| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / බුද්ධවංසපාළි • Buddhavaṃsapāḷi |
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ඛුද්දකනිකායෙ
Khuddakanikāye
බුද්ධවංසපාළි
Buddhavaṃsapāḷi
1. රතනචඞ්කමනකණ්ඩං
1. Ratanacaṅkamanakaṇḍaṃ
1.
1.
බ්රහ්මා ච ලොකාධිපතී සහම්පතී 1, කතඤ්ජලී අනධිවරං අයාචථ;
Brahmā ca lokādhipatī sahampatī 2, katañjalī anadhivaraṃ ayācatha;
‘‘සන්තීධ සත්තාප්පරජක්ඛජාතිකා, දෙසෙහි ධම්මං අනුකම්පිමං පජං’’.
‘‘Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ’’.
2.
2.
සම්පන්නවිජ්ජාචරණස්ස තාදිනො, ජුතින්ධරස්සන්තිමදෙහධාරිනො;
Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino;
තථාගතස්සප්පටිපුග්ගලස්ස, උප්පජ්ජි කාරුඤ්ඤතා සබ්බසත්තෙ.
Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.
3.
3.
‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං කීදිසකො නරුත්තමො;
‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ kīdisako naruttamo;
ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච කීදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස කීදිසං.
Iddhibalaṃ paññābalañca kīdisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa kīdisaṃ.
4.
4.
‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං එදිසකො නරුත්තමො;
‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ edisako naruttamo;
ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච එදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස එදිසං.
Iddhibalaṃ paññābalañca edisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa edisaṃ.
5.
5.
‘‘හන්දාහං දස්සයිස්සාමි, බුද්ධබලමනුත්තරං;
‘‘Handāhaṃ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṃ;
චඞ්කමං මාපයිස්සාමි, නභෙ රතනමණ්ඩිතං’’.
Caṅkamaṃ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṃ’’.
6.
6.
භුම්මා මහාරාජිකා තාවතිංසා, යාමා ච දෙවා තුසිතා ච නිම්මිතා;
Bhummā mahārājikā tāvatiṃsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;
පරනිම්මිතා යෙපි ච බ්රහ්මකායිකා, ආනන්දිතා විපුලමකංසු ඝොසං.
Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṃsu ghosaṃ.
7.
7.
ඔභාසිතා ච පථවී සදෙවකා, පුථූ ච ලොකන්තරිකා අසංවුතා;
Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṃvutā;
තමො ච තිබ්බො විහතො තදා අහු, දිස්වාන අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.
Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṃ pāṭihīraṃ.
8.
8.
සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසෙ, ආභා උළාරා විපුලා අජායථ;
Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;
ඉමස්මිං ලොකෙ පරස්මිඤ්චොභයස්මිං 3, අධො ච උද්ධං තිරියඤ්ච විත්ථතං.
Imasmiṃ loke parasmiñcobhayasmiṃ 4, adho ca uddhaṃ tiriyañca vitthataṃ.
9.
9.
සත්තුත්තමො අනධිවරො විනායකො, සත්ථා අහූ දෙවමනුස්සපූජිතො;
Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito;
මහානුභාවො සතපුඤ්ඤලක්ඛණො, දස්සෙසි අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.
Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṃ pāṭihīraṃ.
10.
10.
සො යාචිතො දෙවවරෙන චක්ඛුමා, අත්ථං සමෙක්ඛිත්වා තදා නරුත්තමො;
So yācito devavarena cakkhumā, atthaṃ samekkhitvā tadā naruttamo;
චඞ්කමං 5 මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.
Caṅkamaṃ 6 māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.
11.
11.
ඉද්ධී ච ආදෙසනානුසාසනී, තිපාටිහීරෙ භගවා වසී අහු;
Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;
චඞ්කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.
Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.
12.
12.
දසසහස්සීලොකධාතුයා, සිනෙරුපබ්බතුත්තමෙ;
Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame;
ථම්භෙව දස්සෙසි පටිපාටියා, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.
Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.
13.
13.
දසසහස්සී අතික්කම්ම, චඞ්කමං මාපයී ජිනො;
Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṃ māpayī jino;
සබ්බසොණ්ණමයා පස්සෙ, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.
Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.
14.
14.
තුලාසඞ්ඝාටානුවග්ගා , සොවණ්ණඵලකත්ථතා;
Tulāsaṅghāṭānuvaggā , sovaṇṇaphalakatthatā;
වෙදිකා සබ්බසොවණ්ණා, දුභතො පස්සෙසු නිම්මිතා.
Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.
15.
15.
මණිමුත්තාවාලුකාකිණ්ණා, නිම්මිතො රතනාමයො;
Maṇimuttāvālukākiṇṇā, nimmito ratanāmayo;
ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, සතරංසීව උග්ගතො.
Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato.
16.
16.
තස්මිං චඞ්කමනෙ ධීරො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;
Tasmiṃ caṅkamane dhīro, dvattiṃsavaralakkhaṇo;
විරොචමානො සම්බුද්ධො, චඞ්කමෙ චඞ්කමී ජිනො.
Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.
17.
17.
දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;
Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;
චඞ්කමනෙ ඔකිරන්ති, සබ්බෙ දෙවා සමාගතා.
Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.
18.
18.
පස්සන්ති තං දෙවසඞ්ඝා, දසසහස්සී පමොදිතා;
Passanti taṃ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā;
නමස්සමානා නිපතන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.
Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
19.
19.
තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;
Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;
නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;
Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;
උදග්ගචිත්තා සුමනා, පස්සන්ති ලොකනායකං.
Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṃ.
20.
20.
සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසා, නාගා සුපණ්ණා අථ වාපි කින්නරා;
Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;
පස්සන්ති තං ලොකහිතානුකම්පකං, නභෙව අච්චුග්ගතචන්දමණ්ඩලං.
Passanti taṃ lokahitānukampakaṃ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṃ.
21.
21.
ආභස්සරා සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලා අකනිට්ඨා ච දෙවතා;
Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;
සුසුද්ධසුක්කවත්ථවසනා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.
Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
22.
22.
මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං;
Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ;
භමෙන්ති චෙලානි ච අම්බරෙ තදා, ‘‘අහො ජිනො ලොකහිතානුකම්පකො.
Bhamenti celāni ca ambare tadā, ‘‘aho jino lokahitānukampako.
23.
23.
‘‘තුවං සත්ථා ච කෙතූ ච, ධජො යූපො ච පාණිනං;
‘‘Tuvaṃ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
24.
24.
‘‘දසසහස්සීලොකධාතුයා, දෙවතායො මහිද්ධිකා;
‘‘Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā;
පරිවාරෙත්වා නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.
Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
25.
25.
‘‘දෙවතා දෙවකඤ්ඤා ච, පසන්නා තුට්ඨමානසා;
‘‘Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā;
පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.
Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.
26.
26.
‘‘පස්සන්ති තං දෙවසඞ්ඝා, පසන්නා තුට්ඨමානසා;
‘‘Passanti taṃ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā;
පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.
Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.
27.
27.
‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, අබ්භුතං ලොමහංසනං;
‘‘Aho acchariyaṃ loke, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
න මෙදිසං භූතපුබ්බං, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.
Na medisaṃ bhūtapubbaṃ, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.
28.
28.
සකසකම්හි භවනෙ, නිසීදිත්වාන දෙවතා;
Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā;
හසන්ති තා මහාහසිතං, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.
Hasanti tā mahāhasitaṃ, disvānaccherakaṃ nabhe.
29.
29.
ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා, තිණපන්ථනිවාසිනො;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino;
කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.
Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
30.
30.
යෙපි දීඝායුකා නාගා, පුඤ්ඤවන්තො මහිද්ධිකා;
Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā;
පමොදිතා නමස්සන්ති, පූජයන්ති නරුත්තමං.
Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṃ.
31.
31.
සඞ්ගීතියො පවත්තෙන්ති, අම්බරෙ අනිලඤ්ජසෙ;
Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase;
චම්මනද්ධානි වාදෙන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.
Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṃ nabhe.
32.
32.
අන්තලික්ඛස්මිං වජ්ජන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.
Antalikkhasmiṃ vajjanti, disvānaccherakaṃ nabhe.
33.
33.
අබ්භුතො වත නො අජ්ජ, උප්පජ්ජි ලොමහංසනො;
Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṃsano;
ධුවමත්ථසිද්ධිං ලභාම, ඛණො නො පටිපාදිතො.
Dhuvamatthasiddhiṃ labhāma, khaṇo no paṭipādito.
34.
34.
බුද්ධොති තෙසං සුත්වාන, පීති උප්පජ්ජි තාවදෙ;
Buddhoti tesaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade;
බුද්ධො බුද්ධොති කථයන්තා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.
Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.
35.
35.
පජා ච විවිධා ගගනෙ, වත්තෙන්ති පඤ්ජලීකතා.
Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.
36.
36.
ගායන්ති සෙළෙන්ති ච වාදයන්ති ච, භුජානි පොථෙන්ති ච නච්චයන්ති ච;
Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca;
මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං.
Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ.
37.
37.
‘‘යථා තුය්හං මහාවීර, පාදෙසු චක්කලක්ඛණං;
‘‘Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṃ;
ධජවජිරපටාකා, වඩ්ඪමානඞ්කුසාචිතං.
Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṃ.
38.
38.
‘‘රූපෙ සීලෙ සමාධිම්හි, පඤ්ඤාය ච අසාදිසො;
‘‘Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso;
විමුත්තියා අසමසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.
Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.
39.
39.
‘‘දසනාගබලං කායෙ, තුය්හං පාකතිකං බලං;
‘‘Dasanāgabalaṃ kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balaṃ;
ඉද්ධිබලෙන අසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.
Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.
40.
40.
‘‘එවං සබ්බගුණූපෙතං, සබ්බඞ්ගසමුපාගතං;
‘‘Evaṃ sabbaguṇūpetaṃ, sabbaṅgasamupāgataṃ;
මහාමුනිං කාරුණිකං, ලොකනාථං නමස්සථ.
Mahāmuniṃ kāruṇikaṃ, lokanāthaṃ namassatha.
41.
41.
‘‘අභිවාදනං ථොමනඤ්ච, වන්දනඤ්ච පසංසනං;
‘‘Abhivādanaṃ thomanañca, vandanañca pasaṃsanaṃ;
නමස්සනඤ්ච පූජඤ්ච, සබ්බං අරහසී තුවං.
Namassanañca pūjañca, sabbaṃ arahasī tuvaṃ.
42.
42.
‘‘යෙ කෙචි ලොකෙ වන්දනෙය්යා, වන්දනං අරහන්ති යෙ;
‘‘Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṃ arahanti ye;
සබ්බසෙට්ඨො මහාවීර, සදිසො තෙ න විජ්ජති.
Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.
43.
43.
‘‘සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;
‘‘Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
ගිජ්ඣකූටෙ ඨිතොයෙව, පස්සති ලොකනායකං.
Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṃ.
44.
44.
‘‘සුඵුල්ලං සාලරාජංව, චන්දංව ගගනෙ යථා;
‘‘Suphullaṃ sālarājaṃva, candaṃva gagane yathā;
45.
45.
‘‘ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, තරුණසූරියංව උග්ගතං;
‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, taruṇasūriyaṃva uggataṃ;
බ්යාමප්පභානුරඤ්ජිතං, ධීරං පස්සති ලොකනායකං.
Byāmappabhānurañjitaṃ, dhīraṃ passati lokanāyakaṃ.
46.
46.
‘‘පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං, කතකිච්චාන තාදිනං;
‘‘Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ, katakiccāna tādinaṃ;
ඛීණාසවානං විමලානං, ඛණෙන සන්නිපාතයි.
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, khaṇena sannipātayi.
47.
47.
‘‘ලොකප්පසාදනං නාම, පාටිහීරං නිදස්සයි;
‘‘Lokappasādanaṃ nāma, pāṭihīraṃ nidassayi;
අම්හෙපි තත්ථ ගන්ත්වාන, වන්දිස්සාම මයං ජිනං.
Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṃ jinaṃ.
48.
48.
‘‘එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම, පුච්ඡිස්සාම මයං ජිනං;
‘‘Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṃ jinaṃ;
කඞ්ඛං විනොදයිස්සාම, පස්සිත්වා ලොකනායකං’’.
Kaṅkhaṃ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṃ’’.
49.
49.
සාධූති තෙ පටිස්සුත්වා, නිපකා සංවුතින්ද්රියා;
Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṃvutindriyā;
පත්තචීවරමාදාය, තරමානා උපාගමුං.
Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṃ.
50.
50.
ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, දන්තෙහි උත්තමෙ දමෙ;
Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame;
සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.
Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.
51.
51.
තෙහි භික්ඛූහි පරිවුතො, සාරිපුත්තො මහාගණී;
Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī;
ලළන්තො දෙවොව ගගනෙ, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.
Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.
52.
52.
සගාරවා සප්පතිස්සා, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමුං.
Sagāravā sappatissā, sambuddhaṃ upasaṅkamuṃ.
53.
53.
උපසඞ්කමිත්වා පස්සන්ති, සයම්භුං ලොකනායකං;
Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṃ lokanāyakaṃ;
නභෙ අච්චුග්ගතං ධීරං, චන්දංව ගගනෙ යථා.
Nabhe accuggataṃ dhīraṃ, candaṃva gagane yathā.
54.
54.
ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, විජ්ජුංව ගගනෙ යථා;
Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjuṃva gagane yathā;
මජ්ඣන්හිකෙව සූරියං, පස්සන්ති ලොකනායකං.
Majjhanhikeva sūriyaṃ, passanti lokanāyakaṃ.
55.
55.
පඤ්චභික්ඛුසතා සබ්බෙ, පස්සන්ති ලොකනායකං;
Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṃ;
රහදමිව විප්පසන්නං, සුඵුල්ලං පදුමං යථා.
Rahadamiva vippasannaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
56.
56.
අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා;
Añjaliṃ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;
නමස්සමානා නිපතන්ති, සත්ථුනො චක්කලක්ඛණෙ.
Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.
57.
57.
සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, කොරණ්ඩසමසාදිසො;
Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso;
සමාධිජ්ඣානකුසලො, වන්දතෙ ලොකනායකං.
Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṃ.
58.
58.
ගජ්ජිතා කාලමෙඝොව, නීලුප්පලසමසාදිසො;
Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso;
ඉද්ධිබලෙන අසමො, මොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො.
Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.
59.
59.
මහාකස්සපොපි ච ථෙරො, උත්තත්තකනකසන්නිභො;
Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho;
ධුතගුණෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, ථොමිතො සත්ථුවණ්ණිතො.
Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.
60.
60.
දිබ්බචක්ඛූනං යො අග්ගො, අනුරුද්ධො මහාගණී;
Dibbacakkhūnaṃ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī;
ඤාතිසෙට්ඨො භගවතො, අවිදූරෙව තිට්ඨති.
Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.
61.
61.
ආපත්තිඅනාපත්තියා , සතෙකිච්ඡාය කොවිදො;
Āpattianāpattiyā , satekicchāya kovido;
විනයෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, උපාලි සත්ථුවණ්ණිතො.
Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.
62.
62.
සුඛුමනිපුණත්ථපටිවිද්ධො, කථිකානං පවරො ගණී;
Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṃ pavaro gaṇī;
ඉසි මන්තානියා පුත්තො, පුණ්ණො නාමාති විස්සුතො.
Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.
63.
63.
එතෙසං චිත්තමඤ්ඤාය, ඔපම්මකුසලො මුනි;
Etesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
කඞ්ඛච්ඡෙදො මහාවීරො, කථෙසි අත්තනො ගුණං.
Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṃ.
64.
64.
‘‘චත්තාරො තෙ අසඞ්ඛෙය්යා, කොටි යෙසං න නායති;
‘‘Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṃ na nāyati;
සත්තකායො ච ආකාසො, චක්කවාළා චනන්තකා;
Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā;
බුද්ධඤාණං අප්පමෙය්යං, න සක්කා එතෙ විජානිතුං.
Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānituṃ.
65.
65.
‘‘කිමෙතං අච්ඡරියං ලොකෙ, යං මෙ ඉද්ධිවිකුබ්බනං;
‘‘Kimetaṃ acchariyaṃ loke, yaṃ me iddhivikubbanaṃ;
අඤ්ඤෙ බහූ අච්ඡරියා, අබ්භුතා ලොමහංසනා.
Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṃsanā.
66.
66.
‘‘යදාහං තුසිතෙ කායෙ, සන්තුසිතො නාමහං තදා;
‘‘Yadāhaṃ tusite kāye, santusito nāmahaṃ tadā;
දසසහස්සී සමාගම්ම, යාචන්ති පඤ්ජලී මමං.
Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṃ.
67.
67.
‘‘‘කාලො ඛො තෙ 19 මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං;
‘‘‘Kālo kho te 20 mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ;
සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පදං’.
Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padaṃ’.
68.
68.
‘‘තුසිතා කායා චවිත්වාන, යදා ඔක්කමි කුච්ඡියං;
‘‘Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṃ;
දසසහස්සීලොකධාතු, කම්පිත්ථ ධරණී තදා.
Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.
69.
69.
‘‘යදාහං මාතුකුච්ඡිතො, සම්පජානොව නික්ඛමිං;
‘‘Yadāhaṃ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṃ;
සාධුකාරං පවත්තෙන්ති, දසසහස්සී පකම්පථ.
Sādhukāraṃ pavattenti, dasasahassī pakampatha.
70.
70.
‘‘ඔක්කන්තිං මෙ සමො නත්ථි, ජාතිතො අභිනික්ඛමෙ;
‘‘Okkantiṃ me samo natthi, jātito abhinikkhame;
සම්බොධියං අහං සෙට්ඨො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.
Sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho, dhammacakkappavattane.
71.
71.
‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, බුද්ධානං ගුණමහන්තතා;
‘‘Aho acchariyaṃ loke, buddhānaṃ guṇamahantatā;
දසසහස්සීලොකධාතු, ඡප්පකාරං පකම්පථ;
Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṃ pakampatha;
ඔභාසො ච මහා ආසි, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.
Obhāso ca mahā āsi, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.
72.
72.
සදෙවකං දස්සයන්තො, ඉද්ධියා චඞ්කමී ජිනො.
Sadevakaṃ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.
73.
73.
චඞ්කමෙ චඞ්කමන්තොව, කථෙසි ලොකනායකො;
Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako;
අන්තරා න නිවත්තෙති, චතුහත්ථෙ චඞ්කමෙ යථා.
Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.
74.
74.
සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;
Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;
පඤ්ඤාය පාරමිප්පත්තො, පුච්ඡති ලොකනායකං.
Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ.
75.
75.
‘‘කීදිසො තෙ මහාවීර, අභිනීහාරො නරුත්තම;
‘‘Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama;
කම්හි කාලෙ තයා ධීර, පත්ථිතා බොධිමුත්තමා.
Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.
76.
76.
‘‘දානං සීලඤ්ච නෙක්ඛම්මං, පඤ්ඤාවීරියඤ්ච කීදිසං;
‘‘Dānaṃ sīlañca nekkhammaṃ, paññāvīriyañca kīdisaṃ;
ඛන්තිසච්චමධිට්ඨානං, මෙත්තුපෙක්ඛා ච කීදිසා.
Khantisaccamadhiṭṭhānaṃ, mettupekkhā ca kīdisā.
77.
77.
‘‘දස පාරමී තයා ධීර, කීදිසී ලොකනායක;
‘‘Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka;
කථං උපපාරමී පුණ්ණා, පරමත්ථපාරමී කථං’’.
Kathaṃ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṃ’’.
78.
78.
තස්ස පුට්ඨො වියාකාසි, කරවීකමධුරගිරො;
Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro;
නිබ්බාපයන්තො හදයං, හාසයන්තො සදෙවකං.
Nibbāpayanto hadayaṃ, hāsayanto sadevakaṃ.
79.
79.
අතීතබුද්ධානං ජිනානං දෙසිතං, නිකීලිතං 23 බුද්ධපරම්පරාගතං;
Atītabuddhānaṃ jinānaṃ desitaṃ, nikīlitaṃ 24 buddhaparamparāgataṃ;
පුබ්බෙනිවාසානුගතාය බුද්ධියා, පකාසයී ලොකහිතං සදෙවකෙ.
Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṃ sadevake.
80.
80.
‘‘පීතිපාමොජ්ජජනනං, සොකසල්ලවිනොදනං;
‘‘Pītipāmojjajananaṃ, sokasallavinodanaṃ;
සබ්බසම්පත්තිපටිලාභං, චිත්තීකත්වා සුණාථ මෙ.
Sabbasampattipaṭilābhaṃ, cittīkatvā suṇātha me.
81.
81.
‘‘මදනිම්මදනං සොකනුදං, සංසාරපරිමොචනං;
‘‘Madanimmadanaṃ sokanudaṃ, saṃsāraparimocanaṃ;
සබ්බදුක්ඛක්ඛයං මග්ගං, සක්කච්චං පටිපජ්ජථා’’ති.
Sabbadukkhakkhayaṃ maggaṃ, sakkaccaṃ paṭipajjathā’’ti.
රතනචඞ්කමනකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.
Footnotes:
Related texts:
අට්ඨකථා • Aṭṭhakathā / සුත්තපිටක (අට්ඨකථා) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ඛුද්දකනිකාය (අට්ඨකථා) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / බුද්ධවංස-අට්ඨකථා • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / 1. රතනචඞ්කමනකණ්ඩවණ්ණනා • 1. Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā
