| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ឧទាន-អដ្ឋកថា • Udāna-aṭṭhakathā |
៦. បិលិន្ទវច្ឆសុត្តវណ្ណនា
6. Pilindavacchasuttavaṇṇanā
២៦. ឆដ្ឋេ បិលិន្ទវច្ឆោតិ បិលិន្ទាតិស្ស នាមំ, វច្ឆោតិ គោត្តវសេន ថេរំ សញ្ជានន្តិ។ វសលវាទេន សមុទាចរតីតិ ‘‘ឯហិ, វសល, អបេហិ, វសលា’’តិអាទិនា ភិក្ខូ វសលវាទេន វោហរតិ អាលបតិ។ សម្ពហុលា ភិក្ខូតិ ពហូ ភិក្ខូ។ តេ ថេរំ តថា សមុទាចរន្តំ ទិស្វា ‘‘អរហាវ សមានោ អប្បហីនវាសនត្តា ឯវំ ភណតី’’តិ អជានន្តា ‘‘ទោសន្តរោ មញ្ញេ អយំ ថេរោ ឯវំ សមុទាចរតី’’តិ ចិន្តេត្វា ឧល្លបនាធិប្បាយា តំ តតោ វុដ្ឋាបេតុំ ភគវតោ អារោចេសុំ។ តេន វុត្តំ – ‘‘អាយស្មា, ភន្តេ, បិលិន្ទវច្ឆោ ភិក្ខូ វសលវាទេន សមុទាចរតី’’តិ។ កេចិ បនាហុ – ‘‘ឥមំ ថេរំ ភិក្ខូ ‘អរហា’តិ សញ្ជានន្តិ, អយញ្ច ភិក្ខូ ផរុសវចនេន ឯវំ សមុទាចរតិ, ‘អភូតោ ឯវ នុ ខោ ឥមស្មិំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មោ’តិ វាសនាវសេន តស្ស តថា សមុទាចារំ អជានន្តា អរិយភាវញ្ចស្ស អសទ្ទហន្តា ឧជ្ឈានសញ្ញិនោ ភគវតោ តមត្ថំ អារោចេសុ’’ន្តិ។ ភគវា ថេរស្ស ទោសន្តរាភាវំ បកាសេតុកាមោ ឯកេន ភិក្ខុនា តំ បក្កោសាបេត្វា សម្មុខា តស្ស ‘‘បុព្ពាចិណ្ណវសេនាយំ តថា សមុទាចរតិ, ន ផរុសវចនាធិប្បាយោ’’តិ អាហ។ តេន វុត្តំ – ‘‘អថ ខោ ភគវា អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អាមន្តេសី’’តិអាទិ។
26. Chaṭṭhe pilindavacchoti pilindātissa nāmaṃ, vacchoti gottavasena theraṃ sañjānanti. Vasalavādena samudācaratīti ‘‘ehi, vasala, apehi, vasalā’’tiādinā bhikkhū vasalavādena voharati ālapati. Sambahulā bhikkhūti bahū bhikkhū. Te theraṃ tathā samudācarantaṃ disvā ‘‘arahāva samāno appahīnavāsanattā evaṃ bhaṇatī’’ti ajānantā ‘‘dosantaro maññe ayaṃ thero evaṃ samudācaratī’’ti cintetvā ullapanādhippāyā taṃ tato vuṭṭhāpetuṃ bhagavato ārocesuṃ. Tena vuttaṃ – ‘‘āyasmā, bhante, pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti. Keci panāhu – ‘‘imaṃ theraṃ bhikkhū ‘arahā’ti sañjānanti, ayañca bhikkhū pharusavacanena evaṃ samudācarati, ‘abhūto eva nu kho imasmiṃ uttarimanussadhammo’ti vāsanāvasena tassa tathā samudācāraṃ ajānantā ariyabhāvañcassa asaddahantā ujjhānasaññino bhagavato tamatthaṃ ārocesu’’nti. Bhagavā therassa dosantarābhāvaṃ pakāsetukāmo ekena bhikkhunā taṃ pakkosāpetvā sammukhā tassa ‘‘pubbāciṇṇavasenāyaṃ tathā samudācarati, na pharusavacanādhippāyo’’ti āha. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesī’’tiādi.
តត្ថ បុព្ពេនិវាសំ មនសិ ករិត្វាតិ សត្ថា ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, វច្ឆ, ភិក្ខូ វសលវាទេន សមុទាចរសី’’តិ ថេរំ បុច្ឆិត្វា តេន ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ វុត្តេ ‘‘អយំ វច្ឆោ កិលេសវាសនាយ វសលវាទំ ន បរិច្ចជតិ, កិំ នុ ខោ អតីតេសុបិ អត្តភាវេសុ ព្រាហ្មណជាតិកោ អហោសី’’តិ អាវជ្ជេន្តោ បុព្ពេនិវាសញាណេន សព្ពញ្ញុតញ្ញាណេន វា តស្ស បុព្ពេនិវាសំ អតីតាសុ ជាតីសុ និវុត្ថក្ខន្ធសន្តានំ មនសិ ករិត្វា ហត្ថតលេ ឋបិតំ អាមលកំ វិយ បច្ចក្ខករណវសេន អត្តនោ មនសិ កត្វា។ ភិក្ខូ អាមន្តេសីតិ តេ ភិក្ខូ សញ្ញាបេតុំ អាលបិ, អភាសិ។ តេន វុត្តំ ‘‘មា ខោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ’’តិអាទិ។
Tattha pubbenivāsaṃ manasi karitvāti satthā ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, vaccha, bhikkhū vasalavādena samudācarasī’’ti theraṃ pucchitvā tena ‘‘evaṃ, bhante’’ti vutte ‘‘ayaṃ vaccho kilesavāsanāya vasalavādaṃ na pariccajati, kiṃ nu kho atītesupi attabhāvesu brāhmaṇajātiko ahosī’’ti āvajjento pubbenivāsañāṇena sabbaññutaññāṇena vā tassa pubbenivāsaṃ atītāsu jātīsu nivutthakkhandhasantānaṃ manasi karitvā hatthatale ṭhapitaṃ āmalakaṃ viya paccakkhakaraṇavasena attano manasi katvā. Bhikkhū āmantesīti te bhikkhū saññāpetuṃ ālapi, abhāsi. Tena vuttaṃ ‘‘mā kho tumhe, bhikkhave’’tiādi.
តត្ថ មាតិ បដិសេធេ និបាតោ, តស្ស ‘‘ឧជ្ឈាយិត្ថា’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ មា ឧជ្ឈាយិត្ថាតិ មា ហេដ្ឋា កត្វា ចិន្តយិត្ថ, ឱលោកយិត្ថាតិ អត្ថោ។ វច្ឆស្ស ភិក្ខុនោតិ ច ឧជ្ឈាយនស្ស ឧសូយនត្ថត្តា សម្បទានវចនំ។ ឥទានិស្ស អនុជ្ឈាយិតព្ពេ ការណំ ទស្សេន្តោ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, វច្ឆោ ទោសន្តរោ ភិក្ខូ វសលវាទេន សមុទាចរតី’’តិ អាហ។ តស្សត្ថោ – ភិក្ខវេ, អយំ វច្ឆោ ទោសន្តរោ ទោសចិត្តោ ទោសេន ព្យាបាទេន ទូសិតចិត្តោ ហុត្វា ភិក្ខូ វសលវាទេន ន សមុទាចរតិ , មគ្គេនេវ ចស្ស ព្យាបាទោ សមុគ្ឃាតិតោ។ ឯវំ អទោសន្តរត្តេបិ តស្ស តថា សមុទាចារស្ស បុរិមជាតិសិទ្ធំ ការណំ ទស្សេន្តោ ‘‘វច្ឆស្ស, ភិក្ខវេ’’តិអាទិមាហ។
Tattha māti paṭisedhe nipāto, tassa ‘‘ujjhāyitthā’’ti iminā sambandho. Mā ujjhāyitthāti mā heṭṭhā katvā cintayittha, olokayitthāti attho. Vacchassa bhikkhunoti ca ujjhāyanassa usūyanatthattā sampadānavacanaṃ. Idānissa anujjhāyitabbe kāraṇaṃ dassento ‘‘na, bhikkhave, vaccho dosantaro bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti āha. Tassattho – bhikkhave, ayaṃ vaccho dosantaro dosacitto dosena byāpādena dūsitacitto hutvā bhikkhū vasalavādena na samudācarati , maggeneva cassa byāpādo samugghātito. Evaṃ adosantarattepi tassa tathā samudācārassa purimajātisiddhaṃ kāraṇaṃ dassento ‘‘vacchassa, bhikkhave’’tiādimāha.
តត្ថ អព្ពោកិណ្ណានីតិ ខត្តិយាទិជាតិអន្តរេហិ អវោមិស្សានិ អនន្តរិតានិ។ បញ្ច ជាតិសតានិ ព្រាហ្មណកុលេ បច្ចាជាតានីតិ សព្ពានិ តានិ វច្ឆស្ស បញ្ច ជាតិសតានិ បដិបាដិយា ព្រាហ្មណកុលេ ឯវ ជាតានិ, អហេសុន្តិ អត្ថោ។ សោ តស្ស វសលវាទោ ទីឃរត្តំ សមុទាចិណ្ណោតិ យោ ឯតរហិ ខីណាសវេនបិ សតា បវត្តិយតិ, សោ តស្ស វច្ឆស្ស ភិក្ខុនោ វសលវាទោ ទីឃរត្តំ ឥតោ ជាតិតោ បដ្ឋាយ ឧទ្ធំ អារោហនវសេន បញ្ចជាតិសតមត្តំ កាលំ ព្រាហ្មណជាតិកត្តា សមុទាចិណ្ណោ សមុទាចរិតោ អហោសិ។ ព្រាហ្មណា ហិ ជាតិសិទ្ធេន មានេន ថទ្ធា អញ្ញំ វសលវាទេន សមុទាចរន្តិ។ ‘‘អជ្ឈាចិណ្ណោ’’តិបិ បឋន្តិ, សោ ឯវ អត្ថោ។ តេនាតិ តេន ទីឃរត្តំ តថា សមុទាចិណ្ណភាវេន, ឯតេនស្ស តថា សមុទាចារស្ស ការណំ វាសនាតិ ទស្សេតិ។ កា បនាយំ វាសនា នាម? យំ កិលេសរហិតស្សាបិ សន្តានេ អប្បហីនកិលេសានំ សមាចារសទិសសមាចារហេតុភូតំ, អនាទិកាលភាវិតេហិ កិលេសេហិ អាហិតំ សាមត្ថិយមត្តំ, តថារូបា អធិមុត្តីតិ វទន្តិ។ តំ បនេតំ អភិនីហារសម្បត្តិយា ញេយ្យាវរណប្បហានវសេន យត្ថ កិលេសា បហីនា, តត្ថ ភគវតោ សន្តានេ នត្ថិ។ យត្ថ បន តថា កិលេសា ន បហីនា, តត្ថ សាវកានំ បច្ចេកពុទ្ធានញ្ច សន្តានេ អត្ថិ, តតោ តថាគតោវ អនាវរណញាណទស្សនោ។
Tattha abbokiṇṇānīti khattiyādijātiantarehi avomissāni anantaritāni. Pañca jātisatāni brāhmaṇakule paccājātānīti sabbāni tāni vacchassa pañca jātisatāni paṭipāṭiyā brāhmaṇakule eva jātāni, ahesunti attho. So tassa vasalavādo dīgharattaṃ samudāciṇṇoti yo etarahi khīṇāsavenapi satā pavattiyati, so tassa vacchassa bhikkhuno vasalavādo dīgharattaṃ ito jātito paṭṭhāya uddhaṃ ārohanavasena pañcajātisatamattaṃ kālaṃ brāhmaṇajātikattā samudāciṇṇo samudācarito ahosi. Brāhmaṇā hi jātisiddhena mānena thaddhā aññaṃ vasalavādena samudācaranti. ‘‘Ajjhāciṇṇo’’tipi paṭhanti, so eva attho. Tenāti tena dīgharattaṃ tathā samudāciṇṇabhāvena, etenassa tathā samudācārassa kāraṇaṃ vāsanāti dasseti. Kā panāyaṃ vāsanā nāma? Yaṃ kilesarahitassāpi santāne appahīnakilesānaṃ samācārasadisasamācārahetubhūtaṃ, anādikālabhāvitehi kilesehi āhitaṃ sāmatthiyamattaṃ, tathārūpā adhimuttīti vadanti. Taṃ panetaṃ abhinīhārasampattiyā ñeyyāvaraṇappahānavasena yattha kilesā pahīnā, tattha bhagavato santāne natthi. Yattha pana tathā kilesā na pahīnā, tattha sāvakānaṃ paccekabuddhānañca santāne atthi, tato tathāgatova anāvaraṇañāṇadassano.
ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អាយស្មតោ បិលិន្ទវច្ឆស្ស សតិបិ វសលសមុទាចារេ ទោសន្តរាភាវសង្ខាតំ អត្ថំ វិទិត្វា។ ឥមំ ឧទានន្តិ តស្ស អគ្គផលាធិគមវិភាវនំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ។
Etamatthaṃ viditvāti etaṃ āyasmato pilindavacchassa satipi vasalasamudācāre dosantarābhāvasaṅkhātaṃ atthaṃ viditvā. Imaṃ udānanti tassa aggaphalādhigamavibhāvanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi.
តត្ថ យម្ហិ ន មាយា វសតិ ន មានោតិ យស្មិំ អរិយបុគ្គលេ សន្តទោសប្បដិច្ឆាទនលក្ខណា មាយា, ‘‘សេយ្យោហមស្មី’’តិអាទិនា សម្បគ្គហវសេន បវត្តោ ឧណ្ណតិលក្ខណោ មានោ ច ន វសតិ, មគ្គេន សមុគ្ឃាតិតត្តា ន បវត្តតិ ន ឧប្បជ្ជតិ។ យោ វីតលោភោ អមមោ និរាសោតិ យោ ច រាគាទិបរិយាយវសេន បវត្តស្ស អារម្មណគ្គហណលក្ខណស្ស លោភស្ស សព្ពថា វិគតត្តា វីតលោភោ, តតោ ឯវ រូបាទីសុ កត្ថចិ មមាយនាភាវតោ អមមោ អបរិគ្គហោ, អនាគតានម្បិ ភវាទីនំ អនាសីសនតោ និរាសោ។ បនុណ្ណកោធោតិ កុជ្ឈនលក្ខណស្ស កោធស្ស អនាគាមិមគ្គេន សព្ពសោ បហីនត្តា បនុណ្ណកោធោ សមុច្ឆិន្នាឃាតោ។ អភិនិព្ពុតត្តោតិ យោ ឯវំ មាយាមានលោភកោធានំ សមុគ្ឃាតេន តទេកដ្ឋតាយ សព្ពស្ស សំកិលេសបក្ខស្ស សុប្បហីនត្តា សព្ពសោ កិលេសបរិនិព្ពានេន អភិនិព្ពុតចិត្តោ សីតិភូតោ។ សោ ព្រាហ្មណោ សោ សមណោ ស ភិក្ខូតិ សោ ឯវរូបោ ខីណាសវោ សព្ពសោ ពាហិតបាបត្តា ព្រាហ្មណោ, សោ ឯវ សមិតបាបត្តា សមចរិយាយ ច សមណោ, សោ ឯវ ច សព្ពសោ ភិន្នកិលេសត្តា ភិក្ខុ នាម។ ឯវំភូតោ ច, ភិក្ខវេ, វច្ឆោ សោ កថំ ទោសន្តរោ កិញ្ចិ កាយកម្មាទិំ បវត្តេយ្យ, កេវលំ បន វាសនាយ អប្បហីនត្តា វសលវាទេន សមុទាចរតីតិ។
Tattha yamhi na māyā vasati na mānoti yasmiṃ ariyapuggale santadosappaṭicchādanalakkhaṇā māyā, ‘‘seyyohamasmī’’tiādinā sampaggahavasena pavatto uṇṇatilakkhaṇo māno ca na vasati, maggena samugghātitattā na pavattati na uppajjati. Yo vītalobho amamo nirāsoti yo ca rāgādipariyāyavasena pavattassa ārammaṇaggahaṇalakkhaṇassa lobhassa sabbathā vigatattā vītalobho, tato eva rūpādīsu katthaci mamāyanābhāvato amamo apariggaho, anāgatānampi bhavādīnaṃ anāsīsanato nirāso. Panuṇṇakodhoti kujjhanalakkhaṇassa kodhassa anāgāmimaggena sabbaso pahīnattā panuṇṇakodho samucchinnāghāto. Abhinibbutattoti yo evaṃ māyāmānalobhakodhānaṃ samugghātena tadekaṭṭhatāya sabbassa saṃkilesapakkhassa suppahīnattā sabbaso kilesaparinibbānena abhinibbutacitto sītibhūto. So brāhmaṇoso samaṇo sa bhikkhūti so evarūpo khīṇāsavo sabbaso bāhitapāpattā brāhmaṇo, so eva samitapāpattā samacariyāya ca samaṇo, so eva ca sabbaso bhinnakilesattā bhikkhu nāma. Evaṃbhūto ca, bhikkhave, vaccho so kathaṃ dosantaro kiñci kāyakammādiṃ pavatteyya, kevalaṃ pana vāsanāya appahīnattā vasalavādena samudācaratīti.
ឆដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ឧទានបាឡិ • Udānapāḷi / ៦. បិលិន្ទវច្ឆសុត្តំ • 6. Pilindavacchasuttaṃ
