| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
7. පවාරණානිද්දෙසවණ්ණනා
7. Pavāraṇāniddesavaṇṇanā
73. යෙන ඉරියාපථෙන උපලක්ඛිතො පඤ්චන්නං භොජනානං යං කිඤ්චි භොජනං භුඤ්ජමානො අයං භික්ඛු කප්පියානං පඤ්චන්නං භොජනානං හත්ථපාසොපනීතානං පවාරිතො, තතො ඉරියාපථතො අඤ්ඤෙන ඉරියාපථෙන අනතිරිත්තකං යාවකාලිකං භුඤ්ජෙය්ය චෙ, ඉමස්ස පාචිත්ති හොතීති පදත්ථයොජනා. භුඤ්ජනත්ථාය පටිග්ගහණෙ පන දුක්කටං. තත්ථ ඉරියාය කායිකකිරියාය පථො පවත්තනූපායො ඉරියාපථො, ඨානගමනනිසජ්ජනසයනානි. පවාරෙති පටික්ඛිපතීති පවාරිතො, අථ වා පවාරණං පටික්ඛිපනං පවාරිතං, තමස්ස අත්ථීති පවාරිතො, කතප්පවාරණො කතප්පටික්ඛෙපොති අත්ථො, අථ වා පරිවෙසකෙන වාරීයතීති පවාරිතො පටික්ඛෙපිතො. අනතිරිත්තකන්ති යං පවාරෙත්වා ආසනා වුට්ඨහන්තස්ස ‘‘අලමෙතං සබ්බ’’න්ති එවං අතිරිත්තකරණාදීහි සත්තහි විනයකම්මාකාරෙහි කප්පියං කතං, තඤ්ච ‘‘අජ්ජ වා යදා වා ඉච්ඡති, තදා ඛාදිස්සතී’’ති ආහටං, ගිලානාතිරිත්තඤ්ච අතිරිත්තං අධිකන්ති වුච්චති, තතො අඤ්ඤං අනතිරිත්තකං අනධිකන්ති අත්ථො. කුසලං චිත්තං පාතෙතීති පාචිත්ති, තස්මා ඉත්ථියං තිම්හි ත-කාරස්ස ච-කාරෙ, ද්විත්තෙ ච පාචිත්ති. යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හතො ආපත්ති දුක්කටස්ස, අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස.
73. Yena iriyāpathena upalakkhito pañcannaṃ bhojanānaṃ yaṃ kiñci bhojanaṃ bhuñjamāno ayaṃ bhikkhu kappiyānaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ hatthapāsopanītānaṃ pavārito, tato iriyāpathato aññena iriyāpathena anatirittakaṃ yāvakālikaṃ bhuñjeyya ce, imassa pācitti hotīti padatthayojanā. Bhuñjanatthāya paṭiggahaṇe pana dukkaṭaṃ. Tattha iriyāya kāyikakiriyāya patho pavattanūpāyo iriyāpatho, ṭhānagamananisajjanasayanāni. Pavāreti paṭikkhipatīti pavārito, atha vā pavāraṇaṃ paṭikkhipanaṃ pavāritaṃ, tamassa atthīti pavārito, katappavāraṇo katappaṭikkhepoti attho, atha vā parivesakena vārīyatīti pavārito paṭikkhepito. Anatirittakanti yaṃ pavāretvā āsanā vuṭṭhahantassa ‘‘alametaṃ sabba’’nti evaṃ atirittakaraṇādīhi sattahi vinayakammākārehi kappiyaṃ kataṃ, tañca ‘‘ajja vā yadā vā icchati, tadā khādissatī’’ti āhaṭaṃ, gilānātirittañca atirittaṃ adhikanti vuccati, tato aññaṃ anatirittakaṃ anadhikanti attho. Kusalaṃ cittaṃ pātetīti pācitti, tasmā itthiyaṃ timhi ta-kārassa ca-kāre, dvitte ca pācitti. Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhato āpatti dukkaṭassa, ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa.
74. ඉදානි යාය පවාරිතා, සා පඤ්චඞ්ගසම්පන්නායෙව පවාරණා නාම හොතීති දස්සෙතුං ‘‘අසන’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ අසනන්ති භුඤ්ජමානස්ස භුඤ්ජනං. ඉමිනා යං විප්පකතං භොජනං, තං දස්සෙති. භොජනඤ්චෙවාති පවාරණප්පහොනකං භොජනඤ්චෙව හොතීති. අභිහාරොති දායකස්ස කායෙන පවාරණප්පහොනකස්ස අභිහරණං, න වාචාය. සමීපතාති අඩ්ඪතෙය්යහත්ථප්පමාණසඞ්ඛාතා සමීපතා ච. එත්ථ පන සචෙ භික්ඛු නිසින්නො හොති, ආසනස්ස පච්ඡිමන්තතො පට්ඨාය, සචෙ ඨිතො, පණ්හිඅන්තතො පට්ඨාය, සචෙ නිපන්නො, යෙන පස්සෙන නිපන්නො, තස්ස පාරිමන්තතො පට්ඨාය දායකස්ස ඨිතස්ස වා නිසින්නස්ස වා නිපන්නස්ස වා ඨපෙත්වා පසාරිතහත්ථං යං ආසන්නතරං අඞ්ගං, තස්ස ඔරිමන්තෙන පරිච්ඡින්දිත්වා අඩ්ඪතෙය්යහත්ථපාසො වෙදිතබ්බො. කායවාචාපටික්ඛෙපොති තස්ස අභිහටභොජනස්ස අඞ්ගුලිචලනාදිකායවිකාරෙන වා ‘‘අල’’න්තිආදිනා වචීවිකාරෙන වා පටික්ඛිපනං. ඉති ඉමෙහි පඤ්චහඞ්ගෙහි පවාරණා පකාරයුත්තවාරණා පඤ්චඅඞ්ගාති සම්බන්ධො. පඤ්ච අඞ්ගානි යස්සා සා පඤ්චඅඞ්ගා.
74. Idāni yāya pavāritā, sā pañcaṅgasampannāyeva pavāraṇā nāma hotīti dassetuṃ ‘‘asana’’ntiādimāha. Tattha asananti bhuñjamānassa bhuñjanaṃ. Iminā yaṃ vippakataṃ bhojanaṃ, taṃ dasseti. Bhojanañcevāti pavāraṇappahonakaṃ bhojanañceva hotīti. Abhihāroti dāyakassa kāyena pavāraṇappahonakassa abhiharaṇaṃ, na vācāya. Samīpatāti aḍḍhateyyahatthappamāṇasaṅkhātā samīpatā ca. Ettha pana sace bhikkhu nisinno hoti, āsanassa pacchimantato paṭṭhāya, sace ṭhito, paṇhiantato paṭṭhāya, sace nipanno, yena passena nipanno, tassa pārimantato paṭṭhāya dāyakassa ṭhitassa vā nisinnassa vā nipannassa vā ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ, tassa orimantena paricchinditvā aḍḍhateyyahatthapāso veditabbo. Kāyavācāpaṭikkhepoti tassa abhihaṭabhojanassa aṅgulicalanādikāyavikārena vā ‘‘ala’’ntiādinā vacīvikārena vā paṭikkhipanaṃ. Iti imehi pañcahaṅgehi pavāraṇā pakārayuttavāraṇā pañcaaṅgāti sambandho. Pañca aṅgāni yassā sā pañcaaṅgā.
75. ඉදානි එතෙසු ඔදනාදිපඤ්චවිධං භොජනං දස්සෙත්වා තානි ච පුන විභජිත්වා දස්සෙතුං ‘‘ඔදනො’’තිආදි ආරද්ධං. තත්ථ සාලීති රත්තසාලිආදිකා සබ්බාපි සාලිජාති. වීහීති සබ්බාපි වීහිනාමිකා වීහිජාති. කඞ්ගූති සෙතරත්තකාළභෙදා සබ්බාපි කඞ්ගුජාති. කුද්රූසො නාම කාළකොද්රවො. වරකො නාම සෙතවණ්ණො කොද්රවො. යවගොධුමෙසු පන භෙදො නත්ථි. එවං යථාවුත්තානං සානුලොමානං සත්තන්නං ධඤ්ඤානං භොජ්ජයාගු චාති සම්බන්ධො. භොජ්ජයාගු චාති උණ්හං වා සීතලං වා භුඤ්ජන්තානං භොජනකාලෙ ගහිතට්ඨානෙ ඔධි පඤ්ඤායති, සා භොජ්ජයාගු. ච-සද්දෙන ඔදනො චාති සම්බන්ධො , ඔදනො නාමාති අත්ථො. සචෙ පන භත්තෙ උදකකඤ්ජිකඛීරාදීනි ආකිරිත්වා ‘‘යාගුං ගණ්හථා’’ති දෙන්ති, කිඤ්චාපි තනුකා හොති, පවාරණං ජනෙති. සචෙ පන උදකාදීසු පක්ඛිපිත්වා පචිත්වා දෙන්ති, යාගුසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති. සචෙ පන තනුකායපි යාගුයා සාසපමත්තම්පි මච්ඡමංසඛණ්ඩං වා න්හාරු වා පක්ඛිත්තං හොති, පවාරණං ජනෙති.
75. Idāni etesu odanādipañcavidhaṃ bhojanaṃ dassetvā tāni ca puna vibhajitvā dassetuṃ ‘‘odano’’tiādi āraddhaṃ. Tattha sālīti rattasāliādikā sabbāpi sālijāti. Vīhīti sabbāpi vīhināmikā vīhijāti. Kaṅgūti setarattakāḷabhedā sabbāpi kaṅgujāti. Kudrūso nāma kāḷakodravo. Varako nāma setavaṇṇo kodravo. Yavagodhumesu pana bhedo natthi. Evaṃ yathāvuttānaṃ sānulomānaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ bhojjayāgu cāti sambandho. Bhojjayāgu cāti uṇhaṃ vā sītalaṃ vā bhuñjantānaṃ bhojanakāle gahitaṭṭhāne odhi paññāyati, sā bhojjayāgu. Ca-saddena odano cāti sambandho , odano nāmāti attho. Sace pana bhatte udakakañjikakhīrādīni ākiritvā ‘‘yāguṃ gaṇhathā’’ti denti, kiñcāpi tanukā hoti, pavāraṇaṃ janeti. Sace pana udakādīsu pakkhipitvā pacitvā denti, yāgusaṅgahameva gacchati. Sace pana tanukāyapi yāguyā sāsapamattampi macchamaṃsakhaṇḍaṃ vā nhāru vā pakkhittaṃ hoti, pavāraṇaṃ janeti.
76. සාමාකාදිතිණං කුද්රූසකෙ සඞ්ගහං ගතං, වරකචොරකො වරකෙ සඞ්ගහං ගතො, නීවාරො චෙව සාලියං සඞ්ගහං ගතොති යොජනා. සාමාකාදිතිණන්ති සාමාකො ආදි යස්ස, තමෙව තිණං තිණධඤ්ඤන්ති සමාසො.
76. Sāmākāditiṇaṃ kudrūsake saṅgahaṃ gataṃ, varakacorako varake saṅgahaṃ gato, nīvāro ceva sāliyaṃ saṅgahaṃ gatoti yojanā. Sāmākāditiṇanti sāmāko ādi yassa, tameva tiṇaṃ tiṇadhaññanti samāso.
77. භට්ඨධඤ්ඤමයොති ඛරපාකභජ්ජිතෙහි සත්තවිධෙහි ධඤ්ඤෙහි කොට්ටෙත්වා කතො, අන්තමසො චුණ්ණම්පි කුණ්ඩකම්පි සත්තු නාමාති අත්ථො. සමපාකභජ්ජිතානං පන ආතපසුක්ඛානං වා තණ්ඩුලානං සත්තු වා කුණ්ඩකානි එව වා න පවාරෙන්ති. යවෙන සම්භවො උප්පත්ති අස්සාති යවසම්භවො, කුම්මාසො කුම්මාසො නාම. මුග්ගාදීහි කතො පන පවාරණං න ජනෙති. කප්පියො චාති කප්පියොයෙව මංසො ‘‘මංසො’’ති වුත්තොති යොජනා. චාති අවධාරණෙ. අකප්පියො පන පටික්ඛිපිතබ්බොව. පටික්ඛිත්තොපි න පවාරෙති. උදකෙ සම්භවො යස්ස සො මච්ඡො නාම. ද්වීසු පනෙතෙසු සචෙ යාගුං පිවන්තස්ස යාගුසිත්ථමත්තෙසුපි මච්ඡඛණ්ඩෙසු වා මංසඛණ්ඩෙසු වා එකං ඛාදිතං එකං හත්ථෙ වා පත්තෙ වා හොති, සො චෙ අඤ්ඤං පටික්ඛිපති, පවාරෙති. ද්වෙපි ඛාදිතානි හොන්ති, මුඛෙ සාසපමත්තම්පි අවසිට්ඨං නත්ථි, සචෙපි අඤ්ඤං පටික්ඛිපති, න පවාරෙති.
77.Bhaṭṭhadhaññamayoti kharapākabhajjitehi sattavidhehi dhaññehi koṭṭetvā kato, antamaso cuṇṇampi kuṇḍakampi sattu nāmāti attho. Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā taṇḍulānaṃ sattu vā kuṇḍakāni eva vā na pavārenti. Yavena sambhavo uppatti assāti yavasambhavo, kummāso kummāso nāma. Muggādīhi kato pana pavāraṇaṃ na janeti. Kappiyo cāti kappiyoyeva maṃso ‘‘maṃso’’ti vuttoti yojanā. Cāti avadhāraṇe. Akappiyo pana paṭikkhipitabbova. Paṭikkhittopi na pavāreti. Udake sambhavo yassa so maccho nāma. Dvīsu panetesu sace yāguṃ pivantassa yāgusitthamattesupi macchakhaṇḍesu vā maṃsakhaṇḍesu vā ekaṃ khāditaṃ ekaṃ hatthe vā patte vā hoti, so ce aññaṃ paṭikkhipati, pavāreti. Dvepi khāditāni honti, mukhe sāsapamattampi avasiṭṭhaṃ natthi, sacepi aññaṃ paṭikkhipati, na pavāreti.
78. ඉදානි ‘‘කීදිසං භුඤ්ජන්තො කින්ති වත්වා උපනීතං කිං නාම නිසෙධෙන්තො පවාරෙති නාමා’’ති චොදනං මනසි නිධායාහ ‘‘භුඤ්ජන්තො’’තිආදි . තත්ථ කප්පං වා අකප්පං වා පඤ්චසු භොජනෙසු යං කිඤ්චි භොජනං භුඤ්ජන්තො භික්ඛු තන්නාමෙන තෙසං පවාරණාජනකභොජනානං නාමෙන වා ‘‘ඉම’’න්ති සාමඤ්ඤෙන වා වත්වා අභිහටං හත්ථපාසොපනීතං කප්පං කප්පියං යථාවුත්තභොජනං නිසෙධයං නිසෙධයන්තො පවාරෙය්යාති පදත්ථසම්බන්ධො. අයමෙත්ථ අධිප්පායො – යෙන චෙ අකප්පියමංසඤ්ච කුලදූසනවෙජ්ජකම්මඋත්තරිමනුස්සධම්මාරොචනසාදිතරූපියාදීහි නිබ්බත්තං අකප්පියභොජනඤ්ච තථා අඤ්ඤඤ්ච කප්පියං වා අකප්පියං වා එකසිත්ථමත්තම්පි අජ්ඣොහටං හොති, සො සචෙ පත්තමුඛහත්ථෙසු යත්ථ කත්ථචි භොජනෙ සති සාපෙක්ඛොව අඤ්ඤං හත්ථපාසෙ ඨිතෙන ‘‘ඔදනං ගණ්හථා’’තිආදිනා පවාරණප්පහොනකස්සෙව නාමෙන වා ‘‘ඉම’’න්ති සාමඤ්ඤවසෙනෙව වා කායෙනෙව අභිහටං වුත්තලක්ඛණං කප්පියමෙව භොජනං කෙවලං වා මිස්සං වා කායෙන වා වාචාය වා පටික්ඛිපති පවාරෙතීති. ‘‘ආකිර ආකිර, කොට්ටෙත්වා කොට්ටෙත්වා පූරෙහී’’ති පන වත්තුං වට්ටති.
78. Idāni ‘‘kīdisaṃ bhuñjanto kinti vatvā upanītaṃ kiṃ nāma nisedhento pavāreti nāmā’’ti codanaṃ manasi nidhāyāha ‘‘bhuñjanto’’tiādi . Tattha kappaṃ vā akappaṃ vā pañcasu bhojanesu yaṃ kiñci bhojanaṃ bhuñjanto bhikkhu tannāmena tesaṃ pavāraṇājanakabhojanānaṃ nāmena vā ‘‘ima’’nti sāmaññena vā vatvā abhihaṭaṃ hatthapāsopanītaṃ kappaṃ kappiyaṃ yathāvuttabhojanaṃ nisedhayaṃ nisedhayanto pavāreyyāti padatthasambandho. Ayamettha adhippāyo – yena ce akappiyamaṃsañca kuladūsanavejjakammauttarimanussadhammārocanasāditarūpiyādīhi nibbattaṃ akappiyabhojanañca tathā aññañca kappiyaṃ vā akappiyaṃ vā ekasitthamattampi ajjhohaṭaṃ hoti, so sace pattamukhahatthesu yattha katthaci bhojane sati sāpekkhova aññaṃ hatthapāse ṭhitena ‘‘odanaṃ gaṇhathā’’tiādinā pavāraṇappahonakasseva nāmena vā ‘‘ima’’nti sāmaññavaseneva vā kāyeneva abhihaṭaṃ vuttalakkhaṇaṃ kappiyameva bhojanaṃ kevalaṃ vā missaṃ vā kāyena vā vācāya vā paṭikkhipati pavāretīti. ‘‘Ākira ākira, koṭṭetvā koṭṭetvā pūrehī’’ti pana vattuṃ vaṭṭati.
79-80. ඉදානි යෙ පවාරණං න ජනෙන්ති, තෙ දස්සෙතුං ‘‘ලාජා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ලාජා…පෙ.… ඵලාදීනි පවාරණං න ජනෙන්තීති සම්බන්ධො. ලාජාති සාලිආදීහි කතා ලාජා. තංසත්තුභත්තානීති තෙහි ලාජෙහි කතා සත්තු චෙව භත්තානි ච. ගොරසොති ගුන්නං රසො ඛීරාදි. සුද්ධඛජ්ජකොති මච්ඡමංසෙහි අසම්මිස්සතාය සුද්ධඛජ්ජකො. සත්තුයො පිණ්ඩෙත්වා කතො අපක්කො සත්තුගුළො පන සත්තුමොදකසඞ්ඛාතො පවාරෙති. තණ්ඩුලාති සමපාකභජ්ජිතානං සාලිආදීනං තණ්ඩුලා, භජ්ජිතතණ්ඩුලා එව වා. භට්ඨපිට්ඨන්ති සුද්ධං යං කිඤ්චි භජ්ජිතං පිට්ඨං. පුථුකාති සාලිආදීනං පුථුකා. පුථුකා හි තන්තිආගමයුත්තියා විසුම්පි ගය්හති, එකතොපි, තස්මා වුත්තාවසෙසානං පුථුකාවෙළුආදීනං භත්තන්ති ච සම්බන්ධො. වෙළූති තෙසං තණ්ඩුලා වුච්චන්ති. පුථුකා ච වෙළු ච, තෙ ආදයො යෙසන්ති සමාසො. ච-සද්දො පනෙත්ථ සබ්බත්ථාපි යොජෙතබ්බො. ආදි-සද්දෙන කන්දමූලඵලානිපි ගය්හන්ති. වුත්තාවසෙසානන්ති වුත්තෙහි සත්තවිධෙහි ධඤ්ඤෙහි අවසෙසානං. රසයාගූති රසෙහි පක්කමංසාදීහි සම්මිස්සා යාගු. රසොපි තාදිසොව. සුද්ධයාගූති මංසාදීහි අමිස්සා සුද්ධයාගු. ඵලාදීනීති ආදි-සද්දෙන කන්දාදීනම්පි ගහණං. අපි චාති නිපාතො, නිපාතසමුදායො වා සමුච්චයෙ, සො පච්චෙකං යොජෙතබ්බො.
79-80. Idāni ye pavāraṇaṃ na janenti, te dassetuṃ ‘‘lājā’’tiādimāha. Tattha lājā…pe… phalādīni pavāraṇaṃ na janentīti sambandho. Lājāti sāliādīhi katā lājā. Taṃsattubhattānīti tehi lājehi katā sattu ceva bhattāni ca. Gorasoti gunnaṃ raso khīrādi. Suddhakhajjakoti macchamaṃsehi asammissatāya suddhakhajjako. Sattuyo piṇḍetvā kato apakko sattuguḷo pana sattumodakasaṅkhāto pavāreti. Taṇḍulāti samapākabhajjitānaṃ sāliādīnaṃ taṇḍulā, bhajjitataṇḍulā eva vā. Bhaṭṭhapiṭṭhanti suddhaṃ yaṃ kiñci bhajjitaṃ piṭṭhaṃ. Puthukāti sāliādīnaṃ puthukā. Puthukā hi tantiāgamayuttiyā visumpi gayhati, ekatopi, tasmā vuttāvasesānaṃ puthukāveḷuādīnaṃ bhattanti ca sambandho. Veḷūti tesaṃ taṇḍulā vuccanti. Puthukā ca veḷu ca, te ādayo yesanti samāso. Ca-saddo panettha sabbatthāpi yojetabbo. Ādi-saddena kandamūlaphalānipi gayhanti. Vuttāvasesānanti vuttehi sattavidhehi dhaññehi avasesānaṃ. Rasayāgūti rasehi pakkamaṃsādīhi sammissā yāgu. Rasopi tādisova. Suddhayāgūti maṃsādīhi amissā suddhayāgu. Phalādīnīti ādi-saddena kandādīnampi gahaṇaṃ. Api cāti nipāto, nipātasamudāyo vā samuccaye, so paccekaṃ yojetabbo.
81. ඉදානි යස්මා සත්තහි විනයකම්මාකාරෙහි යං අතිරිත්තං අකතං, තත්ථ පාචිත්තියං වුත්තං, බ්යතිරෙකතො අතිරිත්තකතෙ නත්ථි, තස්මා අතිරිත්තං කරොන්තෙන එවං කාතබ්බන්ති දස්සෙන්තො ‘‘පවාරිතෙනා’’තිආදිමාහ. තත්ථ පවාරිතෙන වුට්ඨාය අතිරිත්තං න කාතබ්බං, භොජනං අභුත්තෙන ච අතිරිත්තං න කාතබ්බන්ති සම්බන්ධො. භොජනන්ති පවාරණප්පහොනකභොජනං. අභුත්තෙනාති එකසිත්ථමත්තම්පි අභුත්තාවිනා. යෙන යංවා පුරෙ කතන්ති එත්ථ ච එව-සද්දො දීඝං කත්වා නිද්දිට්ඨො, සො ච අජ්ඣාහටෙන තං-සද්දෙන සම්බන්ධීයති, තස්මා යෙන භික්ඛුනා යං භොජනං පුරෙ පුබ්බෙ අතිරිත්තං කතං, තෙනෙව තමෙව අතිරිත්තං න කාතබ්බන්ති යොජෙත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. තස්මා කප්පියං කාරෙත්වා භුඤ්ජන්තස්ස අඤ්ඤං ආමිසං ආකිරන්ති, තං සො පුන කාතුං න ලභති, තස්මිං භොජනෙ කරියමානෙ පඨමකතෙන සද්ධිං කතං හොතීති. අඤ්ඤස්මිං පන තෙන වා අඤ්ඤෙන වා කාතුං වට්ටති.
81. Idāni yasmā sattahi vinayakammākārehi yaṃ atirittaṃ akataṃ, tattha pācittiyaṃ vuttaṃ, byatirekato atirittakate natthi, tasmā atirittaṃ karontena evaṃ kātabbanti dassento ‘‘pavāritenā’’tiādimāha. Tattha pavāritena vuṭṭhāya atirittaṃ na kātabbaṃ, bhojanaṃ abhuttena ca atirittaṃ na kātabbanti sambandho. Bhojananti pavāraṇappahonakabhojanaṃ. Abhuttenāti ekasitthamattampi abhuttāvinā. Yena yaṃvā pure katanti ettha ca eva-saddo dīghaṃ katvā niddiṭṭho, so ca ajjhāhaṭena taṃ-saddena sambandhīyati, tasmā yena bhikkhunā yaṃ bhojanaṃ pure pubbe atirittaṃ kataṃ, teneva tameva atirittaṃ na kātabbanti yojetvā attho veditabbo. Tasmā kappiyaṃ kāretvā bhuñjantassa aññaṃ āmisaṃ ākiranti, taṃ so puna kātuṃ na labhati, tasmiṃ bhojane kariyamāne paṭhamakatena saddhiṃ kataṃ hotīti. Aññasmiṃ pana tena vā aññena vā kātuṃ vaṭṭati.
82. ‘‘කප්පිය’’න්තිආදීනි ‘‘කරොන්තො’’ති එතස්ස කම්මපදානි. කප්පියඤ්චෙව ගහිතඤ්චෙව උච්චාරිතඤ්චෙව හත්ථපාසගඤ්චෙව යාවකාලිකං අතිරිත්තං කරොන්තො ‘‘අලමෙතං සබ්බ’’න්ති එවං භාසතූති යොජනා. තත්ථයං ඵලං වා කන්දමූලාදි වා පඤ්චහි සමණකප්පෙහි කප්පියං කතං, යඤ්ච කප්පියමංසං වා කප්පියභොජනං වා, එතං කප්පියං නාම. ගහිතන්ති භික්ඛුනා පටිග්ගහිතං. උච්චාරිතන්ති කප්පියං කාරෙතුං ආගතෙන භික්ඛුනා ඊසකම්පි උක්ඛිත්තං වා අපනාමිතං වා, තං පන අතිරිත්තකාරකෙන ‘‘අලමෙතං සබ්බ’’න්ති වුත්තෙන කාතබ්බං. හත්ථපාසගන්ති කප්පියං කාරෙතුං ආගතෙන හත්ථපාසං ගතං. අතිරිත්තං කරොන්තොති ඊදිසං චතුබ්බිධාකාරසම්පන්නං භොජනං අතිරිත්තං කරොන්තො පවාරෙත්වා ආසනා අවුට්ඨිතො වා අප්පවාරෙත්වාපි සබ්බථා භුත්තො වාති එවං දුවිධවිනයකම්මාකාරසම්පන්නො භික්ඛු. අලමෙතං සබ්බන්ති එවං භාසතූති අලමෙතං සබ්බං ඉති එවං භාසතු. එවං සත්තවිධං විනයකම්මාකාරං සම්පාදෙන්තො වචීභෙදං කත්වා සකිම්පි එවං වදෙය්යාති අත්ථො.
82.‘‘Kappiya’’ntiādīni ‘‘karonto’’ti etassa kammapadāni. Kappiyañceva gahitañceva uccāritañceva hatthapāsagañceva yāvakālikaṃ atirittaṃ karonto ‘‘alametaṃ sabba’’nti evaṃ bhāsatūti yojanā. Tatthayaṃ phalaṃ vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ kataṃ, yañca kappiyamaṃsaṃ vā kappiyabhojanaṃ vā, etaṃ kappiyaṃ nāma. Gahitanti bhikkhunā paṭiggahitaṃ. Uccāritanti kappiyaṃ kāretuṃ āgatena bhikkhunā īsakampi ukkhittaṃ vā apanāmitaṃ vā, taṃ pana atirittakārakena ‘‘alametaṃ sabba’’nti vuttena kātabbaṃ. Hatthapāsaganti kappiyaṃ kāretuṃ āgatena hatthapāsaṃ gataṃ. Atirittaṃ karontoti īdisaṃ catubbidhākārasampannaṃ bhojanaṃ atirittaṃ karonto pavāretvā āsanā avuṭṭhito vā appavāretvāpi sabbathā bhutto vāti evaṃ duvidhavinayakammākārasampanno bhikkhu. Alametaṃ sabbanti evaṃ bhāsatūti alametaṃ sabbaṃ iti evaṃ bhāsatu. Evaṃ sattavidhaṃ vinayakammākāraṃ sampādento vacībhedaṃ katvā sakimpi evaṃ vadeyyāti attho.
83. කප්පියං කරොන්තෙන පන අනුපසම්පන්නස්ස හත්ථෙ ඨිතං න කාතබ්බං. තෙනාහ ‘‘න කරෙ…පෙ.… හත්ථග’’න්ති. උපසම්පන්නතො අඤ්ඤො අනුපසම්පන්නො, තස්ස හත්ථෙ ගතං අනුපසම්පන්නහත්ථගං. පෙසයිත්වාපීති සචෙ තත්ථ අඤ්ඤො බ්යත්තො භික්ඛු නත්ථි, යත්ථ අත්ථි, තත්ථ පෙසයිත්වාපි. තං අතිරිත්තකතං අකාරකො අතිරිත්තකාරකතො අඤ්ඤො සබ්බො පවාරිතොපි අප්පවාරිතොපි භුඤ්ජිතුං ලබ්භතෙති සම්බන්ධනීයං. පවාරිතෙන පන මුඛඤ්ච හත්ථඤ්ච සොධෙත්වා භුඤ්ජිතබ්බං.
83. Kappiyaṃ karontena pana anupasampannassa hatthe ṭhitaṃ na kātabbaṃ. Tenāha ‘‘na kare…pe… hatthaga’’nti. Upasampannato añño anupasampanno, tassa hatthe gataṃ anupasampannahatthagaṃ. Pesayitvāpīti sace tattha añño byatto bhikkhu natthi, yattha atthi, tattha pesayitvāpi. Taṃ atirittakataṃ akārako atirittakārakato añño sabbo pavāritopi appavāritopi bhuñjituṃ labbhateti sambandhanīyaṃ. Pavāritena pana mukhañca hatthañca sodhetvā bhuñjitabbaṃ.
පවාරණානිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Pavāraṇāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
