| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ган̇каавид̇аран̣ий-абхинава-дийгаа • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
баарааж̇игаган̣д̣ам̣
Pārājikakaṇḍaṃ
ид̣̇аани нид̣̇аануд̣̇д̣̇зсаананд̇арам̣ вуд̇д̇асса баарааж̇игуд̣̇д̣̇зсасса ад̇т̇ам̣ сам̣ван̣н̣зд̇ум̣ ‘‘ид̣̇ааний’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. нид̣̇аанаананд̇аранд̇и бхааванабум̣саганид̣̇д̣̇зсо, нид̣̇аанам̣ ананд̇арам̣ гад̇ваад̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇ад̇т̇аад̇и баарааж̇игаган̣д̣з. баад̇имогкзд̇и бхигкубаад̇имогкз. жад̇д̇аарод̇и г̇ан̣анабарижчзд̣̇о уунаад̇ирзгабхааванивад̇д̇анад̇о. баарааж̇игаад̇и саж̇аад̇инаамам̣. аабад̇д̇ияод̇и саб̣б̣асаад̇хааран̣анаамам̣. уд̣̇д̣̇исийяад̇ийд̇и уд̣̇д̣̇зсо. бхааваббад̇хаанояам̣ нид̣̇д̣̇зсо. д̇знааха ‘‘уд̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣ад̇а’’нд̇и.
Idāni nidānuddesānantaraṃ vuttassa pārājikuddesassa atthaṃ saṃvaṇṇetuṃ ‘‘idānī’’tiādi āraddhaṃ. Nidānānantaranti bhāvanapuṃsakaniddeso, nidānaṃ anantaraṃ katvāti vuttaṃ hoti. Tatthāti pārājikakaṇḍe. Pātimokkheti bhikkhupātimokkhe. Cattāroti gaṇanaparicchedo ūnātirekabhāvanivattanato. Pārājikāti sajātināmaṃ. Āpattiyoti sabbasādhāraṇanāmaṃ. Uddisīyatīti uddeso. Bhāvappadhānoyaṃ niddeso. Tenāha ‘‘uddisitabbata’’nti.
1. батамабаарааж̇игаван̣н̣анаа
1. Paṭhamapārājikavaṇṇanā
яо банаад̇и (баараа. адта. 1.45 бхигкубад̣̇абхааж̇анийяаван̣н̣анаа) зд̇т̇а яасмаа банаад̇и нибаад̇амад̇д̇ам̣, яод̇и ад̇т̇абад̣̇ам̣, д̇ан̃жа анияамзна буг̇г̇алам̣ д̣̇ийбзд̇и. д̇асмаа д̇асса ад̇т̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘яо гожий’’д̇и ааха. яасмаа бана яо яогожи наама, со авассам̣ лин̇г̇аяуд̇д̇аж̇аад̇инаамаг̇од̇д̇асийлавихаараг̇ожараваязсу згзнаагаарзна бан̃н̃ааяад̇и, д̇асмаа д̇ам̣ д̇ат̇аа н̃аабзд̇ум̣ ‘‘рассад̣̇ийгхаад̣̇инаа’’д̇иаад̣̇имааха. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна навагаммаад̣̇ийнам̣ г̇ахан̣ам̣. лин̇г̇аад̣̇ибхзд̣̇знаад̇и лин̇г̇ийяад̇ин̃ааяад̇и зд̇знаад̇и лин̇г̇ам̣, д̇ам̣ аад̣̇и язсам̣ д̇зд̇и лин̇г̇аад̣̇аяо, д̇зсам̣ бхзд̣̇о лин̇г̇аад̣̇ибхзд̣̇о, д̇зна лин̇г̇аад̣̇ибхзд̣̇зна. зд̇т̇аад̣̇исад̣̇д̣̇зна бана яуд̇д̇аад̣̇ийнам̣ г̇ахан̣ам̣. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – лин̇г̇авасзна яаад̣̇исо ваа д̇аад̣̇исо ваа ход̇у, д̣̇ийгхо ваа рассо ваа гаал̣о ваа од̣̇аад̇о ваа ман̇г̇уражчави ваа гисо ваа т̇ууло ваа. яог̇авасзна язна ваа д̇зна ваа яуд̇д̇о ход̇у, навагаммаяуд̇д̇о ваа уд̣̇д̣̇зсаяуд̇д̇о ваа ваасад̇хураяуд̇д̇о ваа. ж̇аад̇ивасзна яам̣ж̇ажжо ваа д̇ам̣ж̇ажжо ваа ход̇у, кад̇д̇ияо ваа б̣раахман̣о ваа взссо ваа суд̣̇д̇хо ваа. наамавасзна яат̇аанаамо ваа д̇ат̇аанаамо ваа ход̇у, б̣уд̣̇д̇харагкид̇о ваа д̇хаммарагкид̇о ваа сан̇гхарагкид̇о ваа. г̇од̇д̇авасзна яат̇ааг̇од̇д̇о ваа д̇ат̇ааг̇од̇д̇о ваа ход̇у, гажжааяано ваа ваасидто ваа госияо ваа. сийлзсу яат̇аасийло ваа д̇ат̇аасийло ваа ход̇у, навагаммасийло ваа уд̣̇д̣̇зсасийло ваа ваасад̇хурасийло ваа. вихаарзсуби яат̇аавихаарий ваа д̇ат̇аавихаарий ваа ход̇у, навагаммавихаарий ваа уд̣̇д̣̇зсавихаарий ваа ваасад̇хуравихаарий ваа . г̇ожарзсуби яат̇ааг̇ожаро ваа д̇ат̇ааг̇ожаро ваа ход̇у, навагаммаг̇ожаро ваа уд̣̇д̣̇зсаг̇ожаро ваа ваасад̇хураг̇ожаро ваа. ваязсуби яо ваа со ваа ход̇у т̇зро ваа наво ваа маж̇жхимо ваа, ат̇а ко саб̣б̣ова имасмим̣ ад̇т̇з ‘‘яо’’д̇и вужжад̇ийд̇и.
Yo panāti (pārā. aṭṭha. 1.45 bhikkhupadabhājanīyavaṇṇanā) ettha yasmā panāti nipātamattaṃ, yoti atthapadaṃ, tañca aniyamena puggalaṃ dīpeti. Tasmā tassa atthaṃ dassento ‘‘yo kocī’’ti āha. Yasmā pana yo yokoci nāma, so avassaṃ liṅgayuttajātināmagottasīlavihāragocaravayesu ekenākārena paññāyati, tasmā taṃ tathā ñāpetuṃ ‘‘rassadīghādinā’’tiādimāha. Ādisaddena navakammādīnaṃ gahaṇaṃ. Liṅgādibhedenāti liṅgīyatiñāyati etenāti liṅgaṃ, taṃ ādi yesaṃ teti liṅgādayo, tesaṃ bhedo liṅgādibhedo, tena liṅgādibhedena. Etthādisaddena pana yuttādīnaṃ gahaṇaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti – liṅgavasena yādiso vā tādiso vā hotu, dīgho vā rasso vā kāḷo vā odāto vā maṅguracchavi vā kiso vā thūlo vā. Yogavasena yena vā tena vā yutto hotu, navakammayutto vā uddesayutto vā vāsadhurayutto vā. Jātivasena yaṃjacco vā taṃjacco vā hotu, khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddho vā. Nāmavasena yathānāmo vā tathānāmo vā hotu, buddharakkhito vā dhammarakkhito vā saṅgharakkhito vā. Gottavasena yathāgotto vā tathāgotto vā hotu, kaccāyano vā vāsiṭṭho vā kosiyo vā. Sīlesu yathāsīlo vā tathāsīlo vā hotu, navakammasīlo vā uddesasīlo vā vāsadhurasīlo vā. Vihāresupi yathāvihārī vā tathāvihārī vā hotu, navakammavihārī vā uddesavihārī vā vāsadhuravihārī vā . Gocaresupi yathāgocaro vā tathāgocaro vā hotu, navakammagocaro vā uddesagocaro vā vāsadhuragocaro vā. Vayesupi yo vā so vā hotu thero vā navo vā majjhimo vā, atha kho sabbova imasmiṃ atthe ‘‘yo’’ti vuccatīti.
ид̣̇аани ‘‘бхигкуу’’д̇и бад̣̇ам̣ сам̣ван̣н̣зд̇ум̣ ‘‘зхибхигкуубасамбад̣̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а ‘‘зхи бхигкуу’’д̇и бхаг̇авад̇о важанамад̇д̇зна бхигкубхааво зхибхигкуубасамбад̣̇аа. ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ саран̣ам̣ г̇ажчаамий’’д̇иаад̣̇инаа (махаава. 105) наязна д̇игкад̇д̇ум̣ ваажам̣ бхинд̣̇ид̇ваа вуд̇д̇зхи д̇ийхи саран̣аг̇аманзхи убасамбад̣̇аа саран̣аг̇амануубасамбад̣̇аа. оваад̣̇аббадиг̇г̇ахан̣уубасамбад̣̇аа (баараа. адта. 1.45) наама –
Idāni ‘‘bhikkhū’’ti padaṃ saṃvaṇṇetuṃ ‘‘ehibhikkhūpasampadā’’tiādimāha. Tattha ‘‘ehi bhikkhū’’ti bhagavato vacanamattena bhikkhubhāvo ehibhikkhūpasampadā. ‘‘Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’tiādinā (mahāva. 105) nayena tikkhattuṃ vācaṃ bhinditvā vuttehi tīhi saraṇagamanehi upasampadā saraṇagamanūpasampadā. Ovādappaṭiggahaṇūpasampadā (pārā. aṭṭha. 1.45) nāma –
‘‘д̇асмаад̇иха д̇з, гассаба, звам̣ сигкид̇аб̣б̣ам̣ ‘д̇иб̣б̣ам̣ мз хирод̇д̇аббам̣ бажжубадтид̇ам̣ бхависсад̇и т̇зрзсу навзсу маж̇жхимзсуу’д̇и, зван̃хи д̇з гассаба сигкид̇аб̣б̣ам̣. д̇асмаад̇иха д̇з, гассаба, звам̣ сигкид̇аб̣б̣ам̣ ‘яам̣ гин̃жи д̇хаммам̣ сун̣иссаами гусалуубасам̣хид̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ адтим̣ гад̇ваа манаси гарид̇ваа саб̣б̣ажзд̇асаа саманнаахарид̇ваа охид̇асод̇о д̇хаммам̣ сун̣иссаамий’д̇и, зван̃хи д̇з, гассаба, сигкид̇аб̣б̣ам̣. д̇асмаад̇иха д̇з, гассаба, звам̣ сигкид̇аб̣б̣ам̣ ‘саад̇асахаг̇ад̇аа жа мз гааяаг̇ад̇аасад̇и на виж̇ахиссад̇ий’д̇и, зван̃хи д̇з, гассаба, сигкид̇аб̣б̣а’’нд̇и (сам̣. ни. 2.154) –
‘‘Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘tibbaṃ me hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ bhavissati theresu navesu majjhimesū’ti, evañhi te kassapa sikkhitabbaṃ. Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘yaṃ kiñci dhammaṃ suṇissāmi kusalūpasaṃhitaṃ, sabbaṃ taṃ aṭṭhiṃ katvā manasi karitvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇissāmī’ti, evañhi te, kassapa, sikkhitabbaṃ. Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘sātasahagatā ca me kāyagatāsati na vijahissatī’ti, evañhi te, kassapa, sikkhitabba’’nti (saṃ. ni. 2.154) –
иминаа оваад̣̇аббадиг̇г̇ахан̣зна махаагассабад̇т̇зрасса анун̃н̃аад̇аубасамбад̣̇аа.
Iminā ovādappaṭiggahaṇena mahākassapattherassa anuññātaupasampadā.
бан̃хааб̣яаагаран̣уубасамбад̣̇аа наама собаагасса анун̃н̃аад̇аубасамбад̣̇аа. бхаг̇аваа гира буб̣б̣аараамз анужан̇гаманд̇ам̣ собаагасааман̣зрам̣ ‘‘‘уд̣̇д̇хумаад̇агасан̃н̃аа’д̇и ваа собаага ‘руубасан̃н̃аа’д̇и ваа имз д̇хаммаа наанад̇т̇аа наанааб̣яан̃ж̇анаа, уд̣̇ааху згад̇т̇аа б̣яан̃ж̇анамзва наана’’нд̇и (баараа. адта. 1.45) д̣̇аса асубханиссид̇з бан̃хз бужчи. со д̇з б̣яаагааси. бхаг̇аваа д̇асса саад̇хугаарам̣ д̣̇ад̇ваа ‘‘гад̇ивассо д̇вам̣, собаагаа’’д̇и бужчи. сад̇д̇авассохам̣ бхаг̇аваад̇и. ‘‘собаага, д̇вам̣ мама саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна сад̣̇д̇хим̣ сам̣санд̣̇ид̇ваа бан̃хз б̣яаагаасий’’д̇и аарад̣̇д̇хажид̇д̇о убасамбад̣̇ам̣ ануж̇аани, аяам̣ бан̃хааб̣яаагаран̣уубасамбад̣̇аа.
Pañhābyākaraṇūpasampadā nāma sopākassa anuññātaupasampadā. Bhagavā kira pubbārāme anucaṅkamantaṃ sopākasāmaṇeraṃ ‘‘‘uddhumātakasaññā’ti vā sopāka ‘rūpasaññā’ti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanā, udāhu ekatthā byañjanameva nāna’’nti (pārā. aṭṭha. 1.45) dasa asubhanissite pañhe pucchi. So te byākāsi. Bhagavā tassa sādhukāraṃ datvā ‘‘kativasso tvaṃ, sopākā’’ti pucchi. Sattavassohaṃ bhagavāti. ‘‘Sopāka, tvaṃ mama sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsanditvā pañhe byākāsī’’ti āraddhacitto upasampadaṃ anujāni, ayaṃ pañhābyākaraṇūpasampadā.
адтаг̇аруд̇хаммабадиг̇г̇ахан̣уубасамбад̣̇аа наама махаабаж̇аабад̇ияаа адтаг̇аруд̇хаммаббадиг̇г̇ахан̣зна анун̃н̃аад̇аубасамбад̣̇аа.
Aṭṭhagarudhammapaṭiggahaṇūpasampadā nāma mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammappaṭiggahaṇena anuññātaupasampadā.
д̣̇ууд̇знуубасамбад̣̇аа наама ад̣дхагаасияаа г̇ан̣игааяа анун̃н̃аад̇аубасамбад̣̇аа.
Dūtenūpasampadā nāma aḍḍhakāsiyā gaṇikāya anuññātaupasampadā.
адтаваажигуубасамбад̣̇аа наама бхигкунияаа бхигкунисан̇гхад̇о н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇зна, бхигкусан̇гхад̇о н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇знаад̇и имзхи д̣̇вийхи гаммзхи убасамбад̣̇аа.
Aṭṭhavācikūpasampadā nāma bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghato ñatticatutthena, bhikkhusaṅghato ñatticatutthenāti imehi dvīhi kammehi upasampadā.
н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇агаммуубасамбад̣̇аа наама бхигкуунам̣ зд̇арахи убасамбад̣̇аа. н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇знаад̇и д̇ийхи ануссааванаахи, згааяа жа н̃ад̇д̇ияаад̇и звам̣ н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇зна. гин̃жааби хи н̃ад̇д̇и саб̣б̣абатамам̣ вужжад̇и, д̇иссаннам̣ бана ануссааванаанам̣ ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабхзд̣̇аабхаавад̇о ад̇т̇аб̣яан̃ж̇анабхиннам̣ н̃ад̇д̇им̣ д̇аасам̣ жад̇уд̇т̇анд̇и гад̇ваа ‘‘н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇а’’нд̇и вужжад̇и. агуббзнаад̇и агобзд̇аб̣б̣ад̇ам̣, аббадиггосид̇аб̣б̣ад̇ан̃жа убаг̇ад̇зна. таанаарахзнаад̇и гааран̣аарахзна сад̇т̇у саасанаарахзна. убасамбанно наама убарибхаавам̣ самаабанно, бад̇д̇од̇и ад̇т̇о. бхигкубхааво хи убарибхааво, д̇ан̃жзса яат̇аавуд̇д̇зна гаммзна самаабаннад̇д̇аа ‘‘убасамбанно’’д̇и вужжад̇и. гасмаа банзд̇т̇а иминаава убасамбанно ид̇ха г̇ахид̇о, наан̃н̃зхийд̇и? вужжад̇з – зхибхигкуубасамбад̣̇аа анд̇имабхавигаанамзва, саран̣аг̇амануубасамбад̣̇аа барисуд̣̇д̇хаанам̣, оваад̣̇аббадиг̇г̇ахан̣абан̃хааб̣яаагаран̣уубасамбад̣̇аа махаагассабасобаагаанам̣, на жа д̇з бхаб̣б̣аа баарааж̇игаад̣̇илогаваж̇ж̇ам̣ аабаж̇ж̇ид̇ум̣, адтаг̇аруд̇хаммаббадиг̇г̇ахан̣аад̣̇аяо жа бхигкунийнам̣язва анун̃н̃аад̇аа. аяан̃жа бхигку, д̇асмаа н̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇знзва убасамбад̣̇аагаммзна убасамбанно ид̇ха г̇ахид̇о, наан̃н̃зхийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о. бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇зсу бана сигкаабад̣̇зсу ан̃н̃зби зхибхигкуубасамбад̣̇ааяа убасамбаннаад̣̇аяо сан̇г̇аяханд̇и (саарад̇т̇а. дий. 2.45 бхигкубад̣̇абхааж̇анийяаван̣н̣анаа). вагкад̇и хи ‘‘бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇зсу бана ан̃н̃зби сан̇г̇ахам̣ г̇ажчанд̇ий’’д̇и. ид̣̇аани ‘‘агуббзна таанаарахзна убасамбанно’’д̇и сам̣кид̇д̇зна вуд̇д̇амад̇т̇ам̣ вид̇т̇аарзд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇асса банаа’’д̇иаад̣̇имааха.
Ñatticatutthakammūpasampadā nāma bhikkhūnaṃ etarahi upasampadā. Ñatticatutthenāti tīhi anussāvanāhi, ekāya ca ñattiyāti evaṃ ñatticatutthena. Kiñcāpi hi ñatti sabbapaṭhamaṃ vuccati, tissannaṃ pana anussāvanānaṃ atthabyañjanabhedābhāvato atthabyañjanabhinnaṃ ñattiṃ tāsaṃ catutthanti katvā ‘‘ñatticatuttha’’nti vuccati. Akuppenāti akopetabbataṃ, appaṭikkositabbatañca upagatena. Ṭhānārahenāti kāraṇārahena satthu sāsanārahena. Upasampanno nāma uparibhāvaṃ samāpanno, pattoti attho. Bhikkhubhāvo hi uparibhāvo, tañcesa yathāvuttena kammena samāpannattā ‘‘upasampanno’’ti vuccati. Kasmā panettha imināva upasampanno idha gahito, nāññehīti? Vuccate – ehibhikkhūpasampadā antimabhavikānameva, saraṇagamanūpasampadā parisuddhānaṃ, ovādappaṭiggahaṇapañhābyākaraṇūpasampadā mahākassapasopākānaṃ, na ca te bhabbā pārājikādilokavajjaṃ āpajjituṃ, aṭṭhagarudhammappaṭiggahaṇādayo ca bhikkhunīnaṃyeva anuññātā. Ayañca bhikkhu, tasmā ñatticatuttheneva upasampadākammena upasampanno idha gahito, nāññehīti veditabbo. Paṇṇattivajjesu pana sikkhāpadesu aññepi ehibhikkhūpasampadāya upasampannādayo saṅgayhanti (sārattha. ṭī. 2.45 bhikkhupadabhājanīyavaṇṇanā). Vakkhati hi ‘‘paṇṇattivajjesu pana aññepi saṅgahaṃ gacchantī’’ti. Idāni ‘‘akuppena ṭhānārahena upasampanno’’ti saṃkhittena vuttamatthaṃ vitthāretvā dassetuṃ ‘‘tassa panā’’tiādimāha.
д̇ад̇т̇аад̇и д̇зсу бан̃жасу. васад̇и зд̇т̇аад̇и вад̇т̇у, аад̇хааро бад̇идтаа. д̇знааха ‘‘убасамбад̣̇аабзгко буг̇г̇ало’’д̇и. уунаани абарибун̣н̣аани вийсад̇и вассаани ассаад̇и уунавийсад̇ивассо. зд̇т̇а яам̣ вад̇д̇аб̣б̣ам̣, д̇ам̣ убари саббаан̣агаваг̇г̇з уунавийсад̇исигкаабад̣̇з (ган̇каа. адта. уунавийсад̇ивассасигкаабад̣̇аван̣н̣анаа) ван̣н̣аяиссаама. д̇зсууд̇и бан̣д̣агаад̣̇ийсу згаад̣̇асасу абхаб̣б̣абуг̇г̇алзсу. бан̣д̣аго (махаава. адта. 109) банзд̇т̇а бан̃жавид̇хо ход̇и аасид̇д̇абан̣д̣аго, усууяабан̣д̣аго , обаггамигабан̣д̣аго, набум̣сагабан̣д̣аго, багкабан̣д̣агод̇и. д̇зсу аасид̇д̇абан̣д̣агасса жа усууяабан̣д̣агасса жа баб̣б̣аж̇ж̇аа на ваарид̇аа, ид̇арзсам̣ д̇ин̣н̣ам̣ ваарид̇аа. д̇зсуби багкабан̣д̣агасса яасмим̣ багкз бан̣д̣аго ход̇и, д̇асмим̣язвасса багкз баб̣б̣аж̇ж̇аа ваарид̇аад̇и. д̇аяо жзд̇т̇а баб̣б̣аж̇ж̇уубасамбад̣̇аанам̣ абхаб̣б̣ад̇ааяа авад̇т̇уу. д̇знааха ‘‘аасид̇д̇абан̣д̣аган̃жаа’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а яасса барзсам̣ ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ мукзна г̇ахзд̇ваа асужинаа аасид̇д̇асса барил̣аахо вуубасаммад̇и, аяам̣ аасид̇д̇абан̣д̣аго. яасса барзсам̣ аж̇жхаажаарам̣ бассад̇о усууяааяа уббаннааяа барил̣аахо вуубасаммад̇и, аяам̣ усууяабан̣д̣аго. яасса убаггамзна б̣ийж̇аани абанийд̇аани, аяам̣ обаггамигабан̣д̣аго (ви. сан̇г̇а. адта. 135; ви. ви. дий. махааваг̇г̇а 2.109). яо бана бадисанд̇хияам̣язва абхааваго уббанно, аяам̣ набум̣сагабан̣д̣аго. згажжо бана агусалавибаагаанубхаавзна гаал̣абагкз бан̣д̣аго ход̇и, ж̇ун̣хабагкз банасса барил̣аахо вуубасаммад̇и, аяам̣ багкабан̣д̣агод̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Tatthāti tesu pañcasu. Vasati etthāti vatthu, ādhāro patiṭṭhā. Tenāha ‘‘upasampadāpekkho puggalo’’ti. Ūnāni aparipuṇṇāni vīsati vassāni assāti ūnavīsativasso. Ettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ upari sappāṇakavagge ūnavīsatisikkhāpade (kaṅkhā. aṭṭha. ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā) vaṇṇayissāma. Tesūti paṇḍakādīsu ekādasasu abhabbapuggalesu. Paṇḍako (mahāva. aṭṭha. 109) panettha pañcavidho hoti āsittapaṇḍako, usūyapaṇḍako , opakkamikapaṇḍako, napuṃsakapaṇḍako, pakkhapaṇḍakoti. Tesu āsittapaṇḍakassa ca usūyapaṇḍakassa ca pabbajjā na vāritā, itaresaṃ tiṇṇaṃ vāritā. Tesupi pakkhapaṇḍakassa yasmiṃ pakkhe paṇḍako hoti, tasmiṃyevassa pakkhe pabbajjā vāritāti. Tayo cettha pabbajjūpasampadānaṃ abhabbatāya avatthū. Tenāha ‘‘āsittapaṇḍakañcā’’tiādi. Tattha yassa paresaṃ aṅgajātaṃ mukhena gahetvā asucinā āsittassa pariḷāho vūpasammati, ayaṃ āsittapaṇḍako. Yassa paresaṃ ajjhācāraṃ passato usūyāya uppannāya pariḷāho vūpasammati, ayaṃ usūyapaṇḍako. Yassa upakkamena bījāni apanītāni, ayaṃ opakkamikapaṇḍako (vi. saṅga. aṭṭha. 135; vi. vi. ṭī. mahāvagga 2.109). Yo pana paṭisandhiyaṃyeva abhāvako uppanno, ayaṃ napuṃsakapaṇḍako. Ekacco pana akusalavipākānubhāvena kāḷapakkhe paṇḍako hoti, juṇhapakkhe panassa pariḷāho vūpasammati, ayaṃ pakkhapaṇḍakoti veditabbo.
т̇зяязна сам̣ваасо зд̇ассаад̇и т̇зяяасам̣ваасаго. со жа на сам̣ваасамад̇д̇ассзва т̇знаго ид̇хаад̇хиббзд̇о, ат̇а ко лин̇г̇асса, д̇ад̣̇убхаяасса жа т̇знагобийд̇и ааха ‘‘т̇зяяасам̣ваасаго бана д̇ивид̇хо’’д̇иаад̣̇и. на бхигкувассаани г̇ан̣зд̇ийд̇и (махаава. адта. 110) ‘‘ахам̣ д̣̇асавассо ваа вийсад̇ивассо ваа’’д̇и мусаа вад̇ваа бхигкувассаани на г̇ан̣зд̇и. на яат̇аавуд̣дхам̣ бхигкуунам̣ ваа сааман̣зраанам̣ ваа ванд̣̇анам̣ саад̣̇ияад̇ийд̇и ад̇д̇анаа мусааваад̣̇ам̣ гад̇ваа д̣̇ассид̇авассаануруубзна яат̇аавуд̣дхам̣ ванд̣̇анам̣ наад̇хиваасзд̇и. на аасанзна бадиб̣аахад̇ийд̇и ‘‘абзхи, мз зд̇ам̣ баабун̣аад̇ий’’д̇и аасанзна наббадиб̣аахад̇и. на убосат̇аад̣̇ийсу санд̣̇иссад̇ийд̇и убосат̇аббавааран̣аад̣̇ийсу на санд̣̇иссад̇и. лин̇г̇амад̇д̇ассзваад̇и звасад̣̇д̣̇зна сам̣ваасам̣ нивад̇д̇зд̇и. самаанод̇и санд̇о. лин̇г̇аануруубасса сам̣ваасассаад̇и сааман̣зралин̇г̇аануруубасса сааман̣зрасам̣ваасасса. сажз бана гаасааяз д̇хурам̣ нигкибид̇ваа наг̇г̇о ваа од̣̇аад̇авад̇т̇анивад̇т̇о ваа мзт̇унасзванаад̣̇ийхи ассаман̣о худ̇ваа гаасааяаани ниваасзд̇и, лин̇г̇ад̇т̇знаго ход̇и. сажз г̇ихибхаавам̣ бад̇т̇аяамаано гаасааяам̣ оваддигам̣ гад̇ваа, ан̃н̃зна ваа аагаарзна г̇ихиниваасанзна ниваасзд̇и ‘‘собхад̇и ну ко мз г̇ихилин̇г̇ам̣, на собхад̇ий’’д̇и виймам̣санад̇т̇ам̣, рагкад̇и д̇аава, ‘‘собхад̇ий’’д̇и самбадижчид̇ваа буна лин̇г̇ам̣ саад̣̇ияад̇и, лин̇г̇ад̇т̇знаго ход̇и. од̣̇аад̇ам̣ ниваасзд̇ваа виймам̣санасамбадижчанзсуби зсзва наяо . сажзби нивад̇т̇агаасаавасса убари од̣̇аад̇ам̣ ниваасзд̇ваа виймам̣сад̇и ваа самбадижчад̇и ваа, рагкад̇и зва.
Theyyena saṃvāso etassāti theyyasaṃvāsako. So ca na saṃvāsamattasseva thenako idhādhippeto, atha kho liṅgassa, tadubhayassa ca thenakopīti āha ‘‘theyyasaṃvāsako pana tividho’’tiādi. Na bhikkhuvassāni gaṇetīti (mahāva. aṭṭha. 110) ‘‘ahaṃ dasavasso vā vīsativasso vā’’ti musā vatvā bhikkhuvassāni na gaṇeti. Na yathāvuḍḍhaṃ bhikkhūnaṃ vā sāmaṇerānaṃ vā vandanaṃ sādiyatīti attanā musāvādaṃ katvā dassitavassānurūpena yathāvuḍḍhaṃ vandanaṃ nādhivāseti. Na āsanena paṭibāhatīti ‘‘apehi, me etaṃ pāpuṇātī’’ti āsanena nappaṭibāhati. Na uposathādīsu sandissatīti uposathappavāraṇādīsu na sandissati. Liṅgamattassevāti evasaddena saṃvāsaṃ nivatteti. Samānoti santo. Liṅgānurūpassa saṃvāsassāti sāmaṇeraliṅgānurūpassa sāmaṇerasaṃvāsassa. Sace pana kāsāye dhuraṃ nikkhipitvā naggo vā odātavatthanivattho vā methunasevanādīhi assamaṇo hutvā kāsāyāni nivāseti, liṅgatthenako hoti. Sace gihibhāvaṃ patthayamāno kāsāyaṃ ovaṭṭikaṃ katvā, aññena vā ākārena gihinivāsanena nivāseti ‘‘sobhati nu kho me gihiliṅgaṃ, na sobhatī’’ti vīmaṃsanatthaṃ, rakkhati tāva, ‘‘sobhatī’’ti sampaṭicchitvā puna liṅgaṃ sādiyati, liṅgatthenako hoti. Odātaṃ nivāsetvā vīmaṃsanasampaṭicchanesupi eseva nayo . Sacepi nivatthakāsāvassa upari odātaṃ nivāsetvā vīmaṃsati vā sampaṭicchati vā, rakkhati eva.
анд̇имавад̇т̇уаж̇жхаабаннагзби зсзва наяод̇и баарааж̇игам̣ аабаннагз бхигкумхиби зсзва наяод̇и ад̇т̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – сажз гожи бхигку гаасааяз сауссаахова од̣̇аад̇ам̣ ниваасзд̇ваа мзт̇унам̣ бадисзвид̇ваа буна гаасааяаани ниваасзд̇ваа вассаг̇ан̣анаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ саб̣б̣ам̣ вид̇хим̣ аабаж̇ж̇ад̇и, аяам̣ бхигкуухи д̣̇инналин̇г̇асса абарижжад̇д̇ад̇д̇аа на лин̇г̇ад̇т̇знаго, лин̇г̇аануруубасса сам̣ваасасса саад̣̇ид̇ад̇д̇аа нааби сам̣ваасад̇т̇знагод̇и. вид̣̇зсанд̇и барад̣̇зсам̣. ид̣̇ан̃жа ван̃жзд̇ум̣ саггун̣зяяадтаанам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ вуд̇д̇ам̣. яо бана сад̣̇зсзби звам̣ гарод̇и, соби сам̣ваасад̇т̇знагова. ‘‘сам̣ваасамад̇д̇ассзваа’’д̇и иминаа лин̇г̇ам̣ бадигкибад̇и. сажз гожи вуд̣дхабаб̣б̣аж̇ид̇о (махаава. адта. 110) бхигкувассаани г̇ан̣зд̇ваа махаабзл̣аад̣̇ийсу д̣̇ияяамаанабхад̇д̇ам̣ г̇ан̣хаад̇и, соби т̇зяяасам̣ваасаго ход̇и. саяам̣ сааман̣зрова сааман̣зраббадибаадияаа гуудавассаани г̇ан̣зд̇ваа г̇ан̣ханд̇о т̇зяяасам̣ваасаго на ход̇и. бхигку бана бхигкубадибаадияаа гуудавассаани г̇ан̣зд̇ваа г̇ан̣ханд̇о бхан̣д̣аг̇гхзна гаарзд̇аб̣б̣о.
Antimavatthuajjhāpannakepi eseva nayoti pārājikaṃ āpannake bhikkhumhipi eseva nayoti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – sace koci bhikkhu kāsāye saussāhova odātaṃ nivāsetvā methunaṃ paṭisevitvā puna kāsāyāni nivāsetvā vassagaṇanādibhedaṃ sabbaṃ vidhiṃ āpajjati, ayaṃ bhikkhūhi dinnaliṅgassa apariccattattā na liṅgatthenako, liṅgānurūpassa saṃvāsassa sāditattā nāpi saṃvāsatthenakoti. Videsanti paradesaṃ. Idañca vañcetuṃ sakkuṇeyyaṭṭhānaṃ dassetuṃ vuttaṃ. Yo pana sadesepi evaṃ karoti, sopi saṃvāsatthenakova. ‘‘Saṃvāsamattassevā’’ti iminā liṅgaṃ paṭikkhipati. Sace koci vuḍḍhapabbajito (mahāva. aṭṭha. 110) bhikkhuvassāni gaṇetvā mahāpeḷādīsu diyyamānabhattaṃ gaṇhāti, sopi theyyasaṃvāsako hoti. Sayaṃ sāmaṇerova sāmaṇerappaṭipāṭiyā kūṭavassāni gaṇetvā gaṇhanto theyyasaṃvāsako na hoti. Bhikkhu pana bhikkhupaṭipāṭiyā kūṭavassāni gaṇetvā gaṇhanto bhaṇḍagghena kāretabbo.
нану сам̣ваасо наама згагаммам̣ згуд̣̇д̣̇зсо самасигкад̇аад̇и ааха ‘‘бхигкувассаг̇ан̣анаад̣̇иго хий’’д̇иаад̣̇и. иминаа на гзвалам̣ згагаммаад̣̇игова гирияабхзд̣̇о сам̣ваасод̇и ид̇хаад̇хиббзд̇о, ат̇а ко д̇ад̣̇ан̃н̃о бхигкувассаг̇ан̣анаад̣̇игобийд̇и д̣̇ассзд̇и. имасмим̣ ад̇т̇зд̇и т̇зяяасам̣ваасагаад̇хигаарз. сигкам̣ бажжагкааяаад̇и сигкам̣ барижжаж̇ид̇ваа. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – сажз гожи бхигку сигкам̣ бажжагкааяа лин̇г̇ам̣ анабанзд̇ваа д̣̇уссийлагаммам̣ гад̇ваа ваа агад̇ваа ваа ‘‘на мам̣ гожи ж̇аанаад̇ий’’д̇и буна саб̣б̣ам̣ буб̣б̣з вуд̇д̇ам̣ вассаг̇ан̣анаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ вид̇хим̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, со т̇зяяасам̣ваасаго ход̇ийд̇и.
Nanu saṃvāso nāma ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatāti āha ‘‘bhikkhuvassagaṇanādiko hī’’tiādi. Iminā na kevalaṃ ekakammādikova kiriyabhedo saṃvāsoti idhādhippeto, atha kho tadañño bhikkhuvassagaṇanādikopīti dasseti. Imasmiṃ attheti theyyasaṃvāsakādhikāre. Sikkhaṃ paccakkhāyāti sikkhaṃ pariccajitvā. Idaṃ vuttaṃ hoti – sace koci bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya liṅgaṃ anapanetvā dussīlakammaṃ katvā vā akatvā vā ‘‘na maṃ koci jānātī’’ti puna sabbaṃ pubbe vuttaṃ vassagaṇanādibhedaṃ vidhiṃ paṭipajjati, so theyyasaṃvāsako hotīti.
сажз бана гассажи рааж̇аа гуд̣̇д̇хо ход̇и, со ‘‘звам̣ мз сод̇т̇и бхависсад̇ий’’д̇и саяамзва лин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа балааяад̇и. д̇ам̣ д̣̇исваа ран̃н̃о аарожзнд̇и. рааж̇аа ‘‘сажз баб̣б̣аж̇ид̇о, на д̇ам̣ лаб̣бхаа гин̃жи гаад̇у’’нд̇и д̇асмим̣ год̇хам̣ бадивинзд̇и. со ‘‘вуубасанд̇ам̣ мз рааж̇абхаяа’’нд̇и сан̇гхамаж̇жхам̣ аносарид̇ваава г̇ихилин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇о баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о. ат̇ааби ‘‘саасанам̣ ниссааяа маяаа ж̇ийвид̇ам̣ лад̣̇д̇хам̣, ханд̣̇а д̣̇аани ахам̣ баб̣б̣аж̇аамий’’д̇и уббаннасам̣взг̇о д̇знзва лин̇г̇зна ааг̇анд̇ваа ааг̇анд̇угавад̇д̇ам̣ на саад̣̇ияад̇и, бхигкуухи будто ваа абудто ваа яат̇аабхууд̇амад̇д̇аанам̣ аавигад̇ваава баб̣б̣аж̇ж̇ам̣ яаажад̇и, лин̇г̇ам̣ абанзд̇ваа баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о. сажз бана вад̇д̇ам̣ саад̣̇ияад̇и, баб̣б̣аж̇ид̇аалаяам̣ д̣̇ассзд̇и, саб̣б̣ам̣ буб̣б̣з вуд̇д̇ам̣ вассаг̇ан̣анаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, аяам̣ бана на баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о.
Sace pana kassaci rājā kuddho hoti, so ‘‘evaṃ me sotthi bhavissatī’’ti sayameva liṅgaṃ gahetvā palāyati. Taṃ disvā rañño ārocenti. Rājā ‘‘sace pabbajito, na taṃ labbhā kiñci kātu’’nti tasmiṃ kodhaṃ paṭivineti. So ‘‘vūpasantaṃ me rājabhaya’’nti saṅghamajjhaṃ anosaritvāva gihiliṅgaṃ gahetvā āgato pabbājetabbo. Athāpi ‘‘sāsanaṃ nissāya mayā jīvitaṃ laddhaṃ, handa dāni ahaṃ pabbajāmī’’ti uppannasaṃvego teneva liṅgena āgantvā āgantukavattaṃ na sādiyati, bhikkhūhi puṭṭho vā apuṭṭho vā yathābhūtamattānaṃ āvikatvāva pabbajjaṃ yācati, liṅgaṃ apanetvā pabbājetabbo. Sace pana vattaṃ sādiyati, pabbajitālayaṃ dasseti, sabbaṃ pubbe vuttaṃ vassagaṇanādibhedaṃ paṭipajjati, ayaṃ pana na pabbājetabbo.
ид̇ха банзгажжо д̣̇уб̣бхигкз ж̇ийвид̇ум̣ асаггонд̇о саяамзва лин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа саб̣б̣абаасан̣д̣ияабхад̇д̇аани бхун̃ж̇анд̇о д̣̇уб̣бхигкз вийд̇ивад̇д̇з сан̇гхамаж̇жхам̣ аносарид̇ваава г̇ихилин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇од̇и саб̣б̣ам̣ буримасад̣̇исамзва.
Idha panekacco dubbhikkhe jīvituṃ asakkonto sayameva liṅgaṃ gahetvā sabbapāsaṇḍiyabhattāni bhuñjanto dubbhikkhe vītivatte saṅghamajjhaṃ anosaritvāva gihiliṅgaṃ gahetvā āgatoti sabbaṃ purimasadisameva.
абаро махааганд̇аарам̣ нид̇т̇арид̇угаамо ход̇и, сад̇т̇аваахо жа баб̣б̣аж̇ид̇з г̇ахзд̇ваа г̇ажчад̇и. со ‘‘звам̣ мам̣ сад̇т̇аваахо г̇ахзд̇ваа г̇амиссад̇ий’’д̇и саяамзва лин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа сад̇т̇аваахзна сад̣̇д̇хим̣ ганд̇аарам̣ нид̇т̇арид̇ваа кзманд̇ам̣ бад̇ваа сан̇гхамаж̇жхам̣ аносарид̇ваава г̇ихилин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇од̇и саб̣б̣ам̣ буримасад̣̇исамзва.
Aparo mahākantāraṃ nittharitukāmo hoti, satthavāho ca pabbajite gahetvā gacchati. So ‘‘evaṃ maṃ satthavāho gahetvā gamissatī’’ti sayameva liṅgaṃ gahetvā satthavāhena saddhiṃ kantāraṃ nittharitvā khemantaṃ patvā saṅghamajjhaṃ anosaritvāva gihiliṅgaṃ gahetvā āgatoti sabbaṃ purimasadisameva.
абаро рог̇абхаяз (махаава. адта. 110; ви. сан̇г̇а. адта. 138) уббаннз ж̇ийвид̇ум̣ асаггонд̇о саяамзва лин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа саб̣б̣абаасан̣д̣ияабхад̇д̇аани бхун̃ж̇анд̇о рог̇абхаяз вуубасанд̇з сан̇гхамаж̇жхам̣ аносарид̇ваава г̇ихилин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇од̇и саб̣б̣ам̣ буримасад̣̇исамзва.
Aparo rogabhaye (mahāva. aṭṭha. 110; vi. saṅga. aṭṭha. 138) uppanne jīvituṃ asakkonto sayameva liṅgaṃ gahetvā sabbapāsaṇḍiyabhattāni bhuñjanto rogabhaye vūpasante saṅghamajjhaṃ anosaritvāva gihiliṅgaṃ gahetvā āgatoti sabbaṃ purimasadisameva.
абарасса зго взриго гуд̣̇д̇хо ход̇и, гхаад̇зд̇угаамо нам̣ вижарад̇и. со ‘‘звам̣ мз сод̇т̇и бхависсад̇ий’’д̇и саяамзва лин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа балааяад̇и. взриго ‘‘гухим̣ со’’д̇и бариязсанд̇о ‘‘баб̣б̣аж̇ид̇ваа балаад̇о’’д̇и суд̇ваа ‘‘сажз баб̣б̣аж̇ид̇о, на д̇ам̣ лаб̣бхаа гин̃жи гаад̇у’’нд̇и д̇асмим̣ год̇хам̣ бадивинзд̇и. со ‘‘вуубасанд̇ам̣ мз взрибхаяа’’нд̇и сан̇гхамаж̇жхам̣ аносарид̇ваава г̇ихилин̇г̇ам̣ г̇ахзд̇ваа ааг̇ад̇од̇и саб̣б̣ам̣ буримасад̣̇исамзва.
Aparassa eko veriko kuddho hoti, ghātetukāmo naṃ vicarati. So ‘‘evaṃ me sotthi bhavissatī’’ti sayameva liṅgaṃ gahetvā palāyati. Veriko ‘‘kuhiṃ so’’ti pariyesanto ‘‘pabbajitvā palāto’’ti sutvā ‘‘sace pabbajito, na taṃ labbhā kiñci kātu’’nti tasmiṃ kodhaṃ paṭivineti. So ‘‘vūpasantaṃ me veribhaya’’nti saṅghamajjhaṃ anosaritvāva gihiliṅgaṃ gahetvā āgatoti sabbaṃ purimasadisameva.
абаро н̃аад̇игулам̣ г̇анд̇ваа сигкам̣ бажжагкааяа г̇ихий худ̇ваа ‘‘имаани жийвараани ид̇ха винассиссанд̇и, сажзби имаани г̇ахзд̇ваа вихаарам̣ г̇амиссаами, анд̇араамаг̇г̇з мам̣ ‘жоро’д̇и г̇ахзссанд̇и, яам̣нуунаахам̣ гааяабарихаарияаани гад̇ваа г̇ажчзяяа’’нд̇и жийвараахаран̣ад̇т̇ам̣ ниваасзд̇ваа жа баарубид̇ваа жа вихаарам̣ г̇ажчад̇и. д̇ам̣ д̣̇уурад̇ова ааг̇ажчанд̇ам̣ д̣̇исваа сааман̣зраа жа д̣̇ахараа жа аб̣бхуг̇г̇ажчанд̇и, вад̇д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇и. со на саад̣̇ияад̇и, яат̇аабхууд̇амад̇д̇аанам̣ аавигарод̇и. сажз бхигкуу ‘‘на д̣̇аани маяам̣ д̇ам̣ мун̃жиссаамаа’’д̇и б̣алаггаарзна баб̣б̣ааж̇зд̇угаамаа хонд̇и, гаасааяаани абанзд̇ваа буна баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о. сажз бана ‘‘на имз мама хийнааяаавад̇д̇абхаавам̣ ж̇аананд̇ий’’д̇и д̇ам̣язва бхигкубхаавам̣ бадиж̇аанид̇ваа саб̣б̣ам̣ буб̣б̣з вуд̇д̇авассаг̇ан̣анаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ вид̇хим̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, аяам̣ на баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о. д̇знааха ‘‘рааж̇ад̣̇уб̣бхигкаганд̇аара-рог̇авзрийбхаязна ваа’’д̇иаад̣̇и. бхаяасад̣̇д̣̇о жзд̇т̇а бажжзгам̣ яож̇зд̇аб̣б̣о ‘‘рааж̇абхаязна, д̣̇уб̣бхигкабхаязнаа’’д̇иаад̣̇инаа. лин̇г̇ам̣ аад̣̇ияад̇ийд̇и взсам̣ г̇ан̣хаад̇и. ид̇хаад̇и имасмим̣ саасанз. сам̣ваасам̣ наад̇хиваасзд̇и, яаава со суд̣̇д̇хамаанасод̇и бхигкуунам̣ ван̃жзд̇угаамад̇ааяа абхаавад̇о яо суд̣̇д̇хамаанасо яаава сам̣ваасам̣ наад̇хиваасзд̇и, д̇аава зса ‘‘г̇ихий мам̣ ‘саман̣о’д̇и ж̇аананд̇уу’’д̇и ван̃жанажид̇д̇з сад̇иби бхигкуунам̣ ван̃жзд̇угаамад̇ааяа абхаавад̇о д̣̇осо над̇т̇ийд̇и т̇зяяасам̣ваасаго наамаад̇и на вужжад̇ийд̇и ад̇т̇о.
Aparo ñātikulaṃ gantvā sikkhaṃ paccakkhāya gihī hutvā ‘‘imāni cīvarāni idha vinassissanti, sacepi imāni gahetvā vihāraṃ gamissāmi, antarāmagge maṃ ‘coro’ti gahessanti, yaṃnūnāhaṃ kāyaparihāriyāni katvā gaccheyya’’nti cīvarāharaṇatthaṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca vihāraṃ gacchati. Taṃ dūratova āgacchantaṃ disvā sāmaṇerā ca daharā ca abbhuggacchanti, vattaṃ dassenti. So na sādiyati, yathābhūtamattānaṃ āvikaroti. Sace bhikkhū ‘‘na dāni mayaṃ taṃ muñcissāmā’’ti balakkārena pabbājetukāmā honti, kāsāyāni apanetvā puna pabbājetabbo. Sace pana ‘‘na ime mama hīnāyāvattabhāvaṃ jānantī’’ti taṃyeva bhikkhubhāvaṃ paṭijānitvā sabbaṃ pubbe vuttavassagaṇanādibhedaṃ vidhiṃ paṭipajjati, ayaṃ na pabbājetabbo. Tenāha ‘‘rājadubbhikkhakantāra-rogaverībhayena vā’’tiādi. Bhayasaddo cettha paccekaṃ yojetabbo ‘‘rājabhayena, dubbhikkhabhayenā’’tiādinā. Liṅgaṃ ādiyatīti vesaṃ gaṇhāti. Idhāti imasmiṃ sāsane. Saṃvāsaṃ nādhivāseti, yāva so suddhamānasoti bhikkhūnaṃ vañcetukāmatāya abhāvato yo suddhamānaso yāva saṃvāsaṃ nādhivāseti, tāva esa ‘‘gihī maṃ ‘samaṇo’ti jānantū’’ti vañcanacitte satipi bhikkhūnaṃ vañcetukāmatāya abhāvato doso natthīti theyyasaṃvāsako nāmāti na vuccatīti attho.
д̇ид̇т̇иязсу багганд̇аго бавидтод̇и д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго. со жа на гзвалам̣ д̇ад̇т̇а бавидтамад̇д̇знзва д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго ход̇и, ат̇а ко д̇зсам̣ лад̣̇д̇хиг̇г̇ахан̣зна. д̇знааха ‘‘яо банаа’’д̇иаад̣̇и. ‘‘убасамбанно’’д̇и иминаа анубасамбанно д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго на ход̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ гурунд̣̇иадтагат̇ааяам̣ ‘‘аяан̃жа д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго наама убасамбаннабхигкунаа гат̇ид̇о, д̇асмаа сааман̣зро салин̇г̇зна д̇ид̇т̇ааяад̇анам̣ г̇ад̇оби буна баб̣б̣аж̇ж̇ан̃жа убасамбад̣̇ан̃жа лабхад̇ий’’д̇и (махаава. адта. 110). гусажийраад̣̇иганд̇и зд̇т̇аад̣̇исад̣̇д̣̇зна палагагкан̣д̣аж̇адаад̣̇ийнам̣ г̇ахан̣ам̣. сажзби ‘‘аяам̣ баб̣б̣аж̇ж̇аа сздтаа’’д̇и сздтабхаавам̣ ваа убаг̇ажчад̇и, на мужжад̇и, д̇ид̇т̇ияабагганд̇агова ход̇и. вад̇аанийд̇и уггудигаббад̇хаанаад̣̇ийни вад̇аани. сажз бана ‘‘собхад̇и ну ко мз д̇ид̇т̇ияабаб̣б̣аж̇ж̇аа, нану ко собхад̇ий’’д̇и виймам̣санад̇т̇ам̣ гусажийраад̣̇ийни ниваасзд̇и, ж̇адам̣ ваа б̣анд̇хад̇и, кааригааж̇ам̣ ваа аад̣̇ияад̇и, яаава на самбадижчад̇и д̇ам̣ лад̣̇д̇хим̣, д̇аава рагкад̇и, самбадижчид̇амад̇д̇з д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго ход̇и. ажчиннажийваро бана гусажийраад̣̇ийни ниваасзнд̇о, рааж̇абхаяаад̣̇ийхи ваа д̇ид̇т̇ияалин̇г̇ам̣ г̇ан̣ханд̇о лад̣̇д̇хияаа абхаавзна нзва д̇ид̇т̇ияабагганд̇аго ход̇и.
Titthiyesu pakkantako paviṭṭhoti titthiyapakkantako. So ca na kevalaṃ tattha paviṭṭhamatteneva titthiyapakkantako hoti, atha kho tesaṃ laddhiggahaṇena. Tenāha ‘‘yo panā’’tiādi. ‘‘Upasampanno’’ti iminā anupasampanno titthiyapakkantako na hotīti dasseti. Vuttañhetaṃ kurundiaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ayañca titthiyapakkantako nāma upasampannabhikkhunā kathito, tasmā sāmaṇero saliṅgena titthāyatanaṃ gatopi puna pabbajjañca upasampadañca labhatī’’ti (mahāva. aṭṭha. 110). Kusacīrādikanti etthādisaddena phalakakkhaṇḍajaṭādīnaṃ gahaṇaṃ. Sacepi ‘‘ayaṃ pabbajjā seṭṭhā’’ti seṭṭhabhāvaṃ vā upagacchati, na muccati, titthiyapakkantakova hoti. Vatānīti ukkuṭikappadhānādīni vatāni. Sace pana ‘‘sobhati nu kho me titthiyapabbajjā, nanu kho sobhatī’’ti vīmaṃsanatthaṃ kusacīrādīni nivāseti, jaṭaṃ vā bandhati, khārikājaṃ vā ādiyati, yāva na sampaṭicchati taṃ laddhiṃ, tāva rakkhati, sampaṭicchitamatte titthiyapakkantako hoti. Acchinnacīvaro pana kusacīrādīni nivāsento, rājabhayādīhi vā titthiyaliṅgaṃ gaṇhanto laddhiyā abhāvena neva titthiyapakkantako hoti.
авасзсо саб̣б̣обийд̇и нааг̇асубан̣н̣аяагкаг̇анд̇хаб̣б̣аад̣̇иго. яан̃хзд̇т̇а вад̇д̇аб̣б̣ам̣, д̇ам̣ хздтаа вуд̇д̇амзва.
Avaseso sabbopīti nāgasupaṇṇayakkhagandhabbādiko. Yañhettha vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva.
яат̇аа самаанаж̇аад̇игасса (саарад̇т̇а. дий. махааваг̇г̇а 3.112) вигобанз гаммам̣ г̇аруд̇арам̣, на д̇ат̇аа виж̇аад̇игассаад̇и ааха ‘‘мануссаж̇аад̇игаа’’д̇и. буд̇д̇асамб̣анд̇хзна маад̇аабид̇усаман̃н̃аа, д̣̇ад̇д̇агид̇д̇имаад̣̇ивасзнаби буд̇д̇авохааро логз д̣̇иссад̇и, со жа ко барияааяад̇од̇и ниббарияааяасид̣̇д̇хад̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ж̇анзд̇д̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ж̇анзд̇д̇ийд̇и ж̇анигаа, маад̇аад̇и ад̇т̇о. яат̇аа мануссад̇д̇абхаавз тид̇ассзва гусалад̇хаммаанам̣ д̇игкависад̣̇асуурабхааваабад̇д̇и, яат̇аа д̇ам̣ д̇ин̣н̣амби б̣од̇хисад̇д̇аанам̣ б̣од̇хид̇д̇аяанибпад̇д̇ияам̣, звам̣ мануссад̇д̇абхаавз тид̇ассзва агусалад̇хаммаанамби д̇игкависад̣̇асуурабхааваабад̇д̇ийд̇и ааха ‘‘мануссабхууд̇знзваа’’д̇и. сан̃жижжаад̇и ‘‘баан̣о’’д̇и сан̃н̃ааяа сад̣̇д̇хим̣ вад̇хагажзд̇анааяа жзд̇зд̇ваа. аяам̣ маад̇угхаад̇аго наамаад̇и аяам̣ аананд̇ариязна маад̇угхаад̇агагаммзна маад̇угхаад̇аго наама. язна бана мануссид̇т̇ибхууд̇ааби аж̇анигаа босааванигамаад̇аа ваа махаамаад̇аа ваа жуул̣амаад̇аа ваа ж̇анигааби ваа амануссид̇т̇ибхууд̇аа маад̇аа гхаад̇ид̇аа, д̇асса баб̣б̣аж̇ж̇аа на ваарид̇аа, на жа аананд̇ариго ход̇и. язна саяам̣ д̇иражчаанабхууд̇зна мануссид̇т̇ибхууд̇аа маад̇аа гхаад̇ид̇аа, соби аананд̇ариго на ход̇и. д̇иражчаанаг̇ад̇ад̇д̇аа банасса баб̣б̣аж̇ж̇аа бадигкид̇д̇аа, гаммам̣ банасса бхаарияам̣ ход̇и, аананд̇арияам̣ аахажжзва д̇идтад̇и.
Yathā samānajātikassa (sārattha. ṭī. mahāvagga 3.112) vikopane kammaṃ garutaraṃ, na tathā vijātikassāti āha ‘‘manussajātikā’’ti. Puttasambandhena mātāpitusamaññā, dattakittimādivasenapi puttavohāro loke dissati, so ca kho pariyāyatoti nippariyāyasiddhataṃ dassetuṃ ‘‘janettī’’ti vuttaṃ. Janettīti janikā, mātāti attho. Yathā manussattabhāve ṭhitasseva kusaladhammānaṃ tikkhavisadasūrabhāvāpatti, yathā taṃ tiṇṇampi bodhisattānaṃ bodhittayanipphattiyaṃ, evaṃ manussattabhāve ṭhitasseva akusaladhammānampi tikkhavisadasūrabhāvāpattīti āha ‘‘manussabhūtenevā’’ti. Sañciccāti ‘‘pāṇo’’ti saññāya saddhiṃ vadhakacetanāya cetetvā. Ayaṃ mātughātako nāmāti ayaṃ ānantariyena mātughātakakammena mātughātako nāma. Yena pana manussitthibhūtāpi ajanikā posāvanikamātā vā mahāmātā vā cūḷamātā vā janikāpi vā amanussitthibhūtā mātā ghātitā, tassa pabbajjā na vāritā, na ca ānantariko hoti. Yena sayaṃ tiracchānabhūtena manussitthibhūtā mātā ghātitā, sopi ānantariko na hoti. Tiracchānagatattā panassa pabbajjā paṭikkhittā, kammaṃ panassa bhāriyaṃ hoti, ānantariyaṃ āhacceva tiṭṭhati.
язна мануссабхууд̇о ж̇анаго бид̇аа саяамби мануссаж̇аад̇игзнзва сад̇аа сан̃жижжа ж̇ийвид̇аа воробид̇о, аяам̣ аананд̇ариязна бид̇угхаад̇агагаммзна бид̇угхаад̇аго наамаад̇и имамад̇т̇ам̣ ад̇ид̣̇исанд̇о ‘‘бид̇угхаад̇агзби зсзва наяо’’д̇и ааха. сажзби хи взсияаа буд̇д̇о ход̇и, ‘‘аяам̣ мз бид̇аа’’д̇и на ж̇аанаад̇и, яасса самбхавзна ниб̣б̣ад̇д̇о, со жа д̇зна гхаад̇ид̇о, ‘‘бид̇угхаад̇аго’’д̇взва сан̇кам̣ г̇ажчад̇и, аананд̇арияан̃жа пусад̇и (махаава. адта. 114).
Yena manussabhūto janako pitā sayampi manussajātikeneva satā sañcicca jīvitā voropito, ayaṃ ānantariyena pitughātakakammena pitughātako nāmāti imamatthaṃ atidisanto ‘‘pitughātakepi eseva nayo’’ti āha. Sacepi hi vesiyā putto hoti, ‘‘ayaṃ me pitā’’ti na jānāti, yassa sambhavena nibbatto, so ca tena ghātito, ‘‘pitughātako’’tveva saṅkhaṃ gacchati, ānantariyañca phusati (mahāva. aṭṭha. 114).
зл̣агажад̇уггам̣ (ма. ни. адта. 3.128; а. ни. адта. 1.1.275; вибха. адта. 809; саарад̇т̇а. дий. махааваг̇г̇а 3.112), сан̇г̇аамажад̇уггам̣, жоражад̇угган̃жзд̇т̇а гат̇зд̇аб̣б̣ам̣. ‘‘зл̣агам̣ маарзмий’’д̇и абхисанд̇хинааби хи зл̣агадтаанз тид̇ам̣ мануссабхууд̇ам̣ маад̇арам̣ ваа бид̇арам̣ ваа маарзнд̇о аананд̇арияам̣ пусад̇и мааран̣аад̇хиббааязнзва аананд̇арияавад̇т̇уно вигобид̇ад̇д̇аа. зл̣агаабхисанд̇хинаа, бана маад̇аабид̇иабхисанд̇хинаа ваа зл̣агам̣ маарзнд̇о аананд̇арияам̣ на пусад̇и аананд̇арияавад̇т̇уабхаавад̇о. маад̇аабид̇иабхисанд̇хинаа маад̇аабид̇аро маарзнд̇о пусад̇зва . зсзва наяо ид̇арасмимби жад̇уггад̣̇ваяз. саб̣б̣ад̇т̇а хи буримам̣ абхисанд̇хижид̇д̇ам̣ аббамаан̣ам̣, вад̇хагажид̇д̇ам̣, бана д̇ад̣̇аарамман̣аж̇ийвид̇инд̣̇рияан̃жа аананд̇арияаанаананд̇арияабхаавз бамаан̣ам̣.
Eḷakacatukkaṃ (ma. ni. aṭṭha. 3.128; a. ni. aṭṭha. 1.1.275; vibha. aṭṭha. 809; sārattha. ṭī. mahāvagga 3.112), saṅgāmacatukkaṃ, coracatukkañcettha kathetabbaṃ. ‘‘Eḷakaṃ māremī’’ti abhisandhināpi hi eḷakaṭṭhāne ṭhitaṃ manussabhūtaṃ mātaraṃ vā pitaraṃ vā mārento ānantariyaṃ phusati māraṇādhippāyeneva ānantariyavatthuno vikopitattā. Eḷakābhisandhinā, pana mātāpitiabhisandhinā vā eḷakaṃ mārento ānantariyaṃ na phusati ānantariyavatthuabhāvato. Mātāpitiabhisandhinā mātāpitaro mārento phusateva . Eseva nayo itarasmimpi catukkadvaye. Sabbattha hi purimaṃ abhisandhicittaṃ appamāṇaṃ, vadhakacittaṃ, pana tadārammaṇajīvitindriyañca ānantariyānānantariyabhāve pamāṇaṃ.
араханд̇агхаад̇агоби мануссаараханд̇авасзнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и ааха ‘‘язна анд̇амасо г̇ихилин̇г̇з тид̇обий’’д̇иаад̣̇и. амануссаж̇аад̇игам̣ бана араханд̇ам̣, мануссаж̇аад̇игам̣ ваа авасзсам̣ арияабуг̇г̇алам̣ гхаад̇зд̇ваа аананд̇ариго на ход̇и, баб̣б̣аж̇ж̇аабисса на ваарид̇аа, гаммам̣ бана б̣алавам̣ ход̇и. д̇иражчаано мануссаараханд̇амби гхаад̇зд̇ваа аананд̇ариго на ход̇и, гаммам̣ бана бхаарияанд̇и аяамзд̇т̇а винижчаяо. яат̇аа маад̇аабид̇уусу, звам̣ араханд̇зби зл̣агажад̇уггаад̣̇ийни взд̣̇ид̇аб̣б̣аани.
Arahantaghātakopi manussaarahantavaseneva veditabboti āha ‘‘yena antamaso gihiliṅge ṭhitopī’’tiādi. Amanussajātikaṃ pana arahantaṃ, manussajātikaṃ vā avasesaṃ ariyapuggalaṃ ghātetvā ānantariko na hoti, pabbajjāpissa na vāritā, kammaṃ pana balavaṃ hoti. Tiracchāno manussaarahantampi ghātetvā ānantariko na hoti, kammaṃ pana bhāriyanti ayamettha vinicchayo. Yathā mātāpitūsu, evaṃ arahantepi eḷakacatukkādīni veditabbāni.
багад̇ад̇д̇ам̣ бхигкунинд̇и барисуд̣̇д̇хасийлам̣ убхад̇осан̇гхз убасамбаннам̣ бхигкуним̣. яо (махаава. адта. 115) бана гааяасам̣саг̇г̇зна сийлавинаасам̣ баабзд̇и, д̇асса баб̣б̣аж̇ж̇аа жа убасамбад̣̇аа жа на ваарид̇аа. б̣алаггаарзна од̣̇аад̇авад̇т̇авасанам̣ гад̇ваа анижчамаанам̣язва д̣̇уусзнд̇оби бхигкунид̣̇уусагоязва, б̣алаггаарзна бана од̣̇аад̇авад̇т̇авасанам̣ гад̇ваа ижчамаанам̣ д̣̇уусзнд̇о бхигкунид̣̇уусаго на ход̇и. гасмаа? яасмаа г̇ихибхаавз самбадижчид̇амад̇д̇зязва саа абхигкуний ход̇и . сагим̣ сийлавибаннам̣ бана бажчаа д̣̇уусзнд̇о сигкамаанасааман̣зрийсу жа виббадибаж̇ж̇анд̇о нзва бхигкунид̣̇уусаго ход̇и, баб̣б̣аж̇ж̇ам̣, убасамбад̣̇ан̃жа лабхад̇ийд̇и.
Pakatattaṃ bhikkhuninti parisuddhasīlaṃ ubhatosaṅghe upasampannaṃ bhikkhuniṃ. Yo (mahāva. aṭṭha. 115) pana kāyasaṃsaggena sīlavināsaṃ pāpeti, tassa pabbajjā ca upasampadā ca na vāritā. Balakkārena odātavatthavasanaṃ katvā anicchamānaṃyeva dūsentopi bhikkhunidūsakoyeva, balakkārena pana odātavatthavasanaṃ katvā icchamānaṃ dūsento bhikkhunidūsako na hoti. Kasmā? Yasmā gihibhāve sampaṭicchitamatteyeva sā abhikkhunī hoti . Sakiṃ sīlavipannaṃ pana pacchā dūsento sikkhamānasāmaṇerīsu ca vippaṭipajjanto neva bhikkhunidūsako hoti, pabbajjaṃ, upasampadañca labhatīti.
д̇хаммад̇о уг̇г̇ад̇ам̣ абаг̇ад̇ам̣ уд̣̇д̇хаммам̣. уб̣б̣инаяанд̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. жад̇уннам̣ гаммаананд̇и абалоганан̃ад̇д̇ин̃ад̇д̇ид̣̇уд̇ияан̃ад̇д̇ижад̇уд̇т̇асан̇каад̇аанам̣ жад̇уннам̣ гаммаанам̣. имзсан̃хи ан̃н̃ад̇арам̣ сан̇гхагаммам̣ згасиймааяам̣ висум̣ висум̣ гаронд̇зна сан̇гхо бхинно наама ход̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘жад̇уннам̣ гаммаанам̣ ан̃н̃ад̇аравасзна сан̇гхам̣ бхинд̣̇ад̇ий’’д̇и.
Dhammato uggataṃ apagataṃ uddhammaṃ. Ubbinayanti etthāpi eseva nayo. Catunnaṃ kammānanti apalokanañattiñattidutiyañatticatutthasaṅkhātānaṃ catunnaṃ kammānaṃ. Imesañhi aññataraṃ saṅghakammaṃ ekasīmāyaṃ visuṃ visuṃ karontena saṅgho bhinno nāma hoti. Tena vuttaṃ ‘‘catunnaṃ kammānaṃ aññataravasena saṅghaṃ bhindatī’’ti.
‘‘д̣̇удтажид̇д̇знаа’’д̇и вуд̇д̇амзвад̇т̇ам̣ вибхаавзд̇ум̣ ‘‘вад̇хагажид̇д̇знаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. вад̇хагажзд̇анааяа хи д̣̇уусид̇ам̣ жид̇д̇ам̣ ид̇ха д̣̇удтажид̇д̇ам̣ наама. лохид̇ам̣ уббаад̣̇зд̇ийд̇и анд̇осарийрзязва лохид̇ам̣ уббаад̣̇зд̇и, сан̃жид̇ам̣ гарод̇ийд̇и ад̇хиббааяо. на хи д̇ат̇ааг̇ад̇асса абхзж̇ж̇агааяад̇ааяа баруубаггамзна д̇хаммам̣ бхинд̣̇ид̇ваа лохид̇ам̣ баг̇гхарад̇и, сарийрасса бана анд̇оязва згасмим̣ таанз лохид̇ам̣ самосарад̇и, аагхаад̇зна багуббамаанам̣ сан̃жид̇ам̣ ход̇и, д̇ам̣ санд̇хааязд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. яо бана рог̇авуубасаманад̇т̇ам̣ ж̇ийваго вияа сад̇т̇зна паалзд̇ваа бууд̇имам̣сан̃жа лохид̇ан̃жа нийхарид̇ваа паасугам̣ гарод̇и, аяам̣ лохид̇уббаад̣̇аго на ход̇и, б̣ахум̣ бана со бун̃н̃ам̣ басавад̇и (махаава. адта. 115).
‘‘Duṭṭhacittenā’’ti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘vadhakacittenā’’ti vuttaṃ. Vadhakacetanāya hi dūsitaṃ cittaṃ idha duṭṭhacittaṃ nāma. Lohitaṃ uppādetīti antosarīreyeva lohitaṃ uppādeti, sañcitaṃ karotīti adhippāyo. Na hi tathāgatassa abhejjakāyatāya parūpakkamena dhammaṃ bhinditvā lohitaṃ paggharati, sarīrassa pana antoyeva ekasmiṃ ṭhāne lohitaṃ samosarati, āghātena pakuppamānaṃ sañcitaṃ hoti, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Yo pana rogavūpasamanatthaṃ jīvako viya satthena phāletvā pūtimaṃsañca lohitañca nīharitvā phāsukaṃ karoti, ayaṃ lohituppādako na hoti, bahuṃ pana so puññaṃ pasavati (mahāva. aṭṭha. 115).
д̣̇увид̇хамби б̣яан̃ж̇ананд̇и яат̇аавуд̇д̇агаммад̣̇ваяад̇о самудтид̇ам̣ ид̇т̇инимид̇д̇ам̣, бурисанимид̇д̇ан̃жаад̇и д̣̇увид̇хамби б̣яан̃ж̇анам̣. иминаа жа виг̇г̇ахзна ‘‘убхад̇об̣яан̃ж̇анаго’’д̇и асамаанаад̇хигаран̣ависаяо б̣аахирад̇т̇асамаасояам̣, буримабад̣̇з жа вибхад̇д̇иалобод̇и д̣̇ассзд̇и. со д̣̇увид̇хо ход̇и ид̇т̇иубхад̇об̣яан̃ж̇анаго, бурисаубхад̇об̣яан̃ж̇анаго жаад̇и. д̇ад̇т̇а ид̇т̇иубхад̇об̣яан̃ж̇анагасса ид̇т̇инимид̇д̇ам̣ баагадам̣ ход̇и, бурисанимид̇д̇ам̣ бадижчаннам̣. бурисаубхад̇об̣яан̃ж̇анагасса бурисанимид̇д̇ам̣ баагадам̣, ид̇т̇инимид̇д̇ам̣ бадижчаннам̣. ид̇т̇иубхад̇об̣яан̃ж̇анагасса ид̇т̇ийсу бурисад̇д̇ам̣ гаронд̇асса ид̇т̇инимид̇д̇ам̣ бадижчаннам̣ ход̇и, бурисанимид̇д̇ам̣ баагадам̣ ход̇и. бурисаубхад̇об̣яан̃ж̇анагасса бурисаанам̣ ид̇т̇ибхаавам̣ убаг̇ажчанд̇асса бурисанимид̇д̇ам̣ бадижчаннам̣ ход̇и, ид̇т̇инимид̇д̇ам̣ баагадам̣ ход̇и. ид̇т̇иубхад̇об̣яан̃ж̇анаго саяан̃жа г̇аб̣бхам̣ г̇ан̣хаад̇и, баран̃жа г̇ан̣хаабзд̇и. бурисаубхад̇об̣яан̃ж̇анаго бана саяам̣ на г̇ан̣хаад̇и, барам̣ г̇ан̣хаабзд̇ийд̇и ид̣̇амзд̇зсам̣ наанаагаран̣ам̣.
Duvidhampi byañjananti yathāvuttakammadvayato samuṭṭhitaṃ itthinimittaṃ, purisanimittañcāti duvidhampi byañjanaṃ. Iminā ca viggahena ‘‘ubhatobyañjanako’’ti asamānādhikaraṇavisayo bāhiratthasamāsoyaṃ, purimapade ca vibhattialopoti dasseti. So duvidho hoti itthiubhatobyañjanako, purisaubhatobyañjanako cāti. Tattha itthiubhatobyañjanakassa itthinimittaṃ pākaṭaṃ hoti, purisanimittaṃ paṭicchannaṃ. Purisaubhatobyañjanakassa purisanimittaṃ pākaṭaṃ, itthinimittaṃ paṭicchannaṃ. Itthiubhatobyañjanakassa itthīsu purisattaṃ karontassa itthinimittaṃ paṭicchannaṃ hoti, purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti. Purisaubhatobyañjanakassa purisānaṃ itthibhāvaṃ upagacchantassa purisanimittaṃ paṭicchannaṃ hoti, itthinimittaṃ pākaṭaṃ hoti. Itthiubhatobyañjanako sayañca gabbhaṃ gaṇhāti, parañca gaṇhāpeti. Purisaubhatobyañjanako pana sayaṃ na gaṇhāti, paraṃ gaṇhāpetīti idametesaṃ nānākaraṇaṃ.
абараамасанаанийд̇и аг̇г̇ахан̣аани аважанаани. ‘‘аяам̣ ид̇т̇аннаамо’’д̇и убасамбад̣̇аабзгкасса агид̇д̇ананд̇и яасса убасамбад̣̇аа гарийяад̇и, д̇асса агид̇д̇анам̣, ‘‘сун̣аад̇у мз, бханд̇з, сан̇гхо, аяам̣ д̇хаммарагкид̇о ааяасмад̇о б̣уд̣̇д̇харагкид̇асса убасамбад̣̇аабзгко’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘аяам̣ д̇хаммарагкид̇о’’д̇и (бари. адта. 484) аважананд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. ‘‘ид̇т̇аннаамасса убасамбад̣̇аабзгко’’д̇и убаж̇жхааяасса агид̇д̇ананд̇и ‘‘сун̣аад̇у мз, бханд̇з, сан̇гхо, аяам̣ д̇хаммарагкид̇о ааяасмад̇о б̣уд̣̇д̇харагкид̇асса убасамбад̣̇аабзгко’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘сун̣аад̇у мз, бханд̇з, сан̇гхо, аяам̣ д̇хаммарагкид̇о убасамбад̣̇аабзгко’’д̇и вад̇ваа ‘‘ааяасмад̇о б̣уд̣̇д̇харагкид̇ассаа’’д̇и аважанам̣. саб̣б̣зна саб̣б̣ам̣ н̃ад̇д̇ияаа анужжааран̣анд̇и н̃ад̇д̇им̣ адтабзд̇ваа жад̇угкад̇д̇ум̣ гаммаваажааяа зва ануссааванагаммасса гаран̣ам̣. самбаннанд̇и убзд̇ам̣.
Aparāmasanānīti aggahaṇāni avacanāni. ‘‘Ayaṃ itthannāmo’’ti upasampadāpekkhassa akittananti yassa upasampadā karīyati, tassa akittanaṃ, ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ dhammarakkhito āyasmato buddharakkhitassa upasampadāpekkho’’ti vattabbe ‘‘ayaṃ dhammarakkhito’’ti (pari. aṭṭha. 484) avacananti vuttaṃ hoti. ‘‘Itthannāmassa upasampadāpekkho’’ti upajjhāyassa akittananti ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ dhammarakkhito āyasmato buddharakkhitassa upasampadāpekkho’’ti vattabbe ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ dhammarakkhito upasampadāpekkho’’ti vatvā ‘‘āyasmato buddharakkhitassā’’ti avacanaṃ. Sabbena sabbaṃ ñattiyā anuccāraṇanti ñattiṃ aṭṭhapetvā catukkhattuṃ kammavācāya eva anussāvanakammassa karaṇaṃ. Sampannanti upetaṃ.
хаабанам̣ барижжаж̇анам̣. яоби згам̣ н̃ад̇д̇им̣ табзд̇ваа сагим̣язва ваа д̣̇вигкад̇д̇ум̣ ваа ануссааванам̣ гарод̇и, аяамби сааванам̣ хаабзд̇иязва. д̣̇уружжааран̣ам̣ наама ан̃н̃асмим̣ агкарз вад̇д̇аб̣б̣з ан̃н̃асса важанам̣. д̇асмаа гаммаваажам̣ гаронд̇зна бхигкунаа явааяам̣ –
Hāpanaṃ pariccajanaṃ. Yopi ekaṃ ñattiṃ ṭhapetvā sakiṃyeva vā dvikkhattuṃ vā anussāvanaṃ karoti, ayampi sāvanaṃ hāpetiyeva. Duruccāraṇaṃ nāma aññasmiṃ akkhare vattabbe aññassa vacanaṃ. Tasmā kammavācaṃ karontena bhikkhunā yvāyaṃ –
‘‘сит̇илам̣ д̇ханид̇ан̃жа д̣̇ийгхарассам̣;
‘‘Sithilaṃ dhanitañca dīgharassaṃ;
г̇аругам̣ лахуган̃жзва ниг̇г̇ахийд̇ам̣;
Garukaṃ lahukañceva niggahītaṃ;
самб̣анд̇хававад̇т̇ид̇ам̣ вимуд̇д̇ам̣;
Sambandhavavatthitaṃ vimuttaṃ;
д̣̇асад̇хаа б̣яан̃ж̇анаб̣уд̣̇д̇хияаа бабхзд̣̇о’’д̇и. (д̣̇ий. ни. адта. 1.190; ма. ни. адта. 1.291; а. ни. адта. 2.3.64, бари. адта. 485; ви. сан̇г̇а. адта. 252) –
Dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedo’’ti. (dī. ni. aṭṭha. 1.190; ma. ni. aṭṭha. 1.291; a. ni. aṭṭha. 2.3.64, pari. aṭṭha. 485; vi. saṅga. aṭṭha. 252) –
вуд̇д̇о, аяам̣ судту убалагкзд̇аб̣б̣о. зд̇т̇а хи сит̇илам̣ наама бан̃жасу ваг̇г̇зсу батамад̇ад̇ияам̣. д̇ханид̇ам̣ наама д̇зсвзва д̣̇уд̇ияажад̇уд̇т̇ам̣. д̣̇ийгханд̇и д̣̇ийгхзна гаалзна вад̇д̇аб̣б̣ам̣ аа-гаараад̣̇и. рассанд̇и д̇ад̇о убад̣дхагаалзна вад̇д̇аб̣б̣ам̣ а-гаараад̣̇и. г̇аруганд̇и д̣̇ийгхамзва, яам̣ ваа ‘‘ааяасмад̇о б̣уд̣̇д̇харагкид̇ад̇т̇зрасса яасса нагкамад̇ий’’д̇и звам̣ сам̣яог̇абарам̣ гад̇ваа вужжад̇и. лахуганд̇и рассамзва, яам̣ ваа ‘‘ааяасмад̇о б̣уд̣̇д̇харагкид̇ад̇т̇зрасса яасса на камад̇ий’’д̇и звам̣ асам̣яог̇абарам̣ гад̇ваа вужжад̇и. ниг̇г̇ахийд̇анд̇и яам̣ гаран̣аани ниг̇г̇ахзд̇ваа ависсаж̇ж̇зд̇ваа авивадзна мукзна саанунаасигам̣ гад̇ваа вад̇д̇аб̣б̣ам̣. самб̣анд̇ханд̇и яам̣ барабад̣̇зна самб̣анд̇хид̇ваа ‘‘д̇ун̣хиссаа’’д̇и ваа ‘‘д̇ун̣хассаа’’д̇и ваа вужжад̇и. вавад̇т̇ид̇анд̇и яам̣ барабад̣̇зна самб̣анд̇хам̣ агад̇ваа вижчинд̣̇ид̇ваа ‘‘д̇ун̣хий ассаа’’д̇и ваа ‘‘д̇ун̣ха ассаа’’д̇и ваа вужжад̇и. вимуд̇д̇анд̇и яам̣ гаран̣аани аниг̇г̇ахзд̇ваа виссаж̇ж̇зд̇ваа вивадзна мукзна анунаасигам̣ агад̇ваа вужжад̇и.
Vutto, ayaṃ suṭṭhu upalakkhetabbo. Ettha hi sithilaṃ nāma pañcasu vaggesu paṭhamatatiyaṃ. Dhanitaṃ nāma tesveva dutiyacatutthaṃ. Dīghanti dīghena kālena vattabbaṃ ā-kārādi. Rassanti tato upaḍḍhakālena vattabbaṃ a-kārādi. Garukanti dīghameva, yaṃ vā ‘‘āyasmato buddharakkhitattherassa yassa nakkhamatī’’ti evaṃ saṃyogaparaṃ katvā vuccati. Lahukanti rassameva, yaṃ vā ‘‘āyasmato buddharakkhitattherassa yassa na khamatī’’ti evaṃ asaṃyogaparaṃ katvā vuccati. Niggahītanti yaṃ karaṇāni niggahetvā avissajjetvā avivaṭena mukhena sānunāsikaṃ katvā vattabbaṃ. Sambandhanti yaṃ parapadena sambandhitvā ‘‘tuṇhissā’’ti vā ‘‘tuṇhassā’’ti vā vuccati. Vavatthitanti yaṃ parapadena sambandhaṃ akatvā vicchinditvā ‘‘tuṇhī assā’’ti vā ‘‘tuṇha assā’’ti vā vuccati. Vimuttanti yaṃ karaṇāni aniggahetvā vissajjetvā vivaṭena mukhena anunāsikaṃ akatvā vuccati.
д̇ад̇т̇а ‘‘сун̣аад̇у мз’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з д̇а-гаарасса т̇а-гаарам̣ гад̇ваа ‘‘сун̣аат̇у мз’’д̇и важанам̣ сит̇иласса д̇ханид̇агаран̣ам̣ наама, д̇ат̇аа ‘‘бад̇д̇агаллам̣ зсаа н̃ад̇д̇ий’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘бад̇т̇агаллам̣ зсаа н̃ад̇д̇ий’’д̇иаад̣̇иважанан̃жа. ‘‘бханд̇з, сан̇гхо’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з бха-гаара гха-гаараанам̣ б̣а-гаара г̇а-гаарз гад̇ваа ‘‘б̣анд̇з сам̣г̇о’’д̇и важанам̣ д̇ханид̇асса сит̇илагаран̣ам̣ наама. ‘‘сун̣аад̇у мз’’д̇и вивадзна мукзна вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘сун̣ам̣д̇у мз’’д̇и ваа ‘‘зсаа н̃ад̇д̇ий’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘зсам̣ н̃ад̇д̇ий’’д̇и ваа авивадзна мукзна анунаасигам̣ гад̇ваа важанам̣ вимуд̇д̇асса ниг̇г̇ахид̇аважанам̣ наама. ‘‘бад̇д̇агалла’’нд̇и авивадзна мукзна анунаасигам̣ гад̇ваа вад̇д̇аб̣б̣з ‘‘бад̇д̇агаллаа’’д̇и вивадзна мукзна анунаасигам̣ агад̇ваа важанам̣ ниг̇г̇ахид̇асса вимуд̇д̇аважанам̣ наама. ид̇и сит̇илз гад̇д̇аб̣б̣з д̇ханид̇ам̣, д̇ханид̇з гад̇д̇аб̣б̣з сит̇илам̣, вимуд̇д̇з гад̇д̇аб̣б̣з ниг̇г̇ахид̇ам̣, ниг̇г̇ахид̇з гад̇д̇аб̣б̣з вимуд̇д̇анд̇и имаани жад̇д̇аари б̣яан̃ж̇анаани анд̇огаммаваажааяа гаммам̣ д̣̇уусзнд̇и. звам̣ вад̣̇анд̇о хи ан̃н̃асмим̣ агкарз вад̇д̇аб̣б̣з ан̃н̃ам̣ вад̣̇ад̇и, д̣̇уруд̇д̇ам̣ гарод̇ийд̇и вужжад̇и.
Tattha ‘‘suṇātu me’’ti vattabbe ta-kārassa tha-kāraṃ katvā ‘‘suṇāthu me’’ti vacanaṃ sithilassadhanitakaraṇaṃ nāma, tathā ‘‘pattakallaṃ esā ñattī’’ti vattabbe ‘‘patthakallaṃ esā ñattī’’tiādivacanañca. ‘‘Bhante, saṅgho’’ti vattabbe bha-kāra gha-kārānaṃ ba-kāra ga-kāre katvā ‘‘bante saṃgo’’ti vacanaṃ dhanitassa sithilakaraṇaṃ nāma. ‘‘Suṇātu me’’ti vivaṭena mukhena vattabbe ‘‘suṇaṃtu me’’ti vā ‘‘esā ñattī’’ti vattabbe ‘‘esaṃ ñattī’’ti vā avivaṭena mukhena anunāsikaṃ katvā vacanaṃ vimuttassa niggahitavacanaṃ nāma. ‘‘Pattakalla’’nti avivaṭena mukhena anunāsikaṃ katvā vattabbe ‘‘pattakallā’’ti vivaṭena mukhena anunāsikaṃ akatvā vacanaṃ niggahitassa vimuttavacanaṃ nāma. Iti sithile kattabbe dhanitaṃ, dhanite kattabbe sithilaṃ, vimutte kattabbe niggahitaṃ, niggahite kattabbe vimuttanti imāni cattāri byañjanāni antokammavācāya kammaṃ dūsenti. Evaṃ vadanto hi aññasmiṃ akkhare vattabbe aññaṃ vadati, duruttaṃ karotīti vuccati.
ид̇арзсу бана д̣̇ийгхарассаад̣̇ийсу часу б̣яан̃ж̇анзсу д̣̇ийгхадтаанз д̣̇ийгхамзва. рассадтаанз жа рассамзваад̇и звам̣ яат̇аатаанз д̇ам̣ д̇ад̣̇зва агкарам̣ бхаасанд̇зна ануггамааг̇ад̇ам̣ бавзн̣им̣ авинаасзнд̇зна гаммаваажаа гаад̇аб̣б̣аа. сажз бана звам̣ агад̇ваа д̣̇ийгхз вад̇д̇аб̣б̣з рассам̣, рассз ваа вад̇д̇аб̣б̣з д̣̇ийгхам̣ вад̣̇ад̇и, д̇ат̇аа г̇аругз вад̇д̇аб̣б̣з лахугам̣, лахугз ваа вад̇д̇аб̣б̣з г̇аругам̣ вад̣̇ад̇и, самб̣анд̇хз ваа бана вад̇д̇аб̣б̣з вавад̇т̇ид̇ам̣, вавад̇т̇ид̇з ваа вад̇д̇аб̣б̣з самб̣анд̇хам̣ вад̣̇ад̇и, звам̣ вуд̇д̇зби гаммаваажаа на губбад̇и. имаани хи ча б̣яан̃ж̇анаани гаммам̣ на гобзнд̇и.
Itaresu pana dīgharassādīsu chasu byañjanesu dīghaṭṭhāne dīghameva. Rassaṭṭhāne ca rassamevāti evaṃ yathāṭhāne taṃ tadeva akkharaṃ bhāsantena anukkamāgataṃ paveṇiṃ avināsentena kammavācā kātabbā. Sace pana evaṃ akatvā dīghe vattabbe rassaṃ, rasse vā vattabbe dīghaṃ vadati, tathā garuke vattabbe lahukaṃ, lahuke vā vattabbe garukaṃ vadati, sambandhe vā pana vattabbe vavatthitaṃ, vavatthite vā vattabbe sambandhaṃ vadati, evaṃ vuttepi kammavācā na kuppati. Imāni hi cha byañjanāni kammaṃ na kopenti.
яам̣ бана суд̇д̇анд̇игад̇т̇зраа ‘‘д̣̇а-гааро д̇а-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, д̇а-гааро д̣̇а-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, жа-гааро ж̇а-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, ж̇а-гааро жа-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, яа-гааро га-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, га-гааро яа-гаарамаабаж̇ж̇ад̇и, д̇асмаа д̣̇а-гаараад̣̇ийсу вад̇д̇аб̣б̣зсу д̇а-гаараад̣̇ийнам̣ важанам̣ на вируж̇жхад̇ий’’д̇и вад̣̇анд̇и, д̇ам̣ гаммаваажам̣ бад̇ваа на ваддад̇и. д̇асмаа винаяад̇харзна нзва д̣̇а-гааро д̇а-гааро гаад̇аб̣б̣о…бз… на га-гааро яа-гааро. яат̇аабаал̣ияаа нируд̇д̇им̣ сод̇хзд̇ваа д̣̇асавид̇хааяа б̣яан̃ж̇ананируд̇д̇ияаа вуд̇д̇ад̣̇осз барихаранд̇зна гаммаваажаа гаад̇аб̣б̣аа. ид̇арат̇аа хи сааванам̣ хаабзд̇и наама. н̃ад̇д̇им̣ адтабзд̇ваа батамам̣ ануссааванагаран̣анд̇и самб̣анд̇хо.
Yaṃ pana suttantikattherā ‘‘da-kāro ta-kāramāpajjati, ta-kāro da-kāramāpajjati, ca-kāro ja-kāramāpajjati, ja-kāro ca-kāramāpajjati, ya-kāro ka-kāramāpajjati, ka-kāro ya-kāramāpajjati, tasmā da-kārādīsu vattabbesu ta-kārādīnaṃ vacanaṃ na virujjhatī’’ti vadanti, taṃ kammavācaṃ patvā na vaṭṭati. Tasmā vinayadharena neva da-kāro ta-kāro kātabbo…pe… na ka-kāro ya-kāro. Yathāpāḷiyā niruttiṃ sodhetvā dasavidhāya byañjananiruttiyā vuttadose pariharantena kammavācā kātabbā. Itarathā hi sāvanaṃ hāpeti nāma. Ñattiṃ aṭṭhapetvā paṭhamaṃ anussāvanakaraṇanti sambandho.
яаавад̇игаа бхигкуу гаммаббад̇д̇аад̇и яад̇д̇агаа бхигкуу д̇асса убасамбад̣̇аагаммасса бад̇д̇аа яуд̇д̇аа ануруубаа. д̇з жа ко саб̣б̣анд̇имзна барияааязна хад̇т̇абаасам̣ авиж̇ахид̇ваа згасиймадтаа бан̃жа багад̇ад̇д̇аа бхигкуу. на хи д̇зхи винаа д̇ам̣ гаммам̣ гарийяад̇и, на д̇зсам̣ чанд̣̇о зд̇и. авасзсаа бана сажзби сахассамад̇д̇аа хонд̇и, сажз згасиймадтаа згасмим̣ таанз самаанасам̣ваасагаа, саб̣б̣з чанд̣̇аарахаава хонд̇и, чанд̣̇ам̣ д̣̇ад̇ваа ааг̇ажчанд̇у ваа, маа ваа, гаммам̣ на губбад̇и. бадиггосананд̇и нивааран̣ам̣. д̇идтад̇и зд̇т̇а палам̣ д̇ад̣̇ааяад̇д̇авуд̇д̇ид̇ааяаад̇и таанам̣, гааран̣ам̣. ид̇ха бана убасамбад̣̇аагаммагаран̣асса гааран̣ад̇д̇аа убасамбад̣̇аагаммаваажаасан̇каад̇ам̣ бхаг̇авад̇о важанам̣ вужжад̇и. д̇знааха ‘‘гааран̣аарахад̇д̇аа бана сад̇т̇у саасанаарахад̇д̇аа’’д̇и. яат̇аа жа ‘‘д̇ам̣ гад̇д̇аб̣б̣а’’нд̇и бхаг̇авад̇аа анусидтам̣, д̇ат̇аагаран̣ам̣ убасамбад̣̇аагаммасса гааран̣ам̣ ход̇ийд̇и таанаарахам̣ наама. гзжи (саарад̇т̇а. дий. 2.45) бана ‘‘таанаарахзнаад̇и зд̇т̇а ‘на, бхигкавз, хад̇т̇ажчинно баб̣б̣ааж̇зд̇аб̣б̣о’д̇иаад̣̇и (махаава. 119) сад̇т̇усаасанам̣ таана’’нд̇и вад̣̇анд̇и. ид̇хаад̇и имасмим̣ баарааж̇игз. яат̇аа жа ид̇ха, звам̣ саб̣б̣ад̇т̇ааби логаваж̇ж̇асигкаабад̣̇зсу аяамзва ад̇хиббзд̇од̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇знааха ‘‘бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇зсу банаа’’д̇иаад̣̇и. ан̃н̃збийд̇и зхибхигкуубасамбаннаад̣̇аяоби. гат̇амзд̇ам̣ вин̃н̃ааяад̇и бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇зсу сигкаабад̣̇зсу ан̃н̃зби сан̇г̇ахам̣ г̇ажчанд̇ийд̇и? ад̇т̇ад̇о аабаннад̇д̇аа. д̇ат̇аа хи ‘‘д̣̇вз буг̇г̇алаа абхаб̣б̣аа аабад̇д̇им̣ аабаж̇ж̇ид̇ум̣ б̣уд̣̇д̇хаа жа бажжзгаб̣уд̣̇д̇хаа жа, д̣̇вз буг̇г̇алаа бхаб̣б̣аа аабад̇д̇им̣ аабаж̇ж̇ид̇ум̣ бхигкуу жа бхигкунияо жаа’’д̇и (бари. 322) сааман̃н̃ад̇о вуд̇д̇ад̇д̇аа. зхибхигкуубасамбаннаад̣̇аяоби асан̃жижжа ассад̇ияаа ажид̇д̇агам̣ сахасзяяаабад̇д̇иаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇ам̣ аабаж̇ж̇анд̇ийд̇и (саарад̇т̇а. дий. 2.45) ад̇т̇ад̇о аабаннам̣.
Yāvatikā bhikkhū kammappattāti yattakā bhikkhū tassa upasampadākammassa pattā yuttā anurūpā. Te ca kho sabbantimena pariyāyena hatthapāsaṃ avijahitvā ekasīmaṭṭhā pañca pakatattā bhikkhū. Na hi tehi vinā taṃ kammaṃ karīyati, na tesaṃ chando eti. Avasesā pana sacepi sahassamattā honti, sace ekasīmaṭṭhā ekasmiṃ ṭhāne samānasaṃvāsakā, sabbe chandārahāva honti, chandaṃ datvā āgacchantu vā, mā vā, kammaṃ na kuppati. Paṭikkosananti nivāraṇaṃ. Tiṭṭhati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti ṭhānaṃ, kāraṇaṃ. Idha pana upasampadākammakaraṇassa kāraṇattā upasampadākammavācāsaṅkhātaṃ bhagavato vacanaṃ vuccati. Tenāha ‘‘kāraṇārahattā pana satthu sāsanārahattā’’ti. Yathā ca ‘‘taṃ kattabba’’nti bhagavatā anusiṭṭhaṃ, tathākaraṇaṃ upasampadākammassa kāraṇaṃ hotīti ṭhānārahaṃ nāma. Keci (sārattha. ṭī. 2.45) pana ‘‘ṭhānārahenāti ettha ‘na, bhikkhave, hatthacchinno pabbājetabbo’tiādi (mahāva. 119) satthusāsanaṃ ṭhāna’’nti vadanti. Idhāti imasmiṃ pārājike. Yathā ca idha, evaṃ sabbatthāpi lokavajjasikkhāpadesu ayameva adhippetoti veditabbaṃ. Tenāha ‘‘paṇṇattivajjesu panā’’tiādi. Aññepīti ehibhikkhūpasampannādayopi. Kathametaṃ viññāyati paṇṇattivajjesu sikkhāpadesu aññepi saṅgahaṃ gacchantīti? Atthato āpannattā. Tathā hi ‘‘dve puggalā abhabbā āpattiṃ āpajjituṃ buddhā ca paccekabuddhā ca, dve puggalā bhabbā āpattiṃ āpajjituṃ bhikkhū ca bhikkhuniyo cā’’ti (pari. 322) sāmaññato vuttattā. Ehibhikkhūpasampannādayopi asañcicca assatiyā acittakaṃ sahaseyyāpattiādibhedaṃ paṇṇattivajjaṃ āpajjantīti (sārattha. ṭī. 2.45) atthato āpannaṃ.
ид̣̇аани ‘‘бхигкууна’’нд̇и имам̣ бад̣̇ам̣ висзсад̇т̇аабхаавад̇о висум̣ аван̣н̣зд̇ваава яам̣ сигкан̃жа сааж̇ийван̃жа самаабаннад̇д̇аа бхигкуунам̣ сигкаасааж̇ийвасамаабанно ход̇и, д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘бхигкуунам̣ сигкаасааж̇ийвасамаабанно’’д̇иаад̣̇имааха. сигкид̇аб̣б̣аад̇и сигкаа, баад̇имогкасам̣варасийлам̣, саха ж̇ийванд̇и зд̇т̇аад̇и сааж̇ийвам̣, маад̇игаад̣̇ибхзд̣̇аа бан̣н̣ад̇д̇и, сигкаа жа сааж̇ийван̃жа сигкаасааж̇ийвам̣, д̇ад̣̇убхаяам̣ самаабанно убаг̇ад̇од̇и сигкаасааж̇ийвасамаабанно. д̇знааха ‘‘яаа бхигкууна’’нд̇иаад̣̇и. зд̇т̇а жа ‘‘сигкаа’’д̇и сааж̇ийвасахажарияад̇о ад̇хисийласигкаава ад̇хиббзд̇аад̇и ааха ‘‘ад̇хисийласан̇каад̇аа’’д̇и. ад̇хигам̣ уд̇д̇амам̣ сийланд̇и ад̇хисийлам̣, ‘‘ад̇хисийла’’нд̇и сан̇каад̇аа ад̇хисийласан̇каад̇аа.
Idāni ‘‘bhikkhūna’’nti imaṃ padaṃ visesatthābhāvato visuṃ avaṇṇetvāva yaṃ sikkhañca sājīvañca samāpannattā bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno hoti, taṃ dassento ‘‘bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno’’tiādimāha. Sikkhitabbāti sikkhā, pātimokkhasaṃvarasīlaṃ, saha jīvanti etthāti sājīvaṃ, mātikādibhedā paṇṇatti, sikkhā ca sājīvañca sikkhāsājīvaṃ, tadubhayaṃ samāpanno upagatoti sikkhāsājīvasamāpanno. Tenāha ‘‘yā bhikkhūna’’ntiādi. Ettha ca ‘‘sikkhā’’ti sājīvasahacariyato adhisīlasikkhāva adhippetāti āha ‘‘adhisīlasaṅkhātā’’ti. Adhikaṃ uttamaṃ sīlanti adhisīlaṃ, ‘‘adhisīla’’nti saṅkhātā adhisīlasaṅkhātā.
гад̇амам̣ банзд̇т̇а сийлам̣, гад̇амам̣ ад̇хисийланд̇и? вужжад̇з – бан̃жан̇г̇ад̣̇асан̇г̇асийлам̣ д̇аава сийламзва, на д̇ам̣ ад̇хисийлам̣. баад̇имогкасам̣варасийлам̣ бана ад̇хисийла’’нд̇и вужжад̇и. д̇ан̃хи суурияо вияа баж̇ж̇од̇аанам̣, синзру вияа жа баб̣б̣ад̇аанам̣ саб̣б̣алогияасийлаанам̣ ад̇хиган̃жзва уд̇д̇аман̃жа, б̣уд̣̇д̇хуббаад̣̇зязва жа бавад̇д̇ад̇и, на винаа б̣уд̣̇д̇хуббаад̣̇аа. на хи д̇ам̣ бан̃н̃ад̇д̇им̣ уд̣̇д̇харид̇ваа ан̃н̃о сад̇д̇о бан̃н̃аабзд̇ум̣ саггод̇и, б̣уд̣̇д̇хааязва банасса саб̣б̣асо гааяаважийд̣̇ваараж̇жхаажаарасод̇ам̣ чинд̣̇ид̇ваа д̇асса д̇асса вийд̇иггамасса анужчавигам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ сийласам̣варам̣ бан̃н̃аабзнд̇и. баад̇имогкасам̣варасийлад̇оби жа маг̇г̇апаласамбаяуд̇д̇амзва сийлам̣ ад̇хисийлам̣, д̇ам̣ бана ид̇ха на ад̇хиббзд̇ам̣. на хи д̇ам̣ самаабанно мзт̇унад̇хаммам̣ бадисзвад̇и.
Katamaṃ panettha sīlaṃ, katamaṃ adhisīlanti? Vuccate – pañcaṅgadasaṅgasīlaṃ tāva sīlameva, na taṃ adhisīlaṃ. Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ pana adhisīla’’nti vuccati. Tañhi sūriyo viya pajjotānaṃ, sineru viya ca pabbatānaṃ sabbalokiyasīlānaṃ adhikañceva uttamañca, buddhuppādeyeva ca pavattati, na vinā buddhuppādā. Na hi taṃ paññattiṃ uddharitvā añño satto paññāpetuṃ sakkoti, buddhāyeva panassa sabbaso kāyavacīdvārajjhācārasotaṃ chinditvā tassa tassa vītikkamassa anucchavikaṃ taṃ taṃ sīlasaṃvaraṃ paññāpenti. Pātimokkhasaṃvarasīlatopi ca maggaphalasampayuttameva sīlaṃ adhisīlaṃ, taṃ pana idha na adhippetaṃ. Na hi taṃ samāpanno methunadhammaṃ paṭisevati.
зд̇зд̇и наанаад̣̇зсаж̇аад̇иг̇од̇д̇аад̣̇ибхзд̣̇абхиннаа бхигкуу. саха ж̇ийванд̇ийд̇и згуд̣̇д̣̇зсаад̣̇ивасзна саха бавад̇д̇анд̇и. д̇знааха ‘‘згаж̇ийвигаа сабхааг̇авуд̇д̇ино’’д̇и. сигкаабад̣̇асан̇каад̇анд̇и бан̣н̣ад̇д̇исан̇каад̇ам̣. сааби хи вирад̇иаад̣̇ийнам̣ д̣̇ийбанад̇о ‘‘сигкаабад̣̇а’’нд̇и вужжад̇и. вуд̇д̇амби жзд̇ам̣ ‘‘сигкаабад̣̇анд̇и яо д̇ад̇т̇а наамагааяо бад̣̇агааяо нируд̇д̇игааяо б̣яан̃ж̇анагааяо’’д̇и. д̇ад̇т̇аад̇и д̇зсу. сигкам̣ барибуурзнд̇од̇и агад̇д̇аб̣б̣абариваж̇ж̇анагад̇д̇аб̣б̣агаран̣авасзна ваарид̇д̇ажаарид̇д̇асан̇каад̇ам̣ д̣̇увид̇хам̣ сийлам̣ барибуурзнд̇од̇и ад̇т̇о, ваарид̇д̇асийлавасзна вирад̇исамбаяуд̇д̇ажзд̇анам̣, жаарид̇д̇асийлавасзна вирад̇ивиббаяуд̇д̇ажзд̇анан̃жа ад̇д̇ани бавад̇д̇знд̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. сааж̇ийван̃жа авийд̇иггаманд̇од̇и сигкаабад̣̇ан̃жа амад̣̇д̣̇анд̇о, сийласам̣варан̣ам̣, сааж̇ийваанад̇иггаманан̃жаад̇и ид̣̇амзва д̣̇ваяам̣ ид̇ха самаабаж̇ж̇анам̣ наамаад̇и ад̇хиббааяо. д̇ад̇т̇а сааж̇ийваанад̇иггамо сигкаабаарибуурияаа бажжаяо. д̇ассаанад̇иггаманад̇о хи яаава маг̇г̇аа сигкаа барибуурад̇и. абижзд̇т̇а ‘‘сигкам̣ барибуурзнд̇о’’д̇и иминаа вирад̇ижзд̇анаасан̇каад̇асса сийласам̣варасса висзсад̇о санд̇аанз бавад̇д̇анагаалова г̇ахид̇о, ‘‘авийд̇иггаманд̇о’’д̇и иминаа бана аббавад̇д̇анагаалоби. сигкан̃хи барибууран̣авасзна ад̇д̇ани бавад̇д̇знд̇оби нид̣̇д̣̇аад̣̇ивасзна аббавад̇д̇знд̇оби вийд̇иггамаабхааваа сигканавасзна самаабаннод̇и вужжад̇и.
Eteti nānādesajātigottādibhedabhinnā bhikkhū. Saha jīvantīti ekuddesādivasena saha pavattanti. Tenāha ‘‘ekajīvikā sabhāgavuttino’’ti. Sikkhāpadasaṅkhātanti paṇṇattisaṅkhātaṃ. Sāpi hi viratiādīnaṃ dīpanato ‘‘sikkhāpada’’nti vuccati. Vuttampi cetaṃ ‘‘sikkhāpadanti yo tattha nāmakāyo padakāyo niruttikāyo byañjanakāyo’’ti. Tatthāti tesu. Sikkhaṃ paripūrentoti akattabbaparivajjanakattabbakaraṇavasena vārittacārittasaṅkhātaṃ duvidhaṃ sīlaṃ paripūrentoti attho, vārittasīlavasena viratisampayuttacetanaṃ, cārittasīlavasena virativippayuttacetanañca attani pavattentoti vuttaṃ hoti. Sājīvañca avītikkamantoti sikkhāpadañca amaddanto, sīlasaṃvaraṇaṃ, sājīvānatikkamanañcāti idameva dvayaṃ idha samāpajjanaṃ nāmāti adhippāyo. Tattha sājīvānatikkamo sikkhāpāripūriyā paccayo. Tassānatikkamanato hi yāva maggā sikkhā paripūrati. Apicettha ‘‘sikkhaṃ paripūrento’’ti iminā viraticetanāsaṅkhātassa sīlasaṃvarassa visesato santāne pavattanakālova gahito, ‘‘avītikkamanto’’ti iminā pana appavattanakālopi. Sikkhañhi paripūraṇavasena attani pavattentopi niddādivasena appavattentopi vītikkamābhāvā sikkhanavasena samāpannoti vuccati.
яасмаа сигкаабажжагкаанасса згажжам̣ д̣̇уб̣б̣аляаавигаммам̣ ад̇т̇о ход̇и, д̇асмаа д̇ам̣ санд̇хааяа ‘‘сигкам̣ абажжагкааяаа’’д̇и бад̣̇асса ад̇т̇ам̣ виваранд̇о ‘‘д̣̇уб̣б̣аляам̣ анаавигад̇ваа’’д̇и аахаад̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сигкам̣ абажжагкааяа д̣̇уб̣б̣аляам̣ анаавигад̇ваа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а сияаа (баараа. адта. 1.45 сигкаабажжагкаанавибхан̇г̇аван̣н̣анаа), яасмаа на саб̣б̣ам̣ д̣̇уб̣б̣аляаавигаммам̣ сигкаабажжагкаанам̣, д̇асмаа ‘‘д̣̇уб̣б̣аляам̣ анаавигад̇ваа’’д̇и батамам̣ вад̇ваа д̇асса ад̇т̇анияаманад̇т̇ам̣ ‘‘сигкам̣ абажжагкааяаа’’д̇и вад̇д̇аб̣б̣анд̇и? д̇ам̣ на, гасмаа? ад̇т̇аануггамаабхаавад̇о. ‘‘сигкаасааж̇ийвасамаабанно’’д̇и хи вуд̇д̇ад̇д̇аа яам̣ сигкам̣ самаабанно, д̇ам̣ абажжагкааяа, яан̃жа сааж̇ийвам̣ самаабанно, д̇ад̇т̇а д̣̇уб̣б̣аляам̣ анаавигад̇ваад̇и вужжамаанз ануггамзнзва ад̇т̇о вуд̇д̇о ход̇и, на ан̃н̃ат̇аа. д̇асмаа ид̣̇амзва батамам̣ вуд̇д̇анд̇и.
Yasmā sikkhāpaccakkhānassa ekaccaṃ dubbalyāvikammaṃ attho hoti, tasmā taṃ sandhāya ‘‘sikkhaṃ apaccakkhāyā’’ti padassa atthaṃ vivaranto ‘‘dubbalyaṃ anāvikatvā’’ti āhāti dassetuṃ ‘‘sikkhaṃ apaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā’’tiādimāha. Tattha siyā (pārā. aṭṭha. 1.45 sikkhāpaccakkhānavibhaṅgavaṇṇanā), yasmā na sabbaṃ dubbalyāvikammaṃ sikkhāpaccakkhānaṃ, tasmā ‘‘dubbalyaṃ anāvikatvā’’ti paṭhamaṃ vatvā tassa atthaniyamanatthaṃ ‘‘sikkhaṃ apaccakkhāyā’’ti vattabbanti? Taṃ na, kasmā? Atthānukkamābhāvato. ‘‘Sikkhāsājīvasamāpanno’’ti hi vuttattā yaṃ sikkhaṃ samāpanno, taṃ apaccakkhāya, yañca sājīvaṃ samāpanno, tattha dubbalyaṃ anāvikatvāti vuccamāne anukkameneva attho vutto hoti, na aññathā. Tasmā idameva paṭhamaṃ vuttanti.
ид̣̇аани д̇ад̣̇убхаяамзва баагадам̣ гад̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇ад̇т̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̣̇абхаавзнаад̇и д̇зсам̣ жид̇д̇аад̣̇ийнам̣ абхаавзна. жавид̇угаамад̇аажид̇д̇знаад̇и абаг̇анд̇угаамад̇аажид̇д̇зна . д̣̇аваад̇и сахасаа. яо хи ан̃н̃ам̣ бхан̣ид̇угаамо сахасаа ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇и бхан̣ад̇и, аяам̣ д̣̇аваа вад̣̇ад̇и наама. раваад̇и вираж̇жхид̇ваа. яо хи ан̃н̃ам̣ бхан̣ид̇угаамо вируж̇жхид̇ваа ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇и бхан̣ад̇и, аяам̣ раваа бхан̣ад̇и наама. буримзна го висзсод̇и жз? буримам̣ бан̣д̣ид̇ассааби сахасаавасзна ан̃н̃абхан̣анам̣, ид̣̇ам̣ бана манд̣̇ад̇д̇аа момуухад̇д̇аа багкаланд̇асса ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣иссаамий’’д̇и ан̃н̃абхан̣анам̣. ‘‘агкарасамаяаанабхин̃н̃аад̇ад̇ааяа ваа гаран̣асамбад̇д̇ияаа абхаавад̇о ваа гат̇зд̇аб̣б̣ам̣ гат̇зд̇умасаггонд̇о худ̇ваа ан̃н̃ам̣ гат̇знд̇о раваа бхан̣ад̇и наамаа’’д̇и (саарад̇т̇а. дий. 2.54) згз.
Idāni tadubhayameva pākaṭaṃ katvā dassetuṃ ‘‘tatthā’’tiādimāha. Tadabhāvenāti tesaṃ cittādīnaṃ abhāvena. Cavitukāmatācittenāti apagantukāmatācittena . Davāti sahasā. Yo hi aññaṃ bhaṇitukāmo sahasā ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti bhaṇati, ayaṃ davā vadati nāma. Ravāti virajjhitvā. Yo hi aññaṃ bhaṇitukāmo virujjhitvā ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti bhaṇati, ayaṃ ravā bhaṇati nāma. Purimena ko visesoti ce? Purimaṃ paṇḍitassāpi sahasāvasena aññabhaṇanaṃ, idaṃ pana mandattā momūhattā pakkhalantassa ‘‘aññaṃ bhaṇissāmī’’ti aññabhaṇanaṃ. ‘‘Akkharasamayānabhiññātatāya vā karaṇasampattiyā abhāvato vā kathetabbaṃ kathetumasakkonto hutvā aññaṃ kathento ravā bhaṇati nāmā’’ti (sārattha. ṭī. 2.54) eke.
важ̇ж̇ааваж̇ж̇ам̣ убаниж̇жхааяад̇ийд̇и убаж̇жхааяо, д̇ам̣ убаж̇жхааяам̣. ‘‘звам̣ саж̇жхааяид̇аб̣б̣ам̣, звам̣ абхиггамид̇аб̣б̣а’’нд̇иаад̣̇инаа аажаарасигкаабанаго аажарияо. анд̇з самийбз васад̇и сийлзнаад̇и анд̇зваасий, вибхад̇д̇иалобзна яат̇аа ‘‘ванзгасзругаа’’д̇и. самаано убаж̇жхааяо ассаад̇и самаанубаж̇жхааяаго. звам̣ самаанаажарияаго. саб̣рахмажааринд̇и бхигкум̣. со хи ‘‘згагаммам̣, згуд̣̇д̣̇зсо, самасигкад̇аа’’д̇и имам̣ б̣рахмам̣ самаанам̣ жарад̇и, д̇асмаа ‘‘саб̣рахмажаарий’’д̇и вужжад̇и. звам̣ вуд̇д̇аананд̇и звам̣ бад̣̇абхааж̇анийяз вуд̇д̇аанам̣. яат̇аа хи логз сассаанам̣ вируханадтаанам̣ ‘‘кзд̇д̇а’’нд̇и вужжад̇и, звамимааниби б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийни бад̣̇аани сигкаабажжагкаанасса вируханадтаанад̇т̇аа ‘‘кзд̇д̇а’’нд̇и вужжанд̇ийд̇и ааха ‘‘имзсам̣ д̣̇ваавийсад̇ияаа кзд̇д̇абад̣̇аана’’нд̇и. яасмаа банзд̇зсам̣ взважанзхиби сигкаабажжагкаанам̣ ход̇и, д̇асмаа ‘‘савзважанассаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. вивид̇хам̣ згасмим̣язва ад̇т̇з важанам̣ виважанам̣, виважанамзва взважанам̣, барияааяанаамам̣, саха взважанзхийд̇и савзважанам̣, д̇асса савзважанасса. зд̇т̇а жа ван̣н̣абадтаанз (саарад̇т̇а. дий. 2.52; ви. ви. дий. 1.53; важ̇ира. дий. 53) ааг̇ад̇ам̣ наамасахассам̣, убаалиг̇аат̇аасу (ма. ни. 2.76) наамасад̇ам̣, ан̃н̃аани жа г̇ун̣ад̇о лаб̣бхамаанаани наамаани ‘‘б̣уд̣̇д̇хавзважанааний’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. саб̣б̣ааниби д̇хаммасса наамаани ‘‘д̇хаммавзважанааний’’д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани. зса наяо саб̣б̣ад̇т̇а.
Vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhāyo, taṃ upajjhāyaṃ. ‘‘Evaṃ sajjhāyitabbaṃ, evaṃ abhikkamitabba’’ntiādinā ācārasikkhāpanako ācariyo. Ante samīpe vasati sīlenāti antevāsī, vibhattialopena yathā ‘‘vanekaserukā’’ti. Samāno upajjhāyo assāti samānupajjhāyako. Evaṃ samānācariyako. Sabrahmacārinti bhikkhuṃ. So hi ‘‘ekakammaṃ, ekuddeso, samasikkhatā’’ti imaṃ brahmaṃ samānaṃ carati, tasmā ‘‘sabrahmacārī’’ti vuccati. Evaṃ vuttānanti evaṃ padabhājanīye vuttānaṃ. Yathā hi loke sassānaṃ viruhanaṭṭhānaṃ ‘‘khetta’’nti vuccati, evamimānipi buddhādīni padāni sikkhāpaccakkhānassa viruhanaṭṭhānatthā ‘‘khetta’’nti vuccantīti āha ‘‘imesaṃ dvāvīsatiyā khettapadāna’’nti. Yasmā panetesaṃ vevacanehipi sikkhāpaccakkhānaṃ hoti, tasmā ‘‘savevacanassā’’ti vuttaṃ. Vividhaṃ ekasmiṃyeva atthe vacanaṃ vivacanaṃ, vivacanameva vevacanaṃ, pariyāyanāmaṃ, saha vevacanehīti savevacanaṃ, tassa savevacanassa. Ettha ca vaṇṇapaṭṭhāne (sārattha. ṭī. 2.52; vi. vi. ṭī. 1.53; vajira. ṭī. 53) āgataṃ nāmasahassaṃ, upāligāthāsu (ma. ni. 2.76) nāmasataṃ, aññāni ca guṇato labbhamānāni nāmāni ‘‘buddhavevacanānī’’ti veditabbāni. Sabbānipi dhammassa nāmāni ‘‘dhammavevacanānī’’ti veditabbāni. Esa nayo sabbattha.
д̇зсу яам̣ гин̃жи вад̇д̇угаамасса яам̣ гин̃жи вад̣̇ад̇о сигкаабажжагкаанам̣ ход̇ийд̇и д̇зсу д̣̇ваавийсад̇ияаа кзд̇д̇абад̣̇зсу яам̣ гин̃жи згам̣ бад̣̇ам̣ вад̇д̇угаамасса д̇ад̇о ан̃н̃ам̣ яам̣ гин̃жи бад̣̇амби важийбхзд̣̇ам̣ гад̇ваа вад̣̇ад̇о кзд̇д̇абад̣̇анд̇ог̇ад̇хад̇д̇аа сигкаабажжагкаанам̣ ход̇ийд̇и ад̇т̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – сажз банааяам̣ ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇и вад̇д̇угаамо бад̣̇абажжаабхадтам̣ гад̇ваа ‘‘бажжагкаами б̣уд̣̇д̇ха’’нд̇и ваа вад̣̇зяяа, милагкабхаасаад̣̇ийсу ваа ан̃н̃ад̇арабхаасааяа д̇амад̇т̇ам̣ вад̣̇зяяа, ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇и вад̇д̇угаамо уббадибаадияаа ‘‘д̇хаммам̣ бажжагкаамий’’д̇и ваа ‘‘саб̣рахмажаарим̣ бажжагкаамий’’д̇и ваа вад̣̇зяяа, сзяяат̇ааби уд̇д̇аримануссад̇хаммавибхан̇г̇з ‘‘батамам̣ жхаанам̣ самаабаж̇ж̇аамий’’д̇и вад̇д̇угаамо ‘‘д̣̇уд̇ияам̣ жхаана’’нд̇и вад̣̇ад̇и. сажз ‘‘яасса вад̣̇ад̇и, со аяам̣ бхигкубхаавам̣ жаж̇ид̇угаамо зд̇амад̇т̇ам̣ вад̣̇ад̇ий’’д̇и зд̇д̇агамад̇д̇амби ж̇аанаад̇и, вирад̣̇д̇хам̣ наама над̇т̇и, кзд̇д̇амзва од̇ин̣н̣ам̣, бажжагкаад̇аава ход̇и сигкаа. саггад̇д̇аа ваа б̣рахмад̇д̇аа ваа жуд̇асад̇д̇о вияа жуд̇ова ход̇и саасанаад̇и.
Tesu yaṃ kiñci vattukāmassa yaṃ kiñci vadato sikkhāpaccakkhānaṃ hotīti tesu dvāvīsatiyā khettapadesu yaṃ kiñci ekaṃ padaṃ vattukāmassa tato aññaṃ yaṃ kiñci padampi vacībhedaṃ katvā vadato khettapadantogadhattā sikkhāpaccakkhānaṃ hotīti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – sace panāyaṃ ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti vattukāmo padapaccābhaṭṭhaṃ katvā ‘‘paccakkhāmi buddha’’nti vā vadeyya, milakkhabhāsādīsu vā aññatarabhāsāya tamatthaṃ vadeyya, ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti vattukāmo uppaṭipāṭiyā ‘‘dhammaṃ paccakkhāmī’’ti vā ‘‘sabrahmacāriṃ paccakkhāmī’’ti vā vadeyya, seyyathāpi uttarimanussadhammavibhaṅge ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjāmī’’ti vattukāmo ‘‘dutiyaṃ jhāna’’nti vadati. Sace ‘‘yassa vadati, so ayaṃ bhikkhubhāvaṃ cajitukāmo etamatthaṃ vadatī’’ti ettakamattampi jānāti, viraddhaṃ nāma natthi, khettameva otiṇṇaṃ, paccakkhātāva hoti sikkhā. Sakkattā vā brahmattā vā cutasatto viya cutova hoti sāsanāti.
аланд̇и (баараа. адта. 1.52) ход̇у, барияад̇д̇анд̇и ад̇т̇о. гим̣ ну мзд̇и гим̣ маяхам̣ гижжам̣, гим̣ гаран̣ийяам̣, гим̣ саад̇хзд̇аб̣б̣анд̇и ад̇т̇о. на мамад̇т̇од̇и над̇т̇и мама ад̇т̇о. сумуд̇д̇ааханд̇и судту муд̇д̇о ахам̣. буримзхи жуд̣̇д̣̇асахи бад̣̇зхийд̇и б̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийхи саб̣рахмажаарибарияанд̇зхи буримзхи жуд̣̇д̣̇асахи бад̣̇зхи. яаннуунаахам̣ бажжагкзяяанд̇и зд̇т̇а ‘‘яаннуунаа’’д̇и баривид̇аггад̣̇ассанз нибаад̇о. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – ‘‘сажаахам̣ б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкзяяам̣, саад̇ху вад̇а мз сияаа’’д̇и. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна ‘‘бажжагки’’нд̇и ваа ‘‘бажжагкиссаамий’’д̇и ваа ‘‘бхависсаамий’’д̇и ваа ‘‘хомий’’д̇и ваа ‘‘ж̇аад̇омхий’’д̇и ваа ‘‘амхий’’д̇и ваа звам̣бхууд̇аанам̣ г̇ахан̣ам̣. сажз бана ‘‘аж̇ж̇а бадтааяа ‘г̇ихий’д̇и мам̣ д̇хаарзхий’’д̇и ваа ‘‘ж̇аанаахий’’д̇и ваа ‘‘сан̃ж̇аанаахий’’д̇и ваа ‘‘манаси гарохий’’д̇и ваа вад̣̇ад̇и, арияагзна ваа вад̣̇ад̇и, милагкагзна ваа. звамзд̇асмим̣ ад̇т̇з вуд̇д̇з яасса вад̣̇ад̇и, сажз со ж̇аанаад̇и, бажжагкаад̇аа ход̇и сигкаа. зса наяо сзсзсуби ‘‘убаасаго’’д̇иаад̣̇ийсу сад̇д̇асу бад̣̇зсу. зд̇т̇а жа арияагам̣ наама мааг̇ад̇хавохааро. милагкагам̣ наама анарияаго анд̇хад̣̇амил̣аад̣̇и.
Alanti (pārā. aṭṭha. 1.52) hotu, pariyattanti attho. Kiṃ nu meti kiṃ mayhaṃ kiccaṃ, kiṃ karaṇīyaṃ, kiṃ sādhetabbanti attho. Na mamatthoti natthi mama attho. Sumuttāhanti suṭṭhu mutto ahaṃ. Purimehi cuddasahi padehīti buddhādīhi sabrahmacāripariyantehi purimehi cuddasahi padehi. Yannūnāhaṃ paccakkheyyanti ettha ‘‘yannūnā’’ti parivitakkadassane nipāto. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘sacāhaṃ buddhaṃ paccakkheyyaṃ, sādhu vata me siyā’’ti. Ādisaddena ‘‘paccakkhi’’nti vā ‘‘paccakkhissāmī’’ti vā ‘‘bhavissāmī’’ti vā ‘‘homī’’ti vā ‘‘jātomhī’’ti vā ‘‘amhī’’ti vā evaṃbhūtānaṃ gahaṇaṃ. Sace pana ‘‘ajja paṭṭhāya ‘gihī’ti maṃ dhārehī’’ti vā ‘‘jānāhī’’ti vā ‘‘sañjānāhī’’ti vā ‘‘manasi karohī’’ti vā vadati, ariyakena vā vadati, milakkhakena vā. Evametasmiṃ atthe vutte yassa vadati, sace so jānāti, paccakkhātā hoti sikkhā. Esa nayo sesesupi ‘‘upāsako’’tiādīsu sattasu padesu. Ettha ca ariyakaṃ nāma māgadhavohāro. Milakkhakaṃ nāma anariyako andhadamiḷādi.
агкараликананд̇и ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇иаад̣̇инаа ан̃н̃зсам̣ д̣̇ассанад̇т̇ам̣ агкараликанам̣. ад̇хиббааяавин̃н̃аабаго ан̇г̇улисан̇гожанаад̣̇иго хад̇т̇авигааро хад̇т̇амуд̣̇д̣̇аа, хад̇т̇асад̣̇д̣̇о жзд̇т̇а д̇ад̣̇згад̣̇зсзсу ан̇г̇улийсу д̣̇адтаб̣б̣о ‘‘на бхун̃ж̇амаано саб̣б̣ам̣ хад̇т̇ам̣ мукз багкибиссаамий’’д̇иаад̣̇ийсу (баажи. 618) вияа. д̇асмаа ад̇хиббааяавин̃н̃аабагасса ан̇г̇улисан̇гожанаад̣̇ино хад̇т̇авигаарасса д̣̇ассанам̣ хад̇т̇амуд̣̇д̣̇аад̣̇ид̣̇ассананд̇и (саарад̇т̇а. дий. 2.51) звамзд̇т̇а ад̇т̇о д̣̇адтаб̣б̣о. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна сийсагамбанад̣̇ассанаад̣̇им̣ сан̇г̇ан̣хаад̇и.
Akkharalikhananti ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādinā aññesaṃ dassanatthaṃ akkharalikhanaṃ. Adhippāyaviññāpako aṅgulisaṅkocanādiko hatthavikāro hatthamuddā, hatthasaddo cettha tadekadesesu aṅgulīsu daṭṭhabbo ‘‘na bhuñjamāno sabbaṃ hatthaṃ mukhe pakkhipissāmī’’tiādīsu (pāci. 618) viya. Tasmā adhippāyaviññāpakassa aṅgulisaṅkocanādino hatthavikārassa dassanaṃ hatthamuddādidassananti (sārattha. ṭī. 2.51) evamettha attho daṭṭhabbo. Ādisaddena sīsakampanadassanādiṃ saṅgaṇhāti.
уммад̇д̇агакид̇д̇ажид̇д̇авзд̣̇анааддаананд̇и зд̇т̇а уммад̇д̇агод̇и бид̇д̇уммад̇д̇аго. кид̇д̇ажид̇д̇од̇и яагкзхи гад̇ажид̇д̇авигкзбо, яагкуммад̇д̇агод̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. убхиннам̣ бана висзсо анаабад̇д̇иваарз аавибхависсад̇и. взд̣̇анааддод̇и б̣алавад̇ияаа д̣̇угкавзд̣̇анааяа пудто мужчаабарзд̇о, д̇зна виббалабанд̇зна бажжагкаад̇ааби абажжагкаад̇аава ход̇и. мануссаж̇аад̇иго ход̇ийд̇и сабхааг̇о ваа висабхааг̇о ваа г̇ахадто ваа баб̣б̣аж̇ид̇о ваа вин̃н̃уу яогожи мануссо ход̇и. уммад̇д̇агаад̣̇ийнанд̇и зд̇т̇аад̣̇исад̣̇д̣̇зна кид̇д̇ажид̇д̇авзд̣̇анааддад̣̇звад̇аад̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ г̇ахан̣ам̣. д̇ад̇ра уммад̇д̇агакид̇д̇ажид̇д̇авзд̣̇анааддад̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣ санд̇игз бажжагкаад̇ааби аж̇аананабхаавзна абажжагкаад̇аава ход̇и. д̣̇звад̇ааяа бана санд̇игз ад̇икиббам̣ ж̇аананабхаавзна. д̣̇звад̇аа наама махаабан̃н̃аа д̇ихзд̇угаббадисанд̇хигаа ад̇икиббам̣ ж̇аананд̇и, жид̇д̇ан̃жа наамзд̇ам̣ лахубаривад̇д̇ам̣, д̇асмаа ‘‘жид̇д̇алахугасса буг̇г̇аласса жид̇д̇авасзнзва маа ад̇икиббам̣ винаасо ахосий’’д̇и д̣̇звад̇ааяа санд̇игз сигкаабажжагкаанам̣ бадигкиби. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘на жа уммад̇д̇агаад̣̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇аро’’д̇и. д̣̇ууд̇зна ваад̇и ‘‘мама сигкаабажжагкаанабхаавам̣ гат̇зхий’’д̇и мукасаасанавасзна д̣̇ууд̇зна ваа. бан̣н̣зна ваад̇и бан̣н̣з ликид̇ваа бахин̣авасзна бан̣н̣зна ваа.
Ummattakakhittacittavedanāṭṭānanti ettha ummattakoti pittummattako. Khittacittoti yakkhehi katacittavikkhepo, yakkhummattakoti vuttaṃ hoti. Ubhinnaṃ pana viseso anāpattivāre āvibhavissati. Vedanāṭṭoti balavatiyā dukkhavedanāya phuṭṭho mucchāpareto, tena vippalapantena paccakkhātāpi apaccakkhātāva hoti. Manussajātiko hotīti sabhāgo vā visabhāgo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā viññū yokoci manusso hoti. Ummattakādīnanti etthādisaddena khittacittavedanāṭṭadevatātiracchānagatānaṃ gahaṇaṃ. Tatra ummattakakhittacittavedanāṭṭatiracchānagatānaṃ santike paccakkhātāpi ajānanabhāvena apaccakkhātāva hoti. Devatāya pana santike atikhippaṃ jānanabhāvena. Devatā nāma mahāpaññā tihetukappaṭisandhikā atikhippaṃ jānanti, cittañca nāmetaṃ lahuparivattaṃ, tasmā ‘‘cittalahukassa puggalassa cittavaseneva mā atikhippaṃ vināso ahosī’’ti devatāya santike sikkhāpaccakkhānaṃ paṭikkhipi. Tena vuttaṃ ‘‘na ca ummattakādīnaṃ aññataro’’ti. Dūtena vāti ‘‘mama sikkhāpaccakkhānabhāvaṃ kathehī’’ti mukhasāsanavasena dūtena vā. Paṇṇena vāti paṇṇe likhitvā pahiṇavasena paṇṇena vā.
сажз д̇з сигкаабажжагкаанабхаавам̣ ж̇аананд̇ийд̇и самб̣анд̇хо. ааваж̇ж̇анасамаязд̇и ад̇т̇аабхог̇асамаяз. иминаа д̇ам̣ кан̣ам̣язва бана абуб̣б̣ам̣ ажаримам̣ д̣̇уж̇ж̇аананд̇и д̣̇ассзд̇и. важанаананд̇арамзваад̇и важанасса ананд̇арамзва, ааваж̇ж̇анасамаязваад̇и ад̇т̇о. зва-сад̣̇д̣̇зна бана жирзна ж̇аананам̣ бадигкибад̇и. угган̣тид̇од̇и анабхирад̇ияаа имасмим̣ саасанз гижчаж̇ийвигам̣ бад̇д̇о. ат̇а ваа ‘‘аж̇ж̇а яаами, свз яаами, ид̇о яаами, зд̇т̇а яаамий’’д̇и уд̣̇д̇хам̣ ган̣там̣ гад̇ваа вихарамаано вигкид̇д̇о, анзгаг̇г̇од̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. ид̣̇ан̃жа ‘‘анабхирад̇о сааман̃н̃аа жавид̇угаамо’’д̇иаад̣̇ийнам̣ (баараа. 45) убалагкан̣ам̣. язна гзнажи…бз… ж̇аананд̇ийд̇и сажз д̇з‘‘угган̣тид̇о’’д̇и ваа ‘‘г̇ихибхаавам̣ бад̇т̇зд̇ий’’д̇и ваа ‘‘анабхирад̇о’’д̇и ваа ‘‘сааман̃н̃аа жавид̇угаамо’’д̇и ваа язна гзнажи аагаарзна сигкаабажжагкаанабхаавам̣ ж̇аананд̇и. ид̣̇ан̃хи сигкаабажжагкаанан̃жа убари абхууд̇аарожанад̣̇удтуллаваажааад̇д̇агаамад̣̇удтад̣̇осабхууд̇аарожанасигкаабад̣̇аани жа згабарижчзд̣̇аани, ааваж̇ж̇анасамаяз н̃аад̇з зва сийсам̣ знд̇и. ‘‘гим̣ аяам̣ бхан̣ад̇ий’’д̇и ган̇кад̇аа жирзна н̃аад̇з сийсам̣ на знд̇и. д̇знааха ‘‘ат̇а абарабхааг̇з’’д̇иаад̣̇и. ат̇а д̣̇виннам̣ тид̇адтаанз д̣̇виннамби нияамзд̇ваа ‘‘зд̇зсам̣ аарожзмий’’д̇и вад̣̇ад̇и, д̇зсу згасмим̣ ж̇аананд̇зби д̣̇вийсу ж̇аананд̇зсуби бажжагкаад̇аава ход̇и сигкаа. звам̣ самб̣ахулзсуби взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вуд̇д̇анаязнаад̇и ‘‘д̇асса важанаананд̇ара’’нд̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇зна наязна. яо гожи мануссаж̇аад̇игод̇и анд̇амасо навагаммигам̣ убаад̣̇ааяа яо гожи мануссо. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ –
Sace te sikkhāpaccakkhānabhāvaṃ jānantīti sambandho. Āvajjanasamayeti atthābhogasamaye. Iminā taṃ khaṇaṃyeva pana apubbaṃ acarimaṃ dujjānanti dasseti. Vacanānantaramevāti vacanassa anantarameva, āvajjanasamayevāti attho. Eva-saddena pana cirena jānanaṃ paṭikkhipati. Ukkaṇṭhitoti anabhiratiyā imasmiṃ sāsane kicchajīvikaṃ patto. Atha vā ‘‘ajja yāmi, sve yāmi, ito yāmi, ettha yāmī’’ti uddhaṃ kaṇṭhaṃ katvā viharamāno vikkhitto, anekaggoti vuttaṃ hoti. Idañca ‘‘anabhirato sāmaññā cavitukāmo’’tiādīnaṃ (pārā. 45) upalakkhaṇaṃ. Yena kenaci…pe… jānantīti sace te‘‘ukkaṇṭhito’’ti vā ‘‘gihibhāvaṃ patthetī’’ti vā ‘‘anabhirato’’ti vā ‘‘sāmaññā cavitukāmo’’ti vā yena kenaci ākārena sikkhāpaccakkhānabhāvaṃ jānanti. Idañhi sikkhāpaccakkhānañca upari abhūtārocanaduṭṭhullavācāattakāmaduṭṭhadosabhūtārocanasikkhāpadāni ca ekaparicchedāni, āvajjanasamaye ñāte eva sīsaṃ enti. ‘‘Kiṃ ayaṃ bhaṇatī’’ti kaṅkhatā cirena ñāte sīsaṃ na enti. Tenāha ‘‘atha aparabhāge’’tiādi. Atha dvinnaṃ ṭhitaṭṭhāne dvinnampi niyametvā ‘‘etesaṃ ārocemī’’ti vadati, tesu ekasmiṃ jānantepi dvīsu jānantesupi paccakkhātāva hoti sikkhā. Evaṃ sambahulesupi veditabbaṃ. Vuttanayenāti ‘‘tassa vacanānantara’’ntiādinā vuttena nayena. Yo koci manussajātikoti antamaso navakammikaṃ upādāya yo koci manusso. Vuttañhetaṃ samantapāsādikāyaṃ –
‘‘сажз бана анабхирад̇ияаа бийл̣ид̇о сабхааг̇з бхигкуу барисан̇гамаано ‘яо гожи ж̇аанаад̇уу’д̇и ужжаасад̣̇д̣̇ам̣ гаронд̇о ‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’д̇и вад̣̇ад̇и, д̇ан̃жа авид̣̇уурз тид̇о навагаммиго ваа ан̃н̃о ваа самаяан̃н̃уу бурисо суд̇ваа ‘угган̣тид̇о аяам̣ саман̣о г̇ихибхаавам̣ бад̇т̇зд̇и, саасанад̇о жуд̇о’д̇и ж̇аанаад̇и, бажжагкаад̇аава ход̇и сигкаа’’д̇и (баараа. адта. 1.51).
‘‘Sace pana anabhiratiyā pīḷito sabhāge bhikkhū parisaṅkamāno ‘yo koci jānātū’ti uccāsaddaṃ karonto ‘buddhaṃ paccakkhāmī’ti vadati, tañca avidūre ṭhito navakammiko vā añño vā samayaññū puriso sutvā ‘ukkaṇṭhito ayaṃ samaṇo gihibhāvaṃ pattheti, sāsanato cuto’ti jānāti, paccakkhātāva hoti sikkhā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.51).
сажз важанад̇т̇ам̣ н̃ад̇вааби ‘‘аяам̣ угган̣тид̇о’’д̇и ваа ‘‘г̇ихибхаавам̣ бад̇т̇зд̇ий’’д̇и ваа на ж̇аанаад̇и, абажжагкаад̇аава ход̇и сигкаа. сажз бана важанад̇т̇ам̣ аж̇аанид̇вааби ‘‘угган̣тид̇о’’д̇и ваа ‘‘г̇ихибхаавам̣ бад̇т̇зд̇ий’’д̇и ваа ж̇аанаад̇и, бажжагкаад̇аава ход̇и сигкаа. д̣̇авааяабийд̇и гийл̣аад̇хиббааязнаби. жид̇д̇аад̣̇ийнам̣ ваа васзнаад̇и жид̇д̇аад̣̇ийнам̣ ваа чал̣ан̇г̇аанам̣ васзна. ход̇и жзд̇т̇а –
Sace vacanatthaṃ ñatvāpi ‘‘ayaṃ ukkaṇṭhito’’ti vā ‘‘gihibhāvaṃ patthetī’’ti vā na jānāti, apaccakkhātāva hoti sikkhā. Sace pana vacanatthaṃ ajānitvāpi ‘‘ukkaṇṭhito’’ti vā ‘‘gihibhāvaṃ patthetī’’ti vā jānāti, paccakkhātāva hoti sikkhā. Davāyapīti kīḷādhippāyenapi. Cittādīnaṃ vā vasenāti cittādīnaṃ vā chaḷaṅgānaṃ vasena. Hoti cettha –
‘‘жид̇д̇ам̣ кзд̇д̇ан̃жа гаало жа, баяог̇о буг̇г̇ало д̇ат̇аа;
‘‘Cittaṃ khettañca kālo ca, payogo puggalo tathā;
виж̇аанананд̇и сигкааяа, бажжагкаанам̣ чал̣ан̇г̇ига’’нд̇и.
Vijānananti sikkhāya, paccakkhānaṃ chaḷaṅgika’’nti.
саб̣б̣асо ваа бана абажжагкаанзнаад̇и ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇иаад̣̇ийсу язна язна барияааязна сигкаабажжагкаанам̣ ход̇и, д̇ад̇о згассаби бажжагкаанасса абхаавзна. иминаа бана ‘‘ид̣̇ам̣ бад̣̇ам̣ саавзссаами, сигкам̣ бажжагкаамий’’д̇и звам̣ бавад̇д̇ажид̇д̇уббаад̣̇асса абхаавам̣ д̣̇ассзд̇и. яасса хи зваруубо жид̇д̇уббаад̣̇о над̇т̇и, со саб̣б̣асо на бажжагкаад̇и наамаад̇и. сигкаабажжагкаанассаад̇и ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇иаад̣̇исигкаабажжагкаанасса. ад̇т̇абхууд̇ам̣ згажжам̣ д̣̇уб̣б̣аляанд̇и ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇и вад̣̇ад̇и вин̃н̃аабзд̇и, звамби, бхигкавз, д̣̇уб̣б̣аляаавигамман̃жзва ход̇и, сигкаа жа бажжагкаад̇аа’’д̇иаад̣̇инаа (баараа. 53) вуд̇д̇зхи язхи важанзхи сигкаабажжагкаанан̃жзва ход̇и д̣̇уб̣б̣аляаавигамман̃жа, д̇ам̣ ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇иаад̣̇игам̣ ад̇т̇абхууд̇ам̣ д̣̇уб̣б̣аляам̣ анаавигад̇ваа. ‘‘б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкаамий’’д̇иаад̣̇имхи бана вуд̇д̇з сигкаабарибууран̣з д̣̇уб̣б̣алабхаавассааби г̇амяамаанад̇д̇аа сигкаабажжагкаанасса ид̣̇ам̣ д̣̇уб̣б̣аляаавигаммам̣ ад̇т̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. зд̇т̇а жа ‘‘ад̇т̇абхууд̇а’’нд̇и иминаа ‘‘яаннуунаахам̣ б̣уд̣̇д̇хам̣ бажжагкзяяа’’нд̇иаад̣̇игам̣ д̣̇уб̣б̣аляаавигаммам̣ бадигкибад̇и. язна хи сигкаабажжагкаанан̃жзва ход̇и д̣̇уб̣б̣аляаавигамман̃жа, д̇ад̣̇зва сигкаабажжагкаанасса ад̇т̇абхууд̇ам̣. язна бана д̣̇уб̣б̣аляаавигаммамзва ход̇и, на сигкаабажжагкаанам̣, на д̇ам̣ д̇асса ад̇т̇абхууд̇анд̇и.
Sabbaso vā pana apaccakkhānenāti ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādīsu yena yena pariyāyena sikkhāpaccakkhānaṃ hoti, tato ekassapi paccakkhānassa abhāvena. Iminā pana ‘‘idaṃ padaṃ sāvessāmi, sikkhaṃ paccakkhāmī’’ti evaṃ pavattacittuppādassa abhāvaṃ dasseti. Yassa hi evarūpo cittuppādo natthi, so sabbaso na paccakkhāti nāmāti. Sikkhāpaccakkhānassāti ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādisikkhāpaccakkhānassa. Atthabhūtaṃ ekaccaṃ dubbalyanti ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’ti vadati viññāpeti, evampi, bhikkhave, dubbalyāvikammañceva hoti, sikkhā ca paccakkhātā’’tiādinā (pārā. 53) vuttehi yehi vacanehi sikkhāpaccakkhānañceva hoti dubbalyāvikammañca, taṃ ‘‘buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādikaṃ atthabhūtaṃ dubbalyaṃ anāvikatvā. ‘‘Buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādimhi pana vutte sikkhāparipūraṇe dubbalabhāvassāpi gamyamānattā sikkhāpaccakkhānassa idaṃ dubbalyāvikammaṃ atthoti daṭṭhabbaṃ. Ettha ca ‘‘atthabhūta’’nti iminā ‘‘yannūnāhaṃ buddhaṃ paccakkheyya’’ntiādikaṃ dubbalyāvikammaṃ paṭikkhipati. Yena hi sikkhāpaccakkhānañceva hoti dubbalyāvikammañca, tadeva sikkhāpaccakkhānassa atthabhūtaṃ. Yena pana dubbalyāvikammameva hoti, na sikkhāpaccakkhānaṃ, na taṃ tassa atthabhūtanti.
рааг̇абарияудтаанзна сад̣̇исабхааваабад̇д̇ияаа мит̇унаанам̣ аяанд̇и ‘‘мзт̇уно’’д̇и д̇хаммова вужжад̇ийд̇и ааха ‘‘рааг̇абарияудтаанзнаа’’д̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а рааг̇абарияудтаанзнаад̇и рааг̇асса барияудтаанзна, мзт̇унарааг̇асса бавад̇д̇ияаа барияонад̣̇д̇хажид̇д̇ад̇ааяаад̇и ад̇т̇о. д̇хаммод̇и аж̇жхаажааро. ‘‘баламб̣ад̇з виламб̣ад̇з’’д̇иаад̣̇ийсу вияа убасаг̇г̇асса гожи ад̇т̇ависзсо над̇т̇ийд̇и ааха ‘‘сзвзяяаа’’д̇и. аж̇жхаабаж̇ж̇зяяаад̇и абхибхуяяа баж̇ж̇зяяа. саб̣б̣анд̇имзнаад̇и бараниммид̇авасавад̇д̇и…бз… жаад̇умахаарааж̇игамануссид̇т̇инааг̇аг̇арул̣амаан̣авигаад̣̇ийнам̣ саб̣б̣аасам̣ анд̇имзна. д̇иражчаанаг̇ад̇ааяаад̇и д̇иражчаанзсу уббаннааяа. д̇знааха ‘‘бадисанд̇хивасзнаа’’д̇и. баарааж̇игааяа вад̇т̇убхууд̇аа зва жзд̇т̇а д̇иражчаанаг̇ад̇ид̇т̇ий ‘‘д̇иражчаанаг̇ад̇аа’’д̇и г̇ахзд̇аб̣б̣аа, на саб̣б̣аа. д̇ад̇рааяам̣ барижчзд̣̇о –
Rāgapariyuṭṭhānena sadisabhāvāpattiyā mithunānaṃ ayanti ‘‘methuno’’ti dhammova vuccatīti āha ‘‘rāgapariyuṭṭhānenā’’tiādi. Tattha rāgapariyuṭṭhānenāti rāgassa pariyuṭṭhānena, methunarāgassa pavattiyā pariyonaddhacittatāyāti attho. Dhammoti ajjhācāro. ‘‘Palambate vilambate’’tiādīsu viya upasaggassa koci atthaviseso natthīti āha ‘‘seveyyā’’ti. Ajjhāpajjeyyāti abhibhuyya pajjeyya. Sabbantimenāti paranimmitavasavatti…pe… cātumahārājikamanussitthināgagaruḷamāṇavikādīnaṃ sabbāsaṃ antimena. Tiracchānagatāyāti tiracchānesu uppannāya. Tenāha ‘‘paṭisandhivasenā’’ti. Pārājikāya vatthubhūtā eva cettha tiracchānagatitthī ‘‘tiracchānagatā’’ti gahetabbā, na sabbā. Tatrāyaṃ paricchedo –
‘‘абад̣̇аанам̣ ахимажчаа, д̣̇вибад̣̇аанан̃жа гуггудий;
‘‘Apadānaṃ ahimacchā, dvipadānañca kukkuṭī;
жад̇уббад̣̇аанам̣ маж̇ж̇аарий, вад̇т̇у баарааж̇игассимаа’’д̇и. (баараа. адта. 1.55)
Catuppadānaṃ majjārī, vatthu pārājikassimā’’ti. (pārā. aṭṭha. 1.55)
д̇ад̇т̇а ахиг̇г̇ахан̣зна саб̣б̣ааби аж̇аг̇араг̇онасаад̣̇ибхзд̣̇аа д̣̇ийгхаж̇аад̇и сан̇г̇ахид̇аа. д̇асмаа д̣̇ийгхаж̇аад̇ийсу яад̇т̇а д̇ин̣н̣ам̣ маг̇г̇аанам̣ ан̃н̃ад̇арасмим̣ саггаа д̇илапаламад̇д̇амби бавзсзд̇ум̣, саа баарааж̇игавад̇т̇у, авасзсаа д̣̇уггадавад̇т̇ууд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. мажчаг̇г̇ахан̣зна саб̣б̣ааби мажчагажчабаман̣д̣уугаад̣̇ибхзд̣̇аа од̣̇агаж̇аад̇и сан̇г̇ахид̇аа. д̇ад̇рааби д̣̇ийгхаж̇аад̇ияам̣ вуд̇д̇анаязнзва баарааж̇игавад̇т̇у жа д̣̇уггадавад̇т̇у жа взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. аяам̣ бана висзсо – бад̇ан̇г̇амукаман̣д̣уугаа наама хонд̇и, д̇зсам̣ мукасан̣таанам̣ маханд̇ам̣, чид̣̇д̣̇ам̣ аббагам̣, д̇ад̇т̇а бавзсанам̣ наббаход̇и, мукасан̣таанам̣ бана ван̣асан̇кзбам̣ г̇ажчад̇и, д̇асмаа д̇ам̣ т̇уллажжаяавад̇т̇ууд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣ . гуггудиг̇г̇ахан̣зна саб̣б̣ааби гаагагабод̇аад̣̇ибхзд̣̇аа багкиж̇аад̇и сан̇г̇ахид̇аа. д̇ад̇рааби вуд̇д̇анаязнзва баарааж̇игавад̇т̇у жа д̣̇уггадавад̇т̇у жа взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. маж̇ж̇аариг̇г̇ахан̣зна саб̣б̣ааби ругкасунакаман̇г̇усаг̇од̇хаад̣̇ибхзд̣̇аа жад̇уббад̣̇аж̇аад̇и сан̇г̇ахид̇аа. д̇ад̇рааби вуд̇д̇анаязнзва баарааж̇игавад̇т̇у жа д̣̇уггадавад̇т̇у жа взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Tattha ahiggahaṇena sabbāpi ajagaragonasādibhedā dīghajāti saṅgahitā. Tasmā dīghajātīsu yattha tiṇṇaṃ maggānaṃ aññatarasmiṃ sakkā tilaphalamattampi pavesetuṃ, sā pārājikavatthu, avasesā dukkaṭavatthūti veditabbā. Macchaggahaṇena sabbāpi macchakacchapamaṇḍūkādibhedā odakajāti saṅgahitā. Tatrāpi dīghajātiyaṃ vuttanayeneva pārājikavatthu ca dukkaṭavatthu ca veditabbaṃ. Ayaṃ pana viseso – pataṅgamukhamaṇḍūkā nāma honti, tesaṃ mukhasaṇṭhānaṃ mahantaṃ, chiddaṃ appakaṃ, tattha pavesanaṃ nappahoti, mukhasaṇṭhānaṃ pana vaṇasaṅkhepaṃ gacchati, tasmā taṃ thullaccayavatthūti veditabbaṃ . Kukkuṭiggahaṇena sabbāpi kākakapotādibhedā pakkhijāti saṅgahitā. Tatrāpi vuttanayeneva pārājikavatthu ca dukkaṭavatthu ca veditabbaṃ. Majjāriggahaṇena sabbāpi rukkhasunakhamaṅgusagodhādibhedā catuppadajāti saṅgahitā. Tatrāpi vuttanayeneva pārājikavatthu ca dukkaṭavatthu ca veditabbaṃ.
баарааж̇иго ход̇ийд̇и (баараа. адта. 1.55) барааж̇ид̇о ход̇и барааж̇аяам̣ абанно. аяан̃хи баарааж̇игасад̣̇д̣̇о сигкаабад̣̇аабад̇д̇ибуг̇г̇алзсу вад̇д̇ад̇и. д̇ад̇т̇а ‘‘адтаанамзд̇ам̣, аананд̣̇а, анавагаасо, яам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о важ̇ж̇ийнам̣ ваа важ̇ж̇ибуд̇д̇агаанам̣ ваа гааран̣аа саавагаанам̣ баарааж̇игам̣ сигкаабад̣̇ам̣ бан̃н̃ад̇д̇ам̣ самууханзяяаа’’д̇и (баараа. 43) звам̣ сигкаабад̣̇з вад̇д̇амаано взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘‘аабад̇д̇им̣ д̇вам̣ бхигку аабанно баарааж̇ига’’нд̇и (баараа. 67) звам̣ аабад̇д̇ияам̣. ‘‘на маяам̣ баарааж̇игаа, яо авахадо, со баарааж̇иго’’д̇и (баараа. 155) звам̣ буг̇г̇алз вад̇д̇амаано взд̣̇ид̇аб̣б̣о. ‘‘баарааж̇игзна д̇хаммзна ануд̣̇д̇хам̣сзяяаа’’д̇иаад̣̇ийсу (баараа. 384) бана д̇хаммз вад̇д̇ад̇ийд̇и вад̣̇анд̇и. яасмаа бана д̇ад̇т̇а ‘‘д̇хаммо’’д̇и гад̇т̇ажи аабад̇д̇и, гад̇т̇ажи сигкаабад̣̇амзва ад̇хиббзд̇ам̣, д̇асмаа со висум̣ на вад̇д̇аб̣б̣о. д̇ад̇т̇а сигкаабад̣̇ам̣ яо д̇ам̣ ад̇иггамад̇и, д̇ам̣ барааж̇зд̇и, д̇асмаа ‘‘баарааж̇ига’’нд̇и вужжад̇и. аабад̇д̇и бана яо нам̣ аж̇жхаабаж̇ж̇ад̇и, д̇ам̣ барааж̇зд̇и, д̇асмаа ‘‘баарааж̇игаа’’д̇и вужжад̇и. буг̇г̇ало яасмаа барааж̇ид̇о барааж̇аяамаабанно, д̇асмаа ‘‘баарааж̇иго’’д̇и вужжад̇и. ид̇ха бана буг̇г̇ало взд̣̇ид̇аб̣б̣од̇и ааха ‘‘баарааж̇иго ход̇ий’’д̇иаад̣̇и. иминааби ид̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇и – ‘‘барааж̇ид̇асад̣̇д̣̇з убасаг̇г̇асса вуд̣̇д̇хим̣ гад̇ваа, д̇а-гаарасса жа га-гаарам̣ гад̇ваа баарааж̇иго ход̇ийд̇и нид̣̇д̣̇идто’’д̇и.
Pārājiko hotīti (pārā. aṭṭha. 1.55) parājito hoti parājayaṃ apanno. Ayañhi pārājikasaddo sikkhāpadāpattipuggalesu vattati. Tattha ‘‘aṭṭhānametaṃ, ānanda, anavakāso, yaṃ tathāgato vajjīnaṃ vā vajjiputtakānaṃ vā kāraṇā sāvakānaṃ pārājikaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ samūhaneyyā’’ti (pārā. 43) evaṃ sikkhāpade vattamāno veditabbo. ‘‘Āpattiṃ tvaṃ bhikkhu āpanno pārājika’’nti (pārā. 67) evaṃ āpattiyaṃ. ‘‘Na mayaṃ pārājikā, yo avahaṭo, so pārājiko’’ti (pārā. 155) evaṃ puggale vattamāno veditabbo. ‘‘Pārājikena dhammena anuddhaṃseyyā’’tiādīsu (pārā. 384) pana dhamme vattatīti vadanti. Yasmā pana tattha ‘‘dhammo’’ti katthaci āpatti, katthaci sikkhāpadameva adhippetaṃ, tasmā so visuṃ na vattabbo. Tattha sikkhāpadaṃ yo taṃ atikkamati, taṃ parājeti, tasmā ‘‘pārājika’’nti vuccati. Āpatti pana yo naṃ ajjhāpajjati, taṃ parājeti, tasmā ‘‘pārājikā’’ti vuccati. Puggalo yasmā parājito parājayamāpanno, tasmā ‘‘pārājiko’’ti vuccati. Idha pana puggalo veditabboti āha ‘‘pārājiko hotī’’tiādi. Imināpi idaṃ dasseti – ‘‘parājitasadde upasaggassa vuddhiṃ katvā, ta-kārassa ca ka-kāraṃ katvā pārājiko hotīti niddiṭṭho’’ti.
абалоганаад̣̇и жад̇уб̣б̣ид̇хамби сан̇гхагаммам̣ сиймаабарижчиннзхи багад̇ад̇д̇зхи бхигкуухи згад̇о гад̇д̇аб̣б̣ад̇д̇аа згагаммам̣ наама. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна згуд̣̇д̣̇зсасамасигкад̇аанам̣ г̇ахан̣ам̣. д̇ад̇т̇а бан̃жавид̇хоби баад̇имогкуд̣̇д̣̇зсо згад̇о уд̣̇д̣̇исид̇аб̣б̣ад̇д̇аа згуд̣̇д̣̇зсо наама. нахаабид̇абуб̣б̣агаад̣̇ийнам̣ вияа од̣̇исса анун̃н̃аад̇ам̣ табзд̇ваа авасзсам̣ саб̣б̣амби сигкаабад̣̇ам̣ саб̣б̣зхиби лаж̇ж̇ибуг̇г̇алзхи самам̣ сигкид̇аб̣б̣абхаавад̇о самасигкад̇аа наама. яасмаа саб̣б̣зби лаж̇ж̇ино зд̇зсу згагаммаад̣̇ийсу саха васанд̇и, на згоби д̇ад̇о б̣ахид̣̇д̇хаа санд̣̇иссад̇и, д̇асмаа д̇аани саб̣б̣ааниби г̇ахзд̇ваа згагаммаад̣̇иго д̇ивид̇хоби сам̣ваасо наамаад̇и ааха ‘‘со жа вуд̇д̇аббагааро сам̣ваасо д̇зна буг̇г̇алзна сад̣̇д̇хим̣ над̇т̇и, д̇зна гааран̣зна со баарааж̇иго буг̇г̇ало ‘асам̣ваасо’д̇и вужжад̇ий’’д̇и (баараа. адта. 1.55).
Apalokanādi catubbidhampi saṅghakammaṃ sīmāparicchinnehi pakatattehi bhikkhūhi ekato kattabbattā ekakammaṃ nāma. Ādisaddena ekuddesasamasikkhatānaṃ gahaṇaṃ. Tattha pañcavidhopi pātimokkhuddeso ekato uddisitabbattā ekuddeso nāma. Nahāpitapubbakādīnaṃ viya odissa anuññātaṃ ṭhapetvā avasesaṃ sabbampi sikkhāpadaṃ sabbehipi lajjipuggalehi samaṃ sikkhitabbabhāvato samasikkhatā nāma. Yasmā sabbepi lajjino etesu ekakammādīsu saha vasanti, na ekopi tato bahiddhā sandissati, tasmā tāni sabbānipi gahetvā ekakammādiko tividhopi saṃvāso nāmāti āha ‘‘so ca vuttappakāro saṃvāso tena puggalena saddhiṃ natthi, tena kāraṇena so pārājiko puggalo ‘asaṃvāso’ti vuccatī’’ti (pārā. aṭṭha. 1.55).
ид̣̇аани яасмаа на гзвалам̣ мануссид̇т̇ияаа зва нимид̇д̇ам̣ баарааж̇игавад̇т̇у, ат̇а ко амануссид̇т̇ид̇иражчаанаг̇ад̇ид̇т̇ийнамби. на жа ид̇т̇ияаа зва. ат̇а ко убхад̇об̣яан̃ж̇анагабан̣д̣агабурисаанамби, д̇асмаа д̇з сад̇д̇з, д̇зсан̃жа яам̣ яам̣ нимид̇д̇ам̣ вад̇т̇у ход̇и, д̇ам̣ д̇ам̣ нимид̇д̇ам̣, д̇ад̇т̇а жа яат̇аа бадисзванд̇о баарааж̇иго ход̇и, д̇ан̃жа саб̣б̣ам̣ вид̇т̇аарзд̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘аяам̣ банзд̇т̇а винижчаяо’’д̇иаад̣̇имааха. зд̇т̇аад̇и имасмим̣ сигкаабад̣̇з. д̇зсууд̇и яз д̇им̣самаг̇г̇аа вуд̇д̇аа, д̇зсу. ад̇д̇ано ваад̇и ламб̣имуд̣̇убидтигз санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. сант̇ад̇асса ваад̇и язна гзнажи вад̇т̇зна ваа бан̣н̣зна ваа ваагабаддзна ваа жаммзна ваа д̇ибусийсаад̣̇ийнам̣ баддзна ваа баливзтзд̇ваа, анд̇о ваа бавзсзд̇ваа бадижчаннасса. агкааяид̇асса ваад̇и сон̣асин̇г̇аалаад̣̇ийхи агкаад̣̇ид̇асса. язбхуяязна агкааяид̇ассаад̇и яаава убад̣дхагкааяид̇о наама на ход̇и, звам̣ агкааяид̇асса. аллогаасзд̇и д̇инд̇огаасз. сант̇ад̇анд̇и д̇зсам̣язва вад̇т̇аад̣̇ийнам̣ язна гзнажи бадижчаннам̣. аяан̃хзд̇т̇а сан̇кзбад̇т̇о – на хзд̇т̇а анубаад̣̇иннагам̣ анубаад̣̇иннагзна чубад̇и, муд̇д̇и ад̇т̇и, ат̇а ко убаад̣̇иннагзна ваа анубаад̣̇иннагам̣ гхаддияад̇у, анубаад̣̇иннагзна ваа убаад̣̇иннагам̣, анубаад̣̇иннагзна ваа анубаад̣̇иннагам̣, убаад̣̇иннагзна ваа убаад̣̇иннагам̣. сажз яад̇д̇агз бавидтз баарааж̇игам̣ ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣, д̇ад̇д̇агам̣ сзванажид̇д̇зна бавзсзд̇и, саб̣б̣ад̇т̇ааяам̣ баарааж̇игаабад̇д̇им̣ аабанно наама ход̇ийд̇и.
Idāni yasmā na kevalaṃ manussitthiyā eva nimittaṃ pārājikavatthu, atha kho amanussitthitiracchānagatitthīnampi. Na ca itthiyā eva. Atha kho ubhatobyañjanakapaṇḍakapurisānampi, tasmā te satte, tesañca yaṃ yaṃ nimittaṃ vatthu hoti, taṃ taṃ nimittaṃ, tattha ca yathā paṭisevanto pārājiko hoti, tañca sabbaṃ vitthāretvā dassetuṃ ‘‘ayaṃ panettha vinicchayo’’tiādimāha. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Tesūti ye tiṃsamaggā vuttā, tesu. Attano vāti lambimudupiṭṭhike sandhāya vuttaṃ. Santhatassa vāti yena kenaci vatthena vā paṇṇena vā vākapaṭṭena vā cammena vā tipusīsādīnaṃ paṭṭena vā paliveṭhetvā, anto vā pavesetvā paṭicchannassa. Akkhāyitassa vāti soṇasiṅgālādīhi akkhāditassa. Yebhuyyena akkhāyitassāti yāva upaḍḍhakkhāyito nāma na hoti, evaṃ akkhāyitassa. Allokāseti tintokāse. Santhatanti tesaṃyeva vatthādīnaṃ yena kenaci paṭicchannaṃ. Ayañhettha saṅkhepattho – na hettha anupādinnakaṃ anupādinnakena chupati, mutti atthi, atha kho upādinnakena vā anupādinnakaṃ ghaṭṭiyatu, anupādinnakena vā upādinnakaṃ, anupādinnakena vā anupādinnakaṃ, upādinnakena vā upādinnakaṃ. Sace yattake paviṭṭhe pārājikaṃ hotīti vuttaṃ, tattakaṃ sevanacittena paveseti, sabbatthāyaṃ pārājikāpattiṃ āpanno nāma hotīti.
звам̣ сзванажид̇д̇знзва бавзсзнд̇асса аабад̇д̇им̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани яасмаа д̇ам̣ бавзсанам̣ наама на гзвалам̣ ад̇д̇уубаггамзнзва, баруубаггамзнааби ход̇и. д̇ад̇рааби саад̣̇ияанд̇ассзва аабад̇д̇и бадисзванажид̇д̇асаман̇г̇исса , на ид̇арассаад̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘барзна ваа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а барзнаад̇и бхигкубажжад̇т̇игаад̣̇инаа язна гзнажи ан̃н̃зна. бавзсанабавидтадтид̇ауд̣̇д̇харан̣зсууд̇и зд̇т̇а аг̇г̇ад̇о (саарад̇т̇а. дий. 2.58) яаава муулаа бавзсанам̣ бавзсанам̣ наама. ан̇г̇аж̇аад̇асса яад̇д̇агам̣ таанам̣ бавзсанаарахам̣, д̇ад̇д̇агам̣ анавасзсад̇о бавидтам̣ бавидтам̣ наама. звам̣ бавидтасса уд̣̇д̇харан̣аарамбхад̇о анд̇араа тид̇агаало тид̇ам̣ наама. саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ бана маад̇уг̇аамасса суггависадтим̣ бад̇ваа саб̣б̣ат̇аа вааяаамад̇о орамид̇ваа тид̇агаалам̣ санд̇хааяа ‘‘суггависадтисамаяз’’д̇и вуд̇д̇ам̣. уд̣̇д̇харан̣ам̣ наама яаава аг̇г̇аа нийхаран̣агаало. саад̣̇ияад̇ийд̇и сзванажид̇д̇ам̣ убадтабзд̇и. асаад̇хааран̣авинижчаяод̇и ад̣̇иннаад̣̇аанаад̣̇ийхи саб̣б̣зхи сигкаабад̣̇зхи асаад̇хааран̣о винижчаяо.
Evaṃ sevanacitteneva pavesentassa āpattiṃ dassetvā idāni yasmā taṃ pavesanaṃ nāma na kevalaṃ attūpakkameneva, parūpakkamenāpi hoti. Tatrāpi sādiyantasseva āpatti paṭisevanacittasamaṅgissa , na itarassāti dassetuṃ ‘‘parena vā’’tiādimāha. Tattha parenāti bhikkhupaccatthikādinā yena kenaci aññena. Pavesanapaviṭṭhaṭṭhitauddharaṇesūti ettha aggato (sārattha. ṭī. 2.58) yāva mūlā pavesanaṃ pavesanaṃ nāma. Aṅgajātassa yattakaṃ ṭhānaṃ pavesanārahaṃ, tattakaṃ anavasesato paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ nāma. Evaṃ paviṭṭhassa uddharaṇārambhato antarā ṭhitakālo ṭhitaṃ nāma. Samantapāsādikāyaṃ pana mātugāmassa sukkavisaṭṭhiṃ patvā sabbathā vāyāmato oramitvā ṭhitakālaṃ sandhāya ‘‘sukkavisaṭṭhisamaye’’ti vuttaṃ. Uddharaṇaṃ nāma yāva aggā nīharaṇakālo. Sādiyatīti sevanacittaṃ upaṭṭhapeti. Asādhāraṇavinicchayoti adinnādānādīhi sabbehi sikkhāpadehi asādhāraṇo vinicchayo.
саад̇хааран̣авинижчаяад̇т̇анд̇и баривааравасзна саад̇хааран̣авинижчаяад̇т̇ам̣. маад̇игаад̇и маад̇аа, ж̇анзд̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. нид̣̇ад̣̇аад̇и д̣̇зсанам̣ д̣̇зсавасзна авид̣̇ид̇ам̣ вид̣̇ид̇ам̣ гад̇ваа нид̣̇ассзд̇ийд̇и нид̣̇аанам̣. бан̃н̃аабийяад̇ийд̇и бан̃н̃ад̇д̇и, д̇ассаа багааро бан̃н̃ад̇д̇ивид̇хи ан̇г̇зд̇и г̇амзд̇и н̃аабзд̇ийд̇и ан̇г̇ам̣, гааран̣ам̣. самудтаханд̇и аабад̇д̇ияо зд̇знаад̇и самудтаанам̣, уббад̇д̇игааран̣ам̣, д̇асса вид̇хи самудтаанавид̇хи. важ̇ж̇агаммаббабхзд̣̇ан̃жаад̇и зд̇т̇а бабхзд̣̇асад̣̇д̣̇о бажжзгам̣ яож̇зд̇аб̣б̣о ‘‘важ̇ж̇аббабхзд̣̇ам̣, гаммаббабхзд̣̇ан̃жаа’’д̇и. д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇аад̇и д̇асмим̣ д̇асмим̣ сигкаабад̣̇з.
Sādhāraṇavinicchayatthanti parivāravasena sādhāraṇavinicchayatthaṃ. Mātikāti mātā, janettīti attho. Nidadāti desanaṃ desavasena aviditaṃ viditaṃ katvā nidassetīti nidānaṃ. Paññāpīyatīti paññatti, tassā pakāro paññattividhi aṅgeti gameti ñāpetīti aṅgaṃ, kāraṇaṃ. Samuṭṭhahanti āpattiyo etenāti samuṭṭhānaṃ, uppattikāraṇaṃ, tassa vidhi samuṭṭhānavidhi. Vajjakammappabhedañcāti ettha pabhedasaddo paccekaṃ yojetabbo ‘‘vajjappabhedaṃ, kammappabhedañcā’’ti. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ sikkhāpade.
бан̃н̃ад̇д̇идтаананд̇и бан̃н̃ад̇д̇идтабанасса таанам̣, сигкаабад̣̇аанам̣ бан̃н̃ад̇д̇ид̣̇зсод̇и ад̇т̇о. буг̇г̇алод̇и зд̇т̇а аад̣̇игаммигоязва ад̇хиббзд̇од̇и ааха ‘‘буг̇г̇ало наама яам̣ яам̣ аараб̣бха д̇ам̣ д̇ам̣ сигкаабад̣̇ам̣ бан̃н̃ад̇д̇а’’нд̇и, со со буг̇г̇алод̇и ад̇хиббааяо. хонд̇и жзд̇т̇а –
Paññattiṭṭhānanti paññattiṭṭhapanassa ṭhānaṃ, sikkhāpadānaṃ paññattidesoti attho. Puggaloti ettha ādikammikoyeva adhippetoti āha ‘‘puggalo nāma yaṃ yaṃ ārabbha taṃ taṃ sikkhāpadaṃ paññatta’’nti, so so puggaloti adhippāyo. Honti cettha –
‘‘суд̣̇инно д̇ханияо самб̣ахулаа ваг̇г̇умуд̣̇анд̇игаа;
‘‘Sudinno dhaniyo sambahulā vaggumudantikā;
сзяяасаго уд̣̇ааяи жаа-л̣авагаа чаннамзд̇д̇ияаа.
Seyyasako udāyi cā-ḷavakā channamettiyā.
‘‘д̣̇звад̣̇ад̇д̇ассаж̇ибунаб̣б̣асу-чаб̣б̣аг̇г̇ияобананд̣̇ан̃н̃ад̇ароби жа;
‘‘Devadattassajipunabbasu-chabbaggiyopanandaññataropi ca;
хад̇т̇аго жаануруд̣̇д̇хо жа, сад̇д̇араса жуул̣абант̇аго.
Hatthako cānuruddho ca, sattarasa cūḷapanthako.
‘‘б̣зладтасийсо жаананд̣̇о, сааг̇ад̇оридтанаамаго;
‘‘Belaṭṭhasīso cānando, sāgatoriṭṭhanāmako;
нанд̣̇ад̇т̇зрзна д̇звийса, бхигкуунам̣ аад̣̇игаммигаа.
Nandattherena tevīsa, bhikkhūnaṃ ādikammikā.
‘‘сунд̣̇арийнанд̣̇аа т̇уллананд̣̇аа, чаб̣б̣аг̇г̇ияан̃н̃ад̇арааби жа;
‘‘Sundarīnandā thullanandā, chabbaggiyaññatarāpi ca;
жан̣д̣агаал̣ий самб̣ахулаа, д̣̇вз жа бхигкунияо бараа;
Caṇḍakāḷī sambahulā, dve ca bhikkhuniyo parā;
бхигкунийнам̣ д̇у сад̇д̇зва, хонд̇и д̇аа аад̣̇игаммигаа’’д̇и.
Bhikkhunīnaṃ tu satteva, honti tā ādikammikā’’ti.
д̇асса д̇асса буг̇г̇алассаад̇и яам̣ яам̣ суд̣̇иннаад̣̇игам̣ буг̇г̇алам̣ аараб̣бха сигкаабад̣̇ам̣ бан̃н̃ад̇д̇ам̣, д̇асса д̇асса буг̇г̇аласса. бан̃н̃ад̇д̇ийд̇и батамабан̃н̃ад̇д̇и. батамабан̃н̃ад̇д̇ияаа бажчаа табид̇аа бан̃н̃ад̇д̇и анубан̃н̃ад̇д̇и. ануббаннз д̣̇осз табид̇аа бан̃н̃ад̇д̇и ануббаннабан̃н̃ад̇д̇и. саб̣б̣ад̇т̇а маж̇жхимад̣̇зсз жзва бажжанд̇имзсу ж̇анабад̣̇зсу жаад̇и саб̣б̣зсу бад̣̇зсзсу табид̇аа бан̃н̃ад̇д̇и саб̣б̣ад̇т̇абан̃н̃ад̇д̇и. маж̇жхимад̣̇зсзязва табид̇аа бан̃н̃ад̇д̇и бад̣̇зсабан̃н̃ад̇д̇и. бхигкуунан̃жзва бхигкунийнан̃жа саад̇хааран̣абхууд̇аа бан̃н̃ад̇д̇и саад̇хааран̣абан̃н̃ад̇д̇и. суд̣̇д̇хабхигкуунамзва, суд̣̇д̇хабхигкунийнам̣ ваа бан̃н̃ад̇д̇ам̣ сигкаабад̣̇ам̣ асаад̇хааран̣абан̃н̃ад̇д̇и. убхиннамби бан̃н̃ад̇д̇и убхад̇обан̃н̃ад̇д̇и. винаяад̇харабан̃жамзнаад̇и ануссааванагаажарияабан̃жамзна. г̇ун̣ан̇г̇ун̣уубааханаад̇и жад̇уббадалад̇о бадтааяа гад̇аа убааханаа, на згад̣̇вид̇ибадалаа. жаммад̇т̇аран̣анд̇и ад̇т̇арид̇аб̣б̣ам̣ жаммам̣. зд̇зсам̣ васзна жад̇уб̣б̣ид̇хаа бад̣̇зсабан̃н̃ад̇д̇и наамаад̇и зд̇зсам̣ васзна жад̇уб̣б̣ид̇хаа бан̃н̃ад̇д̇и маж̇жхимад̣̇зсзязва бан̃н̃ад̇д̇аад̇и бад̣̇зсабан̃н̃ад̇д̇и наама. д̇знзвааха ‘‘маж̇жхимад̣̇зсзязва хий’’д̇иаад̣̇и. яасмаа маж̇жхимад̣̇зсзязва яат̇аавуд̇д̇авад̇т̇увийд̇иггамз аабад̇д̇и ход̇и, на бажжанд̇имаж̇анабад̣̇з, д̇асмаа бад̣̇зсабан̃н̃ад̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇хуванхаанам̣ бадигкзбамад̇д̇анд̇и нижжанахаанаббадисзд̇ханамзва. зд̇т̇а жа мад̇д̇асад̣̇д̣̇зна ан̃н̃аани д̇ийн̣и сигкаабад̣̇аани бадигкибад̇и. д̇аани хи ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, саб̣б̣абажжанд̇имзсу ж̇анабад̣̇зсу винаяад̇харабан̃жамзна г̇ан̣зна убасамбад̣̇а’’нд̇иаад̣̇инаа (махаава. 259) жаммагканд̇хагз ааг̇ад̇аани. д̇знзвааха ‘‘д̇ад̇о ан̃н̃аа бад̣̇зсабан̃н̃ад̇д̇и наама над̇т̇ий’’д̇и. саб̣б̣аанийд̇и д̇ад̇о авасзсаани саб̣б̣аани сигкаабад̣̇аани. д̇асмаад̇и яасмаа ануббаннабан̃н̃ад̇д̇и адтаг̇аруд̇хаммавасзна бхигкунийнам̣язва ааг̇ад̇аа, яасмаа жа д̇хуванхаанам̣ бадигкзбамад̇д̇ам̣ табзд̇ваа баад̇имогкз саб̣б̣аани сигкаабад̣̇аани саб̣б̣ад̇т̇абан̃н̃ад̇д̇иязва хонд̇и, яасмаа жа саад̇хааран̣абан̃н̃ад̇д̇ид̣̇уган̃жа згад̇обан̃н̃ад̇д̇ид̣̇уган̃жа б̣яан̃ж̇анамад̇д̇ам̣ наанам̣, ад̇т̇ад̇о згам̣, д̇асмаа. саб̣б̣ад̇т̇аад̇и саб̣б̣зсу сигкаабад̣̇зсу. аабад̇д̇ибхзд̣̇о хзд̇т̇а уд̇д̇арабад̣̇алобзна ‘‘аабад̇д̇ий’’д̇и вуд̇д̇од̇и ааха ‘‘аабад̇д̇ийд̇и буб̣б̣аббаяог̇аад̣̇ивасзна аабад̇д̇ибхзд̣̇о’’д̇и. сийлааажаарад̣̇идтиааж̇ийвавибад̇д̇ийнанд̇и зд̇т̇а батамаа д̣̇вз аабад̇д̇игканд̇хаа сийлавибад̇д̇и наама, авасзсаа бан̃жа аажааравибад̇д̇и наама, мижчаад̣̇идти жа анд̇аг̇г̇аахигаад̣̇идти жа д̣̇идтивибад̇д̇и наама, ааж̇ийвахзд̇у бан̃н̃ад̇д̇аани ча сигкаабад̣̇аани ааж̇ийвавибад̇д̇и наама, ид̇и имаасам̣ сийлааажаарад̣̇идтиааж̇ийвавибад̇д̇ийнам̣ ан̃н̃ад̇араад̇и ад̇т̇о.
Tassa tassa puggalassāti yaṃ yaṃ sudinnādikaṃ puggalaṃ ārabbha sikkhāpadaṃ paññattaṃ, tassa tassa puggalassa. Paññattīti paṭhamapaññatti. Paṭhamapaññattiyā pacchā ṭhapitā paññatti anupaññatti. Anuppanne dose ṭhapitā paññatti anuppannapaññatti. Sabbattha majjhimadese ceva paccantimesu janapadesu cāti sabbesu padesesu ṭhapitā paññatti sabbatthapaññatti. Majjhimadeseyeva ṭhapitā paññatti padesapaññatti. Bhikkhūnañceva bhikkhunīnañca sādhāraṇabhūtā paññatti sādhāraṇapaññatti. Suddhabhikkhūnameva, suddhabhikkhunīnaṃ vā paññattaṃ sikkhāpadaṃ asādhāraṇapaññatti. Ubhinnampi paññatti ubhatopaññatti. Vinayadharapañcamenāti anussāvanakācariyapañcamena. Guṇaṅguṇūpāhanāti catuppaṭalato paṭṭhāya katā upāhanā, na ekadvitipaṭalā. Cammattharaṇanti attharitabbaṃ cammaṃ. Etesaṃ vasena catubbidhā padesapaññatti nāmāti etesaṃ vasena catubbidhā paññatti majjhimadeseyeva paññattāti padesapaññatti nāma. Tenevāha ‘‘majjhimadeseyeva hī’’tiādi. Yasmā majjhimadeseyeva yathāvuttavatthuvītikkame āpatti hoti, na paccantimajanapade, tasmā padesapaññattīti attho. Dhuvanhānaṃ paṭikkhepamattanti niccanahānappaṭisedhanameva. Ettha ca mattasaddena aññāni tīṇi sikkhāpadāni paṭikkhipati. Tāni hi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, sabbapaccantimesu janapadesu vinayadharapañcamena gaṇena upasampada’’ntiādinā (mahāva. 259) cammakkhandhake āgatāni. Tenevāha ‘‘tato aññā padesapaññatti nāma natthī’’ti. Sabbānīti tato avasesāni sabbāni sikkhāpadāni. Tasmāti yasmā anuppannapaññatti aṭṭhagarudhammavasena bhikkhunīnaṃyeva āgatā, yasmā ca dhuvanhānaṃ paṭikkhepamattaṃ ṭhapetvā pātimokkhe sabbāni sikkhāpadāni sabbatthapaññattiyeva honti, yasmā ca sādhāraṇapaññattidukañca ekatopaññattidukañca byañjanamattaṃ nānaṃ, atthato ekaṃ, tasmā. Sabbatthāti sabbesu sikkhāpadesu. Āpattibhedo hettha uttarapadalopena ‘‘āpattī’’ti vuttoti āha ‘‘āpattīti pubbappayogādivasena āpattibhedo’’ti. Sīlaācāradiṭṭhiājīvavipattīnanti ettha paṭhamā dve āpattikkhandhā sīlavipatti nāma, avasesā pañca ācāravipatti nāma, micchādiṭṭhi ca antaggāhikādiṭṭhi ca diṭṭhivipatti nāma, ājīvahetu paññattāni cha sikkhāpadāni ājīvavipatti nāma, iti imāsaṃ sīlaācāradiṭṭhiājīvavipattīnaṃ aññatarāti attho.
на гзвалам̣ яат̇аавуд̇д̇анаязнзва вужжанд̇ийд̇и ааха ‘‘яаани сигкаабад̣̇асамудтаанаанийд̇иби вужжанд̇ий’’д̇и. зд̇аани хи гин̃жааби аабад̇д̇ияаа самудтаанаани, на сигкаабад̣̇асса, вохаарасукад̇т̇ам̣ банзвам̣ вужжанд̇ийд̇и. д̇ад̇т̇аад̇и д̇зсу часу самудтаанзсу. д̇зсууд̇и сажид̇д̇агаажид̇д̇агзсу. згам̣ самудтаанам̣ уббад̇д̇игааран̣ам̣ зд̇иссаад̇и згасамудтаанаа, згзна ваа самудтаанам̣ зд̇иссаад̇и згасамудтаанаа. ‘‘д̣̇висамудтаанаа’’д̇иаад̣̇ийсуби зсзва наяо.
Na kevalaṃ yathāvuttanayeneva vuccantīti āha ‘‘yāni sikkhāpadasamuṭṭhānānītipi vuccantī’’ti. Etāni hi kiñcāpi āpattiyā samuṭṭhānāni, na sikkhāpadassa, vohārasukhatthaṃ panevaṃ vuccantīti. Tatthāti tesu chasu samuṭṭhānesu. Tesūti sacittakācittakesu. Ekaṃ samuṭṭhānaṃ uppattikāraṇaṃ etissāti ekasamuṭṭhānā, ekena vā samuṭṭhānaṃ etissāti ekasamuṭṭhānā. ‘‘Dvisamuṭṭhānā’’tiādīsupi eseva nayo.
самудтаанавасзнаад̇и самудтаанасийсавасзна. батамабаарааж̇игам̣ самудтаанам̣ зд̇иссаад̇и батамабаарааж̇игасамудтаанаа. д̇ат̇аа ад̣̇иннаад̣̇аанасамудтаанаа’’д̇иаад̣̇ийсуби.
Samuṭṭhānavasenāti samuṭṭhānasīsavasena. Paṭhamapārājikaṃ samuṭṭhānaṃ etissāti paṭhamapārājikasamuṭṭhānā. Tathā adinnādānasamuṭṭhānā’’tiādīsupi.
саяам̣ бат̇авикан̣анз гааязна, барз аан̣аабзд̇ваа кан̣аабанз ваажааяа жа аабад̇д̇исамбхавад̇о ‘‘бат̇авикан̣анаад̣̇ийсу вияаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна ад̣̇иннаад̣̇аанаад̣̇ийнам̣ бариг̇г̇ахо. батамагат̇инаабад̇д̇и гааяаваажад̇о гад̇д̇аб̣б̣ам̣ ад̇хидтаанам̣ ваа вигаббанам̣ ваа агаронд̇асса ход̇и, но гаронд̇ассаад̇и ааха ‘‘батамагат̇инаабад̇д̇и вияаа’’д̇и. ан̃н̃аад̇игааяа бхигкунияаа хад̇т̇ад̇о жийвараббадиг̇г̇ахан̣аабад̇д̇и д̇ассаа хад̇т̇ад̇о жийварам̣ бадиг̇г̇ан̣ханд̇асса, баривад̇д̇агам̣ ад̣̇знд̇асса жа ход̇ийд̇и гирияаагирияад̇о самудтаад̇и. ‘‘сияаа гаронд̇ассаа’’д̇иаад̣̇ийсу сияаад̇и ‘‘сияаа ко бана д̇з б̣раахман̣а звамассаа’’д̇иаад̣̇ийсу вияа ‘‘гад̣̇аажий’’д̇и иминаа самаанад̇т̇о нибаад̇о. руубияаббадиг̇г̇ахан̣аабад̇д̇и сияаа гирияаа г̇ахан̣зна аабаж̇ж̇анад̇о, сияаа агирияаа бадигкзбасса агаран̣ад̇од̇и ааха ‘‘руубияаббадиг̇г̇ахан̣аабад̇д̇и вияаа’’д̇и. гудигаараабад̇д̇и вад̇т̇ум̣ д̣̇зсаабзд̇ваа бамаан̣аад̇игганд̇агаран̣з гаронд̇асса сияаа, ад̣̇зсаабзд̇ваа бана бамаан̣аад̇игганд̇агаран̣з бамаан̣аяуд̇д̇ам̣ ваа гаронд̇асса жа агаронд̇асса жа сияаад̇и ааха ‘‘гудигаараабад̇д̇и вияаа’’д̇и.
Sayaṃ pathavikhaṇane kāyena, pare āṇāpetvā khaṇāpane vācāya ca āpattisambhavato ‘‘pathavikhaṇanādīsu viyā’’ti vuttaṃ. Ādisaddena adinnādānādīnaṃ pariggaho. Paṭhamakathināpatti kāyavācato kattabbaṃ adhiṭṭhānaṃ vā vikappanaṃ vā akarontassa hoti, no karontassāti āha ‘‘paṭhamakathināpatti viyā’’ti. Aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvarappaṭiggahaṇāpatti tassā hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇhantassa, parivattakaṃ adentassa ca hotīti kiriyākiriyato samuṭṭhāti. ‘‘Siyā karontassā’’tiādīsu siyāti ‘‘siyā kho pana te brāhmaṇa evamassā’’tiādīsu viya ‘‘kadācī’’ti iminā samānattho nipāto. Rūpiyappaṭiggahaṇāpatti siyā kiriyā gahaṇena āpajjanato, siyā akiriyā paṭikkhepassa akaraṇatoti āha ‘‘rūpiyappaṭiggahaṇāpatti viyā’’ti. Kuṭikārāpatti vatthuṃ desāpetvā pamāṇātikkantakaraṇe karontassa siyā, adesāpetvā pana pamāṇātikkantakaraṇe pamāṇayuttaṃ vā karontassa ca akarontassa ca siyāti āha ‘‘kuṭikārāpatti viyā’’ti.
сан̃н̃ааяа абхаавзна вимогко ассаад̇и сан̃н̃аавимогкод̇и маж̇жхзбад̣̇алобасамаасо д̣̇адтаб̣б̣од̇и ааха ‘‘яад̇о вийд̇иггамасан̃н̃ааяаа’’д̇иаад̣̇и. ид̇араа наама яад̇о вийд̇иггамасан̃н̃ааяа абхаавзна на мужжад̇и, саа ид̇арасад̣̇д̣̇асса вуд̇д̇аббадияог̇ивисаяад̇д̇аа. яаа ажид̇д̇агзна ваа сажид̇д̇агамиссагзна ваа самудтаад̇ийд̇и яаа аабад̇д̇и гад̣̇аажи ажид̇д̇агзна ваа гад̣̇аажи сажид̇д̇агамиссагзна ваа самудтаанзна самудтаад̇и. зд̇т̇а жа сан̃н̃аад̣̇угам̣ анаабад̇д̇имукзна вуд̇д̇ам̣, сажид̇д̇агад̣̇угам̣ аабад̇д̇имукзнаад̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Saññāya abhāvena vimokkho assāti saññāvimokkhoti majjhepadalopasamāso daṭṭhabboti āha ‘‘yato vītikkamasaññāyā’’tiādi. Itarā nāma yato vītikkamasaññāya abhāvena na muccati, sā itarasaddassa vuttappaṭiyogivisayattā. Yā acittakena vā sacittakamissakena vā samuṭṭhātīti yā āpatti kadāci acittakena vā kadāci sacittakamissakena vā samuṭṭhānena samuṭṭhāti. Ettha ca saññādukaṃ anāpattimukhena vuttaṃ, sacittakadukaṃ āpattimukhenāti daṭṭhabbaṃ.
яассаа сажид̇д̇агабагкз жид̇д̇ам̣ агусаламзва ход̇ийд̇и яассаа сажид̇д̇агааяа аабад̇д̇ияаа жид̇д̇ам̣ агусаламзва ход̇и, яассаа жа сажид̇д̇агаажид̇д̇агасан̇каад̇ааяа сураабаанаад̣̇иажид̇д̇агааяа аабад̇д̇ияаа вад̇т̇увиж̇аананажид̇д̇зна сажид̇д̇агабагкз жид̇д̇ам̣ агусаламзва ход̇и, аяам̣ логаваж̇ж̇аа. ‘‘сажид̇д̇агабагкз’’д̇и хи ид̣̇ам̣ важанам̣ сажид̇д̇агаажид̇д̇агам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣. на хи згам̣сад̇о сажид̇д̇агасса ‘‘сажид̇д̇агабагкз’’д̇и висзсанз баяож̇анам̣ ад̇т̇ийд̇и. яам̣ банзд̇т̇а г̇ан̣тибад̣̇з ‘‘сураабаанасмин̃хи ‘сураа’д̇и ваа ‘на ваддад̇ий’д̇и ваа ж̇аанид̇ваа биванз агусаламзваа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а ‘‘на ваддад̇ийд̇и ваа ж̇аанид̇ваа’’д̇и вуд̇д̇аважанам̣ на яуж̇ж̇ад̇и бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇ассааби логаваж̇ж̇абхааваббасан̇г̇ад̇о. яассаа бана ‘‘сажид̇д̇агабагкз жид̇д̇ам̣ агусаламзваа’’д̇и нияамо над̇т̇и, саа бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇аад̇и имамад̇т̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘сзсаа бан̣н̣ад̇д̇иваж̇ж̇аа’’д̇и. д̇ат̇аа хи д̇ассаа вад̇т̇увиж̇аананажид̇д̇зна сажид̇д̇агабагкз жид̇д̇ам̣ сияаа гусалам̣, сияаа агусалам̣, сияаа аб̣яаагад̇анд̇и ‘‘агусаламзваа’’д̇и нияамо над̇т̇и. убхаяад̇т̇а аабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аад̇и гааяад̣̇ваарз, важийд̣̇ваарз жаад̇и убхаяад̇т̇а аабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аа аабад̇д̇и, д̇аа бана ад̣̇иннаад̣̇аанаад̣̇аяо. ‘‘манод̣̇ваарз аабад̇д̇и наама над̇т̇ий’’д̇и ид̣̇ам̣ язбхуяяавасзна вуд̇д̇ам̣ убанигкид̇д̇асаад̣̇ияанаад̣̇ийсу аабад̇д̇исамбхавад̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.
Yassāsacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hotīti yassā sacittakāya āpattiyā cittaṃ akusalameva hoti, yassā ca sacittakācittakasaṅkhātāya surāpānādiacittakāya āpattiyā vatthuvijānanacittena sacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hoti, ayaṃ lokavajjā. ‘‘Sacittakapakkhe’’ti hi idaṃ vacanaṃ sacittakācittakaṃ sandhāya vuttaṃ. Na hi ekaṃsato sacittakassa ‘‘sacittakapakkhe’’ti visesane payojanaṃ atthīti. Yaṃ panettha gaṇṭhipade ‘‘surāpānasmiñhi ‘surā’ti vā ‘na vaṭṭatī’ti vā jānitvā pivane akusalamevā’’ti vuttaṃ. Tattha ‘‘na vaṭṭatīti vā jānitvā’’ti vuttavacanaṃ na yujjati paṇṇattivajjassāpi lokavajjabhāvappasaṅgato. Yassā pana ‘‘sacittakapakkhe cittaṃ akusalamevā’’ti niyamo natthi, sā paṇṇattivajjāti imamatthaṃ dassento āha ‘‘sesā paṇṇattivajjā’’ti. Tathā hi tassā vatthuvijānanacittena sacittakapakkhe cittaṃ siyā kusalaṃ, siyā akusalaṃ, siyā abyākatanti ‘‘akusalamevā’’ti niyamo natthi. Ubhayattha āpajjitabbāti kāyadvāre, vacīdvāre cāti ubhayattha āpajjitabbā āpatti, tā pana adinnādānādayo. ‘‘Manodvāre āpatti nāma natthī’’ti idaṃ yebhuyyavasena vuttaṃ upanikkhittasādiyanādīsu āpattisambhavatoti daṭṭhabbaṃ.
агусалажид̇д̇о ваа аабаж̇ж̇ад̇ийд̇и баарааж̇игасуггависадтигааяасам̣саг̇г̇ад̣̇удтуллаад̇д̇агаамабаарижарияад̣̇удтад̣̇осасан̇гхабхзд̣̇аббахаарад̣̇аанад̇аласад̇д̇игаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ аабад̇д̇им̣ агусалажид̇д̇о аабаж̇ж̇ад̇и. анубасамбаннам̣ бад̣̇асод̇хаммам̣ ваажзнд̇о, маад̇уг̇аамасса д̇хаммам̣ д̣̇зсзнд̇од̇и зваруубам̣ аабад̇д̇им̣ гусалажид̇д̇о аабаж̇ж̇ад̇и. асан̃жижжасахасзяяаад̣̇им̣ аб̣яаагад̇ажид̇д̇о аабаж̇ж̇ад̇и. яам̣ арахаа аабаж̇ж̇ад̇и, саб̣б̣ам̣ аб̣яаагад̇ажид̇д̇ова аабаж̇ж̇ад̇и. д̇знааха ‘‘гусалааб̣яаагад̇ажид̇д̇о ваа’’д̇и.
Akusalacitto vā āpajjatīti pārājikasukkavisaṭṭhikāyasaṃsaggaduṭṭhullaattakāmapāricariyaduṭṭhadosasaṅghabhedappahāradānatalasattikādibhedaṃ āpattiṃ akusalacitto āpajjati. Anupasampannaṃ padasodhammaṃ vācento, mātugāmassa dhammaṃ desentoti evarūpaṃ āpattiṃ kusalacitto āpajjati. Asañciccasahaseyyādiṃ abyākatacitto āpajjati. Yaṃ arahā āpajjati, sabbaṃ abyākatacittova āpajjati. Tenāha ‘‘kusalābyākatacitto vā’’ti.
д̣̇угкавзд̣̇анаасаман̇г̇ий ваад̇и д̣̇удтад̣̇осаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ аабад̇д̇им̣ аабаж̇ж̇анд̇о д̣̇угкавзд̣̇анаасаман̇г̇ий аабаж̇ж̇ад̇и. мзт̇унад̇хаммаад̣̇ибхзд̣̇ам̣ бана сукавзд̣̇анаасаман̇г̇ий аабаж̇ж̇ад̇и. яам̣ сукавзд̣̇анаасаман̇г̇ий аабаж̇ж̇ад̇и, д̇ам̣язва маж̇жхад̇д̇о худ̇ваа аабаж̇ж̇анд̇о ад̣̇угкамасукавзд̣̇анаасаман̇г̇ий аабаж̇ж̇ад̇и. д̇знааха ‘‘ид̇аравзд̣̇анаад̣̇ваяасаман̇г̇ий ваа’’д̇и. ид̣̇амби жа д̇игад̣̇ваяам̣ язбхуяяавасзнзва вуд̇д̇ам̣. нибаж̇ж̇ид̇ваа нирод̇хасамаабанно хи ажид̇д̇аго авзд̣̇ано сахасзяяаабад̇д̇им̣ аабаж̇ж̇ад̇ийд̇и. гин̃жааби звам̣ анияамзна вуд̇д̇ам̣, висзсо банзд̇т̇а ад̇т̇ийд̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘звам̣ санд̇збий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. звам̣ санд̇збийд̇и хи висзсаабхид̇хаананимид̇д̇аабхяуубаг̇амзва яуж̇ж̇ад̇и. саб̣б̣зсам̣ васзна д̇ийн̣и жид̇д̇аанийд̇и гусалаагусалааб̣яаагад̇аанам̣ васзна бад̣̇асод̇хаммаад̣̇ийсу д̇ийн̣и жид̇д̇аани.
Dukkhavedanāsamaṅgī vāti duṭṭhadosādibhedaṃ āpattiṃ āpajjanto dukkhavedanāsamaṅgī āpajjati. Methunadhammādibhedaṃ pana sukhavedanāsamaṅgī āpajjati. Yaṃ sukhavedanāsamaṅgī āpajjati, taṃyeva majjhatto hutvā āpajjanto adukkhamasukhavedanāsamaṅgī āpajjati. Tenāha ‘‘itaravedanādvayasamaṅgī vā’’ti. Idampi ca tikadvayaṃ yebhuyyavaseneva vuttaṃ. Nipajjitvā nirodhasamāpanno hi acittako avedano sahaseyyāpattiṃ āpajjatīti. Kiñcāpi evaṃ aniyamena vuttaṃ, viseso panettha atthīti dassetuṃ ‘‘evaṃ santepī’’tiādi vuttaṃ. Evaṃ santepīti hi visesābhidhānanimittābhyūpagameva yujjati. Sabbesaṃ vasena tīṇi cittānīti kusalākusalābyākatānaṃ vasena padasodhammādīsu tīṇi cittāni.
ид̣̇аани д̇ам̣ яат̇аавуд̇д̇анид̣̇аанаад̣̇ивзд̣̇анаад̇д̇игабарияосаанам̣ сад̇д̇арасаббагаарам̣ имасмим̣ сигкаабад̣̇з яож̇зд̇ум̣ ‘‘ид̇ха банаа’’д̇иаад̣̇имааха. ид̇хаад̇и имасмим̣ батамабаарааж̇игасигкаабад̣̇з. взсаалияанд̇и звам̣наамагз ид̇т̇илин̇г̇авасзна бавад̇д̇авохаарз наг̇арз. д̇ан̃хи наг̇арам̣ д̇игкад̇д̇ум̣ баагаарабаригкзбавад̣дханзна висаалийбхууд̇ад̇д̇аа ‘‘взсаалий’’д̇и вужжад̇и. ид̣̇амби жа наг̇арам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇ам̣ самбад̇д̇зязва саммаасамб̣уд̣̇д̇хз саб̣б̣аагааравзбуллад̇д̇ам̣ бад̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ‘‘сигкам̣ абажжагкааяаа’’д̇и жа ‘‘анд̇амасо д̇иражчаанаг̇ад̇ааяабий’’д̇и жа д̣̇вз анубан̃н̃ад̇д̇ияод̇и маггадиваж̇ж̇ибуд̇д̇агавад̇т̇уунам̣ васзна вуд̇д̇аа. ‘‘анд̇амасо д̇иражчаанаг̇ад̇ааяаа’’д̇и жа ‘‘сигкам̣ абажжагкааяаа’’д̇и жа имаа д̣̇вз анубан̃н̃ад̇д̇ияо. аабад̇д̇игараа жа ход̇ийд̇и батамабан̃н̃ад̇д̇ид̇о висум̣язваабад̇д̇игараа жа ход̇и. ан̃н̃аваад̣̇агасигкаабад̣̇аад̣̇ийсу вияаад̇и ан̃н̃аваад̣̇агасигкаабад̣̇аад̣̇ийсу ‘‘вихзсагз’’д̇иаад̣̇игаа (баажи. 98) вияаад̇и ад̇т̇о. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна уж̇жхаабанагасса бариг̇г̇ахо. зд̇т̇а хи ан̃н̃аваад̣̇агаад̣̇ид̇о висум̣язва вихзсагаад̣̇ийсуби баажид̇д̇ияам̣ ход̇и. яат̇ааха ‘‘робид̇з вихзсагз сан̇гхамаж̇жхз вад̇т̇усмим̣ ваа аабад̇д̇ияаа ваа анаяун̃ж̇ияамаано д̇ам̣ нагат̇зд̇угаамо д̇ам̣ науг̇гхаадзд̇угаамо д̇ун̣хийбхууд̇о сан̇гхам̣ вихзсзд̇и, аабад̇д̇и баажид̇д̇ияассаа’’д̇иаад̣̇и (баараа. 100). субинанд̇з виж̇ж̇амаанааби можанассаад̣̇ажзд̇анаа аб̣б̣охааригад̇д̇аа анаабад̇д̇игараад̇и ааха ‘‘ан̃н̃ад̇ра субинанд̇аад̇иаад̣̇игаа вияаа’’д̇и. д̇ат̇аа хи т̇инамид̣̇д̇хзна абхибхууд̇ад̇д̇аа субинз жид̇д̇ам̣ аб̣б̣охааригам̣, жид̇д̇асса аб̣б̣охааригад̇д̇аа обаггаманагирияаабавад̇д̇анигааби жзд̇анаа аб̣б̣охааригаа. вуд̇д̇ан̃хзд̇ам̣ ‘‘ад̇т̇зсаа, бхигкавз, жзд̇анаа, саа жа ко аб̣б̣охааригаа’’д̇и (баараа. 235), д̇асмаа ‘‘ан̃н̃ад̇ра субинанд̇аа’’д̇и аяам̣ анубан̃н̃ад̇д̇и анаабад̇д̇игараа ж̇аад̇аа. аад̣̇исад̣̇д̣̇зна ‘‘ан̃н̃ад̇ра ад̇химаанаа’’д̇иаад̣̇игам̣ (баараа. 197) сан̇г̇ан̣хаад̇и. ад̣̇иннаад̣̇аанаад̣̇ийсу вияаад̇и ад̣̇иннаад̣̇аанаад̣̇ийсу ‘‘аран̃н̃аа ваа’’д̇иаад̣̇игаа (баараа. 91) вияаад̇и ад̇т̇о. зд̇т̇а бана аад̣̇исад̣̇д̣̇зна батамабаарааж̇игаад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо. зд̇т̇а хи ‘‘д̇ан̃жа ко г̇аамз, но аран̃н̃з’’д̇иаад̣̇инаа (баараа. 90) наязна лзсам̣ од̣д̣знд̇аанам̣ лзсабид̣̇аханад̇т̇ам̣ ‘‘аран̃н̃аа ваа’’д̇иаад̣̇игаа анубан̃н̃ад̇д̇и вуд̇д̇аад̇и убад̇т̇амбхагараава ход̇и. д̇знзва хи ‘‘нану, аавусо, д̇ат̇звзд̇ам̣ ход̇ий’’д̇и (баараа. 90) бхигкуухи вуд̇д̇ам̣.
Idāni taṃ yathāvuttanidānādivedanāttikapariyosānaṃ sattarasappakāraṃ imasmiṃ sikkhāpade yojetuṃ ‘‘idha panā’’tiādimāha. Idhāti imasmiṃ paṭhamapārājikasikkhāpade. Vesāliyanti evaṃnāmake itthiliṅgavasena pavattavohāre nagare. Tañhi nagaraṃ tikkhattuṃ pākāraparikkhepavaḍḍhanena visālībhūtattā ‘‘vesālī’’ti vuccati. Idampi ca nagaraṃ sabbaññutaṃ sampatteyeva sammāsambuddhe sabbākāravepullattaṃ pattanti veditabbaṃ. ‘‘Sikkhaṃ apaccakkhāyā’’ti ca ‘‘antamaso tiracchānagatāyapī’’ti ca dve anupaññattiyoti makkaṭivajjiputtakavatthūnaṃ vasena vuttā. ‘‘Antamaso tiracchānagatāyā’’ti ca ‘‘sikkhaṃ apaccakkhāyā’’ti ca imā dve anupaññattiyo. Āpattikarā ca hotīti paṭhamapaññattito visuṃyevāpattikarā ca hoti. Aññavādakasikkhāpadādīsu viyāti aññavādakasikkhāpadādīsu ‘‘vihesake’’tiādikā (pāci. 98) viyāti attho. Ādisaddena ujjhāpanakassa pariggaho. Ettha hi aññavādakādito visuṃyeva vihesakādīsupi pācittiyaṃ hoti. Yathāha ‘‘ropite vihesake saṅghamajjhe vatthusmiṃ vā āpattiyā vā anayuñjiyamāno taṃ nakathetukāmo taṃ naugghāṭetukāmo tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti, āpatti pācittiyassā’’tiādi (pārā. 100). Supinante vijjamānāpi mocanassādacetanā abbohārikattā anāpattikarāti āha ‘‘aññatra supinantātiādikā viyā’’ti. Tathā hi thinamiddhena abhibhūtattā supine cittaṃ abbohārikaṃ, cittassa abbohārikattā opakkamanakiriyāpavattanikāpi cetanā abbohārikā. Vuttañhetaṃ ‘‘atthesā, bhikkhave, cetanā, sā ca kho abbohārikā’’ti (pārā. 235), tasmā ‘‘aññatra supinantā’’ti ayaṃ anupaññatti anāpattikarā jātā. Ādisaddena ‘‘aññatra adhimānā’’tiādikaṃ (pārā. 197) saṅgaṇhāti. Adinnādānādīsu viyāti adinnādānādīsu ‘‘araññā vā’’tiādikā (pārā. 91) viyāti attho. Ettha pana ādisaddena paṭhamapārājikādīnaṃ saṅgaho. Ettha hi ‘‘tañca kho gāme, no araññe’’tiādinā (pārā. 90) nayena lesaṃ oḍḍentānaṃ lesapidahanatthaṃ ‘‘araññā vā’’tiādikā anupaññatti vuttāti upatthambhakarāva hoti. Teneva hi ‘‘nanu, āvuso, tathevetaṃ hotī’’ti (pārā. 90) bhikkhūhi vuttaṃ.
вуд̇д̇аббагаарз маг̇г̇зд̇и ‘‘мануссаамануссад̇иражчаанаг̇ад̇авасзнаа’’д̇иаад̣̇инаа (ган̇каа. адта. батамабаарааж̇игаван̣н̣анаа) вуд̇д̇аббагаарз д̇им̣самаг̇г̇з. имасса бана ‘‘чиннз’’д̇и иминаа самб̣анд̇хо. д̇ажаад̣̇ийни анавасзсзд̇ваад̇и нимид̇д̇аббад̣̇зсз б̣ахи тид̇аани чавижаммаани анавасзсзд̇ваа. нимид̇д̇асан̣таанамад̇д̇ам̣ бан̃н̃ааяад̇ийд̇и нимид̇д̇амам̣сасса бана аб̣бханд̇арз чавижаммасса жа виж̇ж̇амаанад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣. жаммакиланд̇и жаммагкан̣д̣ам̣. ‘‘ун̣н̣иг̇ан̣д̣о’’д̇иби (саарад̇т̇а. дий. 2.55; ви. ви. дий. 1.55) вад̣̇анд̇и. д̇ан̃хи нимид̇д̇з ж̇аад̇ад̇д̇аа нимид̇д̇амзва. д̇знааха ‘‘сзванажид̇д̇з сад̇и баарааж̇ига’’нд̇и. сзванажид̇д̇зд̇и мзт̇унасзванажид̇д̇з. гааяасам̣саг̇г̇асзванажид̇д̇з бана сад̇и сан̇гхаад̣̇исзсова . надто гааяаббасаад̣̇о зд̇т̇аад̇и надтагааяаббасаад̣̇ам̣, сугкабийл̣агам̣ ваа мад̇ажаммам̣ ваад̇и ад̇т̇о. мад̇з агкааяид̇з, язбхуяязна агкааяид̇з жа баарааж̇игаабад̇д̇иважанад̇о (баараа. 61) бана надтагааяаббасаад̣̇зби ид̇т̇инимид̇д̇з бавзсзнд̇асса баарааж̇игаабад̇д̇иязва. нимид̇д̇асан̣таанамад̇д̇амби анавасзсзд̇ваад̇и нимид̇д̇аагаарзна тид̇ам̣ яат̇аавуд̇д̇анимид̇д̇амам̣саад̣̇имби анавасзсзд̇ваа. ван̣асан̇кзбавасзнаад̇и ван̣асан̇г̇ахавасзна. ван̣з т̇уллажжаяан̃жа ‘‘амаг̇г̇зна амаг̇г̇ам̣ бавзсзд̇и, аабад̇д̇и т̇уллажжаяассаа’’д̇и (баараа. 66) имасса суд̇д̇асса васзна взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇асмин̃хи суд̇д̇з д̣̇вийсу самбхиннаван̣зсу згзна ван̣зна бавзсзд̇ваа д̣̇уд̇иязна нийхаранд̇асса т̇уллажжаяам̣ вуд̇д̇ам̣. вуд̇д̇ан̃хи саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ ‘‘имасса сад̇д̇асса ануломавасзна саб̣б̣ад̇т̇а ван̣асан̇кзбз т̇уллажжаяам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣а’’нд̇и (баараа. адта. 1.66). мануссаанам̣ бана агкиаад̣̇аяоби ван̣асан̇г̇ахам̣ г̇ажчанд̇ийд̇и ван̣зна згабарижчзд̣̇ам̣ гад̇ваа д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇ат̇аа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇зсам̣ ван̣асан̇г̇ахо ‘‘навад̣̇вааро махааван̣о’’д̇и (ми. ба. 2.6.1) звамаад̣̇исуд̇д̇аанусаарзна взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̇ад̇т̇а мануссаананд̇и ид̇т̇ибурисабан̣д̣агаубхад̇об̣яан̃ж̇анагавасзна жад̇уб̣б̣ид̇хаанам̣ мануссаанам̣. вад̇т̇игосзсууд̇и вад̇т̇ибудзсу бурисаанам̣ ан̇г̇аж̇аад̇агосзсу. хад̇т̇иассаад̣̇ийнан̃жа д̇иражчаанаананд̇и хад̇т̇иассаг̇он̣аг̇ад̣̇рабхаодтамахим̣саад̣̇ийнам̣ д̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣. д̇иражчаанаанам̣ банаад̇и саб̣б̣зсамби д̇иражчаанаг̇ад̇аанам̣. саб̣б̣зсанд̇и яат̇аавуд̇д̇амануссаад̣̇ийнам̣ саб̣б̣зсам̣.
Vuttappakāre maggeti ‘‘manussāmanussatiracchānagatavasenā’’tiādinā (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamapārājikavaṇṇanā) vuttappakāre tiṃsamagge. Imassa pana ‘‘chinne’’ti iminā sambandho. Tacādīni anavasesetvāti nimittappadese bahi ṭhitāni chavicammāni anavasesetvā. Nimittasaṇṭhānamattaṃ paññāyatīti nimittamaṃsassa pana abbhantare chavicammassa ca vijjamānattā vuttaṃ. Cammakhilanti cammakkhaṇḍaṃ. ‘‘Uṇṇigaṇḍo’’tipi (sārattha. ṭī. 2.55; vi. vi. ṭī. 1.55) vadanti. Tañhi nimitte jātattā nimittameva. Tenāha ‘‘sevanacitte sati pārājika’’nti. Sevanacitteti methunasevanacitte. Kāyasaṃsaggasevanacitte pana sati saṅghādisesova . Naṭṭho kāyappasādo etthāti naṭṭhakāyappasādaṃ, sukkhapīḷakaṃ vā matacammaṃ vāti attho. Mate akkhāyite, yebhuyyena akkhāyite ca pārājikāpattivacanato (pārā. 61) pana naṭṭhakāyappasādepi itthinimitte pavesentassa pārājikāpattiyeva. Nimittasaṇṭhānamattampi anavasesetvāti nimittākārena ṭhitaṃ yathāvuttanimittamaṃsādimpi anavasesetvā. Vaṇasaṅkhepavasenāti vaṇasaṅgahavasena. Vaṇe thullaccayañca ‘‘amaggena amaggaṃ paveseti, āpatti thullaccayassā’’ti (pārā. 66) imassa suttassa vasena veditabbaṃ. Tasmiñhi sutte dvīsu sambhinnavaṇesu ekena vaṇena pavesetvā dutiyena nīharantassa thullaccayaṃ vuttaṃ. Vuttañhi samantapāsādikāyaṃ ‘‘imassa sattassa anulomavasena sabbattha vaṇasaṅkhepe thullaccayaṃ veditabba’’nti (pārā. aṭṭha. 1.66). Manussānaṃ pana akkhiādayopi vaṇasaṅgahaṃ gacchantīti vaṇena ekaparicchedaṃ katvā dassento ‘‘tathā’’tiādimāha. Tesaṃ vaṇasaṅgaho ‘‘navadvāro mahāvaṇo’’ti (mi. pa. 2.6.1) evamādisuttānusārena veditabbo. Tattha manussānanti itthipurisapaṇḍakaubhatobyañjanakavasena catubbidhānaṃ manussānaṃ. Vatthikosesūti vatthipuṭesu purisānaṃ aṅgajātakosesu. Hatthiassādīnañca tiracchānānanti hatthiassagoṇagadrabhaoṭṭhamahiṃsādīnaṃ tiracchānagatānaṃ. Tiracchānānaṃ panāti sabbesampi tiracchānagatānaṃ. Sabbesanti yathāvuttamanussādīnaṃ sabbesaṃ.
звам̣ ж̇ийвамаанагасарийрз лаб̣бхамаанам̣ аабад̇д̇ивисзсам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани мад̇асарийрз лаб̣бхамаанам̣ аабад̇д̇ивисзсам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘мад̇асарийрз’’д̇иаад̣̇имааха. важжамаг̇г̇абассаавамаг̇г̇амукамаг̇г̇аанам̣ жад̇уусу годтаасзсу д̣̇вз годтаасз табзд̇ваа яад̣̇аа абарз д̣̇вз годтаасаа каад̣̇ид̇аа, д̇ад̣̇аа убад̣дхагкааяид̇ам̣ наама ход̇и. на гут̇ид̇ам̣ ход̇ийд̇и уд̣̇д̇хумаад̇агаад̣̇ибхаавзна гут̇ид̇ам̣ на ход̇и, алланд̇и ад̇т̇о. яад̣̇аа бана сарийрам̣ уд̣̇д̇хумаад̇агам̣ ход̇и гут̇ид̇ам̣ нийламагкигасамаагин̣н̣ам̣ гимигуласамаагулам̣ навахи ван̣амукзхи баг̇г̇ал̣ид̇абуб̣б̣агун̣абабхаавзна убаг̇анд̇умби асаггун̣зяяам̣ (баараа. адта. 1.59-60), д̇ад̣̇аа баарааж̇игавад̇т̇ун̃жа т̇уллажжаяавад̇т̇ун̃жа виж̇ахад̇и, д̣̇уггадавад̇т̇умзва ход̇ийд̇и ааха ‘‘гут̇ид̇з д̣̇уггада’’нд̇и. гут̇ид̇зд̇и уд̣̇д̇хумаад̇агабхааваббад̇д̇з. ийд̣̇исз хи сарийрз яад̇т̇а гад̇т̇ажи убаггамад̇о д̣̇уггадам̣. д̇ат̇аа ваддагад̇з мукз ажчубанд̇ам̣ ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ бавзсзнд̇ассаад̇и (баараа. адта. 1.73) виваддз мукз жад̇д̇аари бассаани, д̇аалуган̃жа абпусанд̇ам̣ ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ бавзсзнд̇асса д̣̇уггаданд̇и ад̇т̇о. сажз бана хздтаа ваа убари ваа убхаяабассзхи ваа чубанд̇ам̣ бавзсзд̇и, баарааж̇игам̣. жад̇уухи бассзхи ажчубанд̇ам̣ бавзсзд̇ваа аб̣бханд̇арз д̇аалугам̣ чубад̇и, баарааж̇игамзва. б̣ахи нигканд̇аж̇ивхааяа ваа д̣̇анд̇зсу ваа ан̇г̇аж̇аад̇ам̣ бавзсзнд̇асса т̇уллажжаяанд̇и самб̣анд̇хо. ж̇ийвамаанагасарийрзби б̣ахи нигканд̇аж̇ивхааяа т̇уллажжаяамзва. яад̣̇и бана б̣ахи ж̇ивхааяа баливзтзд̇ваа анд̇омукам̣ бавзсзд̇и, баарааж̇игамзва. яад̣̇и бана д̣̇анд̇аа супусид̇аа, анд̇омукз огаасо над̇т̇и, д̣̇анд̇аа жа б̣ахи одтамам̣сзна бадижчаннаа, д̇ад̇т̇а ваад̇зна асампудтам̣ аллогаасам̣ д̇илапаламад̇д̇амби бавзсзнд̇асса баарааж̇игамзва. уббаадид̇з бана одтамам̣сз д̣̇анд̇зсуязва убаггаманд̇асса т̇уллажжаяам̣. яоби д̣̇анд̇о б̣ахи нигкаманд̇о д̇идтад̇и, на саггаа одтзхи бид̣̇ахид̇ум̣, д̇ад̇т̇ааби зсзва наяо.
Evaṃ jīvamānakasarīre labbhamānaṃ āpattivisesaṃ dassetvā idāni matasarīre labbhamānaṃ āpattivisesaṃ dassetuṃ ‘‘matasarīre’’tiādimāha. Vaccamaggapassāvamaggamukhamaggānaṃ catūsu koṭṭhāsesu dve koṭṭhāse ṭhapetvā yadā apare dve koṭṭhāsā khāditā, tadā upaḍḍhakkhāyitaṃ nāma hoti. Na kuthitaṃ hotīti uddhumātakādibhāvena kuthitaṃ na hoti, allanti attho. Yadā pana sarīraṃ uddhumātakaṃ hoti kuthitaṃ nīlamakkhikasamākiṇṇaṃ kimikulasamākulaṃ navahi vaṇamukhehi paggaḷitapubbakuṇapabhāvena upagantumpi asakkuṇeyyaṃ (pārā. aṭṭha. 1.59-60), tadā pārājikavatthuñca thullaccayavatthuñca vijahati, dukkaṭavatthumeva hotīti āha ‘‘kuthite dukkaṭa’’nti. Kuthiteti uddhumātakabhāvappatte. Īdise hi sarīre yattha katthaci upakkamato dukkaṭaṃ. Tathā vaṭṭakate mukhe acchupantaṃ aṅgajātaṃ pavesentassāti (pārā. aṭṭha. 1.73) vivaṭṭe mukhe cattāri passāni, tālukañca apphusantaṃ aṅgajātaṃ pavesentassa dukkaṭanti attho. Sace pana heṭṭhā vā upari vā ubhayapassehi vā chupantaṃ paveseti, pārājikaṃ. Catūhi passehi acchupantaṃ pavesetvā abbhantare tālukaṃ chupati, pārājikameva. Bahi nikkhantajivhāya vā dantesu vā aṅgajātaṃ pavesentassa thullaccayanti sambandho. Jīvamānakasarīrepi bahi nikkhantajivhāya thullaccayameva. Yadi pana bahi jivhāya paliveṭhetvā antomukhaṃ paveseti, pārājikameva. Yadi pana dantā suphusitā, antomukhe okāso natthi, dantā ca bahi oṭṭhamaṃsena paṭicchannā, tattha vātena asamphuṭṭhaṃ allokāsaṃ tilaphalamattampi pavesentassa pārājikameva. Uppāṭite pana oṭṭhamaṃse dantesuyeva upakkamantassa thullaccayaṃ. Yopi danto bahi nikkhamanto tiṭṭhati, na sakkā oṭṭhehi pidahituṃ, tatthāpi eseva nayo.
взд̣̇анааяа аддо бийл̣ид̇о взд̣̇анааддо. уммад̇д̇агод̇и жзд̇т̇а бид̇д̇уммад̇д̇аго ад̇хиббзд̇од̇и ааха ‘‘яо бид̇д̇авасзнаа’’д̇иаад̣̇и. бид̇д̇авасзнаад̇и б̣ад̣̇д̇хабид̇д̇авасзна. д̇асмин̃хи б̣ад̣̇д̇хабид̇д̇з бид̇д̇агосад̇о жалид̇ваа б̣ахи нигкаманд̇з сад̇д̇аа уммад̇д̇агаа хонд̇и, вибаллад̇т̇асан̃н̃аа хирод̇д̇аббам̣ чад̣д̣зд̇ваа асааруббажарияам̣ жаранд̇и, лахугаг̇аругаани сигкаабад̣̇аани мад̣̇д̣̇анд̇ааби на ж̇аананд̇и, бхзсаж̇ж̇агирияааяаби ад̇згижчаа хонд̇и, зваруубасса уммад̇д̇агасса анаабад̇д̇и. аб̣ад̣̇д̇хабид̇д̇ам̣ бана лохид̇ам̣ вияа саб̣б̣ан̇г̇аг̇ад̇ам̣, д̇амхи губид̇з сад̇д̇аанам̣ ган̣д̣угажчусарийрагамбаад̣̇ийни хонд̇и, д̇аани бхзсаж̇ж̇агирияааяа вуубасаманд̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘б̣ад̣̇д̇хабид̇д̇авасзнаа’’д̇и. кид̇д̇ажид̇д̇о наама виссадтажид̇д̇о яагкуммад̇д̇аго вужжад̇ийд̇и ааха ‘‘яагкзхи гад̇ажид̇д̇авигкзбо кид̇д̇ажид̇д̇о’’д̇и. яагкаа гира бхзраваани аарамман̣аани д̣̇ассзд̇ваа мукзна хад̇т̇ам̣ бавзсзд̇ваа, хад̣̇аяаруубам̣ ваа мад̣̇д̣̇анд̇аа сад̇д̇з вигкид̇д̇ажид̇д̇з вибаллад̇т̇асан̃н̃з гаронд̇и, зваруубасса кид̇д̇ажид̇д̇асса анаабад̇д̇и. д̇зсам̣ бана убхиннам̣ аяам̣ висзсо – бид̇д̇уммад̇д̇аго нижжамзва уммад̇д̇аго ход̇и, багад̇исан̃н̃ам̣ на лабхад̇и. яагкуммад̇д̇аго анд̇аранд̇араа багад̇исан̃н̃ам̣ бадилабхад̇и. ид̇ха бана бид̇д̇уммад̇д̇аго ваа ход̇у, яагкуммад̇д̇аго ваа, яо саб̣б̣асо мудтассад̇и гин̃жи на ж̇аанаад̇и, аг̇г̇имби суван̣н̣амби г̇уут̇амби жанд̣̇анамби згасад̣̇исам̣ мад̣̇д̣̇анд̇ова вижарад̇и, зваруубасса анаабад̇д̇и. анд̇аранд̇араа багад̇исан̃н̃ам̣ бадилабхид̇ваа н̃ад̇ваа гаронд̇асса бана аабад̇д̇иязва. д̇знааха ‘‘д̣̇виннамби жа зд̇зса’’нд̇иаад̣̇и.
Vedanāya aṭṭo pīḷito vedanāṭṭo. Ummattakoti cettha pittummattako adhippetoti āha ‘‘yo pittavasenā’’tiādi. Pittavasenāti baddhapittavasena. Tasmiñhi baddhapitte pittakosato calitvā bahi nikkhamante sattā ummattakā honti, vipallatthasaññā hirottappaṃ chaḍḍetvā asāruppacariyaṃ caranti, lahukagarukāni sikkhāpadāni maddantāpi na jānanti, bhesajjakiriyāyapi atekicchā honti, evarūpassa ummattakassa anāpatti. Abaddhapittaṃ pana lohitaṃ viya sabbaṅgagataṃ, tamhi kupite sattānaṃ kaṇḍukacchusarīrakampādīni honti, tāni bhesajjakiriyāya vūpasamanti. Tena vuttaṃ ‘‘baddhapittavasenā’’ti. Khittacitto nāma vissaṭṭhacitto yakkhummattako vuccatīti āha ‘‘yakkhehi katacittavikkhepo khittacitto’’ti. Yakkhā kira bheravāni ārammaṇāni dassetvā mukhena hatthaṃ pavesetvā, hadayarūpaṃ vā maddantā satte vikkhittacitte vipallatthasaññe karonti, evarūpassa khittacittassa anāpatti. Tesaṃ pana ubhinnaṃ ayaṃ viseso – pittummattako niccameva ummattako hoti, pakatisaññaṃ na labhati. Yakkhummattako antarantarā pakatisaññaṃ paṭilabhati. Idha pana pittummattako vā hotu, yakkhummattako vā, yo sabbaso muṭṭhassati kiñci na jānāti, aggimpi suvaṇṇampi gūthampi candanampi ekasadisaṃ maddantova vicarati, evarūpassa anāpatti. Antarantarā pakatisaññaṃ paṭilabhitvā ñatvā karontassa pana āpattiyeva. Tenāha ‘‘dvinnampi ca etesa’’ntiādi.
ад̇химад̇д̇авзд̣̇анааяаад̇и ад̇хигаббамаан̣ааяа д̣̇угкавзд̣̇анааяа. аад̣̇игаммз нияуд̇д̇о аад̣̇игаммиго, яо жа аад̣̇игаммз нияуд̇д̇о, со д̇асмим̣ гаммз аад̣̇ибхууд̇о ход̇ийд̇и ааха ‘‘яо’’д̇иаад̣̇и. ид̇ха бана суд̣̇иннад̇т̇зро аад̣̇игаммиго, д̇асса анаабад̇д̇и. авасзсаанам̣ маггадисаман̣аваж̇ж̇ибуд̇д̇агаад̣̇ийнам̣ аабад̇д̇иязва. бадибаад̣̇анам̣ самбаад̣̇анам̣. гаронд̇оязва хи д̇ам̣ аабаж̇ж̇ад̇ийд̇и гирияам̣. ид̣̇ам̣ (саарад̇т̇а. дий. 2.66) бана язбхуяяавасзна вуд̇д̇ам̣ мзт̇унад̇хаммз баруубаггамз сад̇и саад̣̇ияанд̇асса агирияасамудтаанабхаавад̇о. мзт̇унаббадисам̣яуд̇д̇ааяа хи гаамасан̃н̃ааяа абхаавзна мужжанад̇о сан̃н̃аавимогкам̣. ‘‘анаабад̇д̇и аж̇аананд̇асса, асаад̣̇ияанд̇ассаа’’д̇и (баараа. 66) хи вуд̇д̇ам̣. мзт̇унажид̇д̇знзва нам̣ аабаж̇ж̇ад̇и, на винаа жид̇д̇знаад̇и сажид̇д̇агам̣. рааг̇авасзнзва аабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣ад̇о логаваж̇ж̇ам̣. гааяад̣̇ваарзнзва самудтаанад̇о гааяагаммам̣. жид̇д̇ам̣ банзд̇т̇а ан̇г̇амад̇д̇ам̣ ход̇и , на д̇асса васзна гаммабхааво лаб̣бхад̇и. лобхажид̇д̇знзва аабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣ад̇о агусалажид̇д̇ам̣. сукасаман̇г̇ий ваа убзгкаасаман̇г̇ий ваа аабаж̇ж̇ад̇ийд̇и д̣̇вивзд̣̇анам̣. нану самудтаанаад̣̇ийни аабад̇д̇ияаа хонд̇и, на сигкаабад̣̇асса, ат̇а гасмаа сигкаабад̣̇асса самудтаанаад̣̇ийни вуд̇д̇аанийд̇и ааха ‘‘имаани жа самудтаанаад̣̇ийни наамаа’’д̇иаад̣̇и. аабад̇д̇ияаа хонд̇ийд̇и аж̇жхаажаарасса хонд̇и.
Adhimattavedanāyāti adhikappamāṇāya dukkhavedanāya. Ādikamme niyutto ādikammiko, yo ca ādikamme niyutto, so tasmiṃ kamme ādibhūto hotīti āha ‘‘yo’’tiādi. Idha pana sudinnatthero ādikammiko, tassa anāpatti. Avasesānaṃ makkaṭisamaṇavajjiputtakādīnaṃ āpattiyeva. Paṭipādanaṃ sampādanaṃ. Karontoyeva hi taṃ āpajjatīti kiriyaṃ. Idaṃ (sārattha. ṭī. 2.66) pana yebhuyyavasena vuttaṃ methunadhamme parūpakkame sati sādiyantassa akiriyasamuṭṭhānabhāvato. Methunappaṭisaṃyuttāya hi kāmasaññāya abhāvena muccanato saññāvimokkhaṃ. ‘‘Anāpatti ajānantassa, asādiyantassā’’ti (pārā. 66) hi vuttaṃ. Methunacitteneva naṃ āpajjati, na vinā cittenāti sacittakaṃ. Rāgavaseneva āpajjitabbato lokavajjaṃ. Kāyadvāreneva samuṭṭhānato kāyakammaṃ. Cittaṃ panettha aṅgamattaṃ hoti , na tassa vasena kammabhāvo labbhati. Lobhacitteneva āpajjitabbato akusalacittaṃ. Sukhasamaṅgī vā upekkhāsamaṅgī vā āpajjatīti dvivedanaṃ. Nanu samuṭṭhānādīni āpattiyā honti, na sikkhāpadassa, atha kasmā sikkhāpadassa samuṭṭhānādīni vuttānīti āha ‘‘imāni ca samuṭṭhānādīni nāmā’’tiādi. Āpattiyā hontīti ajjhācārassa honti.
мунанад̇о анумунанад̇о муд̇и, н̃аан̣ам̣, д̇ам̣ зд̇асса ад̇т̇ийд̇и муд̇имаа, н̃аан̣аваад̇и ад̇т̇о.
Munanato anumunanato muti, ñāṇaṃ, taṃ etassa atthīti mutimā, ñāṇavāti attho.
батамабаарааж̇игаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Paṭhamapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā.
