| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / жуул̣анид̣̇д̣̇зса-адтагат̇аа • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā |
14. босааламаан̣авасуд̇д̇анид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа
14. Posālamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā
81. жуд̣̇д̣̇асамз босааласуд̇д̇з – яо ад̇ийд̇ам̣ аад̣̇исад̇ийд̇и яо бхаг̇аваа ад̇д̇ано жа барзсан̃жа ‘‘згамби ж̇аад̇и’’нд̇иаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ ад̇ийд̇ам̣ аад̣̇исад̇и.
81. Cuddasame posālasutte – yo atītaṃ ādisatīti yo bhagavā attano ca paresañca ‘‘ekampi jāti’’ntiādibhedaṃ atītaṃ ādisati.
згамби ж̇аад̇инд̇и згамби бадисанд̇химуулагам̣ жуд̇ибарияосаанам̣ згабхавабарияаабаннам̣ канд̇хасанд̇аанам̣. зса наяо д̣̇взби ж̇аад̇ияод̇иаад̣̇ийсу. анзгзби сам̣ваддагаббзд̇иаад̣̇ийсу бана барихааяамаано габбо сам̣ваддагаббо, д̇ад̣̇аа саб̣б̣зсам̣ б̣рахмалогз саннибад̇анад̇о. вад̣дхамаано габбо виваддагаббо, д̇ад̣̇аа б̣рахмалогад̇о сад̇д̇аанам̣ вивадданад̇о. д̇ад̇т̇а сам̣ваддзна сам̣ваддадтааяий г̇ахид̇о ход̇и д̇ам̣муулагад̇д̇аа, виваддзна жа виваддадтааяий. зван̃хи сад̇и яаани д̇аани ‘‘жад̇д̇ааримаани, бхигкавз, габбасса асан̇кязяяаани. гад̇амаани жад̇д̇аари? сам̣ваддо сам̣ваддадтааяий виваддо виваддадтааяий’’д̇и вуд̇д̇аани (а. ни. 4.156), д̇аани бариг̇г̇ахид̇аани хонд̇и. сам̣ваддагаббз виваддагаббзд̇и жа габбасса ад̣̇д̇хам̣ г̇ахзд̇ваа вуд̇д̇ам̣. сам̣ваддавиваддагаббзд̇и сагалам̣ габбам̣ г̇ахзд̇ваа вуд̇д̇ам̣. гат̇ам̣ ануссарад̇ийд̇и жз? амуд̇раасинд̇иаад̣̇инаа наязна. д̇ад̇т̇а амуд̇раасинд̇и амумхи сам̣ваддагаббз ахам̣ амумхи бхавз ваа яонияаа ваа г̇ад̇ияаа ваа вин̃н̃аан̣адтид̇ияаа ваа сад̇д̇ааваасз ваа сад̇д̇анигааяз ваа аасим̣. звам̣наамод̇и д̇иссо ваа пуссо ваа. звам̣г̇од̇д̇од̇и гажжаано ваа гассабо ваа . ид̣̇амасса ад̇ийд̇абхавз ад̇д̇ано наамаг̇од̇д̇аануссаран̣авасзна вуд̇д̇ам̣. сажз бана д̇асмим̣ гаалз ад̇д̇ано ван̣н̣асамбад̇д̇им̣ ваа луукабан̣ийд̇аж̇ийвид̇абхаавам̣ ваа сукад̣̇угкаб̣ахулад̇ам̣ ваа аббааяугад̣̇ийгхааяугабхаавам̣ ваа ануссарид̇угаамо, д̇амби ануссарад̇иязва. д̇знааха – ‘‘звам̣ван̣н̣о звамааяубарияанд̇о’’д̇и. д̇ад̇т̇а звам̣ван̣н̣од̇и од̣̇аад̇о ваа саамо ваа. звамаахаарод̇и саалимам̣сод̣̇анаахааро ваа бавад̇д̇апалабхож̇ано ваа. звам̣ сукад̣̇угкабадисам̣взд̣̇ийд̇и анзгаббагаарзна гааяигажзд̇асигаанам̣ саамисанираамисаад̣̇иббабхзд̣̇аанам̣ ваа сукад̣̇угкаанам̣ бадисам̣взд̣̇ий. звамааяубарияанд̇од̇и звам̣ вассасад̇абарамааяубарияанд̇о ваа жад̇ураасийд̇и габбасахассабарамааяубарияанд̇о ваа.
Ekampi jātinti ekampi paṭisandhimūlakaṃ cutipariyosānaṃ ekabhavapariyāpannaṃ khandhasantānaṃ. Esa nayo dvepi jātiyotiādīsu. Anekepi saṃvaṭṭakappetiādīsu pana parihāyamāno kappo saṃvaṭṭakappo, tadā sabbesaṃ brahmaloke sannipatanato. Vaḍḍhamāno kappo vivaṭṭakappo, tadā brahmalokato sattānaṃ vivaṭṭanato. Tattha saṃvaṭṭena saṃvaṭṭaṭṭhāyī gahito hoti taṃmūlakattā, vivaṭṭena ca vivaṭṭaṭṭhāyī. Evañhi sati yāni tāni ‘‘cattārimāni, bhikkhave, kappassa asaṅkhyeyyāni. Katamāni cattāri? Saṃvaṭṭo saṃvaṭṭaṭṭhāyī vivaṭṭo vivaṭṭaṭṭhāyī’’ti vuttāni (a. ni. 4.156), tāni pariggahitāni honti. Saṃvaṭṭakappe vivaṭṭakappeti ca kappassa addhaṃ gahetvā vuttaṃ. Saṃvaṭṭavivaṭṭakappeti sakalaṃ kappaṃ gahetvā vuttaṃ. Kathaṃ anussaratīti ce? Amutrāsintiādinā nayena. Tattha amutrāsinti amumhi saṃvaṭṭakappe ahaṃ amumhi bhave vā yoniyā vā gatiyā vā viññāṇaṭṭhitiyā vā sattāvāse vā sattanikāye vā āsiṃ. Evaṃnāmoti tisso vā phusso vā. Evaṃgottoti kaccāno vā kassapo vā . Idamassa atītabhave attano nāmagottānussaraṇavasena vuttaṃ. Sace pana tasmiṃ kāle attano vaṇṇasampattiṃ vā lūkhapaṇītajīvitabhāvaṃ vā sukhadukkhabahulataṃ vā appāyukadīghāyukabhāvaṃ vā anussaritukāmo, tampi anussaratiyeva. Tenāha – ‘‘evaṃvaṇṇo evamāyupariyanto’’ti. Tattha evaṃvaṇṇoti odāto vā sāmo vā. Evamāhāroti sālimaṃsodanāhāro vā pavattaphalabhojano vā. Evaṃ sukhadukkhapaṭisaṃvedīti anekappakārena kāyikacetasikānaṃ sāmisanirāmisādippabhedānaṃ vā sukhadukkhānaṃ paṭisaṃvedī. Evamāyupariyantoti evaṃ vassasataparamāyupariyanto vā caturāsīti kappasahassaparamāyupariyanto vā.
со д̇ад̇о жуд̇о амуд̇ра уд̣̇абаад̣̇инд̇и со ахам̣ д̇ад̇о бхавад̇о яонид̇о г̇ад̇ид̇о вин̃н̃аан̣адтид̇ид̇о сад̇д̇ааваасад̇о сад̇д̇анигааяад̇о ваа жуд̇о буна амугасмим̣ наама бхавз яонияаа г̇ад̇ияаа вин̃н̃аан̣адтид̇ияаа сад̇д̇ааваасз сад̇д̇анигааяз ваа уд̣̇абаад̣̇им̣. д̇ад̇раабаасинд̇и ат̇а д̇ад̇рааби бхавз яонияаа г̇ад̇ияаа вин̃н̃аан̣адтид̇ияаа сад̇д̇ааваасз сад̇д̇анигааяз ваа буна ахосим̣. звам̣наамод̇иаад̣̇ивуд̇д̇анаяамзва.
So tato cuto amutra udapādinti so ahaṃ tato bhavato yonito gatito viññāṇaṭṭhitito sattāvāsato sattanikāyato vā cuto puna amukasmiṃ nāma bhave yoniyā gatiyā viññāṇaṭṭhitiyā sattāvāse sattanikāye vā udapādiṃ. Tatrāpāsinti atha tatrāpi bhave yoniyā gatiyā viññāṇaṭṭhitiyā sattāvāse sattanikāye vā puna ahosiṃ. Evaṃnāmotiādivuttanayameva.
аби жа – яасмаа амуд̇раасинд̇и ид̣̇ам̣ анубуб̣б̣зна аароханд̇асса яаавад̣̇ижчагам̣ ануссаран̣ам̣. со д̇ад̇о жуд̇од̇и бадинивад̇д̇анд̇асса бажжавзгкан̣ам̣. д̇асмаа ид̇хуубабаннод̇и имиссаа ид̇хуубабад̇д̇ияаа ананд̇арамзвасса убабад̇д̇идтаанам̣ санд̇хааяа амуд̇ра уд̣̇абаад̣̇инд̇и ид̣̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇раабаасинд̇и звамаад̣̇и банасса д̇ад̇раа имиссаа убабад̇д̇ияаа анд̇арз убабад̇д̇идтаанз наамаг̇од̇д̇аад̣̇ийнам̣ ануссаран̣ад̣̇ассанад̇т̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. со д̇ад̇о жуд̇о ид̇хуубабаннод̇и сваахам̣ д̇ад̇о ананд̇аруубабад̇д̇идтаанад̇о жуд̇о ид̇ха асугасмим̣ наама кад̇д̇ияагулз ваа б̣раахман̣агулз ваа ниб̣б̣ад̇д̇о.
Api ca – yasmā amutrāsinti idaṃ anupubbena ārohantassa yāvadicchakaṃ anussaraṇaṃ. So tato cutoti paṭinivattantassa paccavekkhaṇaṃ. Tasmā idhūpapannoti imissā idhūpapattiyā anantaramevassa upapattiṭṭhānaṃ sandhāya amutra udapādinti idaṃ vuttanti veditabbaṃ. Tatrāpāsinti evamādi panassa tatrā imissā upapattiyā antare upapattiṭṭhāne nāmagottādīnaṃ anussaraṇadassanatthaṃ vuttaṃ. So tato cuto idhūpapannoti svāhaṃ tato anantarūpapattiṭṭhānato cuto idha asukasmiṃ nāma khattiyakule vā brāhmaṇakule vā nibbatto.
ид̇ид̇и звам̣. саагаарам̣ сауд̣̇д̣̇зсанд̇и наамаг̇од̇д̇авасзна сауд̣̇д̣̇зсам̣, ван̣н̣аад̣̇ивасзна саагаарам̣. наамаг̇од̇д̇зна хи сад̇д̇о ‘‘д̇иссо гассабо’’д̇и уд̣̇д̣̇исияад̇и, ван̣н̣аад̣̇ийхи ‘‘од̣̇аад̇о саамо’’д̇и наанад̇д̇ад̇о бан̃н̃ааяад̇и. д̇асмаа наамаг̇од̇д̇ам̣ уд̣̇д̣̇зсо, ид̇арз аагаараад̇и. буб̣б̣зниваасанд̇и буб̣б̣з ад̇ийд̇аж̇аад̇ийсу нивудтагканд̇хаа буб̣б̣зниваасо. нивудтаад̇и аж̇жхаавудтаа анубхууд̇аа ад̇д̇ано санд̇аанз уббаж̇ж̇ид̇ваа нируд̣̇д̇хаа, нивудтад̇хаммаа ваа. нивудтаад̇и г̇ожараниваасзна нивудтаа, ад̇д̇ано вин̃н̃аан̣зна вин̃н̃аад̇аа барижчиннаа, баравин̃н̃аан̣зна вин̃н̃аад̇ааби ваа чиннавадумагаануссаран̣аад̣̇ийсу. д̇з б̣уд̣̇д̇хаанам̣язва лаб̣бханд̇и. д̇ам̣ буб̣б̣зниваасам̣ аад̣̇исад̇и гат̇зд̇и. барзсам̣ ад̇ийд̇анд̇и ан̃н̃зсам̣ барабуг̇г̇алаанам̣ буб̣б̣зниваасам̣ згамби ж̇аад̇инд̇иаад̣̇инаа наязна аад̣̇исад̇и.
Ititi evaṃ. Sākāraṃ sauddesanti nāmagottavasena sauddesaṃ, vaṇṇādivasena sākāraṃ. Nāmagottena hi satto ‘‘tisso kassapo’’ti uddisiyati, vaṇṇādīhi ‘‘odāto sāmo’’ti nānattato paññāyati. Tasmā nāmagottaṃ uddeso, itare ākārāti. Pubbenivāsanti pubbe atītajātīsu nivuṭṭhakkhandhā pubbenivāso. Nivuṭṭhāti ajjhāvuṭṭhā anubhūtā attano santāne uppajjitvā niruddhā, nivuṭṭhadhammā vā. Nivuṭṭhāti gocaranivāsena nivuṭṭhā, attano viññāṇena viññātā paricchinnā, paraviññāṇena viññātāpi vā chinnavaṭumakānussaraṇādīsu. Te buddhānaṃyeva labbhanti. Taṃ pubbenivāsaṃ ādisati katheti. Paresaṃ atītanti aññesaṃ parapuggalānaṃ pubbenivāsaṃ ekampi jātintiādinā nayena ādisati.
махаабад̣̇аанияасуд̇д̇анд̇анд̇и махаабурисаанам̣ абад̣̇аананияуд̇д̇ам̣ махаабад̣̇аанасуд̇д̇ам̣ (д̣̇ий. ни. 2.1 аад̣̇аяо). махаасуд̣̇ассанияасуд̇д̇анд̇анд̇и махаасуд̣̇ассанасса самбад̇д̇ияуд̇д̇ам̣ махаасуд̣̇ассанасуд̇д̇ам̣ (д̣̇ий. ни. 2.241 аад̣̇аяо). махааг̇овинд̣̇ияасуд̇д̇анд̇анд̇и махааг̇овинд̣̇аб̣раахман̣асса абад̣̇аананияуд̇д̇ам̣ махааг̇овинд̣̇асуд̇д̇ам̣ (д̣̇ий. ни. 2.293 аад̣̇аяо). маагхад̣̇звияасуд̇д̇анд̇анд̇и магхад̣̇зваран̃н̃о абад̣̇аананияуд̇д̇ам̣ магхад̣̇звасуд̇д̇ам̣ (ма. ни. 2.308 аад̣̇аяо). сад̇аанусаарин̃н̃аан̣ам̣ ход̇ийд̇и буб̣б̣зниваасаануссад̇исамбаяуд̇д̇ан̃аан̣ам̣ ход̇и.
Mahāpadāniyasuttantanti mahāpurisānaṃ apadānaniyuttaṃ mahāpadānasuttaṃ (dī. ni. 2.1 ādayo). Mahāsudassaniyasuttantanti mahāsudassanassa sampattiyuttaṃ mahāsudassanasuttaṃ (dī. ni. 2.241 ādayo). Mahāgovindiyasuttantanti mahāgovindabrāhmaṇassa apadānaniyuttaṃ mahāgovindasuttaṃ (dī. ni. 2.293 ādayo). Māghadeviyasuttantanti maghadevarañño apadānaniyuttaṃ maghadevasuttaṃ (ma. ni. 2.308 ādayo). Satānusāriññāṇaṃ hotīti pubbenivāsānussatisampayuttañāṇaṃ hoti.
яаавад̇агам̣ ааган̇кад̇ийд̇и яад̇д̇агам̣ н̃аад̇ум̣ ижчад̇и, д̇ад̇д̇агам̣ ж̇ааниссаамийд̇и н̃аан̣ам̣ бзсзд̇и. ат̇асса д̣̇уб̣б̣алабад̇д̇абудз багканд̣̇анаараад̇хо вияа аббадихад̇ам̣ аниваарид̇ам̣ н̃аан̣ам̣ г̇ажчад̇и. д̇зна яаавад̇агам̣ ааган̇кад̇и, д̇аавад̇агам̣ ануссарад̇и. б̣од̇хиж̇анд̇и б̣од̇хияаа муулз ж̇аад̇ам̣. н̃аан̣ам̣ уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и жад̇умаг̇г̇ан̃аан̣ам̣ уббаж̇ж̇ад̇и. аяаманд̇имаа ж̇аад̇ийд̇и д̇зна н̃аан̣зна ж̇аад̇имууласса бахийнад̇д̇аа буна ‘‘аяаманд̇имаа ж̇аад̇и, над̇т̇ид̣̇аани бунаб̣бхаво’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.31) абарамби н̃аан̣ам̣ уббаж̇ж̇ад̇и. инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ан̃аан̣анд̇и зд̇т̇а убари ‘‘сад̇д̇аана’’нд̇и бад̣̇ам̣ ид̇хзва аахарид̇ваа сад̇д̇аанам̣ инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ан̃аан̣анд̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. бараани жа абараани жа ‘‘бараабарааний’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з санд̇хивасзна ро-гаарам̣ гад̇ваа ‘‘баробарааний’’д̇и вужжад̇и. баробараанам̣ бхааво баробарияам̣, баробарияамзва баробарияад̇д̇ам̣, взнзяяасад̇д̇аанам̣ сад̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ бан̃жаннам̣ инд̣̇рияаанам̣ баробарияад̇д̇ам̣ инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ам̣, инд̣̇рияабаробарияад̇д̇асса н̃аан̣ам̣ инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ан̃аан̣ам̣, инд̣̇рияаанам̣ уд̇д̇амаануд̇д̇амабхааван̃аан̣анд̇и ад̇т̇о. ‘‘инд̣̇рияавароварияад̇д̇ан̃аан̣а’’нд̇иби баато, вараани жа авараани жа вароварияаани, вароварияаанам̣ бхааво вароварияад̇д̇анд̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. аварияаанийд̇и жа уд̇д̇амаанийд̇и ад̇т̇о. ат̇а ваа – бараани жа обараани жа баробараани, д̇зсам̣ бхааво баробарияад̇д̇анд̇и яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. обараанийд̇и жа ораанийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и, лаамагаанийд̇и ад̇т̇о ‘‘баробарааяасса самзжжа д̇хаммаа’’д̇иаад̣̇ийсу (а. ни. 4.5; су. ни. 479) вияа. ‘‘инд̣̇рияабаробарияад̇д̇з н̃аан̣а’’нд̇и бхуммаважанзнаби баато (бади. ма. адта. 1.1.68).
Yāvatakaṃ ākaṅkhatīti yattakaṃ ñātuṃ icchati, tattakaṃ jānissāmīti ñāṇaṃ peseti. Athassa dubbalapattapuṭe pakkhandanārādho viya appaṭihataṃ anivāritaṃ ñāṇaṃ gacchati. Tena yāvatakaṃ ākaṅkhati, tāvatakaṃ anussarati. Bodhijanti bodhiyā mūle jātaṃ. Ñāṇaṃ uppajjatīti catumaggañāṇaṃ uppajjati. Ayamantimā jātīti tena ñāṇena jātimūlassa pahīnattā puna ‘‘ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’ti (dī. ni. 2.31) aparampi ñāṇaṃ uppajjati. Indriyaparopariyattañāṇanti ettha upari ‘‘sattāna’’nti padaṃ idheva āharitvā sattānaṃ indriyaparopariyattañāṇanti yojetabbaṃ. Parāni ca aparāni ca ‘‘parāparānī’’ti vattabbe sandhivasena ro-kāraṃ katvā ‘‘paroparānī’’ti vuccati. Paroparānaṃ bhāvo paropariyaṃ, paropariyameva paropariyattaṃ, veneyyasattānaṃ saddhādīnaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ paropariyattaṃ indriyaparopariyattaṃ, indriyaparopariyattassa ñāṇaṃ indriyaparopariyattañāṇaṃ, indriyānaṃ uttamānuttamabhāvañāṇanti attho. ‘‘Indriyavarovariyattañāṇa’’ntipi pāṭho, varāni ca avarāni ca varovariyāni, varovariyānaṃ bhāvo varovariyattanti yojetabbaṃ. Avariyānīti ca uttamānīti attho. Atha vā – parāni ca oparāni ca paroparāni, tesaṃ bhāvo paropariyattanti yojetabbaṃ. Oparānīti ca orānīti vuttaṃ hoti, lāmakānīti attho ‘‘paroparāyassa samecca dhammā’’tiādīsu (a. ni. 4.5; su. ni. 479) viya. ‘‘Indriyaparopariyatte ñāṇa’’nti bhummavacanenapi pāṭho (paṭi. ma. aṭṭha. 1.1.68).
д̇ат̇ааг̇ад̇ассаад̇и яат̇аа вибассиаад̣̇аяо буб̣б̣агаа исаяо ааг̇ад̇аа, д̇ат̇аа ааг̇ад̇асса. яат̇аа жа д̇з г̇ад̇аа, д̇ат̇аа г̇ад̇асса. д̇ат̇ааг̇ад̇аб̣аланд̇и ан̃н̃зхи асаад̇хааран̣ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва б̣алам̣. яат̇аа ваа буб̣б̣аб̣уд̣̇д̇хаанам̣ б̣алам̣ бун̃н̃уссаяасамбад̇д̇ияаа ааг̇ад̇ам̣, д̇ат̇аа ааг̇ад̇аб̣аланд̇иби ад̇т̇о. д̇ад̇т̇а д̣̇увид̇хам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса б̣алам̣ гааяаб̣алан̃жа н̃аан̣аб̣алан̃жа. д̇зсу гааяаб̣алам̣ хад̇т̇игулаанусаарзна взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ бораан̣зхи –
Tathāgatassāti yathā vipassiādayo pubbakā isayo āgatā, tathā āgatassa. Yathā ca te gatā, tathā gatassa. Tathāgatabalanti aññehi asādhāraṇaṃ tathāgatasseva balaṃ. Yathā vā pubbabuddhānaṃ balaṃ puññussayasampattiyā āgataṃ, tathā āgatabalantipi attho. Tattha duvidhaṃ tathāgatassa balaṃ kāyabalañca ñāṇabalañca. Tesu kāyabalaṃ hatthikulānusārena veditabbaṃ. Vuttañhetaṃ porāṇehi –
‘‘гаал̣ааваган̃жа г̇ан̇г̇зяяам̣, бан̣д̣арам̣ д̇амб̣абин̇г̇алам̣;
‘‘Kāḷāvakañca gaṅgeyyaṃ, paṇḍaraṃ tambapiṅgalaṃ;
г̇анд̇хаман̇г̇алахзман̃жа, убосат̇ачад̣̇д̣̇анд̇имз д̣̇асаа’’д̇и. (ма. ни. адта. 1.148; сам̣. ни. адта. 2.2.22; а. ни. адта. 3.10.21; вибха. адта. 760; уд̣̇аа. адта. 75; бади. ма. адта. 2.2.44);
Gandhamaṅgalahemañca, uposathachaddantime dasā’’ti. (ma. ni. aṭṭha. 1.148; saṃ. ni. aṭṭha. 2.2.22; a. ni. aṭṭha. 3.10.21; vibha. aṭṭha. 760; udā. aṭṭha. 75; paṭi. ma. aṭṭha. 2.2.44);
яад̣̇зд̇ам̣ багад̇ихад̇т̇иг̇г̇ан̣анааяа хад̇т̇ийнам̣ годисахассасса, бурисаг̇ан̣анааяа д̣̇асаннам̣ бурисагодисахассаанам̣ б̣алам̣ ход̇и, ид̣̇ам̣ д̇аава д̇ат̇ааг̇ад̇асса гааяаб̣алам̣. н̃аан̣аб̣алам̣ бана махаасийханаад̣̇з (ма. ни. 1.146 аад̣̇аяо) ааг̇ад̇ам̣ д̣̇асаб̣алан̃аан̣ам̣ жад̇увзсаараж̇ж̇ан̃аан̣ам̣ адтасу барисаасу агамбанан̃аан̣ам̣ жад̇уяонибарижчзд̣̇аган̃аан̣ам̣ бан̃жаг̇ад̇ибарижчзд̣̇аган̃аан̣ам̣ сам̣яуд̇д̇агз (сам̣. ни. 2.33-34) ааг̇ад̇аани д̇зсад̇д̇ад̇и н̃аан̣аани сад̇д̇асад̇д̇ад̇и н̃аан̣аанийд̇и звам̣ ан̃н̃ааниби анзгаани н̃аан̣асахассаани, зд̇ам̣ н̃аан̣аб̣алам̣ наама. ид̇хааби н̃аан̣аб̣аламзва ад̇хиббзд̇ам̣, н̃аан̣ан̃хи агамбияадтзна убат̇амбхагадтзна жа б̣аланд̇и (бади. ма. адта. 2.2.44) вуд̇д̇ам̣.
Yadetaṃ pakatihatthiggaṇanāya hatthīnaṃ koṭisahassassa, purisagaṇanāya dasannaṃ purisakoṭisahassānaṃ balaṃ hoti, idaṃ tāva tathāgatassa kāyabalaṃ. Ñāṇabalaṃ pana mahāsīhanāde (ma. ni. 1.146 ādayo) āgataṃ dasabalañāṇaṃ catuvesārajjañāṇaṃ aṭṭhasu parisāsu akampanañāṇaṃ catuyoniparicchedakañāṇaṃ pañcagatiparicchedakañāṇaṃ saṃyuttake (saṃ. ni. 2.33-34) āgatāni tesattati ñāṇāni sattasattati ñāṇānīti evaṃ aññānipi anekāni ñāṇasahassāni, etaṃ ñāṇabalaṃ nāma. Idhāpi ñāṇabalameva adhippetaṃ, ñāṇañhi akampiyaṭṭhena upathambhakaṭṭhena ca balanti (paṭi. ma. aṭṭha. 2.2.44) vuttaṃ.
сад̇д̇аанам̣ аасаяаанусаяз н̃аан̣анд̇и зд̇т̇а руубаад̣̇ийсу канд̇хзсу чанд̣̇арааг̇зна сад̇д̇аа висад̇д̇аад̇и сад̇д̇аа. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ бхаг̇авад̇аа –
Sattānaṃ āsayānusaye ñāṇanti ettha rūpādīsu khandhesu chandarāgena sattā visattāti sattā. Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘руубз ко, раад̇ха, яо чанд̣̇о яо рааг̇о яаа нанд̣̇ий яаа д̇ан̣хаа, д̇ад̇ра сад̇д̇о д̇ад̇ра висад̇д̇о, д̇асмаа ‘сад̇д̇о’д̇и вужжад̇и . взд̣̇анааяа… сан̃н̃ааяа… сан̇каарзсу… вин̃н̃аан̣з яо чанд̣̇о яо рааг̇о яаа нанд̣̇ий яаа д̇ан̣хаа, д̇ад̇ра сад̇д̇о д̇ад̇ра висад̇д̇о, д̇асмаа ‘сад̇д̇о’д̇и вужжад̇ий’’д̇и (сам̣. ни. 3.161; махаани. 7).
‘‘Rūpe kho, rādha, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā, tatra satto tatra visatto, tasmā ‘satto’ti vuccati . Vedanāya… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā, tatra satto tatra visatto, tasmā ‘satto’ti vuccatī’’ti (saṃ. ni. 3.161; mahāni. 7).
агкаражинд̇агаа бана ад̇т̇ам̣ авижаарзд̇ваа ‘‘наамамад̇д̇амзд̇а’’нд̇и ижчанд̇и. язби ад̇т̇ам̣ вижаарзнд̇и, д̇з сад̇ваяог̇зна сад̇д̇аад̇и ижчанд̇и. д̇зсам̣ сад̇д̇аанам̣ аасаяанд̇и ниссаяанд̇и зд̇т̇аад̇и аасаяо , мижчаад̣̇идтияаа саммаад̣̇идтияаа ваа гаамаад̣̇ийхи нзгкаммаад̣̇ийхи ваа барибхаавид̇асса жид̇д̇асанд̇аанассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. сад̇д̇асанд̇аанз анусзнд̇и анубавад̇д̇анд̇ийд̇и анусаяаа, т̇аамаг̇ад̇аанам̣ гаамарааг̇аад̣̇ийнам̣ зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. аасаяо жа анусаяо жа аасаяаанусаяо. ж̇аад̇иг̇г̇ахан̣зна жа д̣̇ванд̣̇асамаасавасзна жа згаважанам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. яасмаа жарид̇аад̇химуд̇д̇ияо аасаяаанусаяасан̇г̇ахид̇аа, д̇асмаа уд̣̇д̣̇зсз жарид̇аад̇химуд̇д̇ийсу н̃аан̣аани аасаяаанусаяан̃аан̣знзва сан̇г̇ахзд̇ваа ‘‘аасаяаанусаяз н̃аан̣а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
Akkharacintakā pana atthaṃ avicāretvā ‘‘nāmamattameta’’nti icchanti. Yepi atthaṃ vicārenti, te satvayogena sattāti icchanti. Tesaṃ sattānaṃ āsayanti nissayanti etthāti āsayo , micchādiṭṭhiyā sammādiṭṭhiyā vā kāmādīhi nekkhammādīhi vā paribhāvitassa cittasantānassetaṃ adhivacanaṃ. Sattasantāne anusenti anupavattantīti anusayā, thāmagatānaṃ kāmarāgādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āsayo ca anusayo ca āsayānusayo. Jātiggahaṇena ca dvandasamāsavasena ca ekavacanaṃ veditabbaṃ. Yasmā caritādhimuttiyo āsayānusayasaṅgahitā, tasmā uddese caritādhimuttīsu ñāṇāni āsayānusayañāṇeneva saṅgahetvā ‘‘āsayānusaye ñāṇa’’nti vuttaṃ.
яамагабаадихийрз н̃аан̣анд̇и зд̇т̇а аг̇г̇игканд̇хауд̣̇агад̇хаараад̣̇ийнам̣ абуб̣б̣ам̣ ажаримам̣ сагим̣язва бавад̇д̇ид̇о яамагам̣, ассад̣̇д̇хияаад̣̇ийнам̣ бадибагкад̇хаммаанам̣ харан̣ад̇о баадихийрам̣, яамаган̃жа д̇ам̣ баадихийран̃жаад̇и яамагабаадихийрам̣.
Yamakapāṭihīre ñāṇanti ettha aggikkhandhaudakadhārādīnaṃ apubbaṃ acarimaṃ sakiṃyeva pavattito yamakaṃ, assaddhiyādīnaṃ paṭipakkhadhammānaṃ haraṇato pāṭihīraṃ, yamakañca taṃ pāṭihīrañcāti yamakapāṭihīraṃ.
махаагарун̣аасамаабад̇д̇ияаа н̃аан̣анд̇и зд̇т̇а барад̣̇угкз сад̇и саад̇хуунам̣ хад̣̇аяагамбанам̣ гарод̇ийд̇и гарун̣аа, гинаад̇и ваа барад̣̇угкам̣ хим̣сад̇и винаасзд̇ийд̇и гарун̣аа, гирийяад̇и ваа д̣̇угкид̇зсу паран̣авасзна басаарийяад̇ийд̇и гарун̣аа, паран̣агаммавасзна гаммаг̇ун̣авасзна жа махад̇ий гарун̣аа махаагарун̣аа, самаабаж̇ж̇анд̇и зд̇ам̣ махаагаарун̣игаад̇и самаабад̇д̇и, махаагарун̣аа жа саа самаабад̇д̇и жаад̇и махаагарун̣аасамаабад̇д̇и, д̇ассам̣ махаагарун̣аасамаабад̇д̇ияам̣. д̇ам̣ самбаяуд̇д̇ам̣ ваа н̃аан̣ам̣.
Mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇanti ettha paradukkhe sati sādhūnaṃ hadayakampanaṃ karotīti karuṇā, kināti vā paradukkhaṃ hiṃsati vināsetīti karuṇā, kirīyati vā dukkhitesu pharaṇavasena pasārīyatīti karuṇā, pharaṇakammavasena kammaguṇavasena ca mahatī karuṇā mahākaruṇā, samāpajjanti etaṃ mahākāruṇikāti samāpatti, mahākaruṇā ca sā samāpatti cāti mahākaruṇāsamāpatti, tassaṃ mahākaruṇāsamāpattiyaṃ. Taṃ sampayuttaṃ vā ñāṇaṃ.
саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ анааваран̣ан̃аан̣анд̇и зд̇т̇а бан̃жанзяяабат̇аббабхзд̣̇ам̣ саб̣б̣ам̣ ан̃н̃аасийд̇и саб̣б̣ан̃н̃уу, саб̣б̣ан̃н̃усса бхааво саб̣б̣ан̃н̃уд̇аа, саб̣б̣ан̃н̃уд̇аа зва н̃аан̣ам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇аан̃аан̣анд̇и вад̇д̇аб̣б̣з саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣анд̇и вуд̇д̇ам̣. сан̇кад̇аасан̇кад̇аад̣̇ибхзд̣̇аа саб̣б̣ад̇хаммаа хи сан̇кааро вигааро лагкан̣ам̣ ниб̣б̣аанам̣ бан̃н̃ад̇д̇ийд̇и бан̃жзва нзяяабат̇аа хонд̇и. ааваж̇ж̇анабадиб̣ад̣̇д̇хад̇д̇аа зва хи над̇т̇и д̇асса ааваран̣анд̇и д̇ад̣̇зва анааваран̣ан̃аан̣анд̇и вужжад̇и (бади. ма. адта. 1.1.68).
Sabbaññutaññāṇaṃ anāvaraṇañāṇanti ettha pañcaneyyapathappabhedaṃ sabbaṃ aññāsīti sabbaññū, sabbaññussa bhāvo sabbaññutā, sabbaññutā eva ñāṇaṃ sabbaññutāñāṇanti vattabbe sabbaññutaññāṇanti vuttaṃ. Saṅkhatāsaṅkhatādibhedā sabbadhammā hi saṅkhāro vikāro lakkhaṇaṃ nibbānaṃ paññattīti pañceva neyyapathā honti. Āvajjanapaṭibaddhattā eva hi natthi tassa āvaraṇanti tadeva anāvaraṇañāṇanti vuccati (paṭi. ma. aṭṭha. 1.1.68).
саб̣б̣ад̇т̇а асан̇г̇амаббадихад̇аманааваран̣ан̃аан̣анд̇и зд̇т̇а ад̇ийд̇аанааг̇ад̇абажжуббаннзсу асан̇г̇ам̣ сан̇г̇авирахид̇ам̣ аббадихад̇ам̣ бадибагкавирахид̇ам̣ худ̇ваа бавад̇д̇ам̣ ааваран̣авирахид̇ам̣ н̃аан̣ам̣.
Sabbatthaasaṅgamappaṭihatamanāvaraṇañāṇanti ettha atītānāgatapaccuppannesu asaṅgaṃ saṅgavirahitaṃ appaṭihataṃ paṭipakkhavirahitaṃ hutvā pavattaṃ āvaraṇavirahitaṃ ñāṇaṃ.
анааг̇ад̇амби аад̣̇исад̇ийд̇и –
Anāgatampi ādisatīti –
‘‘имасмим̣ бхад̣̇д̣̇агз габбз, д̇аяо аасим̣су нааяагаа;
‘‘Imasmiṃ bhaddake kappe, tayo āsiṃsu nāyakā;
ахамзд̇арахи самб̣уд̣̇д̇хо, мзд̇д̇зяяо жааби хзссад̇ий’’д̇и. жа –
Ahametarahi sambuddho, metteyyo cāpi hessatī’’ti. ca –
‘‘асийд̇ивассасахассааяугзсу , бхигкавз, мануссзсу мзд̇д̇зяяо наама бхаг̇аваа логз уббаж̇ж̇иссад̇и арахам̣ саммаасамб̣уд̣̇д̇хо виж̇ж̇аажаран̣асамбанно’’д̇и жа (д̣̇ий. ни. 3.107) –
‘‘Asītivassasahassāyukesu , bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno’’ti ca (dī. ni. 3.107) –
‘‘ат̇а ко, бхигкавз, сан̇ко наама рааж̇аа яо со яуубо ран̃н̃аа махаабанаад̣̇зна гаараабид̇о, д̇ам̣ яуубам̣ уссаабзд̇ваа аж̇жхаавасид̇ваа д̇ам̣ д̣̇ад̇ваа виссаж̇ж̇ид̇ваа саман̣аб̣раахман̣агабан̣ад̣̇д̇хигаван̣иб̣б̣агаяаажагаанам̣ д̣̇аанам̣ д̣̇ад̇ваа мзд̇д̇зяяасса бхаг̇авад̇о арахад̇о саммаасамб̣уд̣̇д̇хасса санд̇игз гзсамассум̣ охаарзд̇ваа гаасааяаани вад̇т̇аани ажчаад̣̇зд̇ваа аг̇аарасмаа анаг̇аарияам̣ баб̣б̣аж̇иссад̇ий’’д̇и жа (д̣̇ий. ни. 3.108) –
‘‘Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito, taṃ yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissatī’’ti ca (dī. ni. 3.108) –
‘‘анааг̇ад̇з адтиссаро наама бажжзгасамб̣уд̣̇д̇хо бхависсад̇ий’’д̇и (ми. ба. 4.1.3) жа, ‘‘суманиссаро наама бажжзгасамб̣уд̣̇д̇хо бхависсад̇ий’’д̇и жа –
‘‘Anāgate aṭṭhissaro nāma paccekasambuddho bhavissatī’’ti (mi. pa. 4.1.3) ca, ‘‘sumanissaro nāma paccekasambuddho bhavissatī’’ti ca –
аад̣̇инаа наязна д̣̇звад̣̇ад̇д̇аад̣̇ийнам̣ анааг̇ад̇ам̣ аажигкад̇и. бажжуббаннамби аад̣̇исад̇ийд̇и ид̣̇ам̣ баагадамзва.
Ādinā nayena devadattādīnaṃ anāgataṃ ācikkhati. Paccuppannampi ādisatīti idaṃ pākaṭameva.
82. вибхууд̇аруубасан̃н̃иссаад̇и самад̇игганд̇аруубасан̃н̃исса. саб̣б̣агааяаббахааяинод̇и д̇ад̣̇ан̇г̇авигкамбханавасзна саб̣б̣аруубагааяабахааяино, бахийнаруубабхавабадисанд̇хигассаад̇и ад̇хиббааяо. над̇т̇и гин̃жийд̇и бассад̇од̇и вин̃н̃аан̣аабхаавад̣̇ассанзна ‘‘над̇т̇и гин̃жий’’д̇и бассад̇о, аагин̃жан̃н̃ааяад̇аналаабхинод̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. н̃аан̣ам̣ саггаанубужчаамийд̇и саггаад̇и бхаг̇аванд̇ам̣ аалабанд̇о ааха. д̇асса буг̇г̇аласса н̃аан̣ам̣ бужчаами, гийд̣̇исам̣ ижчид̇аб̣б̣анд̇и. гат̇ам̣ нзяяаад̇и гат̇ан̃жа со нзд̇аб̣б̣о, гат̇амасса уд̇д̇арин̃аан̣ам̣ уббаад̣̇зд̇аб̣б̣анд̇и.
82.Vibhūtarūpasaññissāti samatikkantarūpasaññissa. Sabbakāyappahāyinoti tadaṅgavikkhambhanavasena sabbarūpakāyapahāyino, pahīnarūpabhavapaṭisandhikassāti adhippāyo. Natthi kiñcīti passatoti viññāṇābhāvadassanena ‘‘natthi kiñcī’’ti passato, ākiñcaññāyatanalābhinoti vuttaṃ hoti. Ñāṇaṃ sakkānupucchāmīti sakkāti bhagavantaṃ ālapanto āha. Tassa puggalassa ñāṇaṃ pucchāmi, kīdisaṃ icchitabbanti. Kathaṃ neyyāti kathañca so netabbo, kathamassa uttariñāṇaṃ uppādetabbanti.
гад̇амаа руубасан̃н̃аад̇и зд̇т̇а руубасан̃н̃аад̇и сан̃н̃аасийсзна вуд̇д̇аруубааважаражхаанан̃жзва д̇ад̣̇аарамман̣ан̃жа. руубааважаражхаанамби хи руубанд̇и вужжад̇и ‘‘руубий руубаани бассад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 248; бади. ма. 1.209). д̇асса аарамман̣амби ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣ааний’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 223). д̇асмаа ид̇ха руубз сан̃н̃аа руубасан̃н̃аад̇и звам̣ сан̃н̃аасийсзна руубааважаражхаанассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. руубам̣ сан̃н̃аа ассаад̇и руубасан̃н̃аа, руубамасса нааманд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. звам̣ бат̇авийгасин̣аад̣̇ибхзд̣̇асса д̇ад̣̇аарамман̣асса жзд̇ам̣ ад̇хиважананд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ид̇ха бана гусалавибаагагирияавасзна бан̃жад̣̇асажхаанасан̇каад̇аа руубасан̃н̃аа зва ад̇хиббзд̇аа . руубааважарасамаабад̇д̇им̣ самаабаннасса ваад̇и руубааважарагусалаж̇жхаанасамаабад̇д̇им̣ самаабаннасса. убабаннасса ваад̇и вибаагаж̇жхаанавасзна д̇асмим̣ бхавз убабаннасса. д̣̇идтад̇хаммасукавихаарисса ваад̇и имасмим̣язва ад̇д̇абхаавз гирияаажхаанам̣ самаабаж̇ж̇ид̇ваа сукам̣ уббаад̣̇зд̇ваа вихаранд̇асса. аруубасамаабад̇д̇ияод̇и аагаасаанан̃жааяад̇анаад̣̇ийни. бадилад̣̇д̇хассаад̇и уббаад̣̇зд̇ваа тид̇асса. руубасан̃н̃аа вибхууд̇аа хонд̇ийд̇и руубасан̃н̃аа абаг̇ад̇аа хонд̇и. виг̇ад̇аад̇и винаасид̇аа. ‘‘абхаавид̇аа’’д̇иби баато, сунд̣̇аро.
Katamārūpasaññāti ettha rūpasaññāti saññāsīsena vuttarūpāvacarajhānañceva tadārammaṇañca. Rūpāvacarajhānampi hi rūpanti vuccati ‘‘rūpī rūpāni passatī’’tiādīsu (dha. sa. 248; paṭi. ma. 1.209). Tassa ārammaṇampi ‘‘bahiddhā rūpāni passati suvaṇṇadubbaṇṇānī’’tiādīsu (dha. sa. 223). Tasmā idha rūpe saññā rūpasaññāti evaṃ saññāsīsena rūpāvacarajhānassetaṃ adhivacanaṃ. Rūpaṃ saññā assāti rūpasaññā, rūpamassa nāmanti vuttaṃ hoti. Evaṃ pathavīkasiṇādibhedassa tadārammaṇassa cetaṃ adhivacananti veditabbaṃ. Idha pana kusalavipākakiriyavasena pañcadasajhānasaṅkhātā rūpasaññā eva adhippetā . Rūpāvacarasamāpattiṃsamāpannassa vāti rūpāvacarakusalajjhānasamāpattiṃ samāpannassa. Upapannassa vāti vipākajjhānavasena tasmiṃ bhave upapannassa. Diṭṭhadhammasukhavihārissa vāti imasmiṃyeva attabhāve kiriyājhānaṃ samāpajjitvā sukhaṃ uppādetvā viharantassa. Arūpasamāpattiyoti ākāsānañcāyatanādīni. Paṭiladdhassāti uppādetvā ṭhitassa. Rūpasaññā vibhūtā hontīti rūpasaññā apagatā honti. Vigatāti vināsitā. ‘‘Abhāvitā’’tipi pāṭho, sundaro.
д̇ад̣̇ан̇г̇асамад̇иггамаад̇и д̇ад̣̇ан̇г̇аббахаанавасзна ад̇иггамзна. вигкамбханаббахаанзна бахийнод̇и аруубаж̇жхаанабадилаабхзна вигкамбханзна бахийно. д̇асса руубагааяод̇и д̇асса аруубасамаабад̇д̇ибадилаабхино аруубабуг̇г̇аласса руубааважарагааяо.
Tadaṅgasamatikkamāti tadaṅgappahānavasena atikkamena. Vikkhambhanappahānena pahīnoti arūpajjhānapaṭilābhena vikkhambhanena pahīno. Tassa rūpakāyoti tassa arūpasamāpattipaṭilābhino arūpapuggalassa rūpāvacarakāyo.
аагин̃жан̃н̃ааяад̇ананд̇и зд̇т̇а наасса гин̃жананд̇и агин̃жанам̣, анд̇амасо сан̇г̇амад̇д̇амби асса авасидтам̣ над̇т̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. агин̃жанасса бхааво аагин̃жан̃н̃ам̣, аагаасаанан̃жааяад̇анавин̃н̃аан̣аабаг̇амассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣, д̇ам̣ аагин̃жан̃н̃ам̣ ад̇хидтаанадтзна имиссаа сан̃н̃ааяа ааяад̇ананд̇и аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣, аагаасз бавад̇д̇ид̇авин̃н̃аан̣аабаг̇амаарамман̣асса жхаанассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇им̣ сад̇о самаабаж̇ж̇ид̇ваад̇и д̇ам̣ вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ сад̇огаарий худ̇ваа самаабаж̇ж̇ид̇ваа. д̇ад̇о вудтахид̇ваад̇и сад̇огаарий худ̇ваа д̇ааяа самаабад̇д̇ияаа вудтааяа. д̇ан̃н̃зва вин̃н̃аан̣анд̇и д̇ам̣ аагаасз бавад̇д̇ид̇ам̣ махаг̇г̇ад̇авин̃н̃аан̣ам̣. абхаавзд̇ийд̇и винаасзд̇и. вибхаавзд̇ийд̇и вивид̇хаа наасзд̇и. анд̇арад̇хаабзд̇ийд̇и ад̣̇ассанам̣ г̇амзд̇и.
Ākiñcaññāyatananti ettha nāssa kiñcananti akiñcanaṃ, antamaso saṅgamattampi assa avasiṭṭhaṃ natthīti vuttaṃ hoti. Akiñcanassa bhāvo ākiñcaññaṃ, ākāsānañcāyatanaviññāṇāpagamassetaṃ adhivacanaṃ, taṃ ākiñcaññaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena imissā saññāya āyatananti ākiñcaññāyatanaṃ, ākāse pavattitaviññāṇāpagamārammaṇassa jhānassetaṃ adhivacanaṃ. Viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ sato samāpajjitvāti taṃ viññāṇañcāyatanaṃ satokārī hutvā samāpajjitvā. Tato vuṭṭhahitvāti satokārī hutvā tāya samāpattiyā vuṭṭhāya. Taññeva viññāṇanti taṃ ākāse pavattitaṃ mahaggataviññāṇaṃ. Abhāvetīti vināseti. Vibhāvetīti vividhā nāseti. Antaradhāpetīti adassanaṃ gameti.
гат̇ам̣ со нзд̇аб̣б̣од̇и со буг̇г̇ало гзнаббагаарзна ж̇аанид̇аб̣б̣о. винзд̇аб̣б̣од̇и наанаавид̇хзна ж̇аанид̇аб̣б̣о. анунзд̇аб̣б̣од̇и бунаббунам̣ жид̇д̇зна гат̇ам̣ г̇амаяид̇аб̣б̣о.
Kathaṃso netabboti so puggalo kenappakārena jānitabbo. Vinetabboti nānāvidhena jānitabbo. Anunetabboti punappunaṃ cittena kathaṃ gamayitabbo.
83.
83.
ат̇асса бхаг̇аваа д̇аад̣̇исз буг̇г̇алз ад̇д̇ано аббадихад̇ан̃аан̣ад̇ам̣ багаасзд̇ваа д̇ам̣ н̃аан̣ам̣ б̣яаагаад̇ум̣ г̇аат̇амааха. д̇ад̇т̇а вин̃н̃аан̣адтид̇ияо саб̣б̣аа, абхиж̇аанам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и абхисан̇кааравасзна жад̇ассо бадисанд̇хивасзна сад̇д̇аад̇и звам̣ саб̣б̣аа вин̃н̃аан̣адтид̇ияо абхиж̇аананд̇о д̇ат̇ааг̇ад̇о. д̇идтанд̇амзнам̣ ж̇аанаад̇ийд̇и гаммаабхисан̇кааравасзна д̇идтамзд̇ам̣ буг̇г̇алам̣ ж̇аанаад̇и – ‘‘ааяад̇им̣ аяам̣ звам̣г̇ад̇иго бхависсад̇ий’’д̇и. д̇химуд̇д̇анд̇и аагин̃жан̃н̃ааяад̇анаад̣̇ийсу ад̇химуд̇д̇ам̣. д̇аббарааяан̣анд̇и д̇аммаяам̣.
Athassa bhagavā tādise puggale attano appaṭihatañāṇataṃ pakāsetvā taṃ ñāṇaṃ byākātuṃ gāthamāha. Tattha viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, abhijānaṃ tathāgatoti abhisaṅkhāravasena catasso paṭisandhivasena sattāti evaṃ sabbā viññāṇaṭṭhitiyo abhijānanto tathāgato. Tiṭṭhantamenaṃ jānātīti kammābhisaṅkhāravasena tiṭṭhametaṃ puggalaṃ jānāti – ‘‘āyatiṃ ayaṃ evaṃgatiko bhavissatī’’ti. Dhimuttanti ākiñcaññāyatanādīsu adhimuttaṃ. Tapparāyaṇanti tammayaṃ.
вин̃н̃аан̣адтид̇ияод̇и бадисанд̇хивин̃н̃аан̣асса таанаани савин̃н̃аан̣агаа канд̇хаа зва. д̇ад̇т̇а сзяяат̇аабийд̇и нид̣̇ассанад̇т̇з нибаад̇о яат̇аа мануссаад̇и ад̇т̇о. абаримаан̣зсуби хи жаггаваал̣зсу абаримаан̣аанам̣ мануссаанам̣ ван̣н̣асан̣таанаад̣̇ивасзна д̣̇взби згасад̣̇исаа над̇т̇и. язби хи гад̇т̇ажи яамагабхаад̇аро ван̣н̣зна ваа сан̣таанзна ваа сад̣̇исаа хонд̇и. д̇зби аалогид̇авилогид̇аад̣̇ийхи висад̣̇исаава хонд̇и. д̇асмаа ‘‘наанад̇д̇агааяаа’’д̇и вуд̇д̇аа. бадисанд̇хисан̃н̃аа бана нзсам̣ д̇ихзд̇угааби д̣̇ухзд̇угааби ахзд̇угааби ход̇и. д̇асмаа ‘‘наанад̇д̇асан̃н̃ино’’д̇и вуд̇д̇аа. згажжз жа д̣̇зваад̇и ча гаамааважарад̣̇зваа. д̇зсу хи гзсан̃жи гааяо нийло ход̇и, гзсан̃жи бийд̇агаад̣̇иван̣н̣о. сан̃н̃аа бана нзсам̣ д̇ихзд̇угааби д̣̇ухзд̇угааби ход̇и, ахзд̇угаа на ход̇и. згажжз жа винибаад̇игаад̇и жад̇уабааяавинимуд̇д̇аа бунаб̣б̣асумаад̇аа яагкиний бияан̇гарамаад̇аа пуссамид̇д̇аа д̇хаммаг̇уд̇д̇аад̇и звамаад̣̇аяо ан̃н̃з жа взмаанигаа бзд̇аа. зд̇зсан̃хи од̣̇аад̇агаал̣аман̇г̇уражчависаамаван̣н̣аад̣̇ивасзна жзва гисат̇ууларассад̣̇ийгхавасзна жа гааяо наанаа ход̇и, мануссаанам̣ вияа д̇ихзд̇угад̣̇ухзд̇угаахзд̇угавасзна сан̃н̃ааби. д̇з бана д̣̇зваа вияа на махзсагкаа, габан̣амануссаа вияа аббзсагкаа д̣̇уллабхагхаасажчаад̣̇анаа д̣̇угкабийл̣ид̇аа вихаранд̇и. згажжз гаал̣абагкз д̣̇угкид̇аа ж̇ун̣хабагкз сукид̇аа хонд̇и, д̇асмаа сукасамуссаяад̇о винибад̇ид̇ад̇д̇аа винибаад̇игаад̇и вуд̇д̇аа. яз банзд̇т̇а д̇ихзд̇угаа, д̇зсам̣ д̇хаммаабхисамаяоби ход̇и бияан̇гарамаад̇аад̣̇ийнам̣ вияа.
Viññāṇaṭṭhitiyoti paṭisandhiviññāṇassa ṭhānāni saviññāṇakā khandhā eva. Tattha seyyathāpīti nidassanatthe nipāto yathā manussāti attho. Aparimāṇesupi hi cakkavāḷesu aparimāṇānaṃ manussānaṃ vaṇṇasaṇṭhānādivasena dvepi ekasadisā natthi. Yepi hi katthaci yamakabhātaro vaṇṇena vā saṇṭhānena vā sadisā honti. Tepi ālokitavilokitādīhi visadisāva honti. Tasmā ‘‘nānattakāyā’’ti vuttā. Paṭisandhisaññā pana nesaṃ tihetukāpi duhetukāpi ahetukāpi hoti. Tasmā ‘‘nānattasaññino’’ti vuttā. Ekacce ca devāti cha kāmāvacaradevā. Tesu hi kesañci kāyo nīlo hoti, kesañci pītakādivaṇṇo. Saññā pana nesaṃ tihetukāpi duhetukāpi hoti, ahetukā na hoti. Ekacce ca vinipātikāti catuapāyavinimuttā punabbasumātā yakkhinī piyaṅkaramātā phussamittā dhammaguttāti evamādayo aññe ca vemānikā petā. Etesañhi odātakāḷamaṅguracchavisāmavaṇṇādivasena ceva kisathūlarassadīghavasena ca kāyo nānā hoti, manussānaṃ viya tihetukaduhetukāhetukavasena saññāpi. Te pana devā viya na mahesakkhā, kapaṇamanussā viya appesakkhā dullabhaghāsacchādanā dukkhapīḷitā viharanti. Ekacce kāḷapakkhe dukkhitā juṇhapakkhe sukhitā honti, tasmā sukhasamussayato vinipatitattā vinipātikāti vuttā. Ye panettha tihetukā, tesaṃ dhammābhisamayopi hoti piyaṅkaramātādīnaṃ viya.
б̣рахмагааяигаад̇и б̣рахмабаарисаж̇ж̇аб̣рахмабурохид̇амахааб̣рахмаано. батамаабхиниб̣б̣ад̇д̇аад̇и д̇з саб̣б̣зби батамаж̇жхаанзна ниб̣б̣ад̇д̇аа. б̣рахмабаарисаж̇ж̇аа бана барид̇д̇зна, б̣рахмабурохид̇аа маж̇жхимзна, гааяова нзсам̣ вибпааригад̇аро ход̇и. махааб̣рахмаано бан̣ийд̇зна, гааяо бана нзсам̣ ад̇ивибпааригад̇аро ход̇и. ид̇и д̇з гааяасса наанад̇д̇аа, батамаж̇жхаанавасзна сан̃н̃ааяа згад̇д̇аа наанад̇д̇агааяаа згад̇д̇асан̃н̃инод̇и вуд̇д̇аа. яат̇аа жа д̇з, звам̣ жад̇уусу абааязсу сад̇д̇аа. нираязсу хи гзсан̃жи г̇аавуд̇ам̣, гзсан̃жи ад̣дхаяож̇анам̣, гзсан̃жи д̇иг̇аавуд̇ам̣ ад̇д̇абхааво ход̇и, д̣̇звад̣̇ад̇д̇асса бана яож̇анасад̇иго ж̇аад̇о. д̇иражчаанзсуби гзжи куд̣̇д̣̇агаа хонд̇и, гзжи маханд̇аа. бзд̇д̇ивисаязсуби гзжи садтихад̇т̇аа, гзжи асийд̇ихад̇т̇аа хонд̇и, гзжи суван̣н̣аа, гзжи д̣̇уб̣б̣ан̣н̣аа. д̇ат̇аа гаалаган̃жигаа асураа. аби жзд̇т̇а д̣̇ийгхабидтигабзд̇аа наама садтияож̇анигааби хонд̇и. сан̃н̃аа бана саб̣б̣зсамби агусалавибаагаахзд̇угаава ход̇и. ид̇и аабааяигааби наанад̇д̇агааяаа згад̇д̇асан̃н̃инод̇и сан̇кам̣ г̇ажчанд̇и.
Brahmakāyikāti brahmapārisajjabrahmapurohitamahābrahmāno. Paṭhamābhinibbattāti te sabbepi paṭhamajjhānena nibbattā. Brahmapārisajjā pana parittena, brahmapurohitā majjhimena, kāyova nesaṃ vipphārikataro hoti. Mahābrahmāno paṇītena, kāyo pana nesaṃ ativipphārikataro hoti. Iti te kāyassa nānattā, paṭhamajjhānavasena saññāya ekattā nānattakāyā ekattasaññinoti vuttā. Yathā ca te, evaṃ catūsu apāyesu sattā. Nirayesu hi kesañci gāvutaṃ, kesañci aḍḍhayojanaṃ, kesañci tigāvutaṃ attabhāvo hoti, devadattassa pana yojanasatiko jāto. Tiracchānesupi keci khuddakā honti, keci mahantā. Pettivisayesupi keci saṭṭhihatthā, keci asītihatthā honti, keci suvaṇṇā, keci dubbaṇṇā. Tathā kālakañcikā asurā. Api cettha dīghapiṭṭhikapetā nāma saṭṭhiyojanikāpi honti. Saññā pana sabbesampi akusalavipākāhetukāva hoti. Iti āpāyikāpi nānattakāyā ekattasaññinoti saṅkhaṃ gacchanti.
аабхассараад̇и д̣̇ан̣д̣ауггааяа ажжи вияа зд̇зсам̣ сарийрад̇о аабхаа чиж̇ж̇ид̇ваа чиж̇ж̇ид̇ваа бад̇анд̇ий вияа сарад̇и висарад̇ийд̇и аабхассараа. д̇зсу бан̃жаганаяз д̣̇уд̇ияад̇ад̇ияаж̇жхаанад̣̇ваяам̣ барид̇д̇ам̣ бхаавзд̇ваа убабаннаа барид̇д̇аабхаа наама хонд̇и. маж̇жхимам̣ бхаавзд̇ваа убабаннаа аббамаан̣аабхаа наама хонд̇и. бан̣ийд̇ам̣ бхаавзд̇ваа убабаннаа аабхассараа наама хонд̇и. ид̇ха бана уггадтабарижчзд̣̇авасзна саб̣б̣з г̇ахид̇аа. саб̣б̣зсан̃хи д̇зсам̣ гааяо згавибпаарова ход̇и, сан̃н̃аа бана авид̇аггавижаарамад̇д̇аа жа авид̇аггаавижаараа жаад̇и наанаа.
Ābhassarāti daṇḍaukkāya acci viya etesaṃ sarīrato ābhā chijjitvā chijjitvā patantī viya sarati visaratīti ābhassarā. Tesu pañcakanaye dutiyatatiyajjhānadvayaṃ parittaṃ bhāvetvā upapannā parittābhā nāma honti. Majjhimaṃ bhāvetvā upapannā appamāṇābhā nāma honti. Paṇītaṃ bhāvetvā upapannā ābhassarā nāma honti. Idha pana ukkaṭṭhaparicchedavasena sabbe gahitā. Sabbesañhi tesaṃ kāyo ekavipphārova hoti, saññā pana avitakkavicāramattā ca avitakkaavicārā cāti nānā.
субхагин̣хаад̇и субхзна вогин̣н̣аа, субхзна сарийраббабхааван̣н̣зна згаг̇гханаад̇и ад̇т̇о. зд̇зсан̃хи на аабхассараанам̣ вияа чиж̇ж̇ид̇ваа чиж̇ж̇ид̇ваа бабхаа г̇ажчад̇ийд̇и. жад̇угганаяз д̇ад̇ияасса бан̃жаганаяз жад̇уггасса барид̇д̇амаж̇жхимабан̣ийд̇асса жхаанасса васзна барид̇д̇асубхааббамаан̣асубхасубхагин̣хаа наама худ̇ваа ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и. ид̇и саб̣б̣зби д̇з згад̇д̇агааяаа жзва жад̇уд̇т̇аж̇жхаанасан̃н̃ааяа згад̇д̇асан̃н̃ино жаад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. взхабпалааби жад̇уд̇т̇авин̃н̃аан̣адтид̇имзва бхаж̇анд̇и. асан̃н̃асад̇д̇аа вин̃н̃аан̣аабхааваа зд̇т̇а сан̇г̇ахам̣ на г̇ажчанд̇и, сад̇д̇ааваасзсу г̇ажчанд̇и.
Subhakiṇhāti subhena vokiṇṇā, subhena sarīrappabhāvaṇṇena ekagghanāti attho. Etesañhi na ābhassarānaṃ viya chijjitvā chijjitvā pabhā gacchatīti. Catukkanaye tatiyassa pañcakanaye catukkassa parittamajjhimapaṇītassa jhānassa vasena parittasubhaappamāṇasubhasubhakiṇhā nāma hutvā nibbattanti. Iti sabbepi te ekattakāyā ceva catutthajjhānasaññāya ekattasaññino cāti veditabbā. Vehapphalāpi catutthaviññāṇaṭṭhitimeva bhajanti. Asaññasattā viññāṇābhāvā ettha saṅgahaṃ na gacchanti, sattāvāsesu gacchanti.
суд̣̇д̇хааваасаа виваддабагкз тид̇аа, на саб̣б̣агаалигаа, габбасад̇асахассамби асан̇кязяяамби б̣уд̣̇д̇хасун̃н̃з логз на уббаж̇ж̇анд̇и. сол̣асагаббасахассаб̣бханд̇арз б̣уд̣̇д̇хзсу уббаннзсуязва уббаж̇ж̇анд̇и. д̇хаммажаггабавад̇д̇исса (сам̣. ни. 5.1081; махаава. 13; бади. ма. 2.30) бхаг̇авад̇о канд̇хааваарасад̣̇исаа хонд̇и. д̇асмаа нзва вин̃н̃аан̣адтид̇им̣, на жа сад̇д̇ааваасам̣ бхаж̇анд̇и. махаасийвад̇т̇зро бана ‘‘на ко бана со, саарибуд̇д̇а, ааваасо сулабхаруубо, яо маяаа анаавудтабуб̣б̣о иминаа д̣̇ийгхзна ад̣̇д̇хунаа ан̃н̃ад̇ра суд̣̇д̇хааваасзхи д̣̇звзхийд̇и иминаа суд̇д̇зна (ма. ни. 1.160) суд̣̇д̇хааваасааби жад̇уд̇т̇авин̃н̃аан̣адтид̇им̣ жад̇уд̇т̇асад̇д̇ааваасан̃жа бхаж̇анд̇ий’’д̇и вад̣̇ад̇и, д̇ам̣ аббадиб̣аахид̇ад̇д̇аа суд̇д̇асса анун̃н̃аад̇ам̣ (а. ни. адта. 3.7.44-45; бади. ма. адта. 1.1.21).
Suddhāvāsā vivaṭṭapakkhe ṭhitā, na sabbakālikā, kappasatasahassampi asaṅkhyeyyampi buddhasuññe loke na uppajjanti. Soḷasakappasahassabbhantare buddhesu uppannesuyeva uppajjanti. Dhammacakkapavattissa (saṃ. ni. 5.1081; mahāva. 13; paṭi. ma. 2.30) bhagavato khandhāvārasadisā honti. Tasmā neva viññāṇaṭṭhitiṃ, na ca sattāvāsaṃ bhajanti. Mahāsīvatthero pana ‘‘na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo, yo mayā anāvuṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā aññatra suddhāvāsehi devehīti iminā suttena (ma. ni. 1.160) suddhāvāsāpi catutthaviññāṇaṭṭhitiṃ catutthasattāvāsañca bhajantī’’ti vadati, taṃ appaṭibāhitattā suttassa anuññātaṃ (a. ni. aṭṭha. 3.7.44-45; paṭi. ma. aṭṭha. 1.1.21).
саб̣б̣асо руубасан̃н̃аанам̣ самад̇иггамаад̇и зд̇т̇а саб̣б̣асод̇и саб̣б̣аагаарзна, саб̣б̣аасам̣ ваа анавасзсаананд̇и ад̇т̇о. руубасан̃н̃аананд̇и сан̃н̃аасийсзна вуд̇д̇аруубааважараж̇жхаанаанан̃жзва д̇ад̣̇аарамман̣аанан̃жа. руубааважараж̇жхаанамби хи руубанд̇и вужжад̇и ‘‘руубий руубаани бассад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 248; бади. ма. 1.209), д̇асса аарамман̣амби ‘‘б̣ахид̣̇д̇хаа руубаани бассад̇и суван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣ааний’’д̇иаад̣̇ийсу (д̇ха. са. 223). д̇асмаа ид̇ха ‘‘руубз сан̃н̃аа руубасан̃н̃аа’’д̇и звам̣ сан̃н̃аасийсзна вуд̇д̇аруубааважараж̇жхаанассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. руубам̣ сан̃н̃аа ассаад̇и руубасан̃н̃аа, руубамасса нааманд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. звам̣ бат̇авийгасин̣аад̣̇ибхзд̣̇асса д̇ад̣̇аарамман̣асса жзд̇ам̣ ад̇хиважананд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamāti ettha sabbasoti sabbākārena, sabbāsaṃ vā anavasesānanti attho. Rūpasaññānanti saññāsīsena vuttarūpāvacarajjhānānañceva tadārammaṇānañca. Rūpāvacarajjhānampi hi rūpanti vuccati ‘‘rūpī rūpāni passatī’’tiādīsu (dha. sa. 248; paṭi. ma. 1.209), tassa ārammaṇampi ‘‘bahiddhā rūpāni passati suvaṇṇadubbaṇṇānī’’tiādīsu (dha. sa. 223). Tasmā idha ‘‘rūpe saññā rūpasaññā’’ti evaṃ saññāsīsena vuttarūpāvacarajjhānassetaṃ adhivacanaṃ. Rūpaṃ saññā assāti rūpasaññā, rūpamassa nāmanti vuttaṃ hoti. Evaṃ pathavīkasiṇādibhedassa tadārammaṇassa cetaṃ adhivacananti veditabbaṃ.
самад̇иггамаад̇и вирааг̇аа нирод̇хаа жа. гим̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и? зд̇аасам̣ гусалавибаагагирияавасзна бан̃жад̣̇асаннам̣ жхаанасан̇каад̇аанам̣ руубасан̃н̃аанам̣ зд̇зсан̃жа бат̇авийгасин̣аад̣̇ивасзна адтаннам̣ аарамман̣асан̇каад̇аанам̣ руубасан̃н̃аанам̣ саб̣б̣аагаарзна анавасзсаанам̣ ваа вирааг̇аа жа нирод̇хаа жа вирааг̇ахзд̇у жзва нирод̇хахзд̇у жа аагаасаанан̃жааяад̇анам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарад̇и. на хи саггаа саб̣б̣асо анад̇игганд̇аруубасан̃н̃зна зд̇ам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарид̇унд̇и. д̇ад̇т̇а яасмаа аарамман̣з авирад̇д̇асса сан̃н̃аасамад̇иггамо на ход̇и, самад̇игганд̇аасу жа сан̃н̃аасу аарамман̣ам̣ самад̇игганд̇амзва ход̇и. д̇асмаа аарамман̣асамад̇иггамам̣ авад̇ваа –
Samatikkamāti virāgā nirodhā ca. Kiṃ vuttaṃ hoti? Etāsaṃ kusalavipākakiriyavasena pañcadasannaṃ jhānasaṅkhātānaṃ rūpasaññānaṃ etesañca pathavīkasiṇādivasena aṭṭhannaṃ ārammaṇasaṅkhātānaṃ rūpasaññānaṃ sabbākārena anavasesānaṃ vā virāgā ca nirodhā ca virāgahetu ceva nirodhahetu ca ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Na hi sakkā sabbaso anatikkantarūpasaññena etaṃ upasampajja viharitunti. Tattha yasmā ārammaṇe avirattassa saññāsamatikkamo na hoti, samatikkantāsu ca saññāsu ārammaṇaṃ samatikkantameva hoti. Tasmā ārammaṇasamatikkamaṃ avatvā –
‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амаа руубасан̃н̃аа? руубааважарасамаабад̇д̇им̣ самаабаннасса ваа убабаннасса ваа д̣̇идтад̇хаммасукавихаарисса ваа сан̃н̃аа сан̃ж̇аананаа сан̃ж̇аанид̇ад̇д̇ам̣, имаа вужжанд̇и руубасан̃н̃ааяо. имаа руубасан̃н̃ааяо ад̇игганд̇о ход̇и вийд̇игганд̇о самад̇игганд̇о, д̇зна вужжад̇и саб̣б̣асо руубасан̃н̃аанам̣ самад̇иггамаа’’д̇и –
‘‘Tattha katamā rūpasaññā? Rūpāvacarasamāpattiṃ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ, imā vuccanti rūpasaññāyo. Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto, tena vuccati sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā’’ti –
звам̣ вибхан̇г̇з (вибха. 602) сан̃н̃аанам̣язва самад̇иггамо вуд̇д̇о. яасмаа бана аарамман̣асамад̇иггамзна бад̇д̇аб̣б̣аа зд̇аа самаабад̇д̇ияо, на згасмим̣язва аарамман̣з батамаж̇жхаанаад̣̇ийни вияа, д̇асмаа аяам̣ аарамман̣асамад̇иггамавасзнааби ад̇т̇аван̣н̣анаа гад̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Evaṃ vibhaṅge (vibha. 602) saññānaṃyeva samatikkamo vutto. Yasmā pana ārammaṇasamatikkamena pattabbā etā samāpattiyo, na ekasmiṃyeva ārammaṇe paṭhamajjhānādīni viya, tasmā ayaṃ ārammaṇasamatikkamavasenāpi atthavaṇṇanā katāti veditabbā.
бадигхасан̃н̃аанам̣ ад̇т̇ан̇г̇амаад̇и жагкаад̣̇ийнам̣ вад̇т̇уунам̣ руубаад̣̇ийнам̣ аарамман̣аанан̃жа бадигхаад̇зна уббаннаа сан̃н̃аа бадигхасан̃н̃аа, руубасан̃н̃аад̣̇ийнам̣ зд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. яат̇ааха – ‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амаа бадигхасан̃н̃аа? руубасан̃н̃аа сад̣̇д̣̇асан̃н̃аа г̇анд̇хасан̃н̃аа расасан̃н̃аа подтаб̣б̣асан̃н̃аа, имаа вужжанд̇и бадигхасан̃н̃ааяо’’д̇и (вибха. 603). д̇аасам̣ гусалавибаагаанам̣ бан̃жаннам̣ агусалавибаагаанам̣ бан̃жаннанд̇и саб̣б̣асо д̣̇асаннам̣ бадигхасан̃н̃аанам̣ ад̇т̇ан̇г̇амаа бахаанаа асамуббаад̣̇аа, аббавад̇д̇им̣ гад̇ваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Paṭighasaññānaṃatthaṅgamāti cakkhādīnaṃ vatthūnaṃ rūpādīnaṃ ārammaṇānañca paṭighātena uppannā saññā paṭighasaññā, rūpasaññādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Yathāha – ‘‘tattha katamā paṭighasaññā? Rūpasaññā saddasaññā gandhasaññā rasasaññā phoṭṭhabbasaññā, imā vuccanti paṭighasaññāyo’’ti (vibha. 603). Tāsaṃ kusalavipākānaṃ pañcannaṃ akusalavipākānaṃ pañcannanti sabbaso dasannaṃ paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā pahānā asamuppādā, appavattiṃ katvāti vuttaṃ hoti.
гааман̃жзд̇аа батамаж̇жхаанаад̣̇ийни самаабаннассааби на санд̇и, на хи д̇асмим̣ самаяз бан̃жад̣̇вааравасзна жид̇д̇ам̣ бавад̇д̇ад̇и, звам̣ санд̇зби ан̃н̃ад̇т̇а бахийнаанам̣ сукад̣̇угкаанам̣ жад̇уд̇т̇аж̇жхаанз вияа саггааяад̣̇идтаад̣̇ийнам̣ д̇ад̇ияамаг̇г̇з вияа жа имасмим̣язва жхаанз уссаахаж̇ананад̇т̇ам̣ имасса жхаанасса басам̣саавасзна зд̇аасам̣ зд̇т̇а важанам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ат̇а ваа – гин̃жааби д̇аа руубааважарам̣ самаабаннасса на санд̇и, ат̇а ко на бахийнад̇д̇аа на санд̇и, на хи руубавирааг̇ааяа руубааважарабхааванаа сам̣вад̇д̇ад̇и, руубааяад̇д̇аа жа зд̇аасам̣ бавад̇д̇и, аяам̣ бана бхааванаа руубавирааг̇ааяа сам̣вад̇д̇ад̇и . д̇асмаа д̇аа зд̇т̇а ‘‘бахийнаа’’д̇и вад̇д̇ум̣ ваддад̇и. на гзвалан̃жа вад̇д̇ум̣, згам̣сзнзва звам̣ д̇хаарзд̇умби ваддад̇и. д̇аасан̃хи ид̇о буб̣б̣з аббахийнад̇д̇ааязва ‘‘батамаж̇жхаанам̣ самаабаннасса сад̣̇д̣̇о ган̣даго’’д̇и (а. ни. 10.72) вуд̇д̇о бхаг̇авад̇аа. ид̇ха жа бахийнад̇д̇ааязва аруубасамаабад̇д̇ийнам̣ аанзн̃ж̇ад̇аа санд̇авимогкад̇аа жа вуд̇д̇аа – ‘‘аал̣ааро жа гаалаамо аруубам̣ самаабанно бан̃жамад̇д̇аани сагадасад̇аани ниссааяа ниссааяа ад̇игганд̇аани нзва ад̣̇д̣̇аса, на бана сад̣̇д̣̇ам̣ ассосий’’д̇и (д̣̇ий. ни. 2.192).
Kāmañcetā paṭhamajjhānādīni samāpannassāpi na santi, na hi tasmiṃ samaye pañcadvāravasena cittaṃ pavattati, evaṃ santepi aññattha pahīnānaṃ sukhadukkhānaṃ catutthajjhāne viya sakkāyadiṭṭhādīnaṃ tatiyamagge viya ca imasmiṃyeva jhāne ussāhajananatthaṃ imassa jhānassa pasaṃsāvasena etāsaṃ ettha vacanaṃ veditabbaṃ. Atha vā – kiñcāpi tā rūpāvacaraṃ samāpannassa na santi, atha kho na pahīnattā na santi, na hi rūpavirāgāya rūpāvacarabhāvanā saṃvattati, rūpāyattā ca etāsaṃ pavatti, ayaṃ pana bhāvanā rūpavirāgāya saṃvattati . Tasmā tā ettha ‘‘pahīnā’’ti vattuṃ vaṭṭati. Na kevalañca vattuṃ, ekaṃseneva evaṃ dhāretumpi vaṭṭati. Tāsañhi ito pubbe appahīnattāyeva ‘‘paṭhamajjhānaṃ samāpannassa saddo kaṇṭako’’ti (a. ni. 10.72) vutto bhagavatā. Idha ca pahīnattāyeva arūpasamāpattīnaṃ āneñjatā santavimokkhatā ca vuttā – ‘‘āḷāro ca kālāmo arūpaṃ samāpanno pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva addasa, na pana saddaṃ assosī’’ti (dī. ni. 2.192).
наанад̇д̇асан̃н̃аанам̣ аманасигаараад̇и наанад̇д̇з г̇ожарз бавад̇д̇аанам̣ сан̃н̃аанам̣, наанад̇д̇аанам̣ ваа сан̃н̃аанам̣. яасмаа хи зд̇аа –
Nānattasaññānaṃ amanasikārāti nānatte gocare pavattānaṃ saññānaṃ, nānattānaṃ vā saññānaṃ. Yasmā hi etā –
‘‘д̇ад̇т̇а гад̇амаа наанад̇д̇асан̃н̃аа? асамаабаннасса манод̇хаад̇усаман̇г̇исса ваа мановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇усаман̇г̇исса ваа сан̃н̃аа сан̃ж̇аананаа сан̃ж̇аанид̇ад̇д̇ам̣, имаа вужжанд̇и наанад̇д̇асан̃н̃ааяо’’д̇и (вибха. 604) –
‘‘Tattha katamā nānattasaññā? Asamāpannassa manodhātusamaṅgissa vā manoviññāṇadhātusamaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ, imā vuccanti nānattasaññāyo’’ti (vibha. 604) –
звам̣ вибхан̇г̇з вибхаж̇ид̇ваа вуд̇д̇аава ид̇ха ад̇хиббзд̇аа асамаабаннасса манод̇хаад̇умановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇усан̇г̇ахид̇аа сан̃н̃аа руубасад̣̇д̣̇аад̣̇ибхзд̣̇з наанад̇д̇з наанаасабхаавз г̇ожарз бавад̇д̇анд̇и. яасмаа жзд̇аа адта гаамааважарагусаласан̃н̃аа д̣̇ваад̣̇аса агусаласан̃н̃аа згаад̣̇аса гаамааважарагусалавибаагасан̃н̃аа д̣̇вз агусалавибаагасан̃н̃аа згаад̣̇аса гаамааважарагирияасан̃н̃аад̇и звам̣ жад̇ужад̇д̇аалийсамби сан̃н̃аа наанад̇д̇аа наанаасабхааваа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асад̣̇исаа, д̇асмаа ‘‘наанад̇д̇асан̃н̃аа’’д̇и вуд̇д̇аа. д̇аасам̣ саб̣б̣асо наанад̇д̇асан̃н̃аанам̣ аманасигаараа анааваж̇ж̇анаа асаманнаахаараа абажжавзгкан̣аа. яасмаа д̇аа нааваж̇ж̇ад̇и на манасигарод̇и на бажжавзгкад̇и, д̇асмаад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и.
Evaṃ vibhaṅge vibhajitvā vuttāva idha adhippetā asamāpannassa manodhātumanoviññāṇadhātusaṅgahitā saññā rūpasaddādibhede nānatte nānāsabhāve gocare pavattanti. Yasmā cetā aṭṭha kāmāvacarakusalasaññā dvādasa akusalasaññā ekādasa kāmāvacarakusalavipākasaññā dve akusalavipākasaññā ekādasa kāmāvacarakiriyasaññāti evaṃ catucattālīsampi saññā nānattā nānāsabhāvā aññamaññaṃ asadisā, tasmā ‘‘nānattasaññā’’ti vuttā. Tāsaṃ sabbaso nānattasaññānaṃ amanasikārā anāvajjanā asamannāhārā apaccavekkhaṇā. Yasmā tā nāvajjati na manasikaroti na paccavekkhati, tasmāti vuttaṃ hoti.
яасмаа жзд̇т̇а буримаа руубасан̃н̃аа бадигхасан̃н̃аа жа иминаа жхаанзна ниб̣б̣ад̇д̇з бхавзби на виж̇ж̇анд̇и, баг̇зва д̇асмим̣ бхавз имам̣ жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихаран̣агаалз, д̇асмаа д̇аасам̣ ‘‘самад̇иггамаа ад̇т̇ан̇г̇амаа’’д̇и д̣̇взд̇хааби абхаавоязва вуд̇д̇о. наанад̇д̇асан̃н̃аасу бана яасмаа адта гаамааважарагусаласан̃н̃аа нава гирияасан̃н̃аа д̣̇аса агусаласан̃н̃аад̇и, имаа сад̇д̇авийсад̇и сан̃н̃аа иминаа жхаанзна ниб̣б̣ад̇д̇з бхавз виж̇ж̇анд̇и, д̇асмаа д̇аасам̣ ‘‘аманасигаараа’’д̇и вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇рааби хи имам̣ жхаанам̣ убасамбаж̇ж̇а вихаранд̇о д̇аасам̣ аманасигаарааязва убасамбаж̇ж̇а вихарад̇и, д̇аа бана манасигаронд̇о асамаабанно ход̇ийд̇и. сан̇кзбад̇о жзд̇т̇а ‘‘руубасан̃н̃аанам̣ самад̇иггамаа’’д̇и иминаа саб̣б̣аруубааважарад̇хаммаанам̣ бахаанам̣ вуд̇д̇ам̣. ‘‘бадигхасан̃н̃аанам̣ ад̇т̇ан̇г̇амаа наанад̇д̇асан̃н̃аанам̣ аманасигаараа’’д̇и иминаа саб̣б̣зсам̣ гаамааважаражид̇д̇ажзд̇асигаанан̃жа бахаанам̣ аманасигааро жа вуд̇д̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о (бади. ма. адта. 2.1.213).
Yasmā cettha purimā rūpasaññā paṭighasaññā ca iminā jhānena nibbatte bhavepi na vijjanti, pageva tasmiṃ bhave imaṃ jhānaṃ upasampajja viharaṇakāle, tasmā tāsaṃ ‘‘samatikkamā atthaṅgamā’’ti dvedhāpi abhāvoyeva vutto. Nānattasaññāsu pana yasmā aṭṭha kāmāvacarakusalasaññā nava kiriyasaññā dasa akusalasaññāti, imā sattavīsati saññā iminā jhānena nibbatte bhave vijjanti, tasmā tāsaṃ ‘‘amanasikārā’’ti vuttanti veditabbaṃ. Tatrāpi hi imaṃ jhānaṃ upasampajja viharanto tāsaṃ amanasikārāyeva upasampajja viharati, tā pana manasikaronto asamāpanno hotīti. Saṅkhepato cettha ‘‘rūpasaññānaṃ samatikkamā’’ti iminā sabbarūpāvacaradhammānaṃ pahānaṃ vuttaṃ. ‘‘Paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā’’ti iminā sabbesaṃ kāmāvacaracittacetasikānañca pahānaṃ amanasikāro ca vuttoti veditabbo (paṭi. ma. aṭṭha. 2.1.213).
ид̇и бхаг̇аваа баннарасаннам̣ руубасан̃н̃аанам̣ самад̇иггамзна д̣̇асаннам̣ бадигхасан̃н̃аанам̣ ад̇т̇ан̇г̇амзна жад̇ужад̇д̇аалийсааяа наанад̇д̇асан̃н̃аанам̣ аманасигаарзнаад̇и д̇ийхи бад̣̇зхи аагаасаанан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇ияаа ван̣н̣ам̣ гат̇зси. гим̣ гааран̣аад̇и жз? сод̇уунам̣ уссаахаж̇ананад̇т̇ан̃жзва балобханад̇т̇ан̃жа. сажз хи гзжи абан̣д̣ид̇аа вад̣̇зяяум̣ – ‘‘сад̇т̇аа аагаасаанан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇им̣ ниб̣б̣ад̇д̇зт̇аад̇и вад̣̇ад̇и, го ну ко зд̇ааяа ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ааяа ад̇т̇о, го аанисам̣со’’д̇и. ‘‘д̇з звам̣ вад̇д̇ум̣ маа лабханд̇уу’’д̇и имзхи аагаарзхи самаабад̇д̇ияаа ван̣н̣ам̣ гат̇зси. д̇ан̃хи нзсам̣ суд̇ваа звам̣ бхависсад̇и – ‘‘звам̣ санд̇аа гира аяам̣ самаабад̇д̇и звам̣ бан̣ийд̇аа, ниб̣б̣ад̇д̇зссаама на’’нд̇и, ат̇ассаа ниб̣б̣ад̇д̇анад̇т̇ааяа уссаахам̣ гариссанд̇ийд̇и.
Iti bhagavā pannarasannaṃ rūpasaññānaṃ samatikkamena dasannaṃ paṭighasaññānaṃ atthaṅgamena catucattālīsāya nānattasaññānaṃ amanasikārenāti tīhi padehi ākāsānañcāyatanasamāpattiyā vaṇṇaṃ kathesi. Kiṃ kāraṇāti ce? Sotūnaṃ ussāhajananatthañceva palobhanatthañca. Sace hi keci apaṇḍitā vadeyyuṃ – ‘‘satthā ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ nibbattethāti vadati, ko nu kho etāya nibbattitāya attho, ko ānisaṃso’’ti. ‘‘Te evaṃ vattuṃ mā labhantū’’ti imehi ākārehi samāpattiyā vaṇṇaṃ kathesi. Tañhi nesaṃ sutvā evaṃ bhavissati – ‘‘evaṃ santā kira ayaṃ samāpatti evaṃ paṇītā, nibbattessāma na’’nti, athassā nibbattanatthāya ussāhaṃ karissantīti.
балобханад̇т̇ан̃жааби д̇зсам̣ зд̇иссаа ван̣н̣ам̣ гат̇зси висаган̣дагаваан̣иж̇овияа, висаган̣дагаваан̣иж̇о наама г̇ул̣аваан̣иж̇о вужжад̇и. со гира г̇ул̣апаан̣ид̇акан̣д̣асаггараад̣̇ийни сагадзна аад̣̇ааяа бажжанд̇аг̇аамам̣ г̇анд̇ваа ‘‘висаган̣дагам̣ г̇ан̣хат̇а, висаган̣дагам̣ г̇ан̣хат̇аа’’д̇и уг̇гхосзси. д̇ам̣ суд̇ваа г̇аамигаа ‘‘висам̣ наама гагкал̣ам̣, яо нам̣ каад̣̇ад̇и, со марад̇и, ган̣дагоби виж̇жхид̇ваа маарзд̇и, убхобзд̇з гагкал̣аа, го зд̇т̇а аанисам̣со’’д̇и г̇зхад̣̇ваараани т̇агзсум̣, д̣̇аарагз жа балаабзсум̣. д̇ам̣ д̣̇исваа ваан̣иж̇о ‘‘авохаарагусалаа имз г̇аамигаа, ханд̣̇а нз убааязна г̇ан̣хаабзмий’’д̇и ‘‘ад̇имад̇хурам̣ г̇ан̣хат̇а, ад̇исаад̣̇ум̣ г̇ан̣хат̇а, г̇ул̣ам̣ паан̣ид̇ам̣ саггарам̣ самаг̇гхам̣ лаб̣бхад̇и, гуудамаасагагуудагахаабан̣аад̣̇ийхиби лаб̣бхад̇ий’’д̇и уг̇гхосзси. д̇ам̣ суд̇ваа г̇аамигаа хадтабахадтаа нигканд̇аа б̣ахумби муулам̣ д̣̇ад̇ваа г̇ахзсум̣.
Palobhanatthañcāpi tesaṃ etissā vaṇṇaṃ kathesi visakaṇṭakavāṇijoviya, visakaṇṭakavāṇijo nāma guḷavāṇijo vuccati. So kira guḷaphāṇitakhaṇḍasakkarādīni sakaṭena ādāya paccantagāmaṃ gantvā ‘‘visakaṇṭakaṃ gaṇhatha, visakaṇṭakaṃ gaṇhathā’’ti ugghosesi. Taṃ sutvā gāmikā ‘‘visaṃ nāma kakkhaḷaṃ, yo naṃ khādati, so marati, kaṇṭakopi vijjhitvā māreti, ubhopete kakkhaḷā, ko ettha ānisaṃso’’ti gehadvārāni thakesuṃ, dārake ca palāpesuṃ. Taṃ disvā vāṇijo ‘‘avohārakusalā ime gāmikā, handa ne upāyena gaṇhāpemī’’ti ‘‘atimadhuraṃ gaṇhatha, atisāduṃ gaṇhatha, guḷaṃ phāṇitaṃ sakkaraṃ samagghaṃ labbhati, kūṭamāsakakūṭakahāpaṇādīhipi labbhatī’’ti ugghosesi. Taṃ sutvā gāmikā haṭṭhapahaṭṭhā nikkhantā bahumpi mūlaṃ datvā gahesuṃ.
д̇ад̇т̇а ваан̣иж̇асса ‘‘висаган̣дагам̣ г̇ан̣хат̇аа’’д̇и уг̇гхосанам̣ вияа бхаг̇авад̇о ‘‘аагаасаанан̃жааяад̇анасамаабад̇д̇им̣ ниб̣б̣ад̇д̇зт̇аа’’д̇и важанам̣. ‘‘убхобзд̇з гагкал̣аа, го зд̇т̇а аанисам̣со’’д̇и г̇аамигаанам̣ жинд̇анам̣ вияа ‘‘бхаг̇аваа ‘аагаасаанан̃жааяад̇анам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зт̇аа’д̇и ааха, го ну ко зд̇т̇а аанисам̣со, наасса г̇ун̣ам̣ ж̇аанаамаа’’д̇и сод̇уунам̣ жинд̇анам̣. ат̇асса ваан̣иж̇асса ‘‘ад̇имад̇хурам̣ г̇ан̣хат̇аа’’д̇иаад̣̇иважанам̣ вияа бхаг̇авад̇о руубасан̃н̃аасамад̇иггаманаад̣̇игам̣ аанисам̣саббагаасанам̣. ид̣̇ан̃хи суд̇ваа д̇з б̣ахумби муулам̣ д̣̇ад̇ваа г̇аамигаа вияа г̇ул̣ам̣ ‘‘иминаа аанисам̣сзна балобхид̇ажид̇д̇аа маханд̇амби уссаахам̣ гад̇ваа имам̣ самаабад̇д̇им̣ ниб̣б̣ад̇д̇зссанд̇ий’’д̇и уссаахаж̇ананад̇т̇ам̣ балобханад̇т̇ан̃жа гат̇зси.
Tattha vāṇijassa ‘‘visakaṇṭakaṃ gaṇhathā’’ti ugghosanaṃ viya bhagavato ‘‘ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ nibbattethā’’ti vacanaṃ. ‘‘Ubhopete kakkhaḷā, ko ettha ānisaṃso’’ti gāmikānaṃ cintanaṃ viya ‘‘bhagavā ‘ākāsānañcāyatanaṃ nibbattethā’ti āha, ko nu kho ettha ānisaṃso, nāssa guṇaṃ jānāmā’’ti sotūnaṃ cintanaṃ. Athassa vāṇijassa ‘‘atimadhuraṃ gaṇhathā’’tiādivacanaṃ viya bhagavato rūpasaññāsamatikkamanādikaṃ ānisaṃsappakāsanaṃ. Idañhi sutvā te bahumpi mūlaṃ datvā gāmikā viya guḷaṃ ‘‘iminā ānisaṃsena palobhitacittā mahantampi ussāhaṃ katvā imaṃ samāpattiṃ nibbattessantī’’ti ussāhajananatthaṃ palobhanatthañca kathesi.
аагаасаанан̃жааяад̇ануубаг̇аад̇и зд̇т̇а наасса анд̇од̇и ананд̇ам̣, аагаасам̣ ананд̇ам̣ аагаасаананд̇ам̣, аагаасаананд̇ам̣ зва аагаасаанан̃жам̣, д̇ам̣ аагаасаанан̃жам̣ ад̇хидтаанадтзна ааяад̇анамасса сасамбаяуд̇д̇ад̇хаммасса жхаанасса д̣̇зваанам̣ д̣̇звааяад̇анамиваад̇и аагаасаанан̃жааяад̇анам̣. гасин̣уг̇гхаадимаагаасассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̇ад̇т̇а жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа бадисанд̇хивасзна аагаасаанан̃жааяад̇анабхавам̣ убаг̇ад̇аа аагаасаанан̃жааяад̇ануубаг̇аа. ид̇о барзсу висзсамад̇д̇амзва ван̣н̣аяиссаама (д̇ха. са. адта. 265, 1436-7).
Ākāsānañcāyatanūpagāti ettha nāssa antoti anantaṃ, ākāsaṃ anantaṃ ākāsānantaṃ, ākāsānantaṃ eva ākāsānañcaṃ, taṃ ākāsānañcaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena āyatanamassa sasampayuttadhammassa jhānassa devānaṃ devāyatanamivāti ākāsānañcāyatanaṃ. Kasiṇugghāṭimākāsassetaṃ adhivacanaṃ. Tattha jhānaṃ nibbattetvā paṭisandhivasena ākāsānañcāyatanabhavaṃ upagatā ākāsānañcāyatanūpagā. Ito paresu visesamattameva vaṇṇayissāma (dha. sa. aṭṭha. 265, 1436-7).
аагаасаанан̃жааяад̇анам̣ самад̇иггаммаад̇и зд̇т̇а д̇аава буб̣б̣з вуд̇д̇анаязна аагаасаанан̃жам̣ ааяад̇анамасса ад̇хидтаанадтзнаад̇и жхаанамби аагаасаанан̃жааяад̇анам̣, вуд̇д̇анаязнзва аарамман̣амби. звамзд̇ам̣ жхаанан̃жа аарамман̣ан̃жаад̇и убхаяамби аббавад̇д̇игаран̣зна жа аманасигаран̣зна жа самад̇иггамид̇ваава яасмаа ид̣̇ам̣ вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарид̇аб̣б̣ам̣, д̇асмаа убхаяамбзд̇ам̣ згаж̇жхам̣ гад̇ваа ‘‘аагаасаанан̃жааяад̇анам̣ самад̇иггаммаа’’д̇и ид̣̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Ākāsānañcāyatanaṃ samatikkammāti ettha tāva pubbe vuttanayena ākāsānañcaṃ āyatanamassa adhiṭṭhānaṭṭhenāti jhānampi ākāsānañcāyatanaṃ, vuttanayeneva ārammaṇampi. Evametaṃ jhānañca ārammaṇañcāti ubhayampi appavattikaraṇena ca amanasikaraṇena ca samatikkamitvāva yasmā idaṃ viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharitabbaṃ, tasmā ubhayampetaṃ ekajjhaṃ katvā ‘‘ākāsānañcāyatanaṃ samatikkammā’’ti idaṃ vuttanti veditabbaṃ.
вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇ануубаг̇аад̇и зд̇т̇а бана ‘‘ананд̇а’’нд̇и манасигаад̇аб̣б̣авасзна наасса анд̇од̇и ананд̇ам̣, ананд̇амзва аанан̃жам̣, вин̃н̃аан̣ам̣ аанан̃жам̣ ‘‘вин̃н̃аан̣аанан̃жа’’нд̇и авад̇ваа ‘‘вин̃н̃аан̣ан̃жа’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. аяан̃хзд̇т̇а рул̣хийсад̣̇д̣̇о. д̇ад̣̇зва вин̃н̃аан̣ан̃жам̣ ад̇хидтаанадтзна ааяад̇ананд̇и вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣. д̇ад̇т̇а жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анабхавам̣ убаг̇ад̇аа вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇ануубаг̇аа.
Viññāṇañcāyatanūpagāti ettha pana ‘‘ananta’’nti manasikātabbavasena nāssa antoti anantaṃ, anantameva ānañcaṃ, viññāṇaṃ ānañcaṃ ‘‘viññāṇānañca’’nti avatvā ‘‘viññāṇañca’’nti vuttaṃ. Ayañhettha ruḷhīsaddo. Tadeva viññāṇañcaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena āyatananti viññāṇañcāyatanaṃ. Tattha jhānaṃ nibbattetvā viññāṇañcāyatanabhavaṃ upagatā viññāṇañcāyatanūpagā.
вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ самад̇иггаммаад̇и зд̇т̇аби буб̣б̣з вуд̇д̇анаязнзва вин̃н̃аан̣ан̃жам̣ ааяад̇анамасса ад̇хидтаанадтзнаад̇и жхаанамби вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣, вуд̇д̇анаязнзва жа аарамман̣амби. звамзд̇ам̣ жхаанан̃жа аарамман̣ан̃жаад̇и убхаяамби аббавад̇д̇игаран̣зна жа аманасигаран̣зна жа самад̇иггамид̇ваава яасмаа ид̣̇ам̣ аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣ убасамбаж̇ж̇а вихарид̇аб̣б̣ам̣, д̇асмаа убхаяамбзд̇ам̣ згаж̇жхам̣ гад̇ваа ‘‘вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ самад̇иггаммаа’’д̇и ид̣̇ам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Viññāṇañcāyatanaṃ samatikkammāti etthapi pubbe vuttanayeneva viññāṇañcaṃ āyatanamassa adhiṭṭhānaṭṭhenāti jhānampi viññāṇañcāyatanaṃ, vuttanayeneva ca ārammaṇampi. Evametaṃ jhānañca ārammaṇañcāti ubhayampi appavattikaraṇena ca amanasikaraṇena ca samatikkamitvāva yasmā idaṃ ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharitabbaṃ, tasmā ubhayampetaṃ ekajjhaṃ katvā ‘‘viññāṇañcāyatanaṃ samatikkammā’’ti idaṃ vuttanti veditabbaṃ.
аагин̃жан̃н̃ааяад̇ануубаг̇аад̇и зд̇т̇а бана наасса гин̃жананд̇и агин̃жанам̣, анд̇амасо бхан̇г̇амад̇д̇амби асса авасидтам̣ над̇т̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. агин̃жанасса бхааво аагин̃жан̃н̃ам̣, аагаасаанан̃жааяад̇анавин̃н̃аан̣аабаг̇амассзд̇ам̣ ад̇хиважанам̣. д̇ам̣ аагин̃жан̃н̃ам̣ ад̇хидтаанадтзна ааяад̇ананд̇и аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣. д̇ад̇т̇а жхаанам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа аагин̃жан̃н̃ааяад̇анабхавам̣ убаг̇ад̇аа аагин̃жан̃н̃ааяад̇ануубаг̇аа. аяам̣ сад̇д̇амавин̃н̃аан̣адтид̇ийд̇и имам̣ сад̇д̇амам̣ бадисанд̇хивин̃н̃аан̣асса таанам̣ ж̇аанаад̇и . нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анам̣ яат̇зва сан̃н̃ааяа, звам̣ вин̃н̃аан̣ассааби сукумад̇д̇аа нзва вин̃н̃аан̣ам̣ наавин̃н̃аан̣ам̣, д̇асмаа вин̃н̃аан̣адтид̇ийсу на вуд̇д̇ам̣.
Ākiñcaññāyatanūpagāti ettha pana nāssa kiñcananti akiñcanaṃ, antamaso bhaṅgamattampi assa avasiṭṭhaṃ natthīti vuttaṃ hoti. Akiñcanassa bhāvo ākiñcaññaṃ, ākāsānañcāyatanaviññāṇāpagamassetaṃ adhivacanaṃ. Taṃ ākiñcaññaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena āyatananti ākiñcaññāyatanaṃ. Tattha jhānaṃ nibbattetvā ākiñcaññāyatanabhavaṃ upagatā ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamaviññāṇaṭṭhitīti imaṃ sattamaṃ paṭisandhiviññāṇassa ṭhānaṃ jānāti . Nevasaññānāsaññāyatanaṃ yatheva saññāya, evaṃ viññāṇassāpi sukhumattā neva viññāṇaṃ nāviññāṇaṃ, tasmā viññāṇaṭṭhitīsu na vuttaṃ.
абхууд̇анд̇и абхууд̇ад̇т̇ам̣ ‘‘руубам̣ ад̇д̇аа’’д̇иаад̣̇иважанам̣. д̇ам̣ вибаллаасабхаавад̇о ад̇ажчам̣. д̣̇идтиниссаяад̇о анад̇т̇асан̃хид̇ам̣. ат̇а ваа абхууд̇анд̇и асанд̇ам̣ авиж̇ж̇амаанам̣. ажорассзва ‘‘ид̣̇ам̣ д̇з жоригааяа аабхад̇ам̣, на ид̣̇ам̣ д̇уяхам̣ гхарз д̇хана’’нд̇иаад̣̇иважанам̣. ад̇ажчанд̇и ад̇ат̇аагаарам̣ ан̃н̃ат̇аа санд̇ам̣. анад̇т̇асан̃хид̇анд̇и на ид̇халогад̇т̇ам̣ ваа баралогад̇т̇ам̣ ваа ниссид̇ам̣. на д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о б̣яаагарод̇ийд̇и д̇ам̣ анияяаанигагат̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о на гат̇зд̇и. бхууд̇ам̣ д̇ажчам̣ анад̇т̇асан̃хид̇анд̇и рааж̇агат̇аад̣̇ид̇иражчаанагат̇ам̣. бхууд̇ам̣ д̇ажчам̣ ад̇т̇асан̃хид̇анд̇и арияасажжасанниссид̇ам̣. д̇ад̇ра гаалан̃н̃уу д̇ат̇ааг̇ад̇о ход̇ийд̇и д̇асмим̣ д̇ад̇ияаб̣яаагаран̣з д̇асса бан̃хасса б̣яаагаран̣ад̇т̇ааяа д̇ат̇ааг̇ад̇о гаалан̃н̃уу ход̇и. махааж̇анасса аад̣̇аанагаалам̣ г̇ахан̣агаалам̣ ж̇аанид̇ваа сахзд̇угам̣ сагааран̣ам̣ гад̇ваа яуд̇д̇абад̇д̇агаалзязва б̣яаагарод̇ийд̇и ад̇т̇о.
Abhūtanti abhūtatthaṃ ‘‘rūpaṃ attā’’tiādivacanaṃ. Taṃ vipallāsabhāvato atacchaṃ. Diṭṭhinissayato anatthasañhitaṃ. Atha vā abhūtanti asantaṃ avijjamānaṃ. Acorasseva ‘‘idaṃ te corikāya ābhataṃ, na idaṃ tuyhaṃ ghare dhana’’ntiādivacanaṃ. Atacchanti atathākāraṃ aññathā santaṃ. Anatthasañhitanti na idhalokatthaṃ vā paralokatthaṃ vā nissitaṃ. Na taṃ tathāgato byākarotīti taṃ aniyyānikakathaṃ tathāgato na katheti. Bhūtaṃ tacchaṃ anatthasañhitanti rājakathāditiracchānakathaṃ. Bhūtaṃ tacchaṃ atthasañhitanti ariyasaccasannissitaṃ. Tatra kālaññū tathāgato hotīti tasmiṃ tatiyabyākaraṇe tassa pañhassa byākaraṇatthāya tathāgato kālaññū hoti. Mahājanassa ādānakālaṃ gahaṇakālaṃ jānitvā sahetukaṃ sakāraṇaṃ katvā yuttapattakāleyeva byākarotīti attho.
яуд̇д̇абад̇д̇агаалз вад̣̇ад̇ийд̇и гаалаваад̣̇ий. бхууд̇ам̣ сабхаавам̣ вад̣̇ад̇ийд̇и бхууд̇аваад̣̇ий. барамад̇т̇ам̣ ниб̣б̣аанам̣ вад̣̇ад̇ийд̇и ад̇т̇аваад̣̇ий. маг̇г̇апалад̇хаммам̣ вад̣̇ад̇ийд̇и д̇хаммаваад̣̇ий. сам̣вараад̣̇ивинаяам̣ вад̣̇ад̇ийд̇и винаяаваад̣̇ий. д̇ад̇т̇а д̣̇идтанд̇и абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу абаримаан̣аанам̣ сад̇д̇аанам̣ жагкуд̣̇ваарзсу аабаат̇ам̣ ааг̇ажчанд̇ам̣ руубаарамман̣ам̣ наама ад̇т̇и, д̇ам̣ саб̣б̣аагаарад̇о ж̇аанаад̇и бассад̇и. звам̣ ж̇аанад̇аа бассад̇аа жа д̇зна д̇ам̣ идтаанидтаад̣̇ивасзна ваа д̣̇идтасуд̇амуд̇авин̃н̃аад̇зсу лаб̣бхамаанагабад̣̇авасзна ваа ‘‘гад̇амам̣ д̇ам̣ руубам̣ руубааяад̇анам̣? яам̣ руубам̣ жад̇уннам̣ махаабхууд̇аанам̣ убаад̣̇ааяа ван̣н̣анибхаа санид̣̇ассанам̣ саббадигхам̣ нийлам̣ бийд̇ага’’нд̇иаад̣̇инаа (д̇ха. са. 617-618) наязна анзгзхи наамзхи д̇зрасахи ваарзхи д̣̇вибан̃н̃аасааяа наязхи вибхаж̇ж̇амаанам̣ д̇ат̇амзва ход̇и вид̇ат̇ам̣ над̇т̇и. зса наяо сод̇ад̣̇ваараад̣̇ийсуби. аабаат̇амааг̇ажчанд̇зсу сад̣̇д̣̇аад̣̇ийсу д̇зсам̣ вивид̇хам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̣̇идтам̣ суд̇а’’нд̇и ааха. д̇ад̇т̇а д̣̇идтанд̇и руубааяад̇анам̣. суд̇анд̇и сад̣̇д̣̇ааяад̇анам̣. муд̇анд̇и бад̇ваа г̇ахзд̇аб̣б̣ад̇о г̇анд̇хааяад̇анам̣ расааяад̇анам̣ подтаб̣б̣ааяад̇анам̣. вин̃н̃аад̇анд̇и сукад̣̇угкаад̣̇ид̇хаммаарамман̣ам̣. бад̇д̇анд̇и бариязсид̇ваа ваа абариязсид̇ваа ваа бад̇д̇ам̣. бариязсид̇анд̇и бад̇д̇ам̣ ваа абад̇д̇ам̣ ваа бариязсид̇ам̣. анувижарид̇ам̣ манасаад̇и жид̇д̇зна анусан̃жарид̇ам̣.
Yuttapattakāle vadatīti kālavādī. Bhūtaṃ sabhāvaṃ vadatīti bhūtavādī. Paramatthaṃ nibbānaṃ vadatīti atthavādī. Maggaphaladhammaṃ vadatīti dhammavādī. Saṃvarādivinayaṃ vadatīti vinayavādī. Tattha diṭṭhanti aparimāṇāsu lokadhātūsu aparimāṇānaṃ sattānaṃ cakkhudvāresu āpāthaṃ āgacchantaṃ rūpārammaṇaṃ nāma atthi, taṃ sabbākārato jānāti passati. Evaṃ jānatā passatā ca tena taṃ iṭṭhāniṭṭhādivasena vā diṭṭhasutamutaviññātesu labbhamānakapadavasena vā ‘‘katamaṃ taṃ rūpaṃ rūpāyatanaṃ? Yaṃ rūpaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāya vaṇṇanibhā sanidassanaṃ sappaṭighaṃ nīlaṃ pītaka’’ntiādinā (dha. sa. 617-618) nayena anekehi nāmehi terasahi vārehi dvipaññāsāya nayehi vibhajjamānaṃ tathameva hoti vitathaṃ natthi. Esa nayo sotadvārādīsupi. Āpāthamāgacchantesu saddādīsu tesaṃ vividhaṃ dassetuṃ ‘‘diṭṭhaṃ suta’’nti āha. Tattha diṭṭhanti rūpāyatanaṃ. Sutanti saddāyatanaṃ. Mutanti patvā gahetabbato gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. Viññātanti sukhadukkhādidhammārammaṇaṃ. Pattanti pariyesitvā vā apariyesitvā vā pattaṃ. Pariyesitanti pattaṃ vā apattaṃ vā pariyesitaṃ. Anuvicaritaṃ manasāti cittena anusañcaritaṃ.
д̇ат̇ааг̇ад̇зна абхисамб̣уд̣̇д̇ханд̇и иминаа зд̇ам̣ д̣̇ассзд̇и – яан̃хи абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу имасса сад̣̇звагасса логасса нийлам̣ бийд̇аганд̇иаад̣̇и руубаарамман̣ам̣ жагкуд̣̇ваарз аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, ‘‘аяам̣ сад̇д̇о имасмим̣ кан̣з имам̣ наама руубаарамман̣ам̣ д̣̇исваа сумано ваа д̣̇уммано ваа маж̇жхад̇д̇о ваа ж̇аад̇о’’д̇и саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса звам̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хам̣. д̇ат̇аа яам̣ абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу имасса сад̣̇звагасса логасса бхзрисад̣̇д̣̇о муд̣̇ин̇г̇асад̣̇д̣̇од̇иаад̣̇и сад̣̇д̣̇аарамман̣ам̣ сод̇ад̣̇ваарз аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, муулаг̇анд̇хо д̇ажаг̇анд̇ход̇иаад̣̇и г̇анд̇хаарамман̣ам̣ гхаанад̣̇ваарз аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, мууларасо канд̇харасод̇иаад̣̇и расаарамман̣ам̣ ж̇ивхаад̣̇ваарз аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, гагкал̣ам̣ муд̣̇уганд̇иаад̣̇и бат̇авийд̇хаад̇уд̇зж̇од̇хаад̇увааяод̇хаад̇убхзд̣̇ам̣ подтаб̣б̣аарамман̣ам̣ гааяад̣̇ваарз аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, ‘‘аяам̣ сад̇д̇о имасмим̣ кан̣з имам̣ наама подтаб̣б̣аарамман̣ам̣ пусид̇ваа сумано ваа д̣̇уммано ваа маж̇жхад̇д̇о ваа ж̇аад̇о’’д̇и саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса звам̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хам̣. д̇ат̇аа яам̣ абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу имасса сад̣̇звагасса логасса сукад̣̇угкаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ д̇хаммаарамман̣ам̣ манод̣̇ваарасса аабаат̇ам̣ ааг̇ажчад̇и, ‘‘аяам̣ сад̇д̇о имасмим̣ кан̣з имам̣ наама д̇хаммаарамман̣ам̣ виж̇аанид̇ваа сумано ваа д̣̇уммано ваа маж̇жхад̇д̇о ваа ж̇аад̇о’’д̇и саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇асса звам̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хам̣.
Tathāgatena abhisambuddhanti iminā etaṃ dasseti – yañhi aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa nīlaṃ pītakantiādi rūpārammaṇaṃ cakkhudvāre āpāthaṃ āgacchati, ‘‘ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma rūpārammaṇaṃ disvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jāto’’ti sabbaṃ taṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ. Tathā yaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa bherisaddo mudiṅgasaddotiādi saddārammaṇaṃ sotadvāre āpāthaṃ āgacchati, mūlagandho tacagandhotiādi gandhārammaṇaṃ ghānadvāre āpāthaṃ āgacchati, mūlaraso khandharasotiādi rasārammaṇaṃ jivhādvāre āpāthaṃ āgacchati, kakkhaḷaṃ mudukantiādi pathavīdhātutejodhātuvāyodhātubhedaṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ kāyadvāre āpāthaṃ āgacchati, ‘‘ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma phoṭṭhabbārammaṇaṃ phusitvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jāto’’ti sabbaṃ taṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ. Tathā yaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa sukhadukkhādibhedaṃ dhammārammaṇaṃ manodvārassa āpāthaṃ āgacchati, ‘‘ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma dhammārammaṇaṃ vijānitvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jāto’’ti sabbaṃ taṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ.
яан̃хи, жунд̣̇а, имзсам̣ сад̇д̇аанам̣ д̣̇идтам̣ суд̇ам̣ муд̇ам̣ вин̃н̃аад̇ам̣, д̇ад̇т̇а д̇ат̇ааг̇ад̇зна ад̣̇идтам̣ ваа асуд̇ам̣ ваа амуд̇ам̣ ваа авин̃н̃аад̇ам̣ ваа над̇т̇и, имасса бана махааж̇анасса бариязсид̇ваа абад̇д̇амби ад̇т̇и, абариязсид̇ваа абад̇д̇амби ад̇т̇и, бариязсид̇ваа бад̇д̇амби ад̇т̇и, абариязсид̇ваа бад̇д̇амби ад̇т̇и, саб̣б̣амби д̇ат̇ааг̇ад̇асса асамбад̇д̇ам̣ наама над̇т̇и н̃аан̣зна асажчигад̇ам̣. д̇асмаа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇ийд̇и яам̣ д̇ат̇аа логзна г̇ад̇ам̣, д̇асса д̇ат̇зва г̇ад̇ад̇д̇аа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇ийд̇и. баал̣ияам̣ бана ‘‘абхисамб̣уд̣̇д̇ха’’нд̇и вуд̇д̇ам̣, д̇ам̣ г̇ад̇асад̣̇д̣̇зна згад̇т̇ам̣. иминаа наязна саб̣б̣аваарзсу д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и ниг̇амасса ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о (д̣̇ий. ни. адта. 3.188; а. ни. адта. 2.4.23).
Yañhi, cunda, imesaṃ sattānaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ, tattha tathāgatena adiṭṭhaṃ vā asutaṃ vā amutaṃ vā aviññātaṃ vā natthi, imassa pana mahājanassa pariyesitvā apattampi atthi, apariyesitvā apattampi atthi, pariyesitvā pattampi atthi, apariyesitvā pattampi atthi, sabbampi tathāgatassa asampattaṃ nāma natthi ñāṇena asacchikataṃ. Tasmā tathāgatoti vuccatīti yaṃ tathā lokena gataṃ, tassa tatheva gatattā tathāgatoti vuccatīti. Pāḷiyaṃ pana ‘‘abhisambuddha’’nti vuttaṃ, taṃ gatasaddena ekatthaṃ. Iminā nayena sabbavāresu tathāgatoti nigamassa attho veditabbo (dī. ni. aṭṭha. 3.188; a. ni. aṭṭha. 2.4.23).
‘‘яан̃жа, жунд̣̇а, рад̇д̇им̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о ануд̇д̇арам̣ саммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уж̇жхад̇и, яан̃жа рад̇д̇им̣ анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяад̇и, яам̣ зд̇асмим̣ анд̇арз бхаасад̇и лабад̇и нид̣̇д̣̇исад̇и, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇зва ход̇и, но ан̃н̃ат̇аа, д̇асмаа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇ий’’д̇и –
‘‘Yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati, sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aññathā, tasmā tathāgatoti vuccatī’’ti –
зд̇т̇а яам̣ рад̇д̇им̣ бхаг̇аваа б̣од̇химан̣д̣з аббарааж̇ид̇абаллан̇гз нисинно д̇ин̣н̣ам̣ маараанам̣ мад̇т̇агам̣ мад̣̇д̣̇ид̇ваа ануд̇д̇арасаммаасамб̣од̇хим̣ абхисамб̣уд̣̇д̇хо, яан̃жа рад̇д̇им̣ яамагасаалаанаманд̇арз анубаад̣̇исзсааяа ниб̣б̣аанад̇хаад̇уяаа бариниб̣б̣ааяи, зд̇т̇анд̇арз бан̃жажад̇д̇аалийсавассабаримаан̣з гаалз батамаб̣од̇хияааби маж̇жхимаб̣од̇хияааби бажчимаб̣од̇хияааби яам̣ бхаг̇авад̇аа бхаасид̇ам̣ суд̇д̇ам̣ г̇зяяам̣…бз… взд̣̇аллам̣, д̇ам̣ саб̣б̣ам̣ ад̇т̇ад̇о жа б̣яан̃ж̇анад̇о жа анубаваж̇ж̇ам̣ ануунаманад̇хигам̣ саб̣б̣аагаарабарибун̣н̣ам̣ рааг̇амад̣̇аниммад̣̇анам̣ д̣̇осамохамад̣̇аниммад̣̇анам̣ над̇т̇и, д̇ад̇т̇а ваал̣аг̇г̇амад̇д̇амби авагкалид̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ згамуд̣̇д̣̇игааяа лан̃чид̇ам̣ вияа, зганаал̣ияаа мид̇ам̣ вияа, згад̇улааяа д̇улид̇ам̣ вияа жа д̇ат̇амзва ход̇и вид̇ат̇ам̣ над̇т̇и. д̇знааха – ‘‘яан̃жа, жунд̣̇а, рад̇д̇им̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о…бз… саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ д̇ат̇амзва ход̇и, но ан̃н̃ат̇аа д̇асмаа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и вужжад̇ий’’д̇и. г̇ад̣̇аад̇т̇о хи зд̇т̇а г̇ад̇асад̣̇д̣̇о.
Ettha yaṃ rattiṃ bhagavā bodhimaṇḍe apparājitapallaṅke nisinno tiṇṇaṃ mārānaṃ matthakaṃ madditvā anuttarasammāsambodhiṃ abhisambuddho, yañca rattiṃ yamakasālānamantare anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi, etthantare pañcacattālīsavassaparimāṇe kāle paṭhamabodhiyāpi majjhimabodhiyāpi pacchimabodhiyāpi yaṃ bhagavatā bhāsitaṃ suttaṃ geyyaṃ…pe… vedallaṃ, taṃ sabbaṃ atthato ca byañjanato ca anupavajjaṃ anūnamanadhikaṃ sabbākāraparipuṇṇaṃ rāgamadanimmadanaṃ dosamohamadanimmadanaṃ natthi, tattha vāḷaggamattampi avakkhalitaṃ, sabbaṃ taṃ ekamuddikāya lañchitaṃ viya, ekanāḷiyā mitaṃ viya, ekatulāya tulitaṃ viya ca tathameva hoti vitathaṃ natthi. Tenāha – ‘‘yañca, cunda, rattiṃ tathāgato…pe… sabbaṃ taṃ tathameva hoti, no aññathā tasmā tathāgatoti vuccatī’’ti. Gadaattho hi ettha gatasaddo.
аби жа – ааг̇ад̣̇анам̣ ааг̇ад̣̇о, важананд̇и ад̇т̇о. д̇ат̇о авибарийд̇о ааг̇ад̣̇о ассаад̇и д̣̇а-гаарасса д̇а-гаарам̣ гад̇ваа г̇ад̇од̇и звамзд̇асмим̣ ад̇т̇з бад̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
Api ca – āgadanaṃ āgado, vacananti attho. Tatho aviparīto āgado assāti da-kārassa ta-kāraṃ katvā gatoti evametasmiṃ atthe padasiddhi veditabbā.
‘‘яат̇ааваад̣̇ий, жунд̣̇а…бз… вужжад̇ий’’д̇и зд̇т̇а бхаг̇авад̇о ваажааяа гааяо ануломзд̇и гааяассаби ваажаа, д̇асмаа бхаг̇аваа яат̇ааваад̣̇ий д̇ат̇аагаарий, яат̇аагаарий д̇ат̇ааваад̣̇ий жа ход̇и, звам̣бхууд̇асса жасса яат̇аа ваажаа, гааяоби д̇ат̇аа г̇ад̇о бавад̇д̇од̇и ад̇т̇о. яат̇аа жа гааяо, ваажааби д̇ат̇аа г̇ад̇аа бавад̇д̇аад̇и д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и звамзд̇т̇а бад̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.
‘‘Yathāvādī, cunda…pe… vuccatī’’ti ettha bhagavato vācāya kāyo anulometi kāyassapi vācā, tasmā bhagavā yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī ca hoti, evaṃbhūtassa cassa yathā vācā, kāyopi tathā gato pavattoti attho. Yathā ca kāyo, vācāpi tathā gatā pavattāti tathāgatoti evamettha padasiddhi veditabbā.
абхибхуу анабхибхууд̇од̇и убари бхаваг̇г̇ам̣ хздтаа авийжибарияанд̇ам̣ абаримаан̣аасу логад̇хаад̇уусу саб̣б̣асад̇д̇з абхибхавад̇и сийлзнаби самаад̇хинааби бан̃н̃ааяаби вимуд̇д̇ияааби на д̇асса д̇улаа ваа бамаан̣ам̣ ваа ад̇т̇и. ад̇уло аббамзяяо ануд̇д̇аро рааж̇арааж̇аа д̣̇звад̣̇зво саггаанам̣ ад̇исагго б̣рахмаанам̣ ад̇иб̣рахмаа. ан̃н̃ад̣̇ад̇т̇ууд̇и згам̣сад̇т̇з нибаад̇о. д̣̇агкад̇ийд̇и д̣̇асо. васам̣ вад̇д̇зд̇ийд̇и васавад̇д̇ий.
Abhibhū anabhibhūtoti upari bhavaggaṃ heṭṭhā avīcipariyantaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu sabbasatte abhibhavati sīlenapi samādhināpi paññāyapi vimuttiyāpi na tassa tulā vā pamāṇaṃ vā atthi. Atulo appameyyo anuttaro rājarājā devadevo sakkānaṃ atisakko brahmānaṃ atibrahmā. Aññadatthūti ekaṃsatthe nipāto. Dakkhatīti daso. Vasaṃ vattetīti vasavattī.
д̇ад̇рааяам̣ бад̣̇асид̣̇д̇хи взд̣̇ид̇аб̣б̣аа – аг̇ад̣̇о вияа аг̇ад̣̇о, го банзса? д̣̇зсанаавилаасо жзва бун̃н̃уссаяо жа. д̇зна хзса махаанубхааво бхисагго д̣̇иб̣б̣ааг̇ад̣̇зна саббз вияа саб̣б̣абараббаваад̣̇ино сад̣̇зваган̃жа логам̣ абхибхавад̇и. ид̇и саб̣б̣алогаабхибхаванз д̇ат̇о авибарийд̇о д̣̇зсанаавилаасамаяо жзва бун̃н̃уссаяо жа аг̇ад̣̇о ассаад̇и д̣̇а-гаарасса д̇а-гаарам̣ гад̇ваа д̇ат̇ааг̇ад̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о (д̣̇ий. ни. адта. 1.7).
Tatrāyaṃ padasiddhi veditabbā – agado viya agado, ko panesa? Desanāvilāso ceva puññussayo ca. Tena hesa mahānubhāvo bhisakko dibbāgadena sappe viya sabbaparappavādino sadevakañca lokaṃ abhibhavati. Iti sabbalokābhibhavane tatho aviparīto desanāvilāsamayo ceva puññussayo ca agado assāti da-kārassa ta-kāraṃ katvā tathāgatoti veditabbo (dī. ni. aṭṭha. 1.7).
ид̇хад̇т̇ан̃н̃зва ж̇аанаад̇и гаммаабхисан̇кааравасзнаад̇и абун̃н̃аабхисан̇кааравасзна ид̇хад̇т̇ан̃н̃зва ж̇аанаад̇и. гааяасса бхзд̣̇аа барам̣ маран̣аад̇и убаад̣̇иннаканд̇хабхзд̣̇аа маран̣ад̇о барам̣. абааяанд̇иаад̣̇ийсу вуд̣дхисан̇каад̇асукасаад̇ад̇о аяаа абзд̇ад̇д̇аа абааяо. д̣̇угкасса г̇ад̇и бадисаран̣анд̇и д̣̇уг̇г̇ад̇и. д̣̇уггарагаарино зд̇т̇а винибад̇анд̇ийд̇и винибаад̇о. нирад̇иадтзна нирассаад̣̇адтзна нираяо. д̇ам̣ абааяам̣…бз… нираяам̣. убабаж̇ж̇иссад̇ийд̇и бадисанд̇хивасзна уббаж̇ж̇иссад̇и. д̇иражчаанаяонинд̇и д̇ирияам̣ ан̃жанд̇ийд̇и д̇иражчаанаа, д̇зсам̣ яони д̇иражчаанаяони, д̇ам̣ д̇иражчаанаяоним̣. бзд̇д̇ивисаяанд̇и бажжабхаавам̣ бад̇д̇аанам̣ висаяод̇и бзд̇д̇ивисаяо, д̇ам̣ бзд̇д̇ивисаяам̣. манасо уссаннад̇ааяа мануссаа , д̇зсу мануссзсу. ид̇о барам̣ гаммаабхисан̇кааравасзнаад̇и зд̇т̇а бун̃н̃аабхисан̇кааравасзна ад̇т̇о г̇ахзд̇аб̣б̣о.
Idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasenāti apuññābhisaṅkhāravasena idhatthaññeva jānāti. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇāti upādinnakhandhabhedā maraṇato paraṃ. Apāyantiādīsu vuḍḍhisaṅkhātasukhasātato ayā apetattā apāyo. Dukkhassa gati paṭisaraṇanti duggati. Dukkarakārino ettha vinipatantīti vinipāto. Niratiaṭṭhena nirassādaṭṭhena nirayo. Taṃ apāyaṃ…pe… nirayaṃ. Upapajjissatīti paṭisandhivasena uppajjissati. Tiracchānayoninti tiriyaṃ añcantīti tiracchānā, tesaṃ yoni tiracchānayoni, taṃ tiracchānayoniṃ. Pettivisayanti paccabhāvaṃ pattānaṃ visayoti pettivisayo, taṃ pettivisayaṃ. Manaso ussannatāya manussā , tesu manussesu. Ito paraṃ kammābhisaṅkhāravasenāti ettha puññābhisaṅkhāravasena attho gahetabbo.
аасаваанам̣ каяаад̇и аасаваанам̣ винаасзна. анаасавам̣ жзд̇овимуд̇д̇инд̇и аасававирахид̇ам̣ арахад̇д̇апаласамаад̇хим̣. бан̃н̃аавимуд̇д̇инд̇и арахад̇д̇апалабан̃н̃ам̣. арахад̇д̇апаласамаад̇хи рааг̇авирааг̇аа жзд̇овимуд̇д̇и, арахад̇д̇апалабан̃н̃аа авиж̇ж̇аавирааг̇аа бан̃н̃аавимуд̇д̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. д̇ан̣хаажарид̇зна ваа аббанаажхаанаб̣алзна гилзсз вигкамбхзд̇ваа ад̇хиг̇ад̇ам̣ арахад̇д̇апалам̣ рааг̇авирааг̇аа жзд̇овимуд̇д̇и, д̣̇идтижарид̇зна убажаараж̇жхаанамад̇д̇ам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа вибассид̇ваа ад̇хиг̇ад̇ам̣ арахад̇д̇апалам̣ авиж̇ж̇аавирааг̇аа бан̃н̃аавимуд̇д̇и. анааг̇аамипалам̣ ваа гаамарааг̇ам̣ санд̇хааяа рааг̇авирааг̇аа жзд̇овимуд̇д̇и, арахад̇д̇апалам̣ саб̣б̣аббагаарад̇о авиж̇ж̇аавирааг̇аа бан̃н̃аавимуд̇д̇и.
Āsavānaṃ khayāti āsavānaṃ vināsena. Anāsavaṃ cetovimuttinti āsavavirahitaṃ arahattaphalasamādhiṃ. Paññāvimuttinti arahattaphalapaññaṃ. Arahattaphalasamādhi rāgavirāgā cetovimutti, arahattaphalapaññā avijjāvirāgā paññāvimuttīti veditabbā. Taṇhācaritena vā appanājhānabalena kilese vikkhambhetvā adhigataṃ arahattaphalaṃ rāgavirāgā cetovimutti, diṭṭhicaritena upacārajjhānamattaṃ nibbattetvā vipassitvā adhigataṃ arahattaphalaṃ avijjāvirāgā paññāvimutti. Anāgāmiphalaṃ vā kāmarāgaṃ sandhāya rāgavirāgā cetovimutti, arahattaphalaṃ sabbappakārato avijjāvirāgā paññāvimutti.
аагин̃жан̃н̃ааяад̇анам̣ д̇химуд̇д̇анд̇и вимогкзнаад̇и гзнадтзна вимогко взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и? ад̇химужжанадтзна. го аяам̣ ад̇химужжанадто наама? бажжанийгад̇хаммзхи жа судту вимужжанадто, аарамман̣з жа абхирад̇ивасзна судту вимужжанадто, бид̇у ан̇гз виссадтаан̇г̇абажжан̇г̇асса д̣̇аарагасса саяанам̣ вияа аниг̇г̇ахид̇абхаавзна нираасан̇гад̇ааяа аарамман̣з бавад̇д̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. зваруубзна вимогкзна д̇химуд̇д̇анд̇и. вин̃н̃аан̣ан̃жааяад̇анам̣ мун̃жид̇ваа аагин̃жан̃н̃ааяад̇анз нираасан̇гавасзна д̇химуд̇д̇ам̣ аллийнам̣. д̇ад̇раад̇химуд̇д̇анд̇и д̇асмим̣ самаад̇химхи аллийнам̣. д̇ад̣̇ад̇химуд̇д̇анд̇и д̇асмим̣ жхаанз ад̇химуд̇д̇ам̣. д̇ад̣̇аад̇хибад̇зяяанд̇и д̇ам̣ жхаанам̣ ж̇здтагам̣. руубаад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни бан̃жа гаамаг̇ун̣аг̇аругавасзна вуд̇д̇аани. гулаад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни д̇ийн̣и кад̇д̇ияаад̣̇игулаг̇аругавасзна вуд̇д̇аани. лаабхаад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни адта логад̇хаммавасзна вуд̇д̇аани. д̇хийвараад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни жад̇д̇аари бажжаяавасзна вуд̇д̇аани. суд̇д̇анд̇аад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни бидагад̇д̇аяавасзна вуд̇д̇аани. ааран̃н̃аган̇г̇аад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни д̇худ̇ан̇г̇асамаад̣̇аанавасзна вуд̇д̇аани. батамаж̇жхаанаад̇химуд̇д̇од̇иаад̣̇ийни бадилаабхавасзна вуд̇д̇аани.
Ākiñcaññāyatanaṃ dhimuttanti vimokkhenāti kenaṭṭhena vimokkho veditabboti? Adhimuccanaṭṭhena. Ko ayaṃ adhimuccanaṭṭho nāma? Paccanīkadhammehi ca suṭṭhu vimuccanaṭṭho, ārammaṇe ca abhirativasena suṭṭhu vimuccanaṭṭho, pitu aṅke vissaṭṭhaaṅgapaccaṅgassa dārakassa sayanaṃ viya aniggahitabhāvena nirāsaṅkatāya ārammaṇe pavattīti vuttaṃ hoti. Evarūpena vimokkhena dhimuttanti. Viññāṇañcāyatanaṃ muñcitvā ākiñcaññāyatane nirāsaṅkavasena dhimuttaṃ allīnaṃ. Tatrādhimuttanti tasmiṃ samādhimhi allīnaṃ. Tadadhimuttanti tasmiṃ jhāne adhimuttaṃ. Tadādhipateyyanti taṃ jhānaṃ jeṭṭhakaṃ. Rūpādhimuttotiādīni pañca kāmaguṇagarukavasena vuttāni. Kulādhimuttotiādīni tīṇi khattiyādikulagarukavasena vuttāni. Lābhādhimuttotiādīni aṭṭha lokadhammavasena vuttāni. Dhīvarādhimuttotiādīni cattāri paccayavasena vuttāni. Suttantādhimuttotiādīni piṭakattayavasena vuttāni. Āraññakaṅgādhimuttotiādīni dhutaṅgasamādānavasena vuttāni. Paṭhamajjhānādhimuttotiādīni paṭilābhavasena vuttāni.
гаммабарааяан̣анд̇и абхисан̇кааравасзна. вибаагабарааяан̣анд̇и бавад̇д̇ивасзна. гаммаг̇аруганд̇и жзд̇анааг̇аругам̣. бадисанд̇хиг̇аруганд̇и убабад̇д̇иг̇аругам̣.
Kammaparāyaṇanti abhisaṅkhāravasena. Vipākaparāyaṇanti pavattivasena. Kammagarukanti cetanāgarukaṃ. Paṭisandhigarukanti upapattigarukaṃ.
84. аагин̃жан̃н̃аасамбхавам̣ н̃ад̇ваад̇и аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасамаабад̇д̇ид̇о вудтахид̇ваа аагин̃жан̃н̃ааяад̇анаж̇анагагаммаабхисан̇каарам̣ н̃ад̇ваа ‘‘гинд̇и балиб̣од̇хо аяа’’нд̇и. нанд̣̇исам̣яож̇анам̣ ид̇ийд̇и яаа жад̇уд̇т̇ааруубарааг̇асан̇каад̇аа нанд̣̇ий д̇ан̃жа сам̣яож̇анам̣ н̃ад̇ваа. д̇ад̇о д̇ад̇т̇а вибассад̇ийд̇и ат̇а д̇ад̇т̇а аагин̃жан̃н̃ааяад̇анасамаабад̇д̇ид̇о вудтахид̇ваа д̇ам̣ самаабад̇д̇им̣ анижжаад̣̇ивасзна вибассад̇и. зд̇ам̣ н̃аан̣ам̣ д̇ат̇ам̣ д̇ассаад̇и зд̇ам̣ д̇асса буг̇г̇аласса звам̣ вибассад̇о ануггамзна уббаннам̣ арахад̇д̇ан̃аан̣ам̣ авибарийд̇ам̣. вусиймад̇од̇и вусид̇аванд̇асса. сзсам̣ саб̣б̣ад̇т̇а баагадамзва.
84.Ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvāti ākiñcaññāyatanasamāpattito vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanajanakakammābhisaṅkhāraṃ ñatvā ‘‘kinti palibodho aya’’nti. Nandisaṃyojanaṃ itīti yā catutthaarūparāgasaṅkhātā nandī tañca saṃyojanaṃ ñatvā. Tato tattha vipassatīti atha tattha ākiñcaññāyatanasamāpattito vuṭṭhahitvā taṃ samāpattiṃ aniccādivasena vipassati. Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassāti etaṃ tassa puggalassa evaṃ vipassato anukkamena uppannaṃ arahattañāṇaṃ aviparītaṃ. Vusīmatoti vusitavantassa. Sesaṃ sabbattha pākaṭameva.
звам̣ бхаг̇аваа ид̣̇амби суд̇д̇ам̣ арахад̇д̇анигуудзнзва д̣̇зсзси, д̣̇зсанаабарияосаанз жа буб̣б̣асад̣̇исо зва д̇хаммаабхисамаяо ахосийд̇и.
Evaṃ bhagavā idampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi, desanāpariyosāne ca pubbasadiso eva dhammābhisamayo ahosīti.
сад̣̇д̇хаммаббаж̇ж̇од̇игааяа жуул̣анид̣̇д̣̇зса-адтагат̇ааяа
Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya
босааламаан̣авасуд̇д̇анид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Posālamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / жуул̣анид̣̇д̣̇зсабаал̣и • Cūḷaniddesapāḷi
14. босааламаан̣авабужчаа • 14. Posālamāṇavapucchā
14. босааламаан̣авабужчаанид̣̇д̣̇зсо • 14. Posālamāṇavapucchāniddeso
