| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
३४. पथवीनिद्देसो
34. Pathavīniddeso
पथवी चाति –
Pathavī cāti –
२४२.
242.
जाताजाताति दुविधा, सुद्धमत्तिकपंसुका।
Jātājātāti duvidhā, suddhamattikapaṃsukā;
जातादड्ढा च पथवी, बहुमत्तिकपंसुका।
Jātādaḍḍhā ca pathavī, bahumattikapaṃsukā;
चातुमासाधिकोवट्ठपंसुमत्तिकरासि च॥
Cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca.
२४३.
243.
सुद्धसक्खरपासाणमरुम्बकथलवालुका।
Suddhasakkharapāsāṇamarumbakathalavālukā;
दड्ढा च भूमि येभुय्यसक्खरादिमहीपि च।
Daḍḍhā ca bhūmi yebhuyyasakkharādimahīpi ca;
दुतिया वुत्तरासि च, चातुमासोमवट्ठको॥
Dutiyā vuttarāsi ca, cātumāsomavaṭṭhako.
२४४.
244.
द्वे भागा तीसु भागेसु, मत्तिका यस्स भूमिया।
Dve bhāgā tīsu bhāgesu, mattikā yassa bhūmiyā;
येभुय्यमत्तिका एसा, सेसेसुपि अयं नयो॥
Yebhuyyamattikā esā, sesesupi ayaṃ nayo.
२४५.
245.
पाचित्ति खणने जाते, जातसञ्ञिस्स दुक्कटं।
Pācitti khaṇane jāte, jātasaññissa dukkaṭaṃ;
द्वेळ्हस्साजातसञ्ञिस्स, नापत्ताणापने तथा॥
Dveḷhassājātasaññissa, nāpattāṇāpane tathā.
२४६.
246.
पहारे पहारापत्ति, खणमानस्स अत्तना।
Pahāre pahārāpatti, khaṇamānassa attanā;
एकायाणत्तिया एका, नानाणत्तीसु वाचसो॥
Ekāyāṇattiyā ekā, nānāṇattīsu vācaso.
२४७.
247.
‘‘इमं ठानमिमं कन्दमिध वापिं खणेत्थ च।
‘‘Imaṃ ṭhānamimaṃ kandamidha vāpiṃ khaṇettha ca;
जालेहग्गि’’न्ति वा वत्तुं, नियमेत्वा न वट्टति॥
Jālehaggi’’nti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.
२४८.
248.
‘‘थम्भस्सिमस्सावाटं वा, मत्तिकं जान माहर।
‘‘Thambhassimassāvāṭaṃ vā, mattikaṃ jāna māhara;
करोहि कप्पियञ्चे’’ति, वचनं वट्टतेदिसं॥
Karohi kappiyañce’’ti, vacanaṃ vaṭṭatedisaṃ.
२४९.
249.
असम्बद्धं पथविया, सुक्खकद्दमआदिकं।
Asambaddhaṃ pathaviyā, sukkhakaddamaādikaṃ;
कोपेतुं तनुकं लब्भमुस्सिञ्चनीयकद्दमं॥
Kopetuṃ tanukaṃ labbhamussiñcanīyakaddamaṃ.
२५०.
250.
गण्डुप्पादं उपचिकामत्तिकं मूसिकुक्किरं।
Gaṇḍuppādaṃ upacikāmattikaṃ mūsikukkiraṃ;
चातुमासाधिकोवट्ठं, लेड्डादिञ्च न कोपये॥
Cātumāsādhikovaṭṭhaṃ, leḍḍādiñca na kopaye.
२५१.
251.
पतिते वापिआदीनं, कूले उदकसन्तिके।
Patite vāpiādīnaṃ, kūle udakasantike;
पासाणे च रजे लग्गे, पतिते नवसोण्डिया॥
Pāsāṇe ca raje lagge, patite navasoṇḍiyā.
२५२.
252.
वम्मिके मत्तिकाकुट्टे, अब्भोकासुट्ठिते तथा।
Vammike mattikākuṭṭe, abbhokāsuṭṭhite tathā;
येभुय्यकथलट्ठाने, तिट्ठतिट्ठककुट्टको॥
Yebhuyyakathalaṭṭhāne, tiṭṭhatiṭṭhakakuṭṭako.
२५३.
253.
थम्भादिं गण्हितुं भूमिं, सञ्चालेत्वा विकोपयं।
Thambhādiṃ gaṇhituṃ bhūmiṃ, sañcāletvā vikopayaṃ;
धाराय भिन्दितुं भूमिं, कातुं वा विसमं समं॥
Dhārāya bhindituṃ bhūmiṃ, kātuṃ vā visamaṃ samaṃ.
२५४.
254.
सम्मुञ्जनीहि घंसितुं, कण्टकादिं पवेसितुं।
Sammuñjanīhi ghaṃsituṃ, kaṇṭakādiṃ pavesituṃ;
दस्सेस्सामीति भिन्दन्तो, भूमिं चङ्कमितुं पदं॥
Dassessāmīti bhindanto, bhūmiṃ caṅkamituṃ padaṃ.
२५५.
255.
घंसितुं अङ्गपच्चङ्गं, कण्डुरोगी तटादिसु।
Ghaṃsituṃ aṅgapaccaṅgaṃ, kaṇḍurogī taṭādisu;
हत्थं वा धोवितुं भूमिं, घंसितुं न च कप्पति॥
Hatthaṃ vā dhovituṃ bhūmiṃ, ghaṃsituṃ na ca kappati.
२५६.
256.
थम्भादिउजुकुद्धारो, पासाणादिपवट्टनं।
Thambhādiujukuddhāro, pāsāṇādipavaṭṭanaṃ;
साखादिकड्ढनं रुक्खलताच्छेदनफालनं॥
Sākhādikaḍḍhanaṃ rukkhalatācchedanaphālanaṃ.
२५७.
257.
सेको पस्सावआदीनं, सुद्धचित्तस्स वट्टति।
Seko passāvaādīnaṃ, suddhacittassa vaṭṭati;
अल्लहत्थं ठपेत्वान, रजग्गाहो च भूमिया॥
Allahatthaṃ ṭhapetvāna, rajaggāho ca bhūmiyā.
२५८.
258.
अग्गिस्स अनुपादाने, कपाले इट्ठकाय वा।
Aggissa anupādāne, kapāle iṭṭhakāya vā;
पातेतुं लब्भते अग्गिं, भूमियं वावसे सतीति॥
Pātetuṃ labbhate aggiṃ, bhūmiyaṃ vāvase satīti.
