| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
9. පටිග්ගාහනිද්දෙසවණ්ණනා
9. Paṭiggāhaniddesavaṇṇanā
106. ඉදානි ‘‘පටිග්ගාහො’’ති පදං විත්ථාරෙතුං ‘‘දාතුකාමාභිහාරො චා’’තිආදි ආරද්ධං. තත්ථ දාතුකාමස්ස අභිහාරො දාතුකාමාභිහාරො. එතෙන අඤ්ඤස්ස පත්තෙ පක්ඛිපිතුං ආලුලෙන්තස්ස ඵුසිතානි උට්ඨහිත්වා අඤ්ඤස්ස පත්තෙ සචෙ පතන්ති, පටිග්ගහණං න රුහතීති දීපිතං හොති. එරණක්ඛමන්ති ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන උක්ඛිපනක්ඛමං, තතො මහන්තෙ පටිග්ගහණං න රුහති. තිධා දෙන්තෙති කායකායප්පටිබද්ධනිස්සග්ගියානං වසෙන තිධා දෙන්තෙ. තස්ස භික්ඛුනො කායකායප්පටිබද්ධෙහි ද්විධා ගාහොති අත්ථො. පඤ්චඞ්ගො එවං පඤ්චඞ්ගෙවං. දාතුකාමාභිහාරො එකං, හත්ථපාසො එකං, එරණක්ඛමතා එකං, දෙවමනුස්සතිරච්ඡානගතෙසු එකෙන තිධා දානමෙකං, ද්විධා ගාහො එකන්ති එවං පඤ්චඞ්ගානි හොන්ති.
106. Idāni ‘‘paṭiggāho’’ti padaṃ vitthāretuṃ ‘‘dātukāmābhihāro cā’’tiādi āraddhaṃ. Tattha dātukāmassa abhihāro dātukāmābhihāro. Etena aññassa patte pakkhipituṃ ālulentassa phusitāni uṭṭhahitvā aññassa patte sace patanti, paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpitaṃ hoti. Eraṇakkhamanti thāmamajjhimena purisena ukkhipanakkhamaṃ, tato mahante paṭiggahaṇaṃ na ruhati. Tidhā denteti kāyakāyappaṭibaddhanissaggiyānaṃ vasena tidhā dente. Tassa bhikkhuno kāyakāyappaṭibaddhehi dvidhā gāhoti attho. Pañcaṅgo evaṃ pañcaṅgevaṃ. Dātukāmābhihāro ekaṃ, hatthapāso ekaṃ, eraṇakkhamatā ekaṃ, devamanussatiracchānagatesu ekena tidhā dānamekaṃ, dvidhā gāho ekanti evaṃ pañcaṅgāni honti.
107. ඉදානි යෙන කායප්පටිබද්ධෙන පටිග්ගහණං න රුහති, තං දස්සෙතුං ‘‘අසංහාරියෙ’’තිආදිමාහ. ඛාණුකෙ (පාචි. අට්ඨ. 265) බන්ධිත්වා ඨපිතමඤ්චාදිම්හි වා ඵලකෙ වා පාසාණෙ වා අසංහාරියෙ න රුහතීති අත්ථො. තත්ථජාතෙ පදුමිනිපණ්ණෙ වා කිංසුකපණ්ණාදිම්හි වා න වට්ටති, සුඛුමෙ චිඤ්චආදීනං පණ්ණෙ වා න රුහති, යඤ්ච මජ්ඣිමපුරිසො සන්ධාරෙතුං න සක්කොති, තස්මිං අසය්හභාරෙ ච පටිග්ගහො න රුහතීති අත්ථො.
107. Idāni yena kāyappaṭibaddhena paṭiggahaṇaṃ na ruhati, taṃ dassetuṃ ‘‘asaṃhāriye’’tiādimāha. Khāṇuke (pāci. aṭṭha. 265) bandhitvā ṭhapitamañcādimhi vā phalake vā pāsāṇe vā asaṃhāriye na ruhatīti attho. Tatthajāte paduminipaṇṇe vā kiṃsukapaṇṇādimhi vā na vaṭṭati, sukhume ciñcaādīnaṃ paṇṇe vā na ruhati, yañca majjhimapuriso sandhāretuṃ na sakkoti, tasmiṃ asayhabhāre ca paṭiggaho na ruhatīti attho.
108. ඉදානි පටිග්ගහණවිජහනං දස්සෙතුං ‘‘සික්ඛාමරණලිඞ්ගෙහී’’තිආදි ආරද්ධං. තත්ථායං පිණ්ඩත්ථො – සික්ඛාපච්චක්ඛානෙන ච මරණෙන ච ලිඞ්ගපරිවත්තනෙන ච ‘‘න තං දානි පරිභුඤ්ජිස්සාමී’’ති වා ‘‘න පුන පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිස්සාමී’’ති වා එවං අනපෙක්ඛවිස්සජ්ජනෙන ච චොරාදීහි වා අච්ඡෙදා ච අනුපසම්පන්නස්ස දානා ච ගාහො පටිග්ගාහො උපසම්මති විජහතීති. භික්ඛුනියා පන සික්ඛාපච්චක්ඛානස්ස අභාවා විබ්භමනෙන ච විජහතීති ගහෙතබ්බං.
108. Idāni paṭiggahaṇavijahanaṃ dassetuṃ ‘‘sikkhāmaraṇaliṅgehī’’tiādi āraddhaṃ. Tatthāyaṃ piṇḍattho – sikkhāpaccakkhānena ca maraṇena ca liṅgaparivattanena ca ‘‘na taṃ dāni paribhuñjissāmī’’ti vā ‘‘na puna paṭiggahetvā paribhuñjissāmī’’ti vā evaṃ anapekkhavissajjanena ca corādīhi vā acchedā ca anupasampannassa dānā ca gāho paṭiggāho upasammati vijahatīti. Bhikkhuniyā pana sikkhāpaccakkhānassa abhāvā vibbhamanena ca vijahatīti gahetabbaṃ.
109-110
109-110
. ඉදානි පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං දස්සෙතුං ‘‘අප්පටිග්ගහිතං සබ්බ’’න්තිආදි වුත්තං. තස්සත්ථො (කඞ්ඛා. අට්ඨ. දන්තපොනසික්ඛාපද) – චතුකාලිකපරියාපන්නං අන්තමසො රජරෙණුම්පි අප්පටිග්ගහෙත්වා සබ්බං පරිභුඤ්ජතො පාචිත්ති. ඉදානි අප්පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං දස්සෙතුං ‘‘සුද්ධඤ්ච නාතිබහල’’න්තිආදි වුත්තං. තත්ථ සුද්ධඤ්චාති අඤ්ඤෙසං රසෙන අසම්මිස්සං. හිමොදකසමුද්දොදකාදීසු පටිග්ගහණකිච්චං නත්ථි. ලොණඤ්ච අස්සු ච ලොණස්සු. එත්ථ ලොණං නාම සරීරෙ උට්ඨිතං. එතානි පන සබ්බානි අවිච්ඡින්නානෙව කප්පන්ති, නෙතරානි.
. Idāni paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ dassetuṃ ‘‘appaṭiggahitaṃ sabba’’ntiādi vuttaṃ. Tassattho (kaṅkhā. aṭṭha. dantaponasikkhāpada) – catukālikapariyāpannaṃ antamaso rajareṇumpi appaṭiggahetvā sabbaṃ paribhuñjato pācitti. Idāni appaṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ dassetuṃ ‘‘suddhañca nātibahala’’ntiādi vuttaṃ. Tattha suddhañcāti aññesaṃ rasena asammissaṃ. Himodakasamuddodakādīsu paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Loṇañca assu ca loṇassu. Ettha loṇaṃ nāma sarīre uṭṭhitaṃ. Etāni pana sabbāni avicchinnāneva kappanti, netarāni.
111. ඉදානි අනඞ්ගලග්ගානිපි දස්සෙතුං ‘‘ගූථමත්තිකමුත්තානී’’තිආදිමාහ. තථාවිධෙති තථාවිධෙ කාලෙ, සප්පදට්ඨකාලෙති අත්ථො. අඤ්ඤෙසං පන අප්පටිග්ගහිතං අනඞ්ගලග්ගං න වට්ටති. කස්මා ? ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, යං කරොන්තො පටිග්ගණ්හාති, ස්වෙව පටිග්ගහො කතො, න පුන පටිග්ගහෙතබ්බො’’ති (මහාව. 268) වුත්තත්තා.
111. Idāni anaṅgalaggānipi dassetuṃ ‘‘gūthamattikamuttānī’’tiādimāha. Tathāvidheti tathāvidhe kāle, sappadaṭṭhakāleti attho. Aññesaṃ pana appaṭiggahitaṃ anaṅgalaggaṃ na vaṭṭati. Kasmā ? ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, yaṃ karonto paṭiggaṇhāti, sveva paṭiggaho kato, na puna paṭiggahetabbo’’ti (mahāva. 268) vuttattā.
112. දුරූපචිණ්ණෙති දුප්පරාමට්ඨෙ ඵලිකරුක්ඛවල්ලිආදිං චාලෙන්තස්ස වා ආමිසභරිතභාජනං අප්පටිග්ගහිතං පරාමසන්තස්ස වා දුරූපචිණ්ණදුක්කටං හොතීති අත්ථො. රජොකිණ්ණෙති භික්ඛාය චරන්තස්ස පත්තෙ පතිතරජං අප්පටිග්ගහෙත්වා පුන භික්ඛං ගණ්හතො විනයදුක්කටං හොතීති අත්ථො. අථුග්ගහප්පටිග්ගහෙති අථ උග්ගහප්පටිග්ගහෙ, අත්තනා එව උග්ගහෙත්වා ගහිතෙති අත්ථො. අකප්පියකුටියං අන්තොවුත්ථෙ ච යත්ථ කත්ථචි භික්ඛුනා සයංපක්කෙ ච අත්තනා වා පරෙන වා අකප්පියකුටියං අන්තොපක්කෙ චාති සබ්බත්ථ දුක්කටන්ති අධිප්පායො. පටිග්ගාහවිනිච්ඡයො.
112.Durūpaciṇṇeti dupparāmaṭṭhe phalikarukkhavalliādiṃ cālentassa vā āmisabharitabhājanaṃ appaṭiggahitaṃ parāmasantassa vā durūpaciṇṇadukkaṭaṃ hotīti attho. Rajokiṇṇeti bhikkhāya carantassa patte patitarajaṃ appaṭiggahetvā puna bhikkhaṃ gaṇhato vinayadukkaṭaṃ hotīti attho. Athuggahappaṭiggaheti atha uggahappaṭiggahe, attanā eva uggahetvā gahiteti attho. Akappiyakuṭiyaṃ antovutthe ca yattha katthaci bhikkhunā sayaṃpakke ca attanā vā parena vā akappiyakuṭiyaṃ antopakke cāti sabbattha dukkaṭanti adhippāyo. Paṭiggāhavinicchayo.
පටිග්ගාහනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Paṭiggāhaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
