Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / බුද්‌ධවංසපාළි • Buddhavaṃsapāḷi

නමො තස්‌ස භගවතො අරහතො සම්‌මාසම්‌බුද්‌ධස්‌ස

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ඛුද්‌දකනිකායෙ

Khuddakanikāye

බුද්‌ධවංසපාළි

Buddhavaṃsapāḷi

1. රතනචඞ්‌කමනකණ්‌ඩං

1. Ratanacaṅkamanakaṇḍaṃ

1.

1.

බ්‍රහ්‌මා ච ලොකාධිපතී සහම්‌පතී 1, කතඤ්‌ජලී අනධිවරං අයාචථ;

Brahmā ca lokādhipatī sahampatī 2, katañjalī anadhivaraṃ ayācatha;

‘‘සන්‌තීධ සත්‌තාප්‌පරජක්‌ඛජාතිකා, දෙසෙහි ධම්‌මං අනුකම්‌පිමං පජං’’.

‘‘Santīdha sattāpparajakkhajātikā, desehi dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ’’.

2.

2.

සම්‌පන්‌නවිජ්‌ජාචරණස්‌ස තාදිනො, ජුතින්‌ධරස්‌සන්‌තිමදෙහධාරිනො;

Sampannavijjācaraṇassa tādino, jutindharassantimadehadhārino;

තථාගතස්‌සප්‌පටිපුග්‌ගලස්‌ස, උප්‌පජ්‌ජි කාරුඤ්‌ඤතා සබ්‌බසත්‌තෙ.

Tathāgatassappaṭipuggalassa, uppajji kāruññatā sabbasatte.

3.

3.

‘‘න හෙතෙ ජානන්‌ති සදෙවමානුසා, බුද්‌ධො අයං කීදිසකො නරුත්‌තමො;

‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ kīdisako naruttamo;

ඉද්‌ධිබලං පඤ්‌ඤාබලඤ්‌ච කීදිසං, බුද්‌ධබලං ලොකහිතස්‌ස කීදිසං.

Iddhibalaṃ paññābalañca kīdisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa kīdisaṃ.

4.

4.

‘‘න හෙතෙ ජානන්‌ති සදෙවමානුසා, බුද්‌ධො අයං එදිසකො නරුත්‌තමො;

‘‘Na hete jānanti sadevamānusā, buddho ayaṃ edisako naruttamo;

ඉද්‌ධිබලං පඤ්‌ඤාබලඤ්‌ච එදිසං, බුද්‌ධබලං ලොකහිතස්‌ස එදිසං.

Iddhibalaṃ paññābalañca edisaṃ, buddhabalaṃ lokahitassa edisaṃ.

5.

5.

‘‘හන්‌දාහං දස්‌සයිස්‌සාමි, බුද්‌ධබලමනුත්‌තරං;

‘‘Handāhaṃ dassayissāmi, buddhabalamanuttaraṃ;

චඞ්‌කමං මාපයිස්‌සාමි, නභෙ රතනමණ්‌ඩිතං’’.

Caṅkamaṃ māpayissāmi, nabhe ratanamaṇḍitaṃ’’.

6.

6.

භුම්‌මා මහාරාජිකා තාවතිංසා, යාමා ච දෙවා තුසිතා ච නිම්‌මිතා;

Bhummā mahārājikā tāvatiṃsā, yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;

පරනිම්‌මිතා යෙපි ච බ්‍රහ්‌මකායිකා, ආනන්‌දිතා විපුලමකංසු ඝොසං.

Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā, ānanditā vipulamakaṃsu ghosaṃ.

7.

7.

ඔභාසිතා ච පථවී සදෙවකා, පුථූ ච ලොකන්‌තරිකා අසංවුතා;

Obhāsitā ca pathavī sadevakā, puthū ca lokantarikā asaṃvutā;

තමො ච තිබ්‌බො විහතො තදා අහු, දිස්‌වාන අච්‌ඡෙරකං පාටිහීරං.

Tamo ca tibbo vihato tadā ahu, disvāna accherakaṃ pāṭihīraṃ.

8.

8.

සදෙවගන්‌ධබ්‌බමනුස්‌සරක්‌ඛසෙ, ආභා උළාරා විපුලා අජායථ;

Sadevagandhabbamanussarakkhase, ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;

ඉමස්‌මිං ලොකෙ පරස්‌මිඤ්‌චොභයස්‌මිං 3, අධො ච උද්‌ධං තිරියඤ්‌ච විත්‌ථතං.

Imasmiṃ loke parasmiñcobhayasmiṃ 4, adho ca uddhaṃ tiriyañca vitthataṃ.

9.

9.

සත්‌තුත්‌තමො අනධිවරො විනායකො, සත්‌ථා අහූ දෙවමනුස්‌සපූජිතො;

Sattuttamo anadhivaro vināyako, satthā ahū devamanussapūjito;

මහානුභාවො සතපුඤ්‌ඤලක්‌ඛණො, දස්‌සෙසි අච්‌ඡෙරකං පාටිහීරං.

Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo, dassesi accherakaṃ pāṭihīraṃ.

10.

10.

සො යාචිතො දෙවවරෙන චක්‌ඛුමා, අත්‌ථං සමෙක්‌ඛිත්‌වා තදා නරුත්‌තමො;

So yācito devavarena cakkhumā, atthaṃ samekkhitvā tadā naruttamo;

චඞ්‌කමං 5 මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්‌ඨිතං සබ්‌බරතනනිම්‌මිතං.

Caṅkamaṃ 6 māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.

11.

11.

ඉද්‌ධී ච ආදෙසනානුසාසනී, තිපාටිහීරෙ භගවා වසී අහු;

Iddhī ca ādesanānusāsanī, tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;

චඞ්‌කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්‌ඨිතං සබ්‌බරතනනිම්‌මිතං.

Caṅkamaṃ māpayi lokanāyako, suniṭṭhitaṃ sabbaratananimmitaṃ.

12.

12.

දසසහස්‌සීලොකධාතුයා, සිනෙරුපබ්‌බතුත්‌තමෙ;

Dasasahassīlokadhātuyā, sinerupabbatuttame;

ථම්‌භෙව දස්‌සෙසි පටිපාටියා, චඞ්‌කමෙ රතනාමයෙ.

Thambheva dassesi paṭipāṭiyā, caṅkame ratanāmaye.

13.

13.

දසසහස්‌සී අතික්‌කම්‌ම, චඞ්‌කමං මාපයී ජිනො;

Dasasahassī atikkamma, caṅkamaṃ māpayī jino;

සබ්‌බසොණ්‌ණමයා පස්‌සෙ, චඞ්‌කමෙ රතනාමයෙ.

Sabbasoṇṇamayā passe, caṅkame ratanāmaye.

14.

14.

තුලාසඞ්‌ඝාටානුවග්‌ගා , සොවණ්‌ණඵලකත්‌ථතා;

Tulāsaṅghāṭānuvaggā , sovaṇṇaphalakatthatā;

වෙදිකා සබ්‌බසොවණ්‌ණා, දුභතො පස්‌සෙසු නිම්‌මිතා.

Vedikā sabbasovaṇṇā, dubhato passesu nimmitā.

15.

15.

මණිමුත්‌තාවාලුකාකිණ්‌ණා, නිම්‌මිතො රතනාමයො;

Maṇimuttāvālukākiṇṇā, nimmito ratanāmayo;

ඔභාසෙති දිසා සබ්‌බා, සතරංසීව උග්‌ගතො.

Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato.

16.

16.

තස්‌මිං චඞ්‌කමනෙ ධීරො, ද්‌වත්‌තිංසවරලක්‌ඛණො;

Tasmiṃ caṅkamane dhīro, dvattiṃsavaralakkhaṇo;

විරොචමානො සම්‌බුද්‌ධො, චඞ්‌කමෙ චඞ්‌කමී ජිනො.

Virocamāno sambuddho, caṅkame caṅkamī jino.

17.

17.

දිබ්‌බං මන්‌දාරවං පුප්‌ඵං, පදුමං පාරිඡත්‌තකං;

Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;

චඞ්‌කමනෙ ඔකිරන්‌ති, සබ්‌බෙ දෙවා සමාගතා.

Caṅkamane okiranti, sabbe devā samāgatā.

18.

18.

පස්‌සන්‌ති තං දෙවසඞ්‌ඝා, දසසහස්‌සී පමොදිතා;

Passanti taṃ devasaṅghā, dasasahassī pamoditā;

නමස්‌සමානා නිපතන්‌ති, තුට්‌ඨහට්‌ඨා පමොදිතා.

Namassamānā nipatanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

19.

19.

තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;

Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

නිම්‌මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්‌තිනො;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

උදග්‌ගචිත්‌තා සුමනා, පස්‌සන්‌ති ලොකනායකං.

Udaggacittā sumanā, passanti lokanāyakaṃ.

20.

20.

සදෙවගන්‌ධබ්‌බමනුස්‌සරක්‌ඛසා, නාගා සුපණ්‌ණා අථ වාපි කින්‌නරා;

Sadevagandhabbamanussarakkhasā, nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;

පස්‌සන්‌ති තං ලොකහිතානුකම්‌පකං, නභෙව අච්‌චුග්‌ගතචන්‌දමණ්‌ඩලං.

Passanti taṃ lokahitānukampakaṃ, nabheva accuggatacandamaṇḍalaṃ.

21.

21.

ආභස්‌සරා සුභකිණ්‌හා, වෙහප්‌ඵලා අකනිට්‌ඨා ච දෙවතා;

Ābhassarā subhakiṇhā, vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;

සුසුද්‌ධසුක්‌කවත්‌ථවසනා, තිට්‌ඨන්‌ති පඤ්‌ජලීකතා.

Susuddhasukkavatthavasanā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

22.

22.

මුඤ්‌චන්‌ති පුප්‌ඵං පන පඤ්‌චවණ්‌ණිකං, මන්‌දාරවං චන්‌දනචුණ්‌ණමිස්‌සිතං;

Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ;

භමෙන්‌ති චෙලානි ච අම්‌බරෙ තදා, ‘‘අහො ජිනො ලොකහිතානුකම්‌පකො.

Bhamenti celāni ca ambare tadā, ‘‘aho jino lokahitānukampako.

23.

23.

‘‘තුවං සත්‌ථා ච කෙතූ ච, ධජො යූපො ච පාණිනං;

‘‘Tuvaṃ satthā ca ketū ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;

පරායනො පතිට්‌ඨා ච, දීපො ච ද්‌විපදුත්‌තමො 7.

Parāyano patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo 8.

24.

24.

‘‘දසසහස්‌සීලොකධාතුයා, දෙවතායො මහිද්‌ධිකා;

‘‘Dasasahassīlokadhātuyā, devatāyo mahiddhikā;

පරිවාරෙත්‌වා නමස්‌සන්‌ති, තුට්‌ඨහට්‌ඨා පමොදිතා.

Parivāretvā namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

25.

25.

‘‘දෙවතා දෙවකඤ්‌ඤා ච, පසන්‌නා තුට්‌ඨමානසා;

‘‘Devatā devakaññā ca, pasannā tuṭṭhamānasā;

පඤ්‌චවණ්‌ණිකපුප්‌ඵෙහි, පූජයන්‌ති නරාසභං.

Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.

26.

26.

‘‘පස්‌සන්‌ති තං දෙවසඞ්‌ඝා, පසන්‌නා තුට්‌ඨමානසා;

‘‘Passanti taṃ devasaṅghā, pasannā tuṭṭhamānasā;

පඤ්‌චවණ්‌ණිකපුප්‌ඵෙහි, පූජයන්‌ති නරාසභං.

Pañcavaṇṇikapupphehi, pūjayanti narāsabhaṃ.

27.

27.

‘‘අහො අච්‌ඡරියං ලොකෙ, අබ්‌භුතං ලොමහංසනං;

‘‘Aho acchariyaṃ loke, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;

න මෙදිසං භූතපුබ්‌බං, අච්‌ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

Na medisaṃ bhūtapubbaṃ, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.

28.

28.

සකසකම්‌හි භවනෙ, නිසීදිත්‌වාන දෙවතා;

Sakasakamhi bhavane, nisīditvāna devatā;

හසන්‌ති තා මහාහසිතං, දිස්‌වානච්‌ඡෙරකං නභෙ.

Hasanti tā mahāhasitaṃ, disvānaccherakaṃ nabhe.

29.

29.

ආකාසට්‌ඨා ච භූමට්‌ඨා, තිණපන්‌ථනිවාසිනො;

Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, tiṇapanthanivāsino;

කතඤ්‌ජලී නමස්‌සන්‌ති, තුට්‌ඨහට්‌ඨා පමොදිතා.

Katañjalī namassanti, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

30.

30.

යෙපි දීඝායුකා නාගා, පුඤ්‌ඤවන්‌තො මහිද්‌ධිකා;

Yepi dīghāyukā nāgā, puññavanto mahiddhikā;

පමොදිතා නමස්‌සන්‌ති, පූජයන්‌ති නරුත්‌තමං.

Pamoditā namassanti, pūjayanti naruttamaṃ.

31.

31.

සඞ්‌ගීතියො පවත්‌තෙන්‌ති, අම්‌බරෙ අනිලඤ්‌ජසෙ;

Saṅgītiyo pavattenti, ambare anilañjase;

චම්‌මනද්‌ධානි වාදෙන්‌ති, දිස්‌වානච්‌ඡෙරකං නභෙ.

Cammanaddhāni vādenti, disvānaccherakaṃ nabhe.

32.

32.

සඞ්‌ඛා ච පණවා චෙව, අථොපි ඩිණ්‌ඩිමා 9 බහූ;

Saṅkhā ca paṇavā ceva, athopi ḍiṇḍimā 10 bahū;

අන්‌තලික්‌ඛස්‌මිං වජ්‌ජන්‌ති, දිස්‌වානච්‌ඡෙරකං නභෙ.

Antalikkhasmiṃ vajjanti, disvānaccherakaṃ nabhe.

33.

33.

අබ්‌භුතො වත නො අජ්‌ජ, උප්‌පජ්‌ජි ලොමහංසනො;

Abbhuto vata no ajja, uppajji lomahaṃsano;

ධුවමත්‌ථසිද්‌ධිං ලභාම, ඛණො නො පටිපාදිතො.

Dhuvamatthasiddhiṃ labhāma, khaṇo no paṭipādito.

34.

34.

බුද්‌ධොති තෙසං සුත්‌වාන, පීති උප්‌පජ්‌ජි තාවදෙ;

Buddhoti tesaṃ sutvāna, pīti uppajji tāvade;

බුද්‌ධො බුද්‌ධොති කථයන්‌තා, තිට්‌ඨන්‌ති පඤ්‌ජලීකතා.

Buddho buddhoti kathayantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā.

35.

35.

හිඞ්‌කාරා සාධුකාරා ච 11, උක්‌කුට්‌ඨි සම්‌පහංසනං 12;

Hiṅkārā sādhukārā ca 13, ukkuṭṭhi sampahaṃsanaṃ 14;

පජා ච විවිධා ගගනෙ, වත්‌තෙන්‌ති පඤ්‌ජලීකතා.

Pajā ca vividhā gagane, vattenti pañjalīkatā.

36.

36.

ගායන්‌ති සෙළෙන්‌ති ච වාදයන්‌ති ච, භුජානි පොථෙන්‌ති ච නච්‌චයන්‌ති ච;

Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca, bhujāni pothenti ca naccayanti ca;

මුඤ්‌චන්‌ති පුප්‌ඵං පන පඤ්‌චවණ්‌ණිකං, මන්‌දාරවං චන්‌දනචුණ්‌ණමිස්‌සිතං.

Muñcanti pupphaṃ pana pañcavaṇṇikaṃ, mandāravaṃ candanacuṇṇamissitaṃ.

37.

37.

‘‘යථා තුය්‌හං මහාවීර, පාදෙසු චක්‌කලක්‌ඛණං;

‘‘Yathā tuyhaṃ mahāvīra, pādesu cakkalakkhaṇaṃ;

ධජවජිරපටාකා, වඩ්‌ඪමානඞ්‌කුසාචිතං.

Dhajavajirapaṭākā, vaḍḍhamānaṅkusācitaṃ.

38.

38.

‘‘රූපෙ සීලෙ සමාධිම්‌හි, පඤ්‌ඤාය ච අසාදිසො;

‘‘Rūpe sīle samādhimhi, paññāya ca asādiso;

විමුත්‌තියා අසමසමො, ධම්‌මචක්‌කප්‌පවත්‌තනෙ.

Vimuttiyā asamasamo, dhammacakkappavattane.

39.

39.

‘‘දසනාගබලං කායෙ, තුය්‌හං පාකතිකං බලං;

‘‘Dasanāgabalaṃ kāye, tuyhaṃ pākatikaṃ balaṃ;

ඉද්‌ධිබලෙන අසමො, ධම්‌මචක්‌කප්‌පවත්‌තනෙ.

Iddhibalena asamo, dhammacakkappavattane.

40.

40.

‘‘එවං සබ්‌බගුණූපෙතං, සබ්‌බඞ්‌ගසමුපාගතං;

‘‘Evaṃ sabbaguṇūpetaṃ, sabbaṅgasamupāgataṃ;

මහාමුනිං කාරුණිකං, ලොකනාථං නමස්‌සථ.

Mahāmuniṃ kāruṇikaṃ, lokanāthaṃ namassatha.

41.

41.

‘‘අභිවාදනං ථොමනඤ්‌ච, වන්‌දනඤ්‌ච පසංසනං;

‘‘Abhivādanaṃ thomanañca, vandanañca pasaṃsanaṃ;

නමස්‌සනඤ්‌ච පූජඤ්‌ච, සබ්‌බං අරහසී තුවං.

Namassanañca pūjañca, sabbaṃ arahasī tuvaṃ.

42.

42.

‘‘යෙ කෙචි ලොකෙ වන්‌දනෙය්‍යා, වන්‌දනං අරහන්‌ති යෙ;

‘‘Ye keci loke vandaneyyā, vandanaṃ arahanti ye;

සබ්‌බසෙට්‌ඨො මහාවීර, සදිසො තෙ න විජ්‌ජති.

Sabbaseṭṭho mahāvīra, sadiso te na vijjati.

43.

43.

‘‘සාරිපුත්‌තො මහාපඤ්‌ඤො, සමාධිජ්‌ඣානකොවිදො;

‘‘Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;

ගිජ්‌ඣකූටෙ ඨිතොයෙව, පස්‌සති ලොකනායකං.

Gijjhakūṭe ṭhitoyeva, passati lokanāyakaṃ.

44.

44.

‘‘සුඵුල්‌ලං සාලරාජංව, චන්‌දංව ගගනෙ යථා;

‘‘Suphullaṃ sālarājaṃva, candaṃva gagane yathā;

මජ්‌ඣන්‌හිකෙව 15 සූරියං, ඔලොකෙසි නරාසභං.

Majjhanhikeva 16 sūriyaṃ, olokesi narāsabhaṃ.

45.

45.

‘‘ජලන්‌තං දීපරුක්‌ඛංව, තරුණසූරියංව උග්‌ගතං;

‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, taruṇasūriyaṃva uggataṃ;

බ්‍යාමප්‌පභානුරඤ්‌ජිතං, ධීරං පස්‌සති ලොකනායකං.

Byāmappabhānurañjitaṃ, dhīraṃ passati lokanāyakaṃ.

46.

46.

‘‘පඤ්‌චන්‌නං භික්‌ඛුසතානං, කතකිච්‌චාන තාදිනං;

‘‘Pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ, katakiccāna tādinaṃ;

ඛීණාසවානං විමලානං, ඛණෙන සන්‌නිපාතයි.

Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, khaṇena sannipātayi.

47.

47.

‘‘ලොකප්‌පසාදනං නාම, පාටිහීරං නිදස්‌සයි;

‘‘Lokappasādanaṃ nāma, pāṭihīraṃ nidassayi;

අම්‌හෙපි තත්‌ථ ගන්‌ත්‌වාන, වන්‌දිස්‌සාම මයං ජිනං.

Amhepi tattha gantvāna, vandissāma mayaṃ jinaṃ.

48.

48.

‘‘එථ සබ්‌බෙ ගමිස්‌සාම, පුච්‌ඡිස්‌සාම මයං ජිනං;

‘‘Etha sabbe gamissāma, pucchissāma mayaṃ jinaṃ;

කඞ්‌ඛං විනොදයිස්‌සාම, පස්‌සිත්‌වා ලොකනායකං’’.

Kaṅkhaṃ vinodayissāma, passitvā lokanāyakaṃ’’.

49.

49.

සාධූති තෙ පටිස්‌සුත්‌වා, නිපකා සංවුතින්‌ද්‍රියා;

Sādhūti te paṭissutvā, nipakā saṃvutindriyā;

පත්‌තචීවරමාදාය, තරමානා උපාගමුං.

Pattacīvaramādāya, taramānā upāgamuṃ.

50.

50.

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, දන්‌තෙහි උත්‌තමෙ දමෙ;

Khīṇāsavehi vimalehi, dantehi uttame dame;

සාරිපුත්‌තො මහාපඤ්‌ඤො, ඉද්‌ධියා උපසඞ්‌කමි.

Sāriputto mahāpañño, iddhiyā upasaṅkami.

51.

51.

තෙහි භික්‌ඛූහි පරිවුතො, සාරිපුත්‌තො මහාගණී;

Tehi bhikkhūhi parivuto, sāriputto mahāgaṇī;

ලළන්‌තො දෙවොව ගගනෙ, ඉද්‌ධියා උපසඞ්‌කමි.

Laḷanto devova gagane, iddhiyā upasaṅkami.

52.

52.

උක්‌කාසිතඤ්‌ච ඛිපිතං 17, අජ්‌ඣුපෙක්‌ඛිය සුබ්‌බතා;

Ukkāsitañca khipitaṃ 18, ajjhupekkhiya subbatā;

සගාරවා සප්‌පතිස්‌සා, සම්‌බුද්‌ධං උපසඞ්‌කමුං.

Sagāravā sappatissā, sambuddhaṃ upasaṅkamuṃ.

53.

53.

උපසඞ්‌කමිත්‌වා පස්‌සන්‌ති, සයම්‌භුං ලොකනායකං;

Upasaṅkamitvā passanti, sayambhuṃ lokanāyakaṃ;

නභෙ අච්‌චුග්‌ගතං ධීරං, චන්‌දංව ගගනෙ යථා.

Nabhe accuggataṃ dhīraṃ, candaṃva gagane yathā.

54.

54.

ජලන්‌තං දීපරුක්‌ඛංව, විජ්‌ජුංව ගගනෙ යථා;

Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjuṃva gagane yathā;

මජ්‌ඣන්‌හිකෙව සූරියං, පස්‌සන්‌ති ලොකනායකං.

Majjhanhikeva sūriyaṃ, passanti lokanāyakaṃ.

55.

55.

පඤ්‌චභික්‌ඛුසතා සබ්‌බෙ, පස්‌සන්‌ති ලොකනායකං;

Pañcabhikkhusatā sabbe, passanti lokanāyakaṃ;

රහදමිව විප්‌පසන්‌නං, සුඵුල්‌ලං පදුමං යථා.

Rahadamiva vippasannaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.

56.

56.

අඤ්‌ජලිං පග්‌ගහෙත්‌වාන, තුට්‌ඨහට්‌ඨා පමොදිතා;

Añjaliṃ paggahetvāna, tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;

නමස්‌සමානා නිපතන්‌ති, සත්‌ථුනො චක්‌කලක්‌ඛණෙ.

Namassamānā nipatanti, satthuno cakkalakkhaṇe.

57.

57.

සාරිපුත්‌තො මහාපඤ්‌ඤො, කොරණ්‌ඩසමසාදිසො;

Sāriputto mahāpañño, koraṇḍasamasādiso;

සමාධිජ්‌ඣානකුසලො, වන්‌දතෙ ලොකනායකං.

Samādhijjhānakusalo, vandate lokanāyakaṃ.

58.

58.

ගජ්‌ජිතා කාලමෙඝොව, නීලුප්‌පලසමසාදිසො;

Gajjitā kālameghova, nīluppalasamasādiso;

ඉද්‌ධිබලෙන අසමො, මොග්‌ගල්‌ලානො මහිද්‌ධිකො.

Iddhibalena asamo, moggallāno mahiddhiko.

59.

59.

මහාකස්‌සපොපි ච ථෙරො, උත්‌තත්‌තකනකසන්‌නිභො;

Mahākassapopi ca thero, uttattakanakasannibho;

ධුතගුණෙ අග්‌ගනික්‌ඛිත්‌තො, ථොමිතො සත්‌ථුවණ්‌ණිතො.

Dhutaguṇe agganikkhitto, thomito satthuvaṇṇito.

60.

60.

දිබ්‌බචක්‌ඛූනං යො අග්‌ගො, අනුරුද්‌ධො මහාගණී;

Dibbacakkhūnaṃ yo aggo, anuruddho mahāgaṇī;

ඤාතිසෙට්‌ඨො භගවතො, අවිදූරෙව තිට්‌ඨති.

Ñātiseṭṭho bhagavato, avidūreva tiṭṭhati.

61.

61.

ආපත්‌තිඅනාපත්‌තියා , සතෙකිච්‌ඡාය කොවිදො;

Āpattianāpattiyā , satekicchāya kovido;

විනයෙ අග්‌ගනික්‌ඛිත්‌තො, උපාලි සත්‌ථුවණ්‌ණිතො.

Vinaye agganikkhitto, upāli satthuvaṇṇito.

62.

62.

සුඛුමනිපුණත්‌ථපටිවිද්‌ධො, කථිකානං පවරො ගණී;

Sukhumanipuṇatthapaṭividdho, kathikānaṃ pavaro gaṇī;

ඉසි මන්‌තානියා පුත්‌තො, පුණ්‌ණො නාමාති විස්‌සුතො.

Isi mantāniyā putto, puṇṇo nāmāti vissuto.

63.

63.

එතෙසං චිත්‌තමඤ්‌ඤාය, ඔපම්‌මකුසලො මුනි;

Etesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;

කඞ්‌ඛච්‌ඡෙදො මහාවීරො, කථෙසි අත්‌තනො ගුණං.

Kaṅkhacchedo mahāvīro, kathesi attano guṇaṃ.

64.

64.

‘‘චත්‌තාරො තෙ අසඞ්‌ඛෙය්‍යා, කොටි යෙසං න නායති;

‘‘Cattāro te asaṅkheyyā, koṭi yesaṃ na nāyati;

සත්‌තකායො ච ආකාසො, චක්‌කවාළා චනන්‌තකා;

Sattakāyo ca ākāso, cakkavāḷā canantakā;

බුද්‌ධඤාණං අප්‌පමෙය්‍යං, න සක්‌කා එතෙ විජානිතුං.

Buddhañāṇaṃ appameyyaṃ, na sakkā ete vijānituṃ.

65.

65.

‘‘කිමෙතං අච්‌ඡරියං ලොකෙ, යං මෙ ඉද්‌ධිවිකුබ්‌බනං;

‘‘Kimetaṃ acchariyaṃ loke, yaṃ me iddhivikubbanaṃ;

අඤ්‌ඤෙ බහූ අච්‌ඡරියා, අබ්‌භුතා ලොමහංසනා.

Aññe bahū acchariyā, abbhutā lomahaṃsanā.

66.

66.

‘‘යදාහං තුසිතෙ කායෙ, සන්‌තුසිතො නාමහං තදා;

‘‘Yadāhaṃ tusite kāye, santusito nāmahaṃ tadā;

දසසහස්‌සී සමාගම්‌ම, යාචන්‌ති පඤ්‌ජලී මමං.

Dasasahassī samāgamma, yācanti pañjalī mamaṃ.

67.

67.

‘‘‘කාලො ඛො තෙ 19 මහාවීර, උප්‌පජ්‌ජ මාතුකුච්‌ඡියං;

‘‘‘Kālo kho te 20 mahāvīra, uppajja mātukucchiyaṃ;

සදෙවකං තාරයන්‌තො, බුජ්‌ඣස්‌සු අමතං පදං’.

Sadevakaṃ tārayanto, bujjhassu amataṃ padaṃ’.

68.

68.

‘‘තුසිතා කායා චවිත්‌වාන, යදා ඔක්‌කමි කුච්‌ඡියං;

‘‘Tusitā kāyā cavitvāna, yadā okkami kucchiyaṃ;

දසසහස්‌සීලොකධාතු, කම්‌පිත්‌ථ ධරණී තදා.

Dasasahassīlokadhātu, kampittha dharaṇī tadā.

69.

69.

‘‘යදාහං මාතුකුච්‌ඡිතො, සම්‌පජානොව නික්‌ඛමිං;

‘‘Yadāhaṃ mātukucchito, sampajānova nikkhamiṃ;

සාධුකාරං පවත්‌තෙන්‌ති, දසසහස්‌සී පකම්‌පථ.

Sādhukāraṃ pavattenti, dasasahassī pakampatha.

70.

70.

‘‘ඔක්‌කන්‌තිං මෙ සමො නත්‌ථි, ජාතිතො අභිනික්‌ඛමෙ;

‘‘Okkantiṃ me samo natthi, jātito abhinikkhame;

සම්‌බොධියං අහං සෙට්‌ඨො, ධම්‌මචක්‌කප්‌පවත්‌තනෙ.

Sambodhiyaṃ ahaṃ seṭṭho, dhammacakkappavattane.

71.

71.

‘‘අහො අච්‌ඡරියං ලොකෙ, බුද්‌ධානං ගුණමහන්‌තතා;

‘‘Aho acchariyaṃ loke, buddhānaṃ guṇamahantatā;

දසසහස්‌සීලොකධාතු, ඡප්‌පකාරං පකම්‌පථ;

Dasasahassīlokadhātu, chappakāraṃ pakampatha;

ඔභාසො ච මහා ආසි, අච්‌ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

Obhāso ca mahā āsi, accheraṃ lomahaṃsanaṃ’’.

72.

72.

භගවා තම්‌හි 21 සමයෙ, ලොකජෙට්‌ඨො නරාසභො;

Bhagavā tamhi 22 samaye, lokajeṭṭho narāsabho;

සදෙවකං දස්‌සයන්‌තො, ඉද්‌ධියා චඞ්‌කමී ජිනො.

Sadevakaṃ dassayanto, iddhiyā caṅkamī jino.

73.

73.

චඞ්‌කමෙ චඞ්‌කමන්‌තොව, කථෙසි ලොකනායකො;

Caṅkame caṅkamantova, kathesi lokanāyako;

අන්‌තරා න නිවත්‌තෙති, චතුහත්‌ථෙ චඞ්‌කමෙ යථා.

Antarā na nivatteti, catuhatthe caṅkame yathā.

74.

74.

සාරිපුත්‌තො මහාපඤ්‌ඤො, සමාධිජ්‌ඣානකොවිදො;

Sāriputto mahāpañño, samādhijjhānakovido;

පඤ්‌ඤාය පාරමිප්‌පත්‌තො, පුච්‌ඡති ලොකනායකං.

Paññāya pāramippatto, pucchati lokanāyakaṃ.

75.

75.

‘‘කීදිසො තෙ මහාවීර, අභිනීහාරො නරුත්‌තම;

‘‘Kīdiso te mahāvīra, abhinīhāro naruttama;

කම්‌හි කාලෙ තයා ධීර, පත්‌ථිතා බොධිමුත්‌තමා.

Kamhi kāle tayā dhīra, patthitā bodhimuttamā.

76.

76.

‘‘දානං සීලඤ්‌ච නෙක්‌ඛම්‌මං, පඤ්‌ඤාවීරියඤ්‌ච කීදිසං;

‘‘Dānaṃ sīlañca nekkhammaṃ, paññāvīriyañca kīdisaṃ;

ඛන්‌තිසච්‌චමධිට්‌ඨානං, මෙත්‌තුපෙක්‌ඛා ච කීදිසා.

Khantisaccamadhiṭṭhānaṃ, mettupekkhā ca kīdisā.

77.

77.

‘‘දස පාරමී තයා ධීර, කීදිසී ලොකනායක;

‘‘Dasa pāramī tayā dhīra, kīdisī lokanāyaka;

කථං උපපාරමී පුණ්‌ණා, පරමත්‌ථපාරමී කථං’’.

Kathaṃ upapāramī puṇṇā, paramatthapāramī kathaṃ’’.

78.

78.

තස්‌ස පුට්‌ඨො වියාකාසි, කරවීකමධුරගිරො;

Tassa puṭṭho viyākāsi, karavīkamadhuragiro;

නිබ්‌බාපයන්‌තො හදයං, හාසයන්‌තො සදෙවකං.

Nibbāpayanto hadayaṃ, hāsayanto sadevakaṃ.

79.

79.

අතීතබුද්‌ධානං ජිනානං දෙසිතං, නිකීලිතං 23 බුද්‌ධපරම්‌පරාගතං;

Atītabuddhānaṃ jinānaṃ desitaṃ, nikīlitaṃ 24 buddhaparamparāgataṃ;

පුබ්‌බෙනිවාසානුගතාය බුද්‌ධියා, පකාසයී ලොකහිතං සදෙවකෙ.

Pubbenivāsānugatāya buddhiyā, pakāsayī lokahitaṃ sadevake.

80.

80.

‘‘පීතිපාමොජ්‌ජජනනං, සොකසල්‌ලවිනොදනං;

‘‘Pītipāmojjajananaṃ, sokasallavinodanaṃ;

සබ්‌බසම්‌පත්‌තිපටිලාභං, චිත්‌තීකත්‌වා සුණාථ මෙ.

Sabbasampattipaṭilābhaṃ, cittīkatvā suṇātha me.

81.

81.

‘‘මදනිම්‌මදනං සොකනුදං, සංසාරපරිමොචනං;

‘‘Madanimmadanaṃ sokanudaṃ, saṃsāraparimocanaṃ;

සබ්‌බදුක්‌ඛක්‌ඛයං මග්‌ගං, සක්‌කච්‌චං පටිපජ්‌ජථා’’ති.

Sabbadukkhakkhayaṃ maggaṃ, sakkaccaṃ paṭipajjathā’’ti.

රතනචඞ්‌කමනකණ්‌ඩො නිට්‌ඨිතො.

Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.







Footnotes:
1. සහම්‌පති (ස්‍යා. කං.)
2. sahampati (syā. kaṃ.)
3. පරස්‌මිං චූභයෙ (ස්‍යා. කං.)
4. parasmiṃ cūbhaye (syā. kaṃ.)
5. චඞ්‌කමං තත්‌ථ (සී.)
6. caṅkamaṃ tattha (sī.)
7. දිපදුත්‌තමො (සී. ස්‍යා.)
8. dipaduttamo (sī. syā.)
9. ඩෙණ්‌ඩිමා (සී.)
10. ḍeṇḍimā (sī.)
11. හිඞ්‌කාරං සාධුකාරඤ්‌ච (සී. ස්‍යා.)
12. සම්‌පසාදනං (සී.), සම්‌පනාදනං (ස්‍යා.)
13. hiṅkāraṃ sādhukārañca (sī. syā.)
14. sampasādanaṃ (sī.), sampanādanaṃ (syā.)
15. මජ්‌ඣන්‌තිකෙව (සබ්‌බත්‌ථ)
16. majjhantikeva (sabbattha)
17. උක්‌කාසිතඤ්‌ච ඛිපිතඤ්‌ච (ස්‍යා. අට්‌ඨ.)
18. ukkāsitañca khipitañca (syā. aṭṭha.)
19. කාලො දෙව (සී.), කාලොයං තෙ (ස්‍යා. ක.)
20. kālo deva (sī.), kāloyaṃ te (syā. ka.)
21. භගවා ච තම්‌හි (සී. ස්‍යා. ක.)
22. bhagavā ca tamhi (sī. syā. ka.)
23. නිකීළිතං (ක.)
24. nikīḷitaṃ (ka.)



Related texts:



අට්‌ඨකථා • Aṭṭhakathā / සුත්‌තපිටක (අට්‌ඨකථා) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ඛුද්‌දකනිකාය (අට්‌ඨකථා) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / බුද්‌ධවංස-අට්‌ඨකථා • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / 1. රතනචඞ්‌කමනකණ්‌ඩවණ්‌ණනා • 1. Ratanacaṅkamanakaṇḍavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact