| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយាលង្ការ-ដីកា • Vinayālaṅkāra-ṭīkā |
២០. បដិគ្គហណវិនិច្ឆយកថា
20. Paṭiggahaṇavinicchayakathā
១០៤. ឯវំ កប្បិយភូមិវិនិច្ឆយំ កថេត្វា ឥទានិ បដិគ្គហណវិនិច្ឆយំ កថេតុំ ‘‘ខាទនីយាទិបដិគ្គាហោ’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ ខាទិយតេតិ ខាទនីយំ, ឋបេត្វា បញ្ច ភោជនានិ សព្ពស្ស អជ្ឈោហរិតព្ពស្សេតំ អធិវចនំ។ អាទិសទ្ទេន ភោជនីយំ សង្គណ្ហាតិ។ បដិគ្គហណំ សម្បដិច្ឆនំ បដិគ្គាហោ, ខាទនីយាទីនំ បដិគ្គាហោ ខាទនីយាទិបដិគ្គាហោ។ តេនាហ ‘‘អជ្ឈោហរិតព្ពស្ស យស្ស កស្សចិ ខាទនីយស្ស វា ភោជនីយស្ស វា បដិគ្គហណ’’ន្តិ។ បញ្ចសុ អង្គេសុ ឧច្ចារណមត្តន្តិ ឧក្ខិបនមត្តំ, ឥមិនា បដិគ្គហិតព្ពភារស្ស បមាណំ ទស្សេតិ។ តេនេវ តាទិសេន បុរិសេន អនុក្ខិបនីយវត្ថុស្មិំ បដិគ្គហណំ ន រុហតីតិ ទីបេតិ។ ‘‘ហត្ថបាសោ’’តិ ឥមិនា អាសន្នភាវំ។ តេនេវ ច ទូរេ ឋត្វា អភិហរន្តស្ស បដិគ្គហណំ ន រុហតីតិ ទីបេតិ។ អភិហារោតិ បរិណាមិតភាវោ, តេន ច តត្រដ្ឋកាទីសុ ន រុហតីតិ ទីបេតិ។ ‘‘ទេវោ វា’’តិអាទិនា ទាយកតោ បយោគត្តយំ ទស្សេតិ។ ‘‘តញ្ចេ’’តិអាទិនា បដិគ្គាហកតោ បយោគទ្វយំ ទស្សេតិ។
104. Evaṃ kappiyabhūmivinicchayaṃ kathetvā idāni paṭiggahaṇavinicchayaṃ kathetuṃ ‘‘khādanīyādipaṭiggāho’’tiādimāha. Tattha khādiyateti khādanīyaṃ, ṭhapetvā pañca bhojanāni sabbassa ajjhoharitabbassetaṃ adhivacanaṃ. Ādisaddena bhojanīyaṃ saṅgaṇhāti. Paṭiggahaṇaṃ sampaṭicchanaṃ paṭiggāho, khādanīyādīnaṃ paṭiggāho khādanīyādipaṭiggāho. Tenāha ‘‘ajjhoharitabbassa yassa kassaci khādanīyassa vā bhojanīyassa vā paṭiggahaṇa’’nti. Pañcasu aṅgesu uccāraṇamattanti ukkhipanamattaṃ, iminā paṭiggahitabbabhārassa pamāṇaṃ dasseti. Teneva tādisena purisena anukkhipanīyavatthusmiṃ paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti. ‘‘Hatthapāso’’ti iminā āsannabhāvaṃ. Teneva ca dūre ṭhatvā abhiharantassa paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti. Abhihāroti pariṇāmitabhāvo, tena ca tatraṭṭhakādīsu na ruhatīti dīpeti. ‘‘Devo vā’’tiādinā dāyakato payogattayaṃ dasseti. ‘‘Tañce’’tiādinā paṭiggāhakato payogadvayaṃ dasseti.
ឥទានិ តេសុ បញ្ចសុ អង្គេសុ ហត្ថបាសស្ស ទុរាជានតាយ តំ ទស្សេតុមាហ ‘‘តត្ថិ’’ច្ចាទិ។ តត្ថ អឌ្ឍតេយ្យហត្ថោ ហត្ថបាសោ នាមាតិ យោជនា។ ‘‘តស្ស ឱរិមន្តេនា’’តិ ឥមិនា អាកាសេ ឧជុំ ឋត្វា បរេន ឧក្ខិត្តំ គណ្ហន្តស្សាបិ អាសន្នង្គភូតបាទតលតោ បដ្ឋាយ ហត្ថបាសោ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោ, ន សីសតោ បដ្ឋាយាតិ ទស្សេតិ។ តត្ថ ‘‘ឱរិមន្តេនា’’តិ ឥមស្ស ហេដ្ឋិមន្តេនាតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ។
Idāni tesu pañcasu aṅgesu hatthapāsassa durājānatāya taṃ dassetumāha ‘‘tatthi’’ccādi. Tattha aḍḍhateyyahattho hatthapāso nāmāti yojanā. ‘‘Tassa orimantenā’’ti iminā ākāse ujuṃ ṭhatvā parena ukkhittaṃ gaṇhantassāpi āsannaṅgabhūtapādatalato paṭṭhāya hatthapāso paricchinditabbo, na sīsato paṭṭhāyāti dasseti. Tattha ‘‘orimantenā’’ti imassa heṭṭhimantenāti attho gahetabbo.
ឯត្ថ ច បវារណសិក្ខាបទដ្ឋកថាយំ (បាចិ. អដ្ឋ. ២៣៨-២៣៩) ‘‘សចេ បន ភិក្ខុ និសិន្នោ ហោតិ, អាសន្នស្ស បច្ឆិមន្តតោ បដ្ឋាយា’’តិអាទិនា បដិគ្គាហកានំ អាសន្នង្គស្ស បារិមន្តតោ បដ្ឋាយ បរិច្ឆេទស្ស ទស្សិតត្តា ឥធាបិ អាកាសេ ឋិតស្ស បដិគ្គាហកស្ស អាសន្នង្គភូតបាទតលស្ស បារិមន្តភូតតោ បណ្ហិបរិយន្តស្ស ហេដ្ឋិមតលតោ បដ្ឋាយ, ទាយកស្ស បន ឱរិមន្តភូតតោ បាទង្គុលស្ស ហេដ្ឋិមបរិយន្តតោ បដ្ឋាយ ហត្ថបាសោ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ឥមិនាវ នយេន ភូមិយំ និបជ្ជិត្វា ឧស្សីសកេ និសិន្នស្ស ហត្ថតោ បដិគ្គណ្ហន្តស្សាបិ អាសន្នសីសង្គស្ស បារិមន្តភូតតោ គីវន្តតោ បដ្ឋាយេវ ហត្ថបាសោ មិនិតព្ពោ, ន បាទតលតោ បដ្ឋាយ។ ឯវំ និបជ្ជិត្វា ទានេបិ យថានុរូបំ វេទិតព្ពំ។ ‘‘យំ អាសន្នតរំ អង្គ’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ២៣៨-២៣៩) ហិ វុត្តំ។ អកល្លកោតិ គិលានោ សហត្ថា បរិភុញ្ជិតុំ អសក្កោន្តោ មុខេន បដិគ្គណ្ហាតិ។ វិមតិវិនោទនិយំ (វិ. វិ. ដី. បាចិត្តិយ ២.២៦៥) បន ‘‘អកល្លកោតិ គិលានោ គហេតុំ វា’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ, ឯតេន អកល្លកោតិ គិលានោ វា អថ វា គហេតុំ អកល្លកោ អសមត្ថោតិ អត្ថោ ទស្សិតោ។ តេនាហ ‘‘សចេបិ នត្ថុករណិយំ ទីយមានំ នាសាបុដេន អកល្លកោ វា មុខេន បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ។
Ettha ca pavāraṇasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 238-239) ‘‘sace pana bhikkhu nisinno hoti, āsannassa pacchimantato paṭṭhāyā’’tiādinā paṭiggāhakānaṃ āsannaṅgassa pārimantato paṭṭhāya paricchedassa dassitattā idhāpi ākāse ṭhitassa paṭiggāhakassa āsannaṅgabhūtapādatalassa pārimantabhūtato paṇhipariyantassa heṭṭhimatalato paṭṭhāya, dāyakassa pana orimantabhūtato pādaṅgulassa heṭṭhimapariyantato paṭṭhāya hatthapāso paricchinditabboti daṭṭhabbaṃ. Imināva nayena bhūmiyaṃ nipajjitvā ussīsake nisinnassa hatthato paṭiggaṇhantassāpi āsannasīsaṅgassa pārimantabhūtato gīvantato paṭṭhāyeva hatthapāso minitabbo, na pādatalato paṭṭhāya. Evaṃ nipajjitvā dānepi yathānurūpaṃ veditabbaṃ. ‘‘Yaṃ āsannataraṃ aṅga’’nti (pāci. aṭṭha. 238-239) hi vuttaṃ. Akallakoti gilāno sahatthā paribhuñjituṃ asakkonto mukhena paṭiggaṇhāti. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana ‘‘akallakoti gilāno gahetuṃ vā’’ti ettakameva vuttaṃ, etena akallakoti gilāno vā atha vā gahetuṃ akallako asamatthoti attho dassito. Tenāha ‘‘sacepi natthukaraṇiyaṃ dīyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhātī’’ti.
១០៥. ឯកទេសេនាបីតិ អង្គុលិយា ផុដ្ឋមត្តេន។
105.Ekadesenāpīti aṅguliyā phuṭṭhamattena.
តញ្ចេ បដិគ្គណ្ហាតិ, សព្ពំ បដិគ្គហិតមេវាតិ វេណុកោដិយំ ពន្ធិត្វា ឋបិតត្តា។ សចេ ភូមិយំ ឋិតមេវ ឃដំ ទាយកេន ហត្ថបាសេ ឋត្វា ‘‘ឃដំ ទស្សាមី’’តិ ទិន្នំ វេណុកោដិយា គហណវសេន បដិគ្គណ្ហាតិ, ឧភយកោដិពទ្ធំ សព្ពម្បិ បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ។ ភិក្ខុស្ស ហត្ថេ អបីឡេត្វា បកតិយា បីឡិយមានំ ឧច្ឆុរសំ សន្ធាយ ‘‘គណ្ហថា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘អភិហារោ ន បញ្ញាយតី’’តិ វុត្តំ, ហត្ថបាសេ ឋិតស្ស បន ភិក្ខុស្ស អត្ថាយ បីឡិយមានំ ឧច្ឆុតោ បគ្ឃរន្តំ រសំ គណ្ហិតុំ វដ្ដតិ។ ទោណិកាយ សយំ បគ្ឃរន្តំ ឧច្ឆុរសំ មជ្ឈេ អាវរិត្វា វិស្សជ្ជិតម្បិ គណ្ហិតុំ វដ្ដតិ។ បដិគ្គហណសញ្ញាយាតិ ‘‘មញ្ចាទិនា បដិគ្គហេស្សាមី’’តិ ឧប្បាទិតសញ្ញាយ, ឥមិនា ‘‘បដិគ្គណ្ហាមី’’តិ វាចាយ វត្តព្ពកិច្ចំ នត្ថីតិ ទស្សេតិ។
Tañce paṭiggaṇhāti, sabbaṃ paṭiggahitamevāti veṇukoṭiyaṃ bandhitvā ṭhapitattā. Sace bhūmiyaṃ ṭhitameva ghaṭaṃ dāyakena hatthapāse ṭhatvā ‘‘ghaṭaṃ dassāmī’’ti dinnaṃ veṇukoṭiyā gahaṇavasena paṭiggaṇhāti, ubhayakoṭibaddhaṃ sabbampi paṭiggahitameva hoti. Bhikkhussa hatthe apīḷetvā pakatiyā pīḷiyamānaṃ ucchurasaṃ sandhāya ‘‘gaṇhathā’’ti vuttattā ‘‘abhihāro na paññāyatī’’ti vuttaṃ, hatthapāse ṭhitassa pana bhikkhussa atthāya pīḷiyamānaṃ ucchuto paggharantaṃ rasaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati. Doṇikāya sayaṃ paggharantaṃ ucchurasaṃ majjhe āvaritvā vissajjitampi gaṇhituṃ vaṭṭati. Paṭiggahaṇasaññāyāti ‘‘mañcādinā paṭiggahessāmī’’ti uppāditasaññāya, iminā ‘‘paṭiggaṇhāmī’’ti vācāya vattabbakiccaṃ natthīti dasseti.
យត្ថ កត្ថចិ អដ្ឋកថាសុ, បទេសេសុ វា។ អសំហារិមេ ផលកេតិ ថាមមជ្ឈិមេន អសំហារិយេ។ ‘‘តិន្តិណិកាទិបណ្ណេសូតិ វចនតោ សាខាសុ បដិគ្គហណំ រុហតីតិ ទដ្ឋព្ព’’ន្តិ សារត្ថទីបនិយំ (សារត្ថ. ដី. បាចិត្តិយ ៣.២៦៥) វុត្តំ។ បោរាណដីកាយម្បិ តថេវ វុត្តំ, តទេតំ វិចារេតព្ពំ។ អដ្ឋកថាយញ្ហិ ‘‘ភូមិយំ អត្ថតេសុ សុខុមេសុ តិន្តិណិកាទិបណ្ណេសុ បដិគ្គហណំ ន រុហតី’’តិ វុត្តំ។ តំ តិន្តិណិកាទិបណ្ណានំ សុខុមត្តា តត្ថ ឋបិតអាមិសស្ស អសណ្ឋហនតោ ភូមិយំ ឋបិតសទិសត្តា ‘‘ន រុហតី’’តិ វុត្តំ, តិន្តិណិកាទិសាខាសុ ឋបិតេបិ ឯវមេវ សិយា, តស្មា ‘‘សាខាសុ បដិគ្គហណំ រុហតី’’តិ វចនំ អយុត្តំ វិយ ទិស្សតិ។ អដ្ឋកថាយំ ‘‘ន រុហតី’’តិ កិរិយាបទស្ស ‘‘កស្មា’’តិ ហេតុបរិយេសនេ សតិ ន អញ្ញំ បរិយេសិតព្ពំ, ‘‘សុខុមេសូ’’តិ វុត្តំ វិសេសនបទំយេវ ហេតុមន្តវិសេសនំ ភវតិ, តស្មា តិន្តិណិកបណ្ណាទីសុ បដិគ្គហណំ ន រុហតិ, កស្មា? តេសំ សុខុមត្តា។ អញ្ញេសុ បន បទុមិនីបណ្ណាទីសុ រុហតិ, កស្មា? តេសំ ឱឡារិកត្តាតិ ហេតុផលសម្ពន្ធោ ឥច្ឆិតព្ពោតិ ទិស្សតិ , តស្មា ‘‘តទេតំ វិចារេតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ។ តថា ហិ វុត្តំ អដ្ឋកថាយំ ‘‘ន ហិ តានិ សន្ធារេតុំ សមត្ថានីតិ មហន្តេសុ បន បទុមិនីបណ្ណាទីសុ រុហតី’’តិ។
Yatthakatthaci aṭṭhakathāsu, padesesu vā. Asaṃhārime phalaketi thāmamajjhimena asaṃhāriye. ‘‘Tintiṇikādipaṇṇesūti vacanato sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatīti daṭṭhabba’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. pācittiya 3.265) vuttaṃ. Porāṇaṭīkāyampi tatheva vuttaṃ, tadetaṃ vicāretabbaṃ. Aṭṭhakathāyañhi ‘‘bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesu paṭiggahaṇaṃ na ruhatī’’ti vuttaṃ. Taṃ tintiṇikādipaṇṇānaṃ sukhumattā tattha ṭhapitaāmisassa asaṇṭhahanato bhūmiyaṃ ṭhapitasadisattā ‘‘na ruhatī’’ti vuttaṃ, tintiṇikādisākhāsu ṭhapitepi evameva siyā, tasmā ‘‘sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatī’’ti vacanaṃ ayuttaṃ viya dissati. Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na ruhatī’’ti kiriyāpadassa ‘‘kasmā’’ti hetupariyesane sati na aññaṃ pariyesitabbaṃ, ‘‘sukhumesū’’ti vuttaṃ visesanapadaṃyeva hetumantavisesanaṃ bhavati, tasmā tintiṇikapaṇṇādīsu paṭiggahaṇaṃ na ruhati, kasmā? Tesaṃ sukhumattā. Aññesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhati, kasmā? Tesaṃ oḷārikattāti hetuphalasambandho icchitabboti dissati , tasmā ‘‘tadetaṃ vicāretabba’’nti vuttaṃ. Tathā hi vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti mahantesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhatī’’ti.
១០៦. បុញ្ឆិត្វា បដិគ្គហេត្វាតិ បុញ្ឆិតេបិ រជនចុណ្ណាសង្កាយ សតិ បដិគ្គហណត្ថាយ វុត្តំ, នាសតិ។ តំ បនាតិ បតិតរជំ អប្បដិគ្គហេត្វា ឧបរិ គហិតបិណ្ឌបាតំ។ អនាបត្តីតិ ទុរូបចិណ្ណាទិទោសោ នត្ថិ។ បុព្ពាភោគស្ស អនុរូបវសេន ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ទត្វា…បេ.… វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ យស្មា បន តំ ‘‘អញ្ញស្ស ទស្សាមី’’តិ ចិត្តុប្បាទមត្តេន បរសន្តកំ ន ហោតិ, តស្មា តស្ស អទត្វាបិ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ។ ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ទស្សាមី’’តិអាទិបិ វិនយទុក្កដស្ស បរិហារាយ វុត្តំ, តថា អកត្វា គហិតេបិ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជតោ អនាបត្តិយេវ។ ភិក្ខុស្ស ទេតីតិ អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស ទេតិ។ កញ្ជិកន្តិ ខីររសាទិំ យំ កិញ្ចិ ទ្រវំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ហត្ថតោ មោចេត្វា បុន គណ្ហាតិ, ឧគ្គហិតកំ ហោតីតិ អាហ ‘‘ហត្ថតោ អមោចេន្តេនេវា’’តិ។ អាលុឡេន្តានន្តិ អាលោឡេន្តានំ, អយមេវ វា បាឋោ។ អាហរិត្វា ភូមិយំ ឋបិតត្តា អភិហារោ នត្ថីតិ អាហ ‘‘បត្តោ បដិគ្គហេតព្ពោ’’តិ។
106.Puñchitvā paṭiggahetvāti puñchitepi rajanacuṇṇāsaṅkāya sati paṭiggahaṇatthāya vuttaṃ, nāsati. Taṃ panāti patitarajaṃ appaṭiggahetvā upari gahitapiṇḍapātaṃ. Anāpattīti durūpaciṇṇādidoso natthi. Pubbābhogassa anurūpavasena ‘‘anupasampannassa datvā…pe… vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Yasmā pana taṃ ‘‘aññassa dassāmī’’ti cittuppādamattena parasantakaṃ na hoti, tasmā tassa adatvāpi paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Anupasampannassa dassāmī’’tiādipi vinayadukkaṭassa parihārāya vuttaṃ, tathā akatvā gahitepi paṭiggahetvā paribhuñjato anāpattiyeva. Bhikkhussa detīti aññassa bhikkhussa deti. Kañjikanti khīrarasādiṃ yaṃ kiñci dravaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthato mocetvā puna gaṇhāti, uggahitakaṃ hotīti āha ‘‘hatthato amocentenevā’’ti. Āluḷentānanti āloḷentānaṃ, ayameva vā pāṭho. Āharitvā bhūmiyaṃ ṭhapitattā abhihāro natthīti āha ‘‘patto paṭiggahetabbo’’ti.
១០៧. បឋមតរំ ឧឡុង្កតោ ថេវា បត្តេ បតន្តីតិ ឯត្ថ ‘‘យថា បឋមតរំ បតិតថេវេ ទោសោ នត្ថិ, តថា អាកិរិត្វា អបនេន្តានំ បច្ឆា បតិតថេវេបិ អភិហដត្តា នេវត្ថិ ទោសោ’’តិ វទន្តិ។ ចរុកេនាតិ ខុទ្ទកភាជនេន។ ‘‘អភិហដត្តាតិ ទីយមានក្ខណំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ទត្វា អបនយនកាលេ បន ឆារិកា វា ពិន្ទូនិ វា បតន្តិ, បុន បដិគ្គហេតព្ពំ អភិហារស្ស វិគតត្តា’’តិ វទន្តិ, តំ យថា ន បតតិ, តថា អបនេស្សាមីតិ បដិហរន្តេ យុជ្ជតិ, បកតិសញ្ញាយ អបនេន្តេ អភិហារោ ន ឆិជ្ជតិ, សុបតិតំ។ បដិគ្គហិតមេវ ហិ តំ ហោតិ។ មុខវដ្ដិយាបិ គហេតុំ វដ្ដតីតិ អភិហរិយមានស្ស បត្តស្ស មុខវដ្ដិយា ឧបរិភាគេ ហត្ថំ បសារេត្វា ផុសិតុំ វដ្ដតិ។ បាទេន បេល្លេត្វាតិ បាទេន ‘‘បដិគ្គហេស្សាមី’’តិ សញ្ញាយ អក្កមិត្វា។ កេចីតិ អភយគិរិវាសិនោ។ វចនមត្តមេវាតិ បដិពទ្ធំ បដិពទ្ធបដិពទ្ធន្តិ សទ្ទមត្តមេវ នានំ, កាយបដិពទ្ធមេវ ហោតិ, តស្មា តេសំ វចនំ ន គហេតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ។ ឯស នយោតិ ‘‘បដិពទ្ធបដិពទ្ធម្បិ កាយបដិពទ្ធមេវា’’តិ អយំ នយោ។ តថា ច តត្ថ កាយបដិពទ្ធេ តប្បដិពទ្ធេ ច ថុល្លច្ចយមេវ វុត្តំ។
107.Paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patantīti ettha ‘‘yathā paṭhamataraṃ patitatheve doso natthi, tathā ākiritvā apanentānaṃ pacchā patitathevepi abhihaṭattā nevatthi doso’’ti vadanti. Carukenāti khuddakabhājanena. ‘‘Abhihaṭattāti dīyamānakkhaṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Datvā apanayanakāle pana chārikā vā bindūni vā patanti, puna paṭiggahetabbaṃ abhihārassa vigatattā’’ti vadanti, taṃ yathā na patati, tathā apanessāmīti paṭiharante yujjati, pakatisaññāya apanente abhihāro na chijjati, supatitaṃ. Paṭiggahitameva hi taṃ hoti. Mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭatīti abhihariyamānassa pattassa mukhavaṭṭiyā uparibhāge hatthaṃ pasāretvā phusituṃ vaṭṭati. Pādena pelletvāti pādena ‘‘paṭiggahessāmī’’ti saññāya akkamitvā. Kecīti abhayagirivāsino. Vacanamattamevāti paṭibaddhaṃ paṭibaddhapaṭibaddhanti saddamattameva nānaṃ, kāyapaṭibaddhameva hoti, tasmā tesaṃ vacanaṃ na gahetabbanti adhippāyo. Esa nayoti ‘‘paṭibaddhapaṭibaddhampi kāyapaṭibaddhamevā’’ti ayaṃ nayo. Tathā ca tattha kāyapaṭibaddhe tappaṭibaddhe ca thullaccayameva vuttaṃ.
តេន អាហរាបេតុន្តិ យស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកំ គតំ, តំ ‘‘ឥធ នំ អានេហី’’តិ អាណាបេត្វា តេន អាហរាបេតុំ ឥតរស្ស វដ្ដតីតិ អត្ថោ។ តស្មាតិ យស្មា មូលដ្ឋស្សេវ បរិភោគោ អនុញ្ញាតោ, តស្មា។ តំ ទិវសំ ហត្ថេន គហេត្វា ទុតិយទិវសេ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស ឧគ្គហិតកបដិគ្គហិតំ ហោតីតិ អាហ ‘‘អនាមសិត្វា’’តិ។ អប្បដិគ្គហិតត្តា ‘‘សន្និធិបច្ចយា អនាបត្តី’’តិ វុត្តំ។ អប្បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស អទិន្នមុខទ្វារាបត្តិ ហោតីតិ អាហ ‘‘បដិគ្គហេត្វា បន បរិភុញ្ជិតព្ព’’ន្តិ។ ‘‘ន តតោ បរន្តិ តទហេវ សាមំ អប្បដិគ្គហិតំ សន្ធាយ វុត្តំ, តទហេវ បដិគ្គហិតំ បន បុនទិវសាទីសុ អប្បដិគ្គហេត្វាបិ បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ។
Tena āharāpetunti yassa bhikkhuno santikaṃ gataṃ, taṃ ‘‘idha naṃ ānehī’’ti āṇāpetvā tena āharāpetuṃ itarassa vaṭṭatīti attho. Tasmāti yasmā mūlaṭṭhasseva paribhogo anuññāto, tasmā. Taṃ divasaṃ hatthena gahetvā dutiyadivase paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitakapaṭiggahitaṃ hotīti āha ‘‘anāmasitvā’’ti. Appaṭiggahitattā ‘‘sannidhipaccayā anāpattī’’ti vuttaṃ. Appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hotīti āha ‘‘paṭiggahetvā pana paribhuñjitabba’’nti. ‘‘Na tato paranti tadaheva sāmaṃ appaṭiggahitaṃ sandhāya vuttaṃ, tadaheva paṭiggahitaṃ pana punadivasādīsu appaṭiggahetvāpi paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vadanti.
១០៨. ខីយន្តីតិ ខយំ គច្ឆន្តិ, តេសំ ចុណ្ណេហិ ថុល្លច្ចយអប្បដិគ្គហណាបត្តិយោ ន ហោន្តីតិ អធិប្បាយោ។ សត្ថកេនាតិ បដិគ្គហិតសត្ថកេន។ នវសមុដ្ឋិតន្តិ ឯតេនេវ ឧច្ឆុអាទីសុ អភិនវលគ្គត្តា អព្ពោហារិកំ ន ហោតីតិ ទស្សេតិ។ ឯសេវ នយោតិ សន្និធិទោសាទិំ សន្ធាយ វទតិ។ តេនាហ ‘‘ន ហី’’តិអាទិ។ កស្មា បនេត្ថ ឧគ្គហិតបច្ចយា, សន្និធិបច្ចយា វា ទោសោ ន សិយាតិ អាហ ‘‘ន ហិ តំ បរិភោគត្ថាយ បរិហរន្តី’’តិ។ ឥមិនា ច ពាហិរបរិភោគត្ថំ សាមំ គហេត្វា វា អនុបសម្បន្នេន ទិន្នំ វា បរិហរិតុំ វដ្ដតីតិ ទីបេតិ, តស្មា បត្តសម្មក្ខនាទិអត្ថំ សាមំ គហេត្វា បរិហរិតតេលាទិំ សចេ បរិភុញ្ជិតុកាមោ ហោតិ, បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស អនាបត្តិ។ អព្ភន្តរបរិភោគត្ថំ បន សាមំ គហិតំ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស ឧគ្គហិតបដិគ្គហណំ ហោតិ, អប្បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស អទិន្នមុខទ្វារាបត្តិ ហោតិ។ អព្ភន្តរបរិភោគត្ថមេវ អនុបសម្បន្នេន ទិន្នំ គហេត្វា បរិហរន្តស្ស សិង្គីលោណកប្បោ វិយ សន្និធិបច្ចយា អាបត្តិ ហោតិ។ កេចិ បន ‘‘ថាមមជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស ឧច្ចារណមត្តំ ហោតីតិអាទិនា វុត្តបញ្ចង្គសម្បត្តិយា បដិគ្គហណស្ស រុហណតោ ពាហិរបរិភោគត្ថម្បិ សចេ អនុបសម្បន្នេហិ ទិន្នំ គណ្ហាតិ, បដិគ្គហិតមេវា’’តិ វទន្តិ។ ឯវំ សតិ ឥធ ពាហិរបរិភោគត្ថំ អនុបសម្បន្នេន ទិន្នំ គហេត្វា បរិហរន្តស្ស សន្និធិបច្ចយា អាបត្តិ វត្តព្ពា សិយា។ ‘‘ន ហិ តំ បរិភោគត្ថាយ បរិហរន្តី’’តិ ច ន វត្តព្ពំ, តស្មា ពាហិរបរិភោគត្ថំ គហិតំ បដិគ្គហិតំ នាម ន ហោតីតិ វេទិតព្ពំ។
108.Khīyantīti khayaṃ gacchanti, tesaṃ cuṇṇehi thullaccayaappaṭiggahaṇāpattiyo na hontīti adhippāyo. Satthakenāti paṭiggahitasatthakena. Navasamuṭṭhitanti eteneva ucchuādīsu abhinavalaggattā abbohārikaṃ na hotīti dasseti. Eseva nayoti sannidhidosādiṃ sandhāya vadati. Tenāha ‘‘na hī’’tiādi. Kasmā panettha uggahitapaccayā, sannidhipaccayā vā doso na siyāti āha ‘‘na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’’ti. Iminā ca bāhiraparibhogatthaṃ sāmaṃ gahetvā vā anupasampannena dinnaṃ vā pariharituṃ vaṭṭatīti dīpeti, tasmā pattasammakkhanādiatthaṃ sāmaṃ gahetvā pariharitatelādiṃ sace paribhuñjitukāmo hoti, paṭiggahetvā paribhuñjantassa anāpatti. Abbhantaraparibhogatthaṃ pana sāmaṃ gahitaṃ paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitapaṭiggahaṇaṃ hoti, appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hoti. Abbhantaraparibhogatthameva anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa siṅgīloṇakappo viya sannidhipaccayā āpatti hoti. Keci pana ‘‘thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hotītiādinā vuttapañcaṅgasampattiyā paṭiggahaṇassa ruhaṇato bāhiraparibhogatthampi sace anupasampannehi dinnaṃ gaṇhāti, paṭiggahitamevā’’ti vadanti. Evaṃ sati idha bāhiraparibhogatthaṃ anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa sannidhipaccayā āpatti vattabbā siyā. ‘‘Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’’ti ca na vattabbaṃ, tasmā bāhiraparibhogatthaṃ gahitaṃ paṭiggahitaṃ nāma na hotīti veditabbaṃ.
យទិ ឯវំ បញ្ចសុ បដិគ្គហណង្គេសុ ‘‘បរិភោគត្ថាយា’’តិ វិសេសនំ វត្តព្ពន្តិ? ន វត្តព្ពំ។ បដិគ្គហណញ្ហិ បរិភោគត្ថមេវ ហោតីតិ ‘‘បរិភោគត្ថាយា’’តិ វិសុំ អវត្វា ‘‘តញ្ចេ ភិក្ខុ កាយេន វា កាយបដិពទ្ធេន វា បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ។ អបរេ បន ‘‘សតិបិ បដិគ្គហណេ ‘ន ហិ តំ បរិភោគត្ថាយ បរិហរន្តី’តិ ឥធ អបរិភោគត្ថាយ បរិហរណេ អនាបត្តិ វុត្តា’’តិ វទន្តិ។ តេន ច បដិគ្គហណង្គេសុ បញ្ចសុ សមិទ្ធេសុ អជ្ឈោហរិតុកាមតាយ គហិតមេវ បដិគ្គហិតំ នាម ហោតិ អជ្ឈោហរិតព្ពេសុយេវ បដិគ្គហណស្ស អនុញ្ញាតត្តាតិ ទស្សេតិ។ តថា ពាហិរបរិភោគត្ថាយ គហេត្វា ឋបិតតេលាទិំ អជ្ឈោហរិតុកាមតាយ សតិ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ។ ឧទុក្ខលមុសលាទីនិ ខីយន្តីតិ ឯត្ថ ឧទុក្ខលមុសលានំ ខយេន បិសិតកោដ្ដិតភេសជ្ជេសុ សចេ អាគន្តុកវណ្ណោ បញ្ញាយតិ, ន វដ្ដតិ។ សុទ្ធំ ឧទកំ ហោតីតិ រុក្ខសាខាទីហិ គឡិត្វា បតនឧទកំ សន្ធាយ វុត្តំ។
Yadi evaṃ pañcasu paṭiggahaṇaṅgesu ‘‘paribhogatthāyā’’ti visesanaṃ vattabbanti? Na vattabbaṃ. Paṭiggahaṇañhi paribhogatthameva hotīti ‘‘paribhogatthāyā’’ti visuṃ avatvā ‘‘tañce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vuttaṃ. Apare pana ‘‘satipi paṭiggahaṇe ‘na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’ti idha aparibhogatthāya pariharaṇe anāpatti vuttā’’ti vadanti. Tena ca paṭiggahaṇaṅgesu pañcasu samiddhesu ajjhoharitukāmatāya gahitameva paṭiggahitaṃ nāma hoti ajjhoharitabbesuyeva paṭiggahaṇassa anuññātattāti dasseti. Tathā bāhiraparibhogatthāya gahetvā ṭhapitatelādiṃ ajjhoharitukāmatāya sati paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti. Udukkhalamusalādīni khīyantīti ettha udukkhalamusalānaṃ khayena pisitakoṭṭitabhesajjesu sace āgantukavaṇṇo paññāyati, na vaṭṭati. Suddhaṃ udakaṃ hotīti rukkhasākhādīhi gaḷitvā patanaudakaṃ sandhāya vuttaṃ.
១០៩. បត្តោ វាស្ស បដិគ្គហេតព្ពោតិ ឯត្ថាបិ បត្តគតំ ឆុបិត្វា ទេន្តស្ស ហត្ថេ លគ្គេន អាមិសេន ទោសាភាវត្ថំ បត្តបដិគ្គហណន្តិ អព្ភន្តរបរិភោគត្ថមេវ បត្តបដិគ្គហណំ វេទិតព្ពំ។ យំ សាមណេរស្ស បត្តេ បតតិ…បេ.… បដិគ្គហណំ ន វិជហតីតិ ឯត្ថ បុនប្បុនំ គណ្ហន្តស្ស អត្តនោ បត្តេ បក្ខិត្តមេវ អត្តនោ សន្តកន្តិ សន្និដ្ឋានករណតោ ហត្ថគតំ បដិគ្គហណំ ន វិជហតិ។ បរិច្ឆិន្ទិត្វា ទិន្នំ បន គណ្ហន្តស្ស គហណសមយេយេវ អត្តនោ សន្តកន្តិ សន្និដ្ឋានស្ស កតត្តា ហត្ថគតំ បដិគ្គហណំ វិជហតិ។ កេសញ្ចិ អត្ថាយ ភត្តំ បក្ខិបតីតិ ឯត្ថ អនុបសម្បន្នស្ស អត្ថាយ បក្ខិបន្តេបិ អាគន្ត្វា គណ្ហិស្សតីតិ សយមេវ បក្ខិបិត្វា ឋបនតោ បដិគ្គហណំ ន វិជហតិ។ អនុបសម្បន្នស្ស ហត្ថេ បក្ខិត្តំ បន អនុបសម្បន្នេនេវ ឋបិតំ នាម ហោតីតិ បដិគ្គហណំ វិជហតិ បរិច្ចត្តភាវតោ។ តេន វុត្តំ ‘‘សាមណេរ…បេ.… បរិច្ចត្តត្តា’’តិ។ កេសញ្ចីតិអាទីសុ អនុបសម្បន្នានំ អត្ថាយ កត្ថចិ ឋបិយមានម្បិ ហត្ថតោ មុត្តមត្តេ ឯវ បដិគ្គហណំ ន វិជហតិ, អថ ខោ ភាជនេ បតិតមេវ បដិគ្គហណំ វិជហតិ។ ភាជនញ្ច ភិក្ខុនា បុនទិវសត្ថាយ អបេក្ខិតមេវាតិ តគ្គតម្បិ អាមិសំ ទុទ្ធោតបត្តគតំ វិយ បដិគ្គហណំ វិជហតីតិ សង្កាយ ‘‘សាមណេរស្ស ហត្ថេ បក្ខិបិតព្ព’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។ ឦទិសេសុ ហិ យុត្តិ ន គវេសិតព្ពា, វុត្តនយេនេវ បដិបជ្ជិតព្ពំ។
109.Patto vāssa paṭiggahetabboti etthāpi pattagataṃ chupitvā dentassa hatthe laggena āmisena dosābhāvatthaṃ pattapaṭiggahaṇanti abbhantaraparibhogatthameva pattapaṭiggahaṇaṃ veditabbaṃ. Yaṃ sāmaṇerassa patte patati…pe… paṭiggahaṇaṃ na vijahatīti ettha punappunaṃ gaṇhantassa attano patte pakkhittameva attano santakanti sanniṭṭhānakaraṇato hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Paricchinditvā dinnaṃ pana gaṇhantassa gahaṇasamayeyeva attano santakanti sanniṭṭhānassa katattā hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ vijahati. Kesañci atthāya bhattaṃ pakkhipatīti ettha anupasampannassa atthāya pakkhipantepi āgantvā gaṇhissatīti sayameva pakkhipitvā ṭhapanato paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Anupasampannassa hatthe pakkhittaṃ pana anupasampanneneva ṭhapitaṃ nāma hotīti paṭiggahaṇaṃ vijahati pariccattabhāvato. Tena vuttaṃ ‘‘sāmaṇera…pe… pariccattattā’’ti. Kesañcītiādīsu anupasampannānaṃ atthāya katthaci ṭhapiyamānampi hatthato muttamatte eva paṭiggahaṇaṃ na vijahati, atha kho bhājane patitameva paṭiggahaṇaṃ vijahati. Bhājanañca bhikkhunā punadivasatthāya apekkhitamevāti taggatampi āmisaṃ duddhotapattagataṃ viya paṭiggahaṇaṃ vijahatīti saṅkāya ‘‘sāmaṇerassa hatthe pakkhipitabba’’nti vuttanti veditabbaṃ. Īdisesu hi yutti na gavesitabbā, vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.
១១០. បត្តគតា យាគូតិ ឥមិនា បត្តមុខវដ្ដិយា ផុដ្ឋេបិ កុដេ យាគុ បដិគ្គហិតា, ឧគ្គហិតា វា ន ហោតិ ភិក្ខុនោ អនិច្ឆាយ ផុដ្ឋត្តាតិ ទស្សេតិ។ អារោបេតីតិ ហត្ថំ ផុសាបេតិ។ បដិគ្គហណូបគំ ភារំ នាម ថាមមជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស ឧក្ខេបារហំ។ កិញ្ចាបិ អវិស្សជ្ជេត្វាវ អញ្ញេន ហត្ថេន បិទហន្តស្ស ទោសោ នត្ថិ, តថាបិ ន បិទហិតព្ពន្តិ អដ្ឋកថាបមាណេនេវ គហេតព្ពំ។ វិមតិវិនោទនិយំ (វិ. វិ. ដី. បាចិត្តិយ ២.២៦៥) បន ‘‘ន បិទហិតព្ពន្តិ ហត្ថតោ មុត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ, ហត្ថគតំ បន ឥតរេន ហត្ថេន បិទហតោ, ហត្ថតោ មុត្តម្បិ វា អផុសិត្វា ឧបរិ បិធានំ បាតេន្តស្ស ន ទោសោ’’តិ វុត្តំ។
110.Pattagatā yāgūti iminā pattamukhavaṭṭiyā phuṭṭhepi kuṭe yāgu paṭiggahitā, uggahitā vā na hoti bhikkhuno anicchāya phuṭṭhattāti dasseti. Āropetīti hatthaṃ phusāpeti. Paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ nāma thāmamajjhimassa purisassa ukkhepārahaṃ. Kiñcāpi avissajjetvāva aññena hatthena pidahantassa doso natthi, tathāpi na pidahitabbanti aṭṭhakathāpamāṇeneva gahetabbaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana ‘‘napidahitabbanti hatthato muttaṃ sandhāya vuttaṃ, hatthagataṃ pana itarena hatthena pidahato, hatthato muttampi vā aphusitvā upari pidhānaṃ pātentassa na doso’’ti vuttaṃ.
១១១. បដិគ្គណ្ហាតីតិ ឆាយត្ថាយ ឧបរិ ធារិយមានា មហាសាខា យេន កេនចិ ឆិជ្ជេយ្យ, តត្ថ លគ្គរជំ មុខេ បាតេយ្យ វាតិ កប្បិយំ ការាបេត្វា បដិគ្គណ្ហាតិ។
111.Paṭiggaṇhātīti chāyatthāya upari dhāriyamānā mahāsākhā yena kenaci chijjeyya, tattha laggarajaṃ mukhe pāteyya vāti kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggaṇhāti.
មច្ឆិកវារណត្ថន្តិ ឯត្ថ ‘‘សចេបិ សាខាយ លគ្គរជំ បត្តេ បតតិ, សុខេន បរិភុញ្ជិតុំ សក្កាតិ សាខាយ បដិគ្គហិតត្តា អព្ភន្តរបរិភោគត្ថមេវិធ បដិគ្គហណន្តិ មូលបដិគ្គហណមេវ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ អបរេ បន ‘‘មច្ឆិកវារណត្ថន្តិ វចនមត្តំ គហេត្វា ពាហិរបរិភោគត្ថំ គហិត’’ន្តិ វទន្តិ។ កុណ្ឌកេតិ មហាឃដេ។ តស្មិម្បីតិ ចាដិឃដេបិ។ អនុបសម្បន្នំ គាហាបេត្វាតិ តមេវ អជ្ឈោហរណីយំ ភណ្ឌំ អនុបសម្បន្នេន គាហាបេត្វា។
Macchikavāraṇatthanti ettha ‘‘sacepi sākhāya laggarajaṃ patte patati, sukhena paribhuñjituṃ sakkāti sākhāya paṭiggahitattā abbhantaraparibhogatthamevidha paṭiggahaṇanti mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Apare pana ‘‘macchikavāraṇatthanti vacanamattaṃ gahetvā bāhiraparibhogatthaṃ gahita’’nti vadanti. Kuṇḍaketi mahāghaṭe. Tasmimpīti cāṭighaṭepi. Anupasampannaṃ gāhāpetvāti tameva ajjhoharaṇīyaṃ bhaṇḍaṃ anupasampannena gāhāpetvā.
ថេរស្ស បត្តំ ទុតិយត្ថេរស្សាតិ ‘‘ថេរស្ស បត្តំ មយ្ហំ ទេថា’’តិ តេន អត្តនោ បរិច្ចជាបេត្វា ទុតិយត្ថេរស្ស ទេតិ។ តុយ្ហំ យាគុំ មយ្ហំ ទេហីតិ ឯត្ថ ឯវំ វត្វា សាមណេរស្ស បត្តំ គហេត្វា អត្តនោបិ បត្តំ តស្ស ទេតិ។ ឯត្ថ បនាតិ ‘‘បណ្ឌិតោ សាមណេរោ’’តិអាទិបត្តបរិវត្តនកថាយំ។ ការណំ ឧបបរិក្ខិតព្ពន្តិ យថា មាតុអាទីនំ តេលាទីនិ ហរន្តោ តថារូបេ កិច្ចេ អនុបសម្បន្នេន អបរិវត្តេត្វាវ បរិភុញ្ជិតុំ លភតិ, ឯវមិធ បត្តបរិវត្តនំ អកត្វា បរិភុញ្ជិតុំ កស្មា ន លភតីតិ ការណំ វីមំសិតព្ពន្តិ អត្ថោ។ ឯត្ថ បន ‘‘សាមណេរេហិ គហិតតណ្ឌុលេសុ បរិក្ខីណេសុ អវស្សំ អម្ហាកំ សាមណេរា សង្គហំ ករោន្តីតិ ចិត្តុប្បត្តិ សម្ភវតិ, តស្មា តំ បរិវត្តេត្វាវ បរិភុញ្ជិតព្ពំ។ មាតាបិតូនំ អត្ថាយ បន ឆាយត្ថាយ វា គហណេ បរិភោគាសា នត្ថិ, តស្មា តំ វដ្ដតី’’តិ ការណំ វទន្តិ។ តេនេវ អាចរិយពុទ្ធទត្តត្ថេរេនបិ វុត្តំ –
Therassa pattaṃ dutiyattherassāti ‘‘therassa pattaṃ mayhaṃ dethā’’ti tena attano pariccajāpetvā dutiyattherassa deti. Tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehīti ettha evaṃ vatvā sāmaṇerassa pattaṃ gahetvā attanopi pattaṃ tassa deti. Ettha panāti ‘‘paṇḍito sāmaṇero’’tiādipattaparivattanakathāyaṃ. Kāraṇaṃ upaparikkhitabbanti yathā mātuādīnaṃ telādīni haranto tathārūpe kicce anupasampannena aparivattetvāva paribhuñjituṃ labhati, evamidha pattaparivattanaṃ akatvā paribhuñjituṃ kasmā na labhatīti kāraṇaṃ vīmaṃsitabbanti attho. Ettha pana ‘‘sāmaṇerehi gahitataṇḍulesu parikkhīṇesu avassaṃ amhākaṃ sāmaṇerā saṅgahaṃ karontīti cittuppatti sambhavati, tasmā taṃ parivattetvāva paribhuñjitabbaṃ. Mātāpitūnaṃ atthāya pana chāyatthāya vā gahaṇe paribhogāsā natthi, tasmā taṃ vaṭṭatī’’ti kāraṇaṃ vadanti. Teneva ācariyabuddhadattattherenapi vuttaṃ –
‘‘មាតាបិតូនមត្ថាយ, តេលាទិំ ហរតោបិ ច;
‘‘Mātāpitūnamatthāya, telādiṃ haratopi ca;
សាខំ ឆាយាទិអត្ថាយ, ឥមស្ស ន វិសេសតា។
Sākhaṃ chāyādiatthāya, imassa na visesatā.
‘‘តស្មា ហិស្ស វិសេសស្ស, ចិន្តេតព្ពំ តុ ការណំ;
‘‘Tasmā hissa visesassa, cintetabbaṃ tu kāraṇaṃ;
តស្ស សាលយភាវំ តុ, វិសេសំ តក្កយាមហ’’ន្តិ។
Tassa sālayabhāvaṃ tu, visesaṃ takkayāmaha’’nti.
ឥទមេវេត្ថ យុត្តតរំ អវស្សំ តថាវិធវិតក្កុប្បត្តិយា សម្ភវតោ។ ន ហិ សក្កា ឯត្ថ វិតក្កំ សោធេតុន្តិ។ មាតាទីនំ អត្ថាយ ហរណេ បន នាវស្សំ តថាវិធវិតក្កុប្បត្តីតិ សក្កា វិតក្កំ សោធេតុំ។ យត្ថ ហិ វិតក្កំ សោធេតុំ សក្កា, តត្ថ នេវត្ថិ ទោសោ។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘សចេ បន សក្កោតិ វិតក្កំ សោធេតុំ, តតោ លទ្ធំ ខាទិតុម្បិ វដ្ដតី’’តិ។ វិមតិវិនោទនិយំ (វិ. វិ. ដី. បាចិត្តិយ ២.២៦៥) បន ‘‘ឯត្ថ បនាតិ បត្តបរិវត្តនេ។ ការណន្តិ ឯត្ថ យថា សាមណេរា ឥតោ អម្ហាកម្បិ ទេន្តីតិ វិតក្កោ ឧប្បជ្ជតិ, ន តថា អញ្ញត្ថាតិ ការណំ វទន្តិ, តញ្ច យុត្តំ។ យស្ស បន តាទិសោ វិតក្កោ នត្ថិ, តេន អបរិវត្តេត្វាបិ ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។
Idamevettha yuttataraṃ avassaṃ tathāvidhavitakkuppattiyā sambhavato. Na hi sakkā ettha vitakkaṃ sodhetunti. Mātādīnaṃ atthāya haraṇe pana nāvassaṃ tathāvidhavitakkuppattīti sakkā vitakkaṃ sodhetuṃ. Yattha hi vitakkaṃ sodhetuṃ sakkā, tattha nevatthi doso. Teneva vakkhati ‘‘sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ, tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭatī’’ti. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana ‘‘ettha panāti pattaparivattane. Kāraṇanti ettha yathā sāmaṇerā ito amhākampi dentīti vitakko uppajjati, na tathā aññatthāti kāraṇaṃ vadanti, tañca yuttaṃ. Yassa pana tādiso vitakko natthi, tena aparivattetvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.
១១២. និច្ចាលេតុន្តិ ចាលេត្វា បាសាណសក្ខរាទិអបនយនំ កាតុំ។ ឧទ្ធនំ អារោបេតព្ពន្តិ អនគ្គិកំ ឧទ្ធនំ សន្ធាយ វុត្តំ។ ឧទ្ធនេ បច្ចមានស្ស អាលុឡនេ ឧបរិ អបក្កតណ្ឌុលា ហេដ្ឋា បវិសិត្វា បច្ចន្តីតិ អាហ ‘‘សាមំបាកញ្ចេវ ហោតី’’តិ។
112.Niccāletunti cāletvā pāsāṇasakkharādiapanayanaṃ kātuṃ. Uddhanaṃ āropetabbanti anaggikaṃ uddhanaṃ sandhāya vuttaṃ. Uddhane paccamānassa āluḷane upari apakkataṇḍulā heṭṭhā pavisitvā paccantīti āha ‘‘sāmaṃpākañceva hotī’’ti.
១១៣. អាធារកេ បត្តោ ឋបិតោតិ អប្បដិគ្គហិតាមិសោ បត្តោ បុន បដិគ្គហណត្ថាយ ឋបិតោ។ ចាលេតីតិ វិនា ការណំ ចាលេតិ, សតិបិ ការណេ ភិក្ខូនំ បរិភោគារហំ ចាលេតុំ ន វដ្ដតិ។ កិញ្ចាបិ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អមនុស្សិកាពាធេ អាមកមំសំ អាមកលោហិត’’ន្តិ (មហាវ. ២៦៤) តាទិសេ អាពាធេ អត្តនោ អត្ថាយ អាមកមំសបដិគ្គហណំ អនុញ្ញាតំ, ‘‘អាមកមំសបដិគ្គហណា បដិវិរតោ ហោតី’’តិ (ទី. និ. ១.១០, ១៩៤) ច សាមញ្ញតោ បដិក្ខិត្តំ, តថាបិ អត្តនោ, អញ្ញស្ស វា ភិក្ខុនោ អត្ថាយ អគ្គហិតត្តា ‘‘សីហវិឃាសាទិំ…បេ.… វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ។ សក្កោតិ វិតក្កំ សោធេតុន្តិ ‘‘មយ្ហម្បិ ទេតី’’តិ វិតក្កស្ស អនុប្បន្នភាវំ សល្លក្ខេតុំ សក្កោតិ , ‘‘សាមណេរស្ស ទស្សាមី’’តិ សុទ្ធចិត្តេន មយា គហិតន្តិ វា សល្លក្ខេតុំ សក្កោតិ។ សចេ បន មូលេបិ បដិគ្គហិតំ ហោតីតិ ឯត្ថ ‘‘គហេត្វា គតេ មយ្ហម្បិ ទទេយ្យុន្តិ សញ្ញាយ សចេ បដិគ្គហិតំ ហោតី’’តិ វទន្តិ។
113.Ādhārake patto ṭhapitoti appaṭiggahitāmiso patto puna paṭiggahaṇatthāya ṭhapito. Cāletīti vinā kāraṇaṃ cāleti, satipi kāraṇe bhikkhūnaṃ paribhogārahaṃ cāletuṃ na vaṭṭati. Kiñcāpi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohita’’nti (mahāva. 264) tādise ābādhe attano atthāya āmakamaṃsapaṭiggahaṇaṃ anuññātaṃ, ‘‘āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’’ti (dī. ni. 1.10, 194) ca sāmaññato paṭikkhittaṃ, tathāpi attano, aññassa vā bhikkhuno atthāya aggahitattā ‘‘sīhavighāsādiṃ…pe… vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Sakkoti vitakkaṃ sodhetunti ‘‘mayhampi detī’’ti vitakkassa anuppannabhāvaṃ sallakkhetuṃ sakkoti , ‘‘sāmaṇerassa dassāmī’’ti suddhacittena mayā gahitanti vā sallakkhetuṃ sakkoti. Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hotīti ettha ‘‘gahetvā gate mayhampi dadeyyunti saññāya sace paṭiggahitaṃ hotī’’ti vadanti.
១១៤. កោដ្ឋាសេ ករោតីតិ ‘‘ភិក្ខូ សាមណេរា ច អត្តនោ អត្តនោ អភិរុចិតំ កោដ្ឋាសំ គណ្ហន្តូ’’តិ សព្ពេសំ សមកេ កោដ្ឋាសេ ករោតិ។ គហិតាវសេសន្តិ សាមណេរេហិ គហិតកោដ្ឋាសតោ អវសេសំ។ គណ្ហិត្វាតិ ‘‘មយ្ហំ ឥទំ គណ្ហិស្សាមី’’តិ គហេត្វា។ ឥធ គហិតាវសេសំ នាម តេន គណ្ហិត្វា បុន ឋបិតំ។
114.Koṭṭhāse karotīti ‘‘bhikkhū sāmaṇerā ca attano attano abhirucitaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhantū’’ti sabbesaṃ samake koṭṭhāse karoti. Gahitāvasesanti sāmaṇerehi gahitakoṭṭhāsato avasesaṃ. Gaṇhitvāti ‘‘mayhaṃ idaṃ gaṇhissāmī’’ti gahetvā. Idha gahitāvasesaṃ nāma tena gaṇhitvā puna ṭhapitaṃ.
បដិគ្គហេត្វាតិ តទហុ បដិគ្គហេត្វា។ តេនេវ ‘‘យាវកាលិកេន យាវជីវិកសំសគ្គេ ទោសោ នត្ថី’’តិ វុត្តំ។ សចេ បន បុរិមទិវសេ បដិគ្គហេត្វា ឋបិតា ហោតិ, សាមិសេន មុខេន តស្សា វដ្ដិយា ធូមំ បិវិតុំ ន វដ្ដតិ។ សមុទ្ទោទកេនាតិ អប្បដិគ្គហិតសមុទ្ទោទកេន។
Paṭiggahetvāti tadahu paṭiggahetvā. Teneva ‘‘yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthī’’ti vuttaṃ. Sace pana purimadivase paṭiggahetvā ṭhapitā hoti, sāmisena mukhena tassā vaṭṭiyā dhūmaṃ pivituṃ na vaṭṭati. Samuddodakenāti appaṭiggahitasamuddodakena.
ហិមករកា នាម កទាចិ វស្សោទកេន សហ បតនកា បាសាណលេខា វិយ ឃនីភូតា ឧទកវិសេសា, តេសុ បដិគ្គហណកិច្ចំ នត្ថិ។ តេនាហ ‘‘ឧទកគតិកា ឯវា’’តិ។ យស្មា កតកដ្ឋិ ឧទកំ បសាទេត្វា វិសុំ តិដ្ឋតិ, តស្មា ‘‘អព្ពោហារិក’’ន្តិ វុត្តំ។ ឥមិនា អប្បដិគ្គហិតាបត្តីហិ អព្ពោហារិកំ, វិកាលភោជនាបត្តីហិបិ អព្ពោហារិកន្តិ ទស្សេតិ។ លគ្គតីតិ សុក្ខេ មុខេ ច ហត្ថេ ច មត្តិកាវណ្ណំ ទស្សេន្តំ លគ្គតិ។ ពហលន្តិ ហត្ថមុខេសុ អលគ្គនកម្បិ បដិគ្គហេតព្ពំ។
Himakarakā nāma kadāci vassodakena saha patanakā pāsāṇalekhā viya ghanībhūtā udakavisesā, tesu paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Tenāha ‘‘udakagatikā evā’’ti. Yasmā katakaṭṭhi udakaṃ pasādetvā visuṃ tiṭṭhati, tasmā ‘‘abbohārika’’nti vuttaṃ. Iminā appaṭiggahitāpattīhi abbohārikaṃ, vikālabhojanāpattīhipi abbohārikanti dasseti. Laggatīti sukkhe mukhe ca hatthe ca mattikāvaṇṇaṃ dassentaṃ laggati. Bahalanti hatthamukhesu alagganakampi paṭiggahetabbaṃ.
វាសមត្តន្តិ រេណុខីរាភាវំ ទស្សេតិ។ បានីយំ គហេត្វាតិ អត្តនោយេវ អត្ថាយ គហេត្វា។ សចេ បន បីតាវសេសកំ តត្ថេវ អាកិរិស្សាមីតិ គណ្ហាតិ, បុន បដិគ្គហណកិច្ចំ នត្ថិ។ អាកិរតិ, បដិគ្គហេតព្ពន្តិ បុប្ផរសស្ស បញ្ញាយនតោ វុត្តំ។ វិក្ខម្ភេត្វាតិ វិយូហិត្វា, អបនេត្វាតិ អត្ថោ។
Vāsamattanti reṇukhīrābhāvaṃ dasseti. Pānīyaṃ gahetvāti attanoyeva atthāya gahetvā. Sace pana pītāvasesakaṃ tattheva ākirissāmīti gaṇhāti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Ākirati, paṭiggahetabbanti puppharasassa paññāyanato vuttaṃ. Vikkhambhetvāti viyūhitvā, apanetvāti attho.
១១៥. មហាភូតេសូតិ បាណសរីរសន្និស្សិតេសុ បថវីអាទិមហាភូតេសុ។ សព្ពំ វដ្ដតីតិ អត្តនោ បរេសញ្ច សរីរសន្និស្សិតំ សព្ពំ វដ្ដតិ, អកប្បិយមំសានុលោមតាយ ថុល្លច្ចយាទិំ ន ជនេតីតិ អធិប្បាយោ។ បតតីតិ អត្តនោ សរីរតោ ឆិជ្ជិត្វា បតតិ។ ‘‘រុក្ខតោ ឆិន្ទិត្វា’’តិ វុត្តត្តា មត្តិកត្ថាយ បថវិំ ខណិតុំ, អញ្ញម្បិ យំ កិញ្ចិ មូលបណ្ណាទិវិសភេសជ្ជំ ឆិន្ទិត្វា ឆារិកំ អកត្វាបិ អប្បដិគ្គហិតម្បិ បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ។
115.Mahābhūtesūti pāṇasarīrasannissitesu pathavīādimahābhūtesu. Sabbaṃ vaṭṭatīti attano paresañca sarīrasannissitaṃ sabbaṃ vaṭṭati, akappiyamaṃsānulomatāya thullaccayādiṃ na janetīti adhippāyo. Patatīti attano sarīrato chijjitvā patati. ‘‘Rukkhato chinditvā’’ti vuttattā mattikatthāya pathaviṃ khaṇituṃ, aññampi yaṃ kiñci mūlapaṇṇādivisabhesajjaṃ chinditvā chārikaṃ akatvāpi appaṭiggahitampi paribhuñjituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ.
ឥតិ វិនយសង្គហសំវណ្ណនាភូតេ វិនយាលង្ការេ
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre
បដិគ្គហណវិនិច្ឆយកថាលង្ការោ នាម
Paṭiggahaṇavinicchayakathālaṅkāro nāma
វីសតិមោ បរិច្ឆេទោ។
Vīsatimo paricchedo.
