇ам̣ наама гад̇ваа гаалзна гаалам̣ ород̇хаг̇ан̣абаривуд̇о жзд̇ияаг̇ирим̣ г̇анд̇ваа бхигкусан̇гхасса махаад̣̇аанам̣ д̣̇зд̇и. б̣ахуунам̣ саннибаад̇адтаанз наама на саб̣б̣зсам̣ сад̇и суубадтид̇аа ход̇и, ран̃н̃о жа д̣̇амил̣ад̣̇звий наама махзсий батамаваяз тид̇аа д̣̇ассанийяаа баасаад̣̇игаа. ат̇зго жид̇д̇ад̇т̇зро наама вуд̣дхабаб̣б̣аж̇ид̇о асам̣варанияаамзна ологзнд̇о д̇ассаа руубаарамман̣з нимид̇д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа уммаад̣̇аббад̇д̇о вияа тид̇анисиннадтаанзсу ‘‘ханд̣̇а д̣̇амил̣ад̣̇звий, ханд̣̇а д̣̇амил̣ад̣̇звий’’д̇и вад̣̇анд̇о вижарад̇и. д̇ад̇о бадтааяа жасса д̣̇ахарасааман̣зраа уммад̇д̇агажид̇д̇ад̇т̇зрод̇взва наамам̣ гад̇ваа вохарим̣су. ат̇а саа д̣̇звий нажирассзва гааламагааси. бхигкусан̇гхз сиват̇игад̣̇ассанам̣ г̇анд̇ваа ааг̇ад̇з д̣̇ахарасааман̣зраа д̇асса санд̇игам̣ г̇анд̇ваа звамаахам̣су – ‘‘бханд̇з жид̇д̇ад̇т̇зра, яассад̇т̇ааяа д̇вам̣ вилабаси, маяам̣ д̇ассаа д̣̇звияаа сиват̇игад̣̇ассанам̣ г̇анд̇ваа ааг̇ад̇аа’’д̇и. звам̣ вуд̇д̇зби ассад̣̇д̣̇аханд̇о ‘‘яассаа ваа д̇ассаа ваа д̇умхз сиват̇игад̣̇ассанад̇т̇ааяа г̇ад̇аа, мукам̣ д̇умхаагам̣ д̇хууман̣н̣а’’нд̇и . уммад̇д̇агаважанамзва авожа. звам̣ уммад̇д̇агажид̇д̇ад̇т̇зрасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа адтааси ид̣̇ам̣ ид̇т̇ируубам̣.

Tatridaṃ itthirūpassa pariyādānānubhāve vatthu – mahādāṭhikanāgarājā kira cetiyagirimhi ambatthale mahāthūpaṃ kārāpetvā giribhaṇḍapūjaṃ nāma katvā kālena kālaṃ orodhagaṇaparivuto cetiyagiriṃ gantvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ deti. Bahūnaṃ sannipātaṭṭhāne nāma na sabbesaṃ sati sūpaṭṭhitā hoti, rañño ca damiḷadevī nāma mahesī paṭhamavaye ṭhitā dassanīyā pāsādikā. Atheko cittatthero nāma vuḍḍhapabbajito asaṃvaraniyāmena olokento tassā rūpārammaṇe nimittaṃ gahetvā ummādappatto viya ṭhitanisinnaṭṭhānesu ‘‘handa damiḷadevī, handa damiḷadevī’’ti vadanto vicarati. Tato paṭṭhāya cassa daharasāmaṇerā ummattakacittattherotveva nāmaṃ katvā vohariṃsu. Atha sā devī nacirasseva kālamakāsi. Bhikkhusaṅghe sivathikadassanaṃ gantvā āgate daharasāmaṇerā tassa santikaṃ gantvā evamāhaṃsu – ‘‘bhante cittatthera, yassatthāya tvaṃ vilapasi, mayaṃ tassā deviyā sivathikadassanaṃ gantvā āgatā’’ti. Evaṃ vuttepi assaddahanto ‘‘yassā vā tassā vā tumhe sivathikadassanatthāya gatā, mukhaṃ tumhākaṃ dhūmaṇṇa’’nti . Ummattakavacanameva avoca. Evaṃ ummattakacittattherassa cittaṃ pariyādāya aṭṭhāsi idaṃ itthirūpaṃ.

абарамби вад̇т̇у – сад̣̇д̇хаад̇иссамахаарааж̇аа гира згад̣̇ивасам̣ ород̇хаг̇ан̣абаривуд̇о вихаарам̣ ааг̇ад̇о . зго д̣̇ахаро лохабаасаад̣̇ад̣̇ваарагодтагз тад̇ваа асам̣варз тид̇о згам̣ ид̇т̇им̣ ологзси. сааби г̇аманам̣ бажчинд̣̇ид̇ваа д̇ам̣ ологзси. убхоби аб̣бханд̇арз удтид̇зна рааг̇аг̇г̇инаа д̣аяхид̇ваа гааламагам̣су. звам̣ ид̇т̇ируубам̣ д̣̇ахарасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇и.

Aparampi vatthu – saddhātissamahārājā kira ekadivasaṃ orodhagaṇaparivuto vihāraṃ āgato . Eko daharo lohapāsādadvārakoṭṭhake ṭhatvā asaṃvare ṭhito ekaṃ itthiṃ olokesi. Sāpi gamanaṃ pacchinditvā taṃ olokesi. Ubhopi abbhantare uṭṭhitena rāgagginā ḍayhitvā kālamakaṃsu. Evaṃ itthirūpaṃ daharassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati.

абарамби вад̇т̇у – галяаан̣ияамахаавихаарад̇о гирзго д̣̇ахаро уд̣̇д̣̇зсад̇т̇ааяа гаал̣ад̣̇ийгхаваабиг̇аамад̣̇вааравихаарам̣ г̇анд̇ваа нидтид̇уд̣̇д̣̇зсагижжо ад̇т̇агаамаанам̣ важанам̣ аг̇г̇ахзд̇ваа ‘‘г̇ад̇адтаанз д̣̇ахарасааман̣зрзхи будтзна г̇аамасса нивидтаагааро гат̇зд̇аб̣б̣о бхависсад̇ий’’д̇и г̇аамз бин̣д̣ааяа жаранд̇о висабхааг̇аарамман̣з нимид̇д̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ад̇д̇ано васанадтаанам̣ г̇ад̇о д̇ааяа нивад̇т̇авад̇т̇ам̣ сан̃ж̇аанид̇ваа ‘‘гахам̣, бханд̇з, ид̣̇ам̣ лад̣̇д̇ха’’нд̇и бужчанд̇о д̇ассаа мад̇абхаавам̣ н̃ад̇ваа ‘‘зваруубаа наама ид̇т̇ий мам̣ ниссааяа мад̇аа’’д̇и жинд̇знд̇о анд̇оудтид̇зна рааг̇аг̇г̇инаа д̣аяхид̇ваа ж̇ийвид̇агкаяам̣ баабун̣и. звамби ид̣̇ам̣ ид̇т̇ируубам̣ бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.

Aparampi vatthu – kalyāṇiyamahāvihārato kireko daharo uddesatthāya kāḷadīghavāpigāmadvāravihāraṃ gantvā niṭṭhituddesakicco atthakāmānaṃ vacanaṃ aggahetvā ‘‘gataṭṭhāne daharasāmaṇerehi puṭṭhena gāmassa niviṭṭhākāro kathetabbo bhavissatī’’ti gāme piṇḍāya caranto visabhāgārammaṇe nimittaṃ gahetvā attano vasanaṭṭhānaṃ gato tāya nivatthavatthaṃ sañjānitvā ‘‘kahaṃ, bhante, idaṃ laddha’’nti pucchanto tassā matabhāvaṃ ñatvā ‘‘evarūpā nāma itthī maṃ nissāya matā’’ti cintento antouṭṭhitena rāgagginā ḍayhitvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. Evampi idaṃ itthirūpaṃ purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatīti veditabbaṃ.

2. д̣̇уд̇ияаад̣̇ийни сад̣̇д̣̇аг̇аругаад̣̇ийнам̣ аасаяавасзна вуд̇д̇аани. д̇зсу ид̇т̇исад̣̇д̣̇од̇и ид̇т̇ияаа жид̇д̇асамудтаано гат̇ид̇аг̇ийд̇аваад̣̇ид̇асад̣̇д̣̇о. абижа ид̇т̇ияаа нивад̇т̇аниваасанассааби алан̇гад̇аалан̇гаарассааби ид̇т̇ибаяог̇анибпаад̣̇ид̇о вийн̣аасан̇кабан̣аваад̣̇исад̣̇д̣̇оби ид̇т̇исад̣̇д̣̇од̇взва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. саб̣б̣оби хзсо бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ааяа д̇идтад̇и.

2. Dutiyādīni saddagarukādīnaṃ āsayavasena vuttāni. Tesu itthisaddoti itthiyā cittasamuṭṭhāno kathitagītavāditasaddo. Apica itthiyā nivatthanivāsanassāpi alaṅkatālaṅkārassāpi itthipayoganipphādito vīṇāsaṅkhapaṇavādisaddopi itthisaddotveva veditabbo. Sabbopi heso purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati.

д̇ад̇т̇а суван̣н̣агаггадагасуван̣н̣аморад̣̇ахарабхигкуаад̣̇ийнам̣ вад̇т̇ууни взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. баб̣б̣ад̇анд̇арам̣ гира ниссааяа маханд̇ам̣ хад̇т̇инааг̇агулам̣ васад̇и. авид̣̇уурадтаанз жасса махаабарибхог̇асаро ад̇т̇и, д̇асмим̣ гааяуубабанно суван̣н̣агаггадаго ад̇т̇и. со д̇ам̣ сарам̣ од̇ин̣н̣од̇ин̣н̣з сан̣д̣аасзна вияа ал̣зхи баад̣̇з г̇ахзд̇ваа ад̇д̇ано васам̣ нзд̇ваа маарзд̇и. д̇асса од̇аараабзгкаа хад̇т̇инааг̇аа згам̣ махаахад̇т̇им̣ ж̇здтагам̣ гад̇ваа вижаранд̇и. со згад̣̇ивасам̣ д̇ам̣ хад̇т̇инааг̇ам̣ г̇ан̣хи. т̇аамасад̇исамбанно хад̇т̇инааг̇о жинд̇зси – ‘‘сажаахам̣ бхийд̇аравам̣ рависсаами, саб̣б̣з яат̇ааружияаа агийл̣ид̇ваа балааяиссанд̇ий’’д̇и нижжалова адтааси. ат̇а саб̣б̣зсам̣ уд̇д̇ин̣н̣абхаавам̣ н̃ад̇ваа д̇зна г̇ахид̇абхаавам̣ ад̇д̇ано бхарияам̣ ж̇аанаабзд̇ум̣ виравид̇ваа звамааха –

Tattha suvaṇṇakakkaṭakasuvaṇṇamoradaharabhikkhuādīnaṃ vatthūni veditabbāni. Pabbatantaraṃ kira nissāya mahantaṃ hatthināgakulaṃ vasati. Avidūraṭṭhāne cassa mahāparibhogasaro atthi, tasmiṃ kāyūpapanno suvaṇṇakakkaṭako atthi. So taṃ saraṃ otiṇṇotiṇṇe saṇḍāsena viya aḷehi pāde gahetvā attano vasaṃ netvā māreti. Tassa otārāpekkhā hatthināgā ekaṃ mahāhatthiṃ jeṭṭhakaṃ katvā vicaranti. So ekadivasaṃ taṃ hatthināgaṃ gaṇhi. Thāmasatisampanno hatthināgo cintesi – ‘‘sacāhaṃ bhītaravaṃ ravissāmi, sabbe yathāruciyā akīḷitvā palāyissantī’’ti niccalova aṭṭhāsi. Atha sabbesaṃ uttiṇṇabhāvaṃ ñatvā tena gahitabhāvaṃ attano bhariyaṃ jānāpetuṃ viravitvā evamāha –

‘‘син̇г̇иймиг̇о ааяад̇ажагкунзд̇д̇о,

‘‘Siṅgīmigo āyatacakkhunetto,

адтид̇д̇ажо ваарисаяо аломо;

Aṭṭhittaco vārisayo alomo;

д̇знаабхибхууд̇о габан̣ам̣ руд̣̇аами,

Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi,

маа хзва мам̣ баан̣асамам̣ ж̇ахзяяаа’’д̇и. (ж̇аа. 1.3.49);

Mā heva maṃ pāṇasamaṃ jaheyyā’’ti. (jā. 1.3.49);

саа д̇ам̣ суд̇ваа саамигасса г̇ахид̇абхаавам̣ н̃ад̇ваа д̇ам̣ д̇амхаа бхаяаа можзд̇ум̣ хад̇т̇инаа жа гул̣ийрзна жа сад̣̇д̇хим̣ саллабанд̇ий звамааха –

Sā taṃ sutvā sāmikassa gahitabhāvaṃ ñatvā taṃ tamhā bhayā mocetuṃ hatthinā ca kuḷīrena ca saddhiṃ sallapantī evamāha –

‘‘аяяа на д̇ам̣ ж̇ахиссаами, гун̃ж̇арам̣ садтихааяанам̣;

‘‘Ayya na taṃ jahissāmi, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;

бат̇аб̣яаа жаад̇уранд̇ааяа, суббияо хоси мз д̇увам̣.

Pathabyā cāturantāya, suppiyo hosi me tuvaṃ.

‘‘яз гул̣ийраа самуд̣̇д̣̇асмим̣, г̇ан̇г̇ааяа яамунааяа жа;

‘‘Ye kuḷīrā samuddasmiṃ, gaṅgāya yamunāya ca;

д̇зсам̣ д̇вам̣ ваариж̇о сздто, мун̃жа род̣̇анд̇ияаа бад̇и’’нд̇и. (ж̇аа. 1.3.50-51);

Tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho, muñca rodantiyā pati’’nti. (jā. 1.3.50-51);

гул̣ийро саха ид̇т̇исад̣̇д̣̇ассаванзна г̇ахан̣ам̣ сит̇иламагааси. ат̇а хад̇т̇инааг̇о ‘‘аяамзвзд̇асса огаасо’’д̇и згам̣ баад̣̇ам̣ г̇ахид̇аагаарзнзва табзд̇ваа д̣̇уд̇ияам̣ угкибид̇ваа д̇ам̣ бидтигабаалз аггамид̇ваа вижун̣н̣игам̣ гад̇ваа т̇огам̣ аагад̣дхид̇ваа д̇ийрз киби. ат̇а нам̣ саб̣б̣ахад̇т̇ино саннибад̇ид̇ваа ‘‘амхаагам̣ взрий’’д̇и вижун̣н̣аяим̣су. звам̣ д̇аава ид̇т̇исад̣̇д̣̇о суван̣н̣агаггадагасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ияид̇ваа д̇идтад̇и.

Kuḷīro saha itthisaddassavanena gahaṇaṃ sithilamakāsi. Atha hatthināgo ‘‘ayamevetassa okāso’’ti ekaṃ pādaṃ gahitākāreneva ṭhapetvā dutiyaṃ ukkhipitvā taṃ piṭṭhikapāle akkamitvā vicuṇṇikaṃ katvā thokaṃ ākaḍḍhitvā tīre khipi. Atha naṃ sabbahatthino sannipatitvā ‘‘amhākaṃ verī’’ti vicuṇṇayiṃsu. Evaṃ tāva itthisaddo suvaṇṇakakkaṭakassa cittaṃ pariyādiyitvā tiṭṭhati.

суван̣н̣амороби химаванд̇ам̣ анубависид̇ваа маханд̇ам̣ баб̣б̣ад̇аг̇аханам̣ ниссааяа васанд̇о нижжагаалам̣ суурияасса уд̣̇аяагаалз суурияаман̣д̣алам̣ уллогзд̇ваа ад̇д̇ано рагкам̣ гаронд̇о звам̣ вад̣̇ад̇и –

Suvaṇṇamoropi himavantaṃ anupavisitvā mahantaṃ pabbatagahanaṃ nissāya vasanto niccakālaṃ sūriyassa udayakāle sūriyamaṇḍalaṃ ulloketvā attano rakkhaṃ karonto evaṃ vadati –

‘‘уд̣̇зд̇аяам̣ жагкумаа згарааж̇аа,

‘‘Udetayaṃ cakkhumā ekarājā,

хариссаван̣н̣о бат̇авиббабхаасо;

Harissavaṇṇo pathavippabhāso;

д̇ам̣ д̇ам̣ намассаами хариссаван̣н̣ам̣ бат̇авиббабхаасам̣,

Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ,

д̇аяааж̇ж̇а г̇уд̇д̇аа вихарзму д̣̇ивасам̣.

Tayājja guttā viharemu divasaṃ.

‘‘яз б̣раахман̣аа взд̣̇аг̇уу саб̣б̣ад̇хаммз,

‘‘Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme,

д̇з мз намо д̇з жа мам̣ баалаяанд̇у;

Te me namo te ca maṃ pālayantu;

намад̇т̇у б̣уд̣̇д̇хаанам̣ намад̇т̇у б̣од̇хияаа,

Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā,

намо вимуд̇д̇аанам̣ намо вимуд̇д̇ияаа;

Namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;

имам̣ со барид̇д̇ам̣ гад̇ваа,

Imaṃ so parittaṃ katvā,

моро жарад̇и зсанаа’’д̇и. (ж̇аа. 1.2.17);

Moro carati esanā’’ti. (jā. 1.2.17);

со д̣̇ивасам̣ г̇ожарам̣ г̇ахзд̇ваа сааяанхасамаяз васанадтаанам̣ бависанд̇о ад̇т̇ан̇г̇ад̇ам̣ суурияаман̣д̣алам̣ ологзд̇вааби имам̣ г̇аат̇ам̣ вад̣̇ад̇и –

So divasaṃ gocaraṃ gahetvā sāyanhasamaye vasanaṭṭhānaṃ pavisanto atthaṅgataṃ sūriyamaṇḍalaṃ oloketvāpi imaṃ gāthaṃ vadati –

‘‘абзд̇аяам̣ жагкумаа згарааж̇аа,

‘‘Apetayaṃ cakkhumā ekarājā,

хариссаван̣н̣о бат̇авиббабхаасо;

Harissavaṇṇo pathavippabhāso;

д̇ам̣ д̇ам̣ намассаами хариссаван̣н̣ам̣ бат̇авиббабхаасам̣,

Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ,

д̇аяааж̇ж̇а г̇уд̇д̇аа вихарзму рад̇д̇им̣.

Tayājja guttā viharemu rattiṃ.

‘‘яз б̣раахман̣аа взд̣̇аг̇уу саб̣б̣ад̇хаммз,

‘‘Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme,

д̇з мз намо д̇з жа мам̣ баалаяанд̇у;

Te me namo te ca maṃ pālayantu;

намад̇т̇у б̣уд̣̇д̇хаанам̣ намад̇т̇у б̣од̇хияаа,

Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā,

намо вимуд̇д̇аанам̣ намо вимуд̇д̇ияаа;

Namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā;

имам̣ со барид̇д̇ам̣ гад̇ваа,

Imaṃ so parittaṃ katvā,

моро ваасамагаббаяий’’д̇и. (ж̇аа. 1.2.18);

Moro vāsamakappayī’’ti. (jā. 1.2.18);

иминаа нияаамзна сад̇д̇а вассасад̇аани вийд̇инаамзд̇ваа згад̣̇ивасам̣ барид̇д̇агаммад̇о бурзд̇арамзва морагуггудигааяа сад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваа барид̇д̇агаммам̣ асарид̇ваа ран̃н̃аа бзсид̇асса луд̣̇д̣̇агасса васам̣ убаг̇ад̇о. звам̣ ид̇т̇исад̣̇д̣̇о суван̣н̣аморасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ияид̇ваа д̇идтад̇ийд̇и. чаад̇абаб̣б̣ад̇аваасий д̣̇ахаро бана суд̇хаамун̣д̣агаваасий д̣̇ахаро жа ид̇т̇исад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваа анаяаб̣яасанам̣ бад̇д̇аад̇и.

Iminā niyāmena satta vassasatāni vītināmetvā ekadivasaṃ parittakammato puretarameva morakukkuṭikāya saddaṃ sutvā parittakammaṃ asaritvā raññā pesitassa luddakassa vasaṃ upagato. Evaṃ itthisaddo suvaṇṇamorassa cittaṃ pariyādiyitvā tiṭṭhatīti. Chātapabbatavāsī daharo pana sudhāmuṇḍakavāsī daharo ca itthisaddaṃ sutvā anayabyasanaṃ pattāti.

3. д̇ад̇ияз ид̇т̇иг̇анд̇ход̇и ид̇т̇ияаа жад̇усамудтаанигам̣ г̇анд̇хааяад̇анам̣. свааяам̣ ид̇т̇ияаа сарийраг̇анд̇хо д̣̇уг̇г̇анд̇хо ход̇и, гааяаарул̣хо бана ааг̇анд̇угаанулзбанаад̣̇иг̇анд̇хо ид̇ха ад̇хиббзд̇о. згажжаа хи ид̇т̇ий ассаг̇анд̇хиний ход̇и, згажжаа мзн̣д̣агаг̇анд̇хиний, згажжаа сзд̣̇аг̇анд̇хиний, згажжаа сон̣ид̇аг̇анд̇хиний . згажжо анд̇хаб̣аало зваруубааяаби ид̇т̇ияаа раж̇ж̇ад̇зва. жаггавад̇д̇ино бана ид̇т̇ирад̇анасса гааяад̇о жанд̣̇анаг̇анд̇хо вааяад̇и, мукад̇о жа уббалаг̇анд̇хо. аяам̣ на саб̣б̣аасам̣ ход̇и, ааг̇анд̇угаанулзбанаад̣̇иг̇анд̇хова ид̇ха ад̇хиббзд̇о. д̇иражчаанаг̇ад̇аа бана хад̇т̇иассаг̇он̣аад̣̇аяо д̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ саж̇аад̇иид̇т̇ийнам̣ уд̇уг̇анд̇хзна яож̇анад̣̇вияож̇анад̇ияож̇анажад̇уяож̇анамби г̇ажчанд̇и. ид̇т̇игааяз г̇анд̇хо ваа ход̇у ид̇т̇ияаа нивад̇т̇аниваасанаанулид̇д̇аалзбанабил̣анд̇хамаалаад̣̇иг̇анд̇хо ваа, саб̣б̣оби ид̇т̇иг̇анд̇ход̇взва взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

3. Tatiye itthigandhoti itthiyā catusamuṭṭhānikaṃ gandhāyatanaṃ. Svāyaṃ itthiyā sarīragandho duggandho hoti, kāyāruḷho pana āgantukaanulepanādigandho idha adhippeto. Ekaccā hi itthī assagandhinī hoti, ekaccā meṇḍakagandhinī, ekaccā sedagandhinī, ekaccā soṇitagandhinī . Ekacco andhabālo evarūpāyapi itthiyā rajjateva. Cakkavattino pana itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato ca uppalagandho. Ayaṃ na sabbāsaṃ hoti, āgantukaanulepanādigandhova idha adhippeto. Tiracchānagatā pana hatthiassagoṇādayo tiracchānagatānaṃ sajātiitthīnaṃ utugandhena yojanadviyojanatiyojanacatuyojanampi gacchanti. Itthikāye gandho vā hotu itthiyā nivatthanivāsanaanulittālepanapiḷandhamālādigandho vā, sabbopi itthigandhotveva veditabbo.

4. жад̇уд̇т̇з ид̇т̇ирасод̇и ид̇т̇ияаа жад̇усамудтаанигам̣ расааяад̇анам̣. д̇ибидагажуул̣анааг̇ажуул̣аабхаяад̇т̇зраа бана ‘‘свааяам̣ ид̇т̇ияаа гим̣гаарабадиссаавид̇аад̣̇ивасзна саванарасо жзва барибхог̇арасо жа, аяам̣ ид̇т̇ирасо’’д̇и вад̣̇анд̇и. гим̣ д̇зна? яо банааяам̣ ид̇т̇ияаа одтамам̣сасаммагканакзл̣аад̣̇ирасоби , саамигасса д̣̇иннаяааг̇убхад̇д̇аад̣̇ийнам̣ расоби, саб̣б̣о со ид̇т̇ирасод̇взва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. анзгз хи сад̇д̇аа ад̇д̇ано маад̇уг̇аамзна яам̣гин̃жи сахад̇т̇аа д̣̇иннамзва мад̇хуранд̇и г̇ахзд̇ваа анаяаб̣яасанам̣ бад̇д̇аад̇и.

4. Catutthe itthirasoti itthiyā catusamuṭṭhānikaṃ rasāyatanaṃ. Tipiṭakacūḷanāgacūḷābhayattherā pana ‘‘svāyaṃ itthiyā kiṃkārapaṭissāvitādivasena savanaraso ceva paribhogaraso ca, ayaṃ itthiraso’’ti vadanti. Kiṃ tena? Yo panāyaṃ itthiyā oṭṭhamaṃsasammakkhanakheḷādirasopi , sāmikassa dinnayāgubhattādīnaṃ rasopi, sabbo so itthirasotveva veditabbo. Aneke hi sattā attano mātugāmena yaṃkiñci sahatthā dinnameva madhuranti gahetvā anayabyasanaṃ pattāti.

5. бан̃жамз ид̇т̇иподтаб̣б̣од̇и ид̇т̇ияаа гааяасампассо, ид̇т̇исарийраарул̣хаанам̣ вад̇т̇аалан̇гаарамаалаад̣̇ийнамби пассо ид̇т̇иподтаб̣б̣од̇взва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. саб̣б̣обзса бурисасса жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ияад̇и махаажзд̇ияан̇г̇ан̣з г̇ан̣асаж̇жхааяам̣ г̇ан̣ханд̇асса д̣̇ахарабхигкуно висабхааг̇аарамман̣апассо вияаад̇и.

5. Pañcame itthiphoṭṭhabboti itthiyā kāyasamphasso, itthisarīrāruḷhānaṃ vatthālaṅkāramālādīnampi phasso itthiphoṭṭhabbotveva veditabbo. Sabbopesa purisassa cittaṃ pariyādiyati mahācetiyaṅgaṇe gaṇasajjhāyaṃ gaṇhantassa daharabhikkhuno visabhāgārammaṇaphasso viyāti.

ид̇и сад̇т̇аа сад̇д̇аанам̣ аасаяаанусаяавасзна руубаад̣̇ийсу згзгам̣ г̇ахзд̇ваа ан̃н̃ам̣ ийд̣̇исам̣ на бассаамийд̇и ааха. яат̇аа хи руубаг̇аругасса бурисасса ид̇т̇ируубам̣ жид̇д̇уббаад̣̇ам̣ г̇амзд̇и балиб̣унд̇хад̇и б̣аж̇жхаабзд̇и б̣ад̣̇д̇хаабзд̇и мохзд̇и сам̣мохзд̇и, на д̇ат̇аа сзсаа сад̣̇д̣̇аад̣̇аяо. яат̇аа жа сад̣̇д̣̇аад̣̇иг̇аругаанам̣ сад̣̇д̣̇аад̣̇аяо, на д̇ат̇аа руубаад̣̇ийни аарамман̣аани. згажжасса жа руубаад̣̇ийсу згамзваарамман̣ам̣ жид̇д̇ам̣ барияаад̣̇ияад̇и, згажжасса д̣̇взби д̇ийн̣иби жад̇д̇аариби бан̃жаби. ид̇и имз бан̃жа суд̇д̇анд̇аа бан̃жаг̇аругавасзна гат̇ид̇аа, на бан̃жаг̇аругаж̇аад̇агавасзна. бан̃жаг̇аругаж̇аад̇агам̣ бана сагкибхаавад̇т̇ааяа аахарид̇ваа гат̇зд̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇ра хи амануссзхи ганд̇аарамаж̇жхз гад̇ааяа аабан̣аад̣̇ивижааран̣ааяа махаабурисасса бан̃жасу сахааязсу руубаг̇аруго руубаарамман̣з б̣аж̇жхид̇ваа анаяаб̣яасанам̣ бад̇д̇о, сад̣̇д̣̇аад̣̇иг̇аругаа сад̣̇д̣̇аарамман̣аад̣̇ийсу. ид̇и д̇ам̣ сагкибхаавад̇т̇ааяа аахарид̇ваа гат̇зд̇аб̣б̣ам̣. имз бана бан̃жа суд̇д̇анд̇аа бан̃жаг̇аругавасзнзва гат̇ид̇аа.

Iti satthā sattānaṃ āsayānusayavasena rūpādīsu ekekaṃ gahetvā aññaṃ īdisaṃ na passāmīti āha. Yathā hi rūpagarukassa purisassa itthirūpaṃ cittuppādaṃ gameti palibundhati bajjhāpeti baddhāpeti moheti saṃmoheti, na tathā sesā saddādayo. Yathā ca saddādigarukānaṃ saddādayo, na tathā rūpādīni ārammaṇāni. Ekaccassa ca rūpādīsu ekamevārammaṇaṃ cittaṃ pariyādiyati, ekaccassa dvepi tīṇipi cattāripi pañcapi. Iti ime pañca suttantā pañcagarukavasena kathitā, na pañcagarukajātakavasena. Pañcagarukajātakaṃ pana sakkhibhāvatthāya āharitvā kathetabbaṃ. Tatra hi amanussehi kantāramajjhe katāya āpaṇādivicāraṇāya mahāpurisassa pañcasu sahāyesu rūpagaruko rūpārammaṇe bajjhitvā anayabyasanaṃ patto, saddādigarukā saddārammaṇādīsu. Iti taṃ sakkhibhāvatthāya āharitvā kathetabbaṃ. Ime pana pañca suttantā pañcagarukavaseneva kathitā.

6. яасмаа жа на гзвалам̣ бурисааязва бан̃жаг̇аругаа хонд̇и, ид̇т̇ияоби хонд̇иязва, д̇асмаа д̇аасамби васзна буна бан̃жа суд̇д̇анд̇з гат̇зси. д̇зсамби ад̇т̇о вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣о. вад̇т̇уусуби батамасуд̇д̇з лохабаасаад̣̇ад̣̇ваарз тид̇ам̣ д̣̇ахарам̣ ологзд̇ваа мад̇ааяа рааж̇ород̇хааяа вад̇т̇у взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇ам̣ хздтаа вид̇т̇аарид̇амзва.

6. Yasmā ca na kevalaṃ purisāyeva pañcagarukā honti, itthiyopi hontiyeva, tasmā tāsampi vasena puna pañca suttante kathesi. Tesampi attho vuttanayeneva veditabbo. Vatthūsupi paṭhamasutte lohapāsādadvāre ṭhitaṃ daharaṃ oloketvā matāya rājorodhāya vatthu veditabbaṃ. Taṃ heṭṭhā vitthāritameva.

7. д̣̇уд̇ияасуд̇д̇з б̣аараан̣асияам̣ руубуубаж̇ийвино маад̇уг̇аамасса вад̇т̇у взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. г̇уд̇д̇илавийн̣ааваад̣̇аго гирзгиссаа ид̇т̇ияаа сахассам̣ бахин̣и, саа д̇ам̣ уббан̣д̣зд̇ваа г̇ан̣хид̇ум̣ на ижчи. со ‘‘гариссаамзд̇т̇а гад̇д̇аб̣б̣а’’нд̇и сааяанхагааласамананд̇арз алан̇гад̇абадияад̇д̇о д̇ассаа г̇зхасса абхимукадтаанз ан̃н̃асмим̣ г̇зхад̣̇ваарз нисинно вийн̣ааяа д̇анд̇ияо самз г̇ун̣з бад̇идтаабзд̇ваа д̇анд̇иссарзна г̇ийд̇ассарам̣ анад̇иггаманд̇о г̇ааяи. саа ид̇т̇ий д̇асса г̇ийд̇асад̣̇д̣̇ам̣ суд̇ваа д̣̇вааранд̇и сан̃н̃ааяа ‘‘вивадаваад̇абаанзна д̇асса санд̇игам̣ г̇амиссаамий’’д̇и аагаасзязва ж̇ийвид̇агкаяам̣ бад̇д̇аа.

7. Dutiyasutte bārāṇasiyaṃ rūpūpajīvino mātugāmassa vatthu veditabbaṃ. Guttilavīṇāvādako kirekissā itthiyā sahassaṃ pahiṇi, sā taṃ uppaṇḍetvā gaṇhituṃ na icchi. So ‘‘karissāmettha kattabba’’nti sāyanhakālasamanantare alaṅkatapaṭiyatto tassā gehassa abhimukhaṭṭhāne aññasmiṃ gehadvāre nisinno vīṇāya tantiyo same guṇe patiṭṭhāpetvā tantissarena gītassaraṃ anatikkamanto gāyi. Sā itthī tassa gītasaddaṃ sutvā dvāranti saññāya ‘‘vivaṭavātapānena tassa santikaṃ gamissāmī’’ti ākāseyeva jīvitakkhayaṃ pattā.

8. д̇ад̇ияасуд̇д̇з жаггавад̇д̇иран̃н̃о гааяад̇о жанд̣̇анаг̇анд̇хо вааяад̇и, мукад̇о жа уббалаг̇анд̇ход̇и ид̣̇ам̣ аахарид̇аб̣б̣ам̣. ид̣̇ам̣ жзд̇т̇а вад̇т̇у взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. саавад̇т̇ияам̣ гирзгиссаа гудумб̣игад̇хийд̇ааяа саамиго сад̇т̇у д̇хаммад̣̇зсанам̣ суд̇ваа, ‘‘на саггаа маяаа аяам̣ д̇хаммо г̇ихибхууд̇зна буурзд̇у’’нд̇и ан̃н̃ад̇арасса бин̣д̣абаад̇игад̇т̇зрасса санд̇игз баб̣б̣аж̇и. ат̇асса бхарияам̣ ‘‘ассаамигаа аяа’’нд̇и н̃ад̇ваа рааж̇аа басзнад̣̇игосало анд̇збурам̣ аахараабзд̇ваа згад̣̇ивасам̣ згам̣ нийлуббалагалаабам̣ аад̣̇ааяа анд̇збурам̣ бавидто згзгиссаа згзгам̣ нийлуббалам̣ д̣̇аабзси. бубпзсу бхааж̇ияамаанзсу д̇ассаа ид̇т̇ияаа д̣̇вз хад̇т̇ам̣ бад̇д̇аани. саа бахадтаагаарам̣ д̣̇ассзд̇ваа убасин̇гхид̇ваа барод̣̇и. рааж̇аа д̇ассаа убхаяаагаарам̣ д̣̇исваа д̇ам̣ баггосаабзд̇ваа бужчи. саа ад̇д̇ано бахадтагааран̣ан̃жа род̣̇анагааран̣ан̃жа гат̇зси. яаавад̇ад̇ияам̣ гат̇ид̇зби рааж̇аа ассад̣̇д̣̇аханд̇о бунад̣̇ивасз сагаларааж̇анивзсанз саб̣б̣амаалаавилзбанаад̣̇исуг̇анд̇хаг̇анд̇хам̣ хараабзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаббамукасса бхигкусан̇гхасса аасанаани бан̃н̃аабзд̇ваа б̣уд̣̇д̇хаббамукасса бхигкусан̇гхасса махаад̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа бхад̇д̇агижжабарияосаанз д̇ам̣ ид̇т̇им̣ ‘‘гад̇аро д̇з т̇зро’’д̇и бужчид̇ваа, ‘‘аяа’’нд̇и вуд̇д̇з н̃ад̇ваа сад̇т̇аарам̣ ванд̣̇ид̇ваа, ‘‘бханд̇з, д̇умхзхи сад̣̇д̇хим̣ бхигкусан̇гхо г̇ажчад̇у, амхаагам̣ асугад̇т̇зро анумод̣̇анам̣ гариссад̇ий’’д̇и ааха. сад̇т̇аа д̇ам̣ бхигкум̣ табзд̇ваа вихаарам̣ г̇ад̇о. т̇зрз анумод̣̇анам̣ вад̇д̇ум̣ аарад̣̇д̇хамад̇д̇з сагалам̣ рааж̇анивзсанам̣ г̇анд̇хабуурам̣ вияа ж̇аад̇ам̣. рааж̇аа ‘‘сажжамзвзсаа аахаа’’д̇и басийд̣̇ид̇ваа бунад̣̇ивасз сад̇т̇аарам̣ д̇ам̣ гааран̣ам̣ бужчи. сад̇т̇аа ‘‘аяам̣ ад̇ийд̇з д̇хаммагат̇ам̣ сун̣анд̇о ‘саад̇ху саад̇хуу’д̇и саад̇хугаарам̣ бавад̇д̇знд̇о саггажжам̣ ассоси, д̇аммуулаго д̇зна махаарааж̇а аяамаанисам̣со лад̣̇д̇хо’’д̇и аажигки.

8. Tatiyasutte cakkavattirañño kāyato candanagandho vāyati, mukhato ca uppalagandhoti idaṃ āharitabbaṃ. Idaṃ cettha vatthu veditabbaṃ. Sāvatthiyaṃ kirekissā kuṭumbikadhītāya sāmiko satthu dhammadesanaṃ sutvā, ‘‘na sakkā mayā ayaṃ dhammo gihibhūtena pūretu’’nti aññatarassa piṇḍapātikattherassa santike pabbaji. Athassa bhariyaṃ ‘‘assāmikā aya’’nti ñatvā rājā pasenadikosalo antepuraṃ āharāpetvā ekadivasaṃ ekaṃ nīluppalakalāpaṃ ādāya antepuraṃ paviṭṭho ekekissā ekekaṃ nīluppalaṃ dāpesi. Pupphesu bhājiyamānesu tassā itthiyā dve hatthaṃ pattāni. Sā pahaṭṭhākāraṃ dassetvā upasiṅghitvā parodi. Rājā tassā ubhayākāraṃ disvā taṃ pakkosāpetvā pucchi. Sā attano pahaṭṭhakāraṇañca rodanakāraṇañca kathesi. Yāvatatiyaṃ kathitepi rājā assaddahanto punadivase sakalarājanivesane sabbamālāvilepanādisugandhagandhaṃ harāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa āsanāni paññāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhattakiccapariyosāne taṃ itthiṃ ‘‘kataro te thero’’ti pucchitvā, ‘‘aya’’nti vutte ñatvā satthāraṃ vanditvā, ‘‘bhante, tumhehi saddhiṃ bhikkhusaṅgho gacchatu, amhākaṃ asukatthero anumodanaṃ karissatī’’ti āha. Satthā taṃ bhikkhuṃ ṭhapetvā vihāraṃ gato. There anumodanaṃ vattuṃ āraddhamatte sakalaṃ rājanivesanaṃ gandhapūraṃ viya jātaṃ. Rājā ‘‘saccamevesā āhā’’ti pasīditvā punadivase satthāraṃ taṃ kāraṇaṃ pucchi. Satthā ‘‘ayaṃ atīte dhammakathaṃ suṇanto ‘sādhu sādhū’ti sādhukāraṃ pavattento sakkaccaṃ assosi, tammūlako tena mahārāja ayamānisaṃso laddho’’ti ācikkhi.

‘‘сад̣̇д̇хаммад̣̇зсанаагаалз, саад̇ху саад̇хууд̇и бхаасад̇о;

‘‘Saddhammadesanākāle, sādhu sādhūti bhāsato;

мукад̇о ж̇ааяад̇з г̇анд̇хо, уббалам̣ва яат̇од̣̇агз’’д̇и.

Mukhato jāyate gandho, uppalaṃva yathodake’’ti.

сзсам̣ саб̣б̣ад̇т̇а уд̇д̇аанамзваад̇и. имасмим̣ ваг̇г̇з ваддамзва гат̇ид̇ам̣.

Sesaṃ sabbattha uttānamevāti. Imasmiṃ vagge vaṭṭameva kathitaṃ.

руубаад̣̇иваг̇г̇аван̣н̣анаа.

Rūpādivaggavaṇṇanā.







Related texts:



д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа • Aṅguttaranikāya / 1. руубаад̣̇иваг̇г̇о • 1. Rūpādivaggo

дийгаа • Tīkā / суд̇д̇абидага (дийгаа) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ан̇г̇уд̇д̇аранигааяа (дийгаа) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / 1. руубаад̣̇иваг̇г̇аван̣н̣анаа • 1. Rūpādivaggavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact